cơ sở triết học và vai trò nguyên tắc tôn trọng tính khách quan và phát huy tính năng động chủ quan của cuộc sống và học tập của sinh viên hiện nay

* Vai trò của ý thức đối với vật chất Trong mối quan hệ với vật chất, ý thức có thể tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người.. Ở đây, ý thức đã thể hiện sự t

ĐỀ TÀI

Thành phố Hồ Chí Minh - 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

T

MỤC LỤC

1 Mở bài

2 Nội dung

2.1 Cơ sở lý luận của nguyên tắc khách quan và phát huy tính năng động chủ quan

2.1.1 Khái niệm vật chất, ý thức

2.1.2 Vai trò của vật chất đối với ý thức, vai trò của ý thức đối với vật chất

2.1.3 Ý nghĩa phương pháp luận

•Nguyên tắc tôn trọng tính khách quan?

•Nguyên tắc phát huy tính năng động chủ quan?

2.2 Sự vận dụng nguyên tắc tôn trọng tính khách quan và phát huy tính năng động chủ quan đối với cuộc sống và học tập của sv hiện nay

2.2.1 Trong cuộc sống

2.2.2 Trong học tập

3 Kết luận

MỞ ĐẦU

Những nguyên lý cơ bản của chru nghĩa Mác - Lênin nói chung và triết học Mác - Lênin nói riêng là môn khao học cơ bản trang bị cho chúng em những kiến thức cơ bản trong nhận thức và hành động Triết học là định hướng, là dẫn dắt, là hạt nhân lý luận của Thế Giới, giúp con người xây dựng thế giới khoa học nhân văn, chính nghĩa Triết học đóng vai trò định hướng sự hình thành, phát triển thế giới quan của mỗi cá nhân cộng đồng trong lịch sử một cách năng động, tự giác, sáng tạo Triết học vạch ra cho con người hệ thống những cách thức, những nguyên tắc để định hướng, chỉ đạo hoạt động nhận thức, những nguyên tắc để định hướng, chỉ đạo hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn của con người Qua quá trình nghiên cứu và học tập, hiểu được vai trò của môn học đối với việc nhận thức thế giới và hành động của bản thân Chính vì thế chúng em xin tìm hiểu đề tài “ cơ sở triết học và vai trò nguyên tắc tôn trọng tính khách quan và phát huy tính năng động chủ quan của cuộc sống và học tập của sinh viên hiện nay

“

NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận của nguyên tắc khách quan và phát huy tính năng động chủ quan.

 2.1.1 Khái niệm vật chất, ý thức

* khái niệm vật chất

Trong tác phẩm “chủ nghĩa kinh nghiệm và chủ nghĩa duy vật phê phán” Lênin đã đưa ra đinh nghĩa về “vật chất” như sau: “vật chất

là một phạm trù triết học dung để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác củ chúng ta chụp lại, chép lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”

* khái niệm ý thức

Ý thức theo định nghĩa của triết học Mác - Lenin là một phạm trù song song với phạm trù vật chất, theo đó ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất khách quan vào bộ óc con người và có sự cải biến và sáng tạo

Ý thức có mối quan hệ hữu cơ với vật chất

 2.1.2 Vai trò của vật chất đối với ý thức, vai trò của ý thức đối với vật chất

* Vai trò của vật chất đối với ý thức

Chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định: Vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất là nguồn gốc của ý thức, quyết định ý thức vì:

Ý thức là sản phẩm của một dạng vật chất có tổ chức cao là bộ óc người nên chỉ khi có con người mới có ý thức Trong mối quan hệ giữa con người với thế giới vật chất thì con người là kết quả quá trình phát triển lâu dài của thế giới vật chất, là sản phẩm của thế giới vật chất Kết luận này đã được chứng minh bởi sự phát triển hết sức lâu dài của khoa học về giới tự nhiên; nó là một bằng chứng khoa học chứng minh quan điểm: vật chất có trước, ý thức có sau

Các yếu tố tạo thành nguồn gốc tự nhiên, nguồn gốc xã hội của ý thức (bộ óc người, thế giới khách quan tác động đến bộ óc gây ra các hiện tượng phản ánh, lao động, ngôn ngữ), hoặc là chính bản thân thế giới vật chất (thế giới khách quan), hoặc là những dạng tồn tại của vật chất (bộ óc người, hiện tượng phản ảnh, lao động, ngôn ngữ) đã khẳng định vật chất là nguồn gốc của ý thức

Ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất, là hình ảnh chủ quan về thế giới vật chất nên nội dung của ý thức được quyết định bởi vật chất

Sự vận động và phát triển của ý thức, hình thức biểu hiện của ý thức bị các quy luật sinh học, các quy luật xã hội và sự tác động của môi trường sống quyết định Những yếu tố này thuộc lĩnh vực vật chất nên vật chất không chỉ quyết định nội dung mà còn quyết định cả hình thức biểu hiện cũn g như mọi sự biến đổi của ý thức

* Vai trò của ý thức đối với vật chất

Trong mối quan hệ với vật chất, ý thức có thể tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người

Vì ý thức là ý thức của con người nên nói đến vai trò của ý thức

là nói đến vai trò của con người Bản thân ý thức tự nókhông trực tiếp thay đổi được gì trong hiện thực Muốn thay đổi hiện thực, con người phải tiến hành những hoạt động vật chất Song, mọi hoạt động của con người đều do ý thức chỉ đạo, nên vai trò của ý thức không phải trực tiếp tạo ra hay thay đổi thế giới vật chất mà nó trang bị cho con người tri thức về thực tại khách quan, trên cơ sở ấy con người xác định mục tiêu, đề ra phương huớng, xây dựng kế hoạch, lựa chọn phương pháp, biện pháp, công cụ, phương tiện, v.v để thực hiện mục tiêu của mình

Ở đây, ý thức đã thể hiện sự tác động của mình đối với vật chất thông qua hoạt động thực tiền của con người

Sự tác động trở lại của ý thức đối với vật chất diễn ra theo hai hướng: tích cực hoặc tiêu cực Nếu con người nhận thức đúng, có tri thức khoa học, có tình cảm cách mạng, có nghị lực, có ý chí thì hành động của con người phù hợp với các quy luật khách quan, con người

có năng lực vượt qua những thách thức trong quá trình thực hiện mục đích của mình, thế giới được cải tạo - đó là sự tác động tích cực cúa ý thức Còn nếu ý thức của con người phản ánh không đúng hiện thực khách quan, bản chất, quy luật khách quan thì ngay từ đầu, hướng hành động của con người đã đi ngược lại các quy luật khách quan, hành động ấy sẽ có tác dụng tiêu cực đổi với hoạt động thực tiễn, đối với hiện thực khách quan

Như vậy, bằng việc định hướng cho hoạt động của con người, ý thức có thế quyết định hành động của con người, hoạt động thực tiễn của con người đúng hay sai, thành công hay thất bại, hiệu quả hay không hiệu quả

Tìm hiểu về vật chất, về nguồn gốc, bản chất của ý thức, về vai trò của vật chất, của ý thức có thể thấy: vật chất là nguồn gốc của ý thức, quyết định nội dung và khả năng sáng tạo ý thức; là điều kiện tiên quyết để thực hiện ý thức; ý thức chỉ có khả năng tác động trở lại vật chất, sự tác động ấy không phải tự thân mà phải thông qua hoạt động thực tiễn (hoạt động vật chất) của con người Sức mạnh của ý thức trong sự tác động này phụ thuộc vào trình độ phản ánh của ý thức, mức độ thâm nhập của ý thức vào những người hành động, trình độ tổ chức của con người và những điều kiện vật chất, hoàn cảnh vật chất, trong đó con người hành động theo định hướng của ý thức

 2.1.3 Ý nghĩa phương pháp luận

* Nguyên tắc tôn trọng tính khách quan?

Tôn trọng khách quan là tôn trọng tính khách quan của vật chất, của các quy luật tự nhiên và xã hội Điều này đòi hỏi trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn con người phải xuất phát từ thực tế khách quan, lấy thực tế khách quan làm căn cứ cho mọi hoạt động của mình V.I Lênin đã nhiều lần nhấn mạnh không được lấy ý muốn chủ quan của mình làm chính sách, không được lấy tình cảm làm điểm xuất phát cho chiến lược và sách lược cách mạng Nếu chỉ xuất phát từ

ý muốn chủ quan, nếu lấy ý chí áp đặt cho thực tế, lấy ảo tưởng thay cho hiện thực thì sẽ mắc phải bệnh chủ quan duy ý chí

Nếu ý thức có thể tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn thì con người phải phát huy tính năng động chủ quan

*Nguyên tắc phát huy tính năng động chủ quan?

Phát huy tính năng động chủ quan tức là phát huy vai trò tích cực của ý thức, vai trò tích cực của nhân tố con người Bản thân ý thức tự

nó không trực tiếp thay đổi được gì trong hiện thực ý thức muốn tác động trở lại đời sống hiện thực phải bằng lực lượng vật chất, nghĩa là phải được con người thực hiện trong thực tiễn Điều ấy có nghĩa là sự tác động của ý thức đối với vật chất phải thông qua hoạt động của con người được bắt đầu từ khâu nhận thức cho được quy luật khách quan, biết vận dụng đúng đắn quy luật khách quan, phải có ý chí, phải có phương pháp để tổ chức hành động Vai trò của ý thức là ở chỗ trang

bị cho con người những tri thức về bản chất quy luật khách quan của đối tượng, trên cơ sở ấy, con người xác định đúng đắn mục tiêu và đề

ra phương hướng hoạt động phù hợp

Tiếp theo, con người với ý thức của mình xác định các biện pháp để thực hiện tổ chức các hoạt động thực tiễn Cuối cùng, bằng sự

nỗ lực và ý chí mạnh mẽ của mình, con người có thể thực hiện được

mục tiêu đề ra ở đây ý thức, tư tưởng có thể quyết định làm cho con người hoạt động đúng và thành công khi phản ánh đúng đắn, sâu sắc thế giới khách quan, vì đó là cơ sở quan trọng cho việc xác định mục tiêu, phương hướng và biện pháp chính xác Ngược lại, ý thức, tư tưởng có thể làm cho con người hoạt động sai và thất bại khi con người phản ánh sai thế giới khách quan Vì vậy, phải phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức, phát huy vai trò nhân tố con người để tác động cải tạo thế giới khách quan; đồng thời phải khắc phục bệnh bảo thủ trì trệ, thái độ tiêu cực, thụ động, ỷ lại, ngồi chờ trong quá trình đổi mới hiện nay

Phát huy tính năng động chủ quan là phát huy vai trò tích cực, năng động, sáng tạo of ý thức và phát huy vai trò nhân tố con người trong việc vật chất hóa tính tích cực năng động, sáng tạo ấy Điều này đòi hỏi con người phải tôn trọng tri thức khoa học; tích cực học tập, nghiên cứu để làm chủ tri thức khoa học và truyền bá nó vào quần chúng để nó trở thành tri thức, niềm tin of quần chúng, hướng dẫn quần chúng hành động Mặt khác phải tự giác tu dưỡng, rèn luyện để hình thành, củng cố nhân sinh quan cách mạng, tình cảm, nghị lực cách mạng để có sự thống nhất hữu cơ giữa tính khoa học và tính nhân văn trong định hướng hành động

Thực hiện nguyên tắc tôn trọng khách quan, phát huy tính năng động chủ quan trong nhận thức và thực tiễn đòi hỏi phải phòng chống

và khắc phục bệnh chủ quan duy ý chí; đó là những hành động lấy ý chí áp đặt cho thực tế, lấy ảo tưởng thay cho hiện thực, lấy ý muốn chủ quan làm chính sách, lấy tình cảm làm điểm xuất phát cho chiến lươc, sách lược, v.v… Đây cũng phải là quá trình chống chủ nghĩa kinh nghiệm, xem thường tri thức khoa học, xem thường lý luận, bảo thủ, trì trệ, thụ động, v.v… trong hoạt động nhận thức và thực tiễn

2.2 Sự vận dụng nguyên tắc tôn trọng tính khách quan và phát huy tính năng động chủ quan đối với cuộc sống và học tập của sv hiện nay

 2.2.1 Trong cuộc sống

Với sự phát triển kinh tế, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phải không ngừng đổi mới hệ thống chính trị, nâng cao vai trò lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, xây dựng nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa, nâng cao vai trò của các tổ chức quần chúng, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc

Cùng với phát triển kinh tế, phải phát triển văn hóa, xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc nhằm không ngừng nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân; phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài; giải quyết tốt các vấn đề xã hội, thực hiện công bằng xã hội nhằm thực hiện mục tiêu: "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh"

 2.2.2 Trong học tập

Tôn trọng khách quan là tôn trọng tính khách quan của vật chất, của các quy luật tự nhiên và xã hội Điều này đòi hỏi trong hoạt động nhận thức và trong hoạt động thực tiễn sinh viên phải xuất phát từ thực

tế khách quan, lấy thực tế khách quan làm căn cứ cho mọi hoạt động của mình

V.I Lênin đã nhiều lần nhấn mạnh rằng: “Không được lấy chủ quan của mình làm chính sách, không được lấy tình cảm làm điểm xuất phát cho chiến lược và sách lược cách mạng Nếu chỉ xuất phát từ

ý muốn chủ quan, nếu lấy ý chí áp đặt cho thực tế, lấy ảo tưởng thay cho hiện thực thì sẽ mắc phải bệnh chủ quan duy ý chí”

Hiểu được nội dung của nguyên tắc tôn trọng khách quan sinh viên phải biết vận dụng vào trong quá trình học tập của bản thân để đạt kết quả cao trong học tập Trước tiên, trong nhận thức sinh viên phải phản ánh trung thực nội dung bản chất của sự vật, hiện tượng Không được lấy ý kiến chủ quan, định kiến của mình áp đặt cho sự vật, hiện tượng

Chấp hành nghiêm chỉnh nội quy nhà trường vì nội quy giành cho

sinh viên trong nhà trường là tiêu chuẩn đánh giá về tác phong, đạo đức mà mỗi người sinh viên phải có Không nên có tư tưởng cá nhân

là nội quy nhà trường rườm rà, làm ảnh hưởng không tốt đến việc học, đến thời gian cá nhân mà không thực hiện theo thì sẽ dẫn đến hậu quả không tốt

Khi đề bạt, tranh cử ban cán sự lớp phải đảm bảo tính công bằng, đánh giá trung thực năng lực của từng cá nhân để bổ nhiệm vào vị trí phù

hợp dẫn dắt tập thể lớp đi lên Không nên vì định kiến cá nhân mà đánh giá không trung thực thì sẽ ảnh hưởng đến sự đoàn kết, thi đua của tập thể

Khi đánh giá điểm rèn luyện của các bạn trong lớp nên thực hiện công khai, khách quan, tránh đánh giá theo cảm tính cá nhân Như thế

sẽ tạo ra mâu thuẫn nội bộ, không kích thích được sự thi đua, phấn đấu của mọi người trong lớp

Sinh viên phải trung thực trong các kì kiểm tra, thi hết môn Sinh viên phải tích cực ôn luyện và làm bài bằng kiến thức của mình Không nên có hành vi quay cóp, chép bài của bạn vì dù điểm cao đó

cũng không phải số điểm bạn đạt được, không phản ánh đúng lượng kiến thức bạn có

Bên cạnh đó, sinh viên phải lấy hiện thực khách quan làm cơ sở để đưa ra đường lối, chủ trương, kế hoạch, mục tiêu cho phù hợp

Khi đưa ra phương pháp học tập cho bản thân, mỗi sinh viên phải xem xét phương pháp học tập đó có phù hợp với thể trạng, sức khỏe, tâm lý và đặc điểm cá nhân thì mới đưa ra một phương pháp học tập phù hợp, đúng đắn, đem lại hiệu quả cao Không nên áp dụng rập khuôn phương pháp học tập của bạn cho bản thân mình sẽ không đem lại kết quả như mong muốn

Khi đưa ra kế hoạch học tập cho thời gian tới, sinh viên phải xét đến điều kiện thực tế như: Thời gian, sức khỏe, tài chính…để đưa ra một kế hoạch phù hợp, có khả năng thực hiện Chẳng hạn để có thể nâng cao trình độ tin học, ngoại ngữ sinh viên cần phải xét thời gian nào phù hợp có thể học, trường nào có mức học phí phù hợp với điều kiện tài chính của bản thân, phương tiện đi học có phù hợp với địa điểm học…

Khi đưa ra mục tiêu phấn đấu, sinh viên phải đánh giá đúng khả năng của bản thân cũng như những điều kiện liên quan để đưa ra mục tiêu phù hợp với bản thân.Tránh đưa ra mục tiêu quá thấp sẽ không kích thích được sự cố gắng, không cải thiện được sự hiểu biết Cũng không nên đưa ra mục tiêu quá cao, không có khả năng thực hiện sẽ dễ gây tâm lý chán nản Ngoài ra, sinh viên còn phải biết sử dụng lực lượng vật chất để thực hiện đường lối, chính sách, kế hoạch, mục tiêu…đã đề ra vì vật chất là cơ sở để hiện thực hóa ý thức

Để có thể ra trường đúng hạn ngoài sự nỗ lực trong học tập thôi chưa đủ sinh viên còn phải đóng tiền học phí đúng hạn

Để có thể học tập, nghiên cứu sinh viên phải có sách, vở, tài liệu,

bút, phương tiện đi lại…

Để có thể tồn tại sinh viên phải được đáp ứng các nhu cầu cơ bản như: ăn, mặc, nhà ở…

Ý thức có thể tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn nên con người cần phải phát huy tính năng động chủ quan của mình

Phát huy tính năng động chủ quan tức là phát huy vai trò tích cực, năng động, sáng tạo của ý thức và phát huy vai trò tích cực của nhân

tố con người trong việc vật chất hóa tính tích cực năng động sáng tạo

ấy Bản thân ý thức tự nó không trực tiếp thay đổi được gì trong hiện thực Ý thức muốn tác động trở lại đời sống hiện thực phải bằng lực lượng vật chất, nghĩa là phải được con người thực hiện trong thực tiễn Điều ấy có nghĩa là sự tác động của ý thức đối với vật chất phải thông qua hoạt động của con người được bắt đầu từ khâu nhận thức cho được quy luật

3 Kết luận

Vì vậy, để bảo vệ học thuyết hình thái kinh tế - xã hội, một mặt chúng ta cần phải tỉnh táo nhận diện những quan điểm sai trái của các thế lực thù địch; mặt khác chúng ta cần phải mạnh dạn đề xuất bổ sung, phát triển những quan điểm của học thuyết này cho phù hợp với thực tiễn Việc bổ sung, phát triển đó không phải là “xét lại” chủ nghĩa Mác; cũng không phải là làm lu mờ chân giá trị của chủ nghĩa Mác mà là làm cho những nội dung, quan điểm của học thuyết Mác được có thêm sức sống mới, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của giai đoạn hiện nay Đó là một việc làm hết sức khó khăn đòi hỏi những người mácxít phải kiên trì, có bản lĩnh và có trách nhiệm với hệ thống lý luận cách mạng và khoa học được coi là nền tảng tư tưởng của Đảng ta hiện nay