Thực trạng công tác giáo dục sức khỏe cho người bệnh tăng huyết áp tại khoa nội bệnh viện đa khoa thành phố hải dương

Trong số những người bị tăng huyết áp thì có tới 52% khoảng 5.7 triệu người là không biết mình có bị tăng huyết áp; 30% khoảng 1.6 triệu người của những người đã biết bị tăng huyết áp n

BO Y TE TRUONG DAI HQC DIEU DƯỠNG NAM ĐỊNH

HQ VA TEN TAC GIA: TRAN TH] NHUNG

THUC TRANG CONG TAC GIAO DUC SUC KHOE CHO

NGUOI BENH TANG HUYET AP TAI KHOA NOI BENH

VIEN DA KHOA THANH PHO HAI DUONG

Chuyên ngành: ĐIỀU DƯỠNG NỘI BAO CAO CHUYEN DE TOT NGHEP GIANG VIEN HUONG DAN: ThS VU THI LA

NAM ĐỊNH -2016

1 1 _——

Pee in

LỜI CAM DOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình của riêng tôi, do chính tôi thực hiện, tat ca

các số liệu trong báo cáo này chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Nếu

có điêu gì sai trái tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

LOI CAM ON

Trong quá trình học trình học tập và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp chuyên

khoa cấp I Điều dưỡng chuyên ngành nội khoa niên khóa 2014-2016, tôi đã nhận được

sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè

Tôi xin chân thành cảm ơn: Ban giám hiệu, Phòng Quản ly Dao tao Sau Đại

hoc, Khoa, Y học lâm sàng trường Đại học Điều Dưỡng Nam Định cùng các thầy cô

giáo đã nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Thạc sỹ Vũ Thị Là, cô đã giành nhiều

tâm huyết, trách nhiệm của mình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu để

tôi hoàn thành khóa luận một cách tốt nhất

Tôi cũng xin cảm ơn các tới Ban giám đốc bệnh viện đa khoa Thành phó Hải

Dương, Khoa Nội đã giúp đỡ tôi trong thời gian tôi thu thập thông tin

Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn tới gia đình và bạn bè của tôi - những

người đã luôn động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập và làm khóa luận

Nam Định, ngày 20 tháng 5 năm 2016

Người làm báo cáo

Chir viét tat

Giáo dục sức khỏe

Huyết áp Người bệnh

Tai biến mạch máu não

Triệu chứng Tăng huyết áp Truyền thông — Giáo dục sức khỏe

Tổ chức Y tế Thế giới

1 Một số khái niệm o ecsssssssscccccccccsssnsssesecccccceccnsnnseseeseeeeceesnsnneseseesess

2 Phân loại tăng huyết áp 2-©cs+©cesEvxetErxErkrrkerrrerrrerrrerrre

3 Nguyên nhân gây tăng huyết áp + cc©cceccceecceecrrececee

Á„ Cứ CHẾ bén alnhosenseesesnnninaBintidinirntitiiSiSSS00000n006186818800036.0888ãu1lsl

5 Biểu hiện lâm sàng của tăng huyết áp c5-cccscccee

6 Biến chứng của tăng huyết áp +cs-ccsevceeccreerrkerrrvee

r3 0n 7.0 6

8 Chăm sóc người bệnh tăng huyết áp 2-2 cszcczecze

Il CO SO THYC TIEN

9909969020 186096 60 0900906000960 80696

II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC SỨC KHỎE TẠI KHOA NỘI

BVĐKTP HẢI DƯƠNG

DE XUAT GIẢI PHÁP NÂNG CAO KIÉN THỨC CHO NGƯỜI BỆNH TANG

HUYET AP TAI KHOA NOI - BVDKTP HAI DUONG

26,4% ( khoảng một 1 tỷ người mắc) và dự báo đến 2025 là 29.2% (khoảng 1 tỷ rưỡi

người mắc) Tại Hoa Kỳ, tăng HA chiếm 26% ở người trưởng thành [6]

Tại Việt Nam, tần suất tăng huyết áp ở người lớn ngày cảng gia tăng Trong

những năm 1960 tỷ lệ tăng huyết áp là khoảng 1%, năm 1992 là 11.2%, năm 2001 là 16.3% và năm 2005 là 18.3% Theo một điều tra gần đây nhất (2008) của Viện Tim mạch Việt Nam tiến hành ở người lớn (>25 tuổi) tại 8 tỉnh và thành phố của nước ta thì thấy tỷ lệ tăng huyết áp đã tăng lên đến 25.1% nghĩa là cứ 4 người lớn ở nước ta thì có một người bị tăng huyết áp Với dân số hiện nay của Việt Nam là khoảng 88 triệu dân thì ước tính sẽ có khoảng 1] triệu người bị tăng huyết áp Trong số những người bị

tăng huyết áp thì có tới 52% (khoảng 5.7 triệu người) là không biết mình có bị tăng

huyết áp; 30% (khoảng 1.6 triệu người) của những người đã biết bị tăng huyết áp nhưng vẫn không có một biện pháp điều trị nào, và 64% những người đó (khoảng 2.4 triệu người) tăng huyết áp đã được điều trị nhưng vẫn chưa đưa được huyết áp về số huyết áp mục tiêu Như vậy hiện nay Việt Nam có khoảng 9.7 triệu người dân hoặc là không biết bị tăng huyết áp, hoặc là tăng huyết áp nhưng không được điều trị hoặc có điều trị nhưng chưa đưa được số huyết áp về mức bình thường [6]

Đây là bệnh mạn tính đòi hỏi người bệnh tự chăm sóc rất cao, do đó người bệnh

cần phải có kiến thức về bệnh và cách chăm sóc tăng huyết áp vì vậy người bệnh cần được giáo dục sức khỏe để biết cách chăm sóc và phòng ngừa biến chứng của bệnh tăng huyết áp

Theo thông tư 07/2011/TT-BYT hướng dẫn công tác điều dưỡng về chăm sóc người bệnh trong Bệnh viện quy định nhiệm vụ chuyên môn chăm sóc người bệnh là tư vấn hướng dẫn giáo dục sức khỏe Tuy nhiên nhìn vào thực tế tại khoa Nội - Bệnh viện

đa khoa Thành phố Hải Dương thì công tác giáo dục sức khỏe cho người bệnh tăng

2

huyết áp còn nhiều hạn chế dẫn đến người bệnh tái nhập viện và xảy ra biến chứng vẫn

còn, xuất phát từ thực tế trên vì vậy tôi đã chọn chuyên đề: “Thực trạng công tác giáo

dục sức khỏe cho người bệnh Tăng huyết áp tại khoa Nội — Bệnh viện đa khoa

Thành phố Hải Dương” với hai mục tiêu sau:

1 Mô tả thực trạng công tác giáo dục sức khỏe cho người bệnh tăng huyết áp tại

khoa Nội Bệnh viện đa khoa Thành phố Hải Dương

2 Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục sức khỏe

cho người bệnh tăng huyết áp tại khoa Nội bệnh viện đa khoa Thành phố Hải Dương

1.1 Khái niệm về giáo dục sức khỏe

GDSK là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến suy nghĩ, tình cảm, lý

trí của con người nhằm làm thay đổi hành vi sức khỏe có hại thành hành vi sức khỏe có lợi, bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho cá nhân, tập thể và cả cộng đồng

GDSK phòng chống Tăng huyết áp là một quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến suy nghĩ và tình cảm của người bệnh, nhằm nâng cao hiểu biết - kiến thức

về bệnh Tăng huyết áp, thay đổi thái độ và thực hành các hành vi lối sống lành mạnh

để bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho cá nhân, gia đình và cộng đồng

GDSK phòng chống THA tác động vào 3 lĩnh vực: kiến thức của con người về

sức khỏe, thái độ của con người đối với sức khỏe, thực hành hay cách ứng xử của con người đối với bảo vệ và nâng cao sức khỏe [3]

1.2 Khái niệm tăng huyết áp

Theo tổ chức Y tế thế giới và Hiệp hội quốu tế về THA: Người trưởng thành

được coi là THA khi huyết áp tâm thu > 140mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương > 90mmHg [1]

2 Phân loại tăng huyết áp

Theo tinh chat

Tăng HA thường xuyên: Chỉ số huyết áp tăng thường xuyên ở mức > 140mmHg

Tăng HA giao động: Chỉ số huyết áp > 140mmHg không thường xuyên

Tăng HA cơn: Trên cở sở huyết áp bình thường hoặc gần bình thường, có những

cơn huyết áp tăng vọt, những lúc có cơn này dễ xảy ra tai biến

Theo nguyên nhân

Tăng huyết áp nguyên phát (vô căn)

Bệnh thận: Viêm cầu thận cấp, mạn: viêm thận mạn (cầu thận, kẽ thận), bệnh

thận bẩm sinh, thận đa nang, ứ nước bề thận, u tăng tiết renin, hẹp động mạch thận, suy thận

Bệnh nội tiết: Cường aldosterol tiên phát (hội chứng Comn), cường tuyến thượng thận (hội chứng Cusing), phì đại tuyến thượng thin bam sinh, u tủy thượng thận, tăng calci máu, cường tuyến giáp, bệnh to các đầu chi

Bệnh mạch máu: Hẹp eo động mạch chủ (THA chi trên, giảm HA chi dưới), hở

van động mạch chủ ( THA tâm thu, giảm HA tâm trương), rò động tĩnh mạch

Một số nguyên nhân khác: Nhiễm độc thai nghiên, bệnh đa hồng cầu, nhiễm toan

hô hấp (nguyên nhân thần kinh)

3.2 Tăng huyết áp nguyên phát

Khi không tìm thấy nguyên nhân người ta gọi là tăng huyết áp nguyên phát hay tăng huyết áp vô căn Chiếm trên 95% các trường hợp tăng HA, thường gặp ở người trung niên và người cao tuôi

Tuy không tìm thấy nguyên nhân nhưng một số yếu tố đã được chứng minh là

yếu tố nguy cơ gây tăng huyết áp Các yếu tố nguy cơ chính gồm: Hút thuốc lá, rồi loạn

ESSE?

5

chuyển hóa lipid, tiểu đường, tuổi cao (nam giới >55, nữ giới > 65 tuổi, nam giới và

phụ nữ mãn kinh, tiền sử gia đình có bệnh tim mạch sớm ( nam <65 tuổi, nữ <55 tuổi) Một số yếu tố khác gồm: béo phì, ít hoạt động thể lực, sang chấn tỉnh thần, nghiện rượu

3.3 Tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai

Bình thường phụ nữ mang thai HA không thay đổi trong 3 tháng đầu thai kỳ, giảm nhẹ trong 3 tháng giữa và trở về trị số ban đầu hoặc tăng nhẹ trong 3 tháng cuối

Tăng huyết áp ở phụ nữ mang thai, đặc biệt là trong tiềm sản giật làm tăng nguy

cơ xây ra biến cố đối với bà mẹ và thai nhi [18]

Biến đỗi về huyết động

Tần số tim ting, lưu lượng tim tăng dần, thời kỳ đầu có hiện tượng co mạch để

phân bô lại máu lưu thông từ ngoại vi vé tim phổi do đó sức cản mạch máu cũng tăng dần Tim có những biểu hiện tăng hoạt động bù trừ và dẫn đến dày thất trái Huyết áp

và sức cản ngoại biên toàn bộ tăng dần Lưu lượng tim và lưu lượng tâm thu càng giảm, cuối cùng đưa đến suy tim

Trong các biến đổi về huyết động, hệ thống động mạch thường bị tổn thương sớm cả toàn bộ Trước kia người ta nghĩ chỉ có các tiểu động mạch bị biến đổi co mạch

làm gia tăng sức cản ngoại biên Hiện nay, người ta thấy các mạch máu lớn cũng có vai

trò về huyết động học trong tăng huyết áp Chức năng ít được biết đến của các động

mạch lớn là làm giảm đi các xung động và lưu lượng máu do tim bóp ra Do đó thông

số về độ giãn động mạch, biểu thị tốt khả năng của các động mạch Sự giảm thông số này cho thấy độ cứng của các động mạch lớn, là diễn biến của tăng huyết áp lên các

động mạch và về lâu dài sẽ làm tăng công tim dẫn đến phì đại thất trái Đồng thời việc

gia tăng nhịp đập động mạch đưa đến sự tôn thương các cau trúc đàn hồi sinh học của vách động mạch

a

6

Tại thận, tăng sức cản mạch thận, giảm lưu lượng máu tại thận, chức năng thận suy giảm tuy trong thời gian đầu tốc độ lọc cầu thận và hoạt động chung của thận vẫn còn duy trì

Tại não, lưu lượng vẫn giữ được thăng bằng trong một giới hạn nhất định ở thời

kỳ có tăng huyết áp rõ

Khi huyết áp tăng, sức cản ngoại biên tăng và thể tích huyết tương có xu hướng giảm cho đến khi thận suy

Biến đỗi về thần kinh:

Ở thời kỳ đầu ảnh hưởng của hệ giao cảm biểu hiện ở sự tăng tần số tim và sự tăng lưu lượng tim Sự hoạt động của hệ thần kinh giao cảm còn biểu hiện ở

lượng catecholamin trong huyết tương và dịch não tủy như adrenaline

noradrenalin, tuy vậy nồng độ các chất này cũng rất thay đổi trong bệnh tăng huyết áp

Hệ thần kinh tự động giao cảm được điều khiển bởi hệ thần kinh trung ương hành não - tủy sống và cả hai hệ này liên hệ nhau qua trung gian các thụ cảm áp lực

Trong tăng huyết áp các thụ cảm áp lực được điều chỉnh đến mức cao nhất và với ngưỡng nhạy cảm cao nhất

Biến đôi về dịch thể

Hệ renin — Angiotensin - Aldosteron (RAA): Hién nay đã được chứng minh có vai tro quan trọng do ngoài tác dụng ngoại vi còn có tác dụng trung ương ở não gây tăng huyết áp qua các thụ thể angiotensin II Có tác giả chia tăng huyết áp nguyên phát dựa vào nồng độ renin cao, thấp trong huyết tương, có sự tỷ lệ nghịch giữa nồng độ renin - angiotensin II trong huyét tương và tuổi

Angiotensin II được tổng hợp ở gan và dưới tác dụng renin sé tao thanh angiotensin | rồi chuyển thành angiotensine II là một chất co mạch rất mạnh và làm tăng tiết aldosteron Sự phóng thích renin được điều khiển qua ba yếu tố: Áp lực tưới máu thận, lượng Na+ đến từ ống lượn xa, hệ thần kinh giao cam

Vasopressin (ADH): c6 vai tro kha r6 rang trong co chế sinh bệnh tăng huyết áp,

tác dụng ngoại vi co mạch.

Cơ chế sinh bệnh của tăng huyết áp thứ phát: Tùy vào nguyên nhân gây bệnh [7]

5 Biểu hiện lâm sàng của tăng huyết áp

Đa số người bệnh tăng huyết áp không có biểu hiện lâm sàng, trừ khi đo huyết

áp thấy tăng

Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tăng huyết áp khi đã có một biến chứng nào đó do tăng huyết áp như đột quy, nhồi máu cơ tim (do đó tăng huyết áp còn được ví là “kẻ giết người thầm lặng”

Một số người có thê bị nhức đầu, mặt đỏ bừng, cảm giác có mây mù trước mắt, ruồi bay trước mắt, tê tay nhất thời Như vậy THA chỉ có thể khẳng định được bằng đo huyết áp Đa số các trường hợp tăng huyết áp được phát hiện qua đo huyết áp thường quy, tuy nhiên với một số trường hợp cần đo huyết áp liên tục trong 24 giờ [1Š]

6 Biến chứng của tăng huyết áp

Tại tim

Suy tim và bệnh mạch vành là hai biến chứng chính và là nguyên nhân gây tử vong cao nhất đối với tăng huyết áp Day thất trái là biến chứng sớm do dày cơ tim trai

Để đối phó sức cản ngoại biên nên gia tăng sức co bóp làm công tỉm tăng lên và vách

co tim day ra Dan dan suy tim trái với khó thở khi gắng sức, hen tim hoặc phù phổi cấp sau đó chuyên sang suy tim toàn bộ với phù, gan to, tĩnh mạch cổ nổi X quang và điện tim có dấu hiệu dày thất trái

Suy mạch vành biểu hiện bằng các cơn đau thắt ngực điển hình hay chỉ có rồi loạn nhịp Điện tim có ST chênh xuống dưới đường đẳng điện ở các chuyển đạo trước

tim, khi biến chứng nhồi máu sẽ xuất hiện sóng Q hoại tử

Tại não

Nhiin não

Xuất huyết não Tai biến mạch não thoáng qua với các triệu chứng thần kinh khu trú chỉ kéo dài không quá 24 giờ

Xơ thận gây tình trạng suy thận dần dần

Hoai tir dang tơ huyết tiểu động mạch thận gây tăng huyết áp ác tính

Ở giai đoạn cuối thiếu máu cục bộ nặng ở thận sẽ dẫn đến nồng độ renin và

angiotensin II trong mau gay cường aldosteron thứ phát

Tai mat

Khám mắt rất quan trọng vì đó là dấu hiệu tốt để tiên lượng Theo

Giai đoạn 1: tiêu động mạch cứng và bóng

Giai đoạn 2: tiểu động mạch hẹp có dấu bắt chéo (dầu Gumn)

9 Giai đoạn 3: xuất huyết và xuất tiết võng mạc

Giai đoạn 4: phù lan tỏa gai thị |

Tai mach mau

Tang huyét ap la yéu tố sinh vữa xơ động mạch, tạo điều kiện cho sự hình thành

vữa xơ động mạch

Phông động mạch chủ bóc tách

Trường hợp tăng huyết áp ác tính: Người bệnh có chỉ số HA tăng rất cao, đau

đầu giữ dội, ton thuong day mat nặng, khát nước, sụt cân, rồi loạn tiêu hóa Tiến triển

nhanh, nặng nẻ và gây biến chứng ở não, tim [4]

7 Điều trị tăng huyết áp

7.1 Nguyên tắc chung

Tăng huyết áp là bệnh mạn tính nên cần theo dõi đều, điều trị đúng và đủ hàng

ngày, điều trị lâu dài

Mục tiêu điều trị là đạt: “huyết áp mục tiêu ” và “giảm tối đa nguy cơ tim

mạch”

“ Huyết áp mục tiêu” cần đạt là <140/90mmHg và thấp hơn nữa nếu người bệnh

vẫn dung nạp được Nếu nguy cơ tim mạch từ cao đến rất cao thì huyết áp mục tiêu cần

đạt là <130/80mmHg Khi điều trị đã đạt HA mục tiêu, cần tiếp tục duy trì phác đồ

điều trị lâu dài kèm theo việc theo dõi chặt chẽ, định kỳ để điều trị kịp thời

Điều trị cần hết sức tịch cực ở bệnh nhân đã có tổn thương cơ quan đích Không

nên hạ HA quá nhanh để tránh biến chứng thiếu máu ở các cơ quan đích, trừ tình

huống cấp cứu [2]

7.2 Biện pháp điều trị

Điều trị không dùng thuốc

Thay đổi lối sống và loại bỏ các yếu tổ nguy cơ: Giảm thừa cân, không ăn mặn,

thôi uống bia rượu hoặc dùng các chất kích thích tìm mạch, bỏ hút thuốc lá, hạn chế ăn

mỡ và phủ tạng động vật, tăng cường vận động thể lực, ăn nhiều rau xanh, trái cây

Loại bỏ hoặc điều trị tích cực các nguyên nhân đối với tăng huyết áp thứ phát cùng với

thay đổi lối sống

SS

10

Diéu tri bang thuéc ha huy! áp

Sử dụng một loại thuốc hạ huyết áp phù hợp cho người bệnh dùng khởi đầu bằng liều thấp, tăng dần cho đến khi đạt hiệu quả kiểm soát HA Khi loại thuốc đang sử

dụng không còn đáp ứng hoặc không còn phù hợp thì thay đổi hoặc phối hợp với loại

thuốc khác

Dùng phối hợp nhiều loại thuốc hạ áp: Trong tăng huyết áp nặng và ác tính,

hoặc cho những người bệnh mà loại thuốc đang dùng không còn hiệu quả

Sử dụng một trong các nhóm thuốc sau:

Lợi tiểu

Ức chế men chuyển

Chen thu thé angiotensinII

Chen beta giao cam

Chen ca beta va alpha giao cam

Chen kénh calci

Uc ché than kinh trung ương, liệt giao cảm Phối hợp tăng tác dụng hạ huyết áp [1]

8 Chăm sóc người bệnh tăng huyết áp

Tăng huyết áp thường là một bệnh mạn tính, tiến triển ngày càng nặng dần, nhiều biến chứng rất nguy hiểm có thể đe doạ tính mạng bệnh nhân nếu chúng ta không

điều trị và chăm sóc chu đáo Vì vậy người điều dưỡng khi tiếp xúc với bệnh nhân cần

phải nhẹ nhàng, ân cần và biết thông cảm với người bệnh

Qua khai thác các dấu chứng trên giúp cho người điều dưỡng có được các chân

đoán chăm sóc Người điều dưỡng cần phân tích, tông hợp và đúc kết các dữ kiện để

xác định nhu cầu cần thiết của bệnh nhân, từ đó lập ra kế hoạch chăm sóc cụ thể Khi

lập kế hoạch chăm sóc phải xem xét đến toàn trạng bệnh nhân, đề xuất vấn đề ưu tiên,

vấn để nào cần thực hiện trước và vấn đề nào thực hiện sau tuỳ từng trường hợp cụ thé

Trên người bệnh cao huyết áp có thể đưa ra các chăm sóc sau

8.1 Ngăn chăn, hạn chế các biến chứng của THA cho người bệnh

lil

11

Thực hiện nghiêm túc các thuốc hạ HA đã chỉ định, theo dõi HA trước và sau

khi dùng thuốc, kịp thời phát hiện và thông báo cho bác sỹ nếu người bệnh không đáp ứng với thuốc

Đối với những trường hợp có cơn HA tăng vọt hoặc HA ác tính phải khẩn trương thực hiện y lệnh các thuốc giãn mạch cấp cứu Theo dõi sát các dấu hiệu sinh

tồn và thông báo ngay cho BS để cùng xử trí kịp thời

Thường xuyên theo dõi chỉ số HA, các biểu hiện bất thường về lâm sàng để đánh giá đáp ứng của người bệnh và phát hiện kịp thời các biến chứng có thẻ xảy ra đối với NB

Thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cận lâm sàng và theo dõi chặt chẽ các kết quả

xét nghiệm nhằm phát hiện các bất thường và đánh giá các biến chứng như: Ghi điện tâm đồ, chụp X quang, siêu âm tim, soi đáy mắt, xét nghiệm sinh hóa máu và nước tiểu 8.2 Cải thiện thiếu hụt chức nang do hau qua cha THA

Đánh giá đầy đủ và chỉ tiết các thiếu hụt chức năng, biến chứng dựa trên các biểu hiện lâm sàng và các kết quả cận lâm sàng Tùy theo các thiếu hụt chức năng các biến chứng (tổn thương cơ quan đích cụ thể ), có kế hoạch can thiệp, biện pháp hỗ trợ

cụ thể cho người bệnh

Trong quá trình điều trị THA, có thể gặp trường hợp có HA giảm quá thấp, cần

có các biện pháp để phòng choáng, ngã gây chấn thương cho người bệnh kết hợp với các biện pháp hỗ trợ người bệnh trong sinh hoạt, giúp người bệnh thích nghỉ với các

hoạt động tự chăm sóc

8.3 Hạn chế các khó chịu do tác dụng phụ của thuốc điều trị tăng HA

DD cần nhận biết được tác dụng phụ một số thuốc điều trị THA, trên cơ sở đó giải thích để NB an tâm, bớt lo lắng khi gặp phải những tác dụng phụ này

Với một số thuốc gây hạ HA, đặc biệt là gây sụt giảm HA tư thế làm NB cảm

thấy hoa mắt, chóng mặt cần hướng dẫn người bệnh thay đổi tư thế từ từ, muốn ra khỏi

giường cần từ từ ngồi dậy, chờ một luc rồi hãy đứng lên, nếu vẫn thây choáng váng thì

nên ngồi lại để tránh ngã

Khi cho người bệnh sử dụng thuốc cần chủ động phát hiện các tác dụng phụ,

đưa ra biện pháp can thiệp như hướng dẫn NB cách sử dụng thuốc để hạn chế tác dụng

phụ đó, hướng dẫn NB cách nhận biết khi có tác dụng phụ xảy ra, cách đối phó với

những tác dụng phụ này

84 Tăng cường nhận thức cho người bệnh về bệnh

Xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện GDSK cho người bệnh một cách phủ hợp

Những nội dung kiến thức cần cung cấp cho người bệnh bao gồm: Khái niệm về

bệnh, tầm quan trọng của việc kiểm soát bệnh lâu dài, các yếu tố nguy cơ gây bệnh,

những vấn đề cốt lõi trong kiểm soát các rối loạn HA động mạch như thay đổi lối sống

cho phù hợp với tình trạng bệnh và sử dụng thuốc theo đơn một cách thường xuyên và

lâu dài và chính người bệnh có vai trò quan trọng trong điều trị tăng huyết áp Cần chú

trọng giáo dục cho bệnh nhân kiến thức về trị số huyết áp đặc biệt là huyết áp tâm

trương, giáo dục nhiều hơn về các biến chứng khác của bệnh ngoài tai biến mạch máu

não, đồng thời giáo dục cho người bệnh các biện pháp dự phòng bệnh ngoài biện pháp

hạn chế ăn mặn đặc biệt là giới nam như uống rượu vừa phải, không hút thuốc, nêu rõ

tác hại của thuốc lá không những đối với ung thư phổi mà còn tác hại của nó đối với

các bệnh tim mạch trong đó có huyết áp.Theo dõi huyết áp thường xuyên và tái khám

khi ra viện

Hướng dẫn chỉ tiết cho người bệnh về chế độ ăn uống và luyện tập

Ăn hạn chế muối: Trong một ngày nên ăn từ khoảng 5 đến 6 gam (kể cả muối trong thức ăn), tương đương l muỗng café Hạn chế ăn các thực phẩm có chứa hàm

lượng muối cao: giò chả, thịt xông khói, thịt muối, các loại thực phẩm tâm ướp sẵn

Kiêng rượu, thuốc lá, chè đặc Tránh lao động trí óc căng thang, lo lang quá độ

Khi làm việc căng thắng nên nghĩ ngơi tránh bị stress

Nếu có bị béo phì thì nên giảm trọng lượng, ăn hạn chế chất bột đường, giảm

lượng calo đưa vào, không nên ăn quá nhiều trứng, đồ chiên xào, không ăn quá nhiều

mỡ động vật, không ăn các phủ tạng động vật (óc, tim, gan, bầu dục, lòng đỏ trứng gà),

ăn dầu ăn (lượng vừa phải) thay mỡ, ăn thêm lạc, vừng trong chế độ ăn uống cho bệnh

cao huyết áp