Phát triển kỹ năng nói tiếng anh cho học sinh lớp 3, 4, 5

Với mục tiêu rèn luyện cho các em bốn kĩ năng; nghe nói đọc viết, trong mỗi đơn vị bài học thì kỹ năng “Nghe và Nói” được ưu tiên hàng đầu đối với học sinh tiểu học, song đối với học sin

PHẦN 1 ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài:

Chúng ta đang sống trong thế kỷ XXI thế kỷ của nền văn minh hiện đại, thế

kỷ của khoa học công nghệ thông tin Đất nước ta đang trong thời kỳ phát triển lấy nền kinh tế tri thức làm nền tảng cho sự phát triển và coi giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu và cải tiến chất lượng dạy và học để hoàn thành tốt việc đào tạo bồi dưỡng nguồn nhân lực con người cho công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước

Để tồn tại và phát triển xây dựng và bảo vệ tổ quốc theo kịp các nước phát triển đòi hỏi chúng ta phải nắm bắt được các thành tựu tiên tiến nhất Nhằm đưa đất nước Việt Nam trở thành một nước văn minh giàu mạnh

Bởi vậy hệ thống các môn học trong nhà trường hiện nay là hướng tới những vấn đề cốt lõi thiết thực đó Bộ môn Tiếng Anh tuy đưa vào phổ biến muộn hơn so với các môn học khác ở nhà trường nói chung và trường tiểu học tôi đang dạy nói riêng, nhưng nó là chìa khóa mở ra kho tàng tri thức nhân loại Nó là người hướng đạo đưa ta tới với Thế giới bắt tay với bạn bè năm châu, tiếp thu và lĩnh hội những tinh hoa nhân loại

Như chúng ta đã biết, trong nhà trường phổ thông hoạt động chủ yếu của giáo viên và học sinh là giảng dạy và học tập Cả hai hoạt động này đều phải đòi hỏi người dạy phải chuyển tải các kiến thức, nội dung môn học và người học phải lĩnh hội được kiến thức đó Nhưng tiếng Anh là môn học khó, đặc biệt là học sinh tiểu học ở vùng ngoại thành trường tôi, tiếng Anh đối với các em hoàn toàn mới lạ

Có lẽ vì thế mà ý thức học tập của các em chưa cao, các em vẫn còn thụ động, còn

e ngại và rụt rè, mà rào cản lớn đối với các em là việc phát âm, đọc và nói tiếng Anh Với mục tiêu rèn luyện cho các em bốn kĩ năng; nghe nói đọc viết, trong mỗi đơn vị bài học thì kỹ năng “Nghe và Nói” được ưu tiên hàng đầu đối với học sinh tiểu học, song đối với học sinh tiểu học nghe và nói tiếng Việt (tiếng mẹ đẻ) chuẩn xác và truyền cảm đã là một vấn đề không dễ nói gì đến việc nói tiếng Anh Bởi lẽ

đó, tôi luôn tìm tòi và thực hiện tốt vai trò và nhiệm vụ của mình với mục tiêu; giảng dạy những tiết học phong phú và đa dạng và theo dõi quá trình học sinh trong lớp học, giúp các em không chỉ học tiếng Anh cho vui mà và cảm thấy yêu thích việc học ngoại ngữ mà còn là một bước khởi đầu vững chắc, tạo nền móng cho các

em trong việc học ngoại ngữ sau này

Để giúp các em vượt qua trở ngại này tôi chọn đề tài " Phát triển kỹ năng

nói Tiếng Anh cho học sinh lớp 3, 4, 5”, nhằm giúp các em học sinh tự tin chủ

động tiếp cận, làm quen với những kỹ thuật và phương pháp dạy và học Ở độ tuổi này các em đang phát triển tư duy thông qua các kỹ năng học, quan sát, lắng nghe, bắt chước và tự mình thử nghiệm.Với quan điểm như vậy chúng tôi xây dựng chương trình phát triển nâng cao năng lực giao tiếp tiếng Anh cho trẻ lớp 3, lớp 4, lớp 5 mặc dù về mặt tính cách và tâm lý học sinh ở độ tuổi này các em vẫn thích chơi nhưng đã bắt đầu phát triển trí tưởng tượng trong trò chơi Đề tài này được xây dựng dựa trên những hoạt động học và chơi quen thuộc với trẻ Đó là luyện nói chuyện bằng tiếng Anh (Talk), luyện cách phát âm, ngữ điệu, giọng điệu, và đặc biệt trẻ tự sản sinh ngôn ngữ thông qua “Free talk/Let’s talk” dưới các dạng hoạt động khác nhau do giáo viên lựa chọn sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh, những hoạt động đó chúng ta cùng tham khảo trong đề tài này

2 Mục đích nghiên cứu:

Xác định được nguyên nhân vì sao học sinh tiểu học chưa thực sự tự tin, các

em còn e ngại và rụt rè vào việc phát âm hay nói tiếng Anh, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất các biện pháp giúp các em học sinh trường tôi tự tin, chủ động tiếp cận và cảm thấy yêu thích môn hoc mà còn là một bước khởi đầu vững chắc, tạo nền móng cho các em trong việc học ngoại ngữ sau này

3 Nội dung nghiên cứu:

+ Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc giảng dạy tiếng Anh trong trường tiểu học + Phân tích thực trạng kỹ năng nói tiếng Anh trường tôi các năm học trước

+ Rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất ý kiến cải tiến nhằm xây dựng thói quen học tiếng Anh cho học sinh

+ Tổ chức thực nghiệm các biện pháp đổi mới

4 Đối tượng nghiên cứu và Khách thể nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: biện pháp giúp học sinh tiểu học yêu thích môn học tiếng

Anh

- Khách thể nghiên cứu: học sinh tiểu học từ lớp 3, 4, 5 của trường tôi.

5 Thành phần tham gia nghiên cứu:

- Phạm vi nghiên cứu: nghiên cứu tình hình học tiếng Anh là đối tượng học sinh

của trường tôi

- Đối tượng điều tra, khảo sát, thực nghiệm:

+ Đối tượng điều tra, khảo sát: Học sinh lớp 3C, 4A trường tôi.

+ Đối tượng thực nghiệm: Học sinh trường tiểu học nơi tôi công tác

6 Phương pháp nghiên cứu:

+ Nghiên cứu lý luận: Thu thập, nghiên cứu các văn bản chỉ đạo về giảng dạy tiếng Anh tiểu học, về tâm lý học sinh tiểu học và nội dung lý luận liên quan để xây dựng cơ sở lý luận và các biện pháp giúp học sinh trường tôi ham thích môn học và nói Tiếng Anh tự tin

+ Phương pháp điều tra, thống kê, phỏng vấn, quan sát, tư vấn, phân tích, tổng hợp, so sánh nhằm đánh giá kết quả thực hiện đề tài nghiên cứu

+ Phương pháp thực nghiệm: Thử nghiệm các hình thức, biện pháp tổ chức hoạt động tại trường tôi

7 Kế hoạch nghiên cứu: từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 5 năm 2020.

1

Tháng 9/2019

điều tra, khảo sát thực trạng, nghiên cứu cơ sở

thu thập số liệu, nghiên cứu, phân tích nguyên nhân, đề

lý luận, cơ sở thực tiễn ra biện pháp đổi mới.

2 Từ tháng 10/2019

đến tháng 5/2020

Thực nghiệm các biện pháp đổi mới

Tự nghiên cứu, phối hợp thực hiện các biện pháp, phân tích, so sánh, đánh giá kết quả thực hiện

3 Tháng 5/2020 Thực hiện hoàn thành

SKKN

Tự viết và hoàn thành SKKN

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận

1.1 Cơ sở về tâm lý của học sinh tiểu học:

Ngày nay, hầu hết trẻ em trên cả nước từ thành thị đến nông thôn, phần lớn đều được làm quen với bộ môn tiếng Anh từ rất sớm, thông qua việc giảng dạy trong các trường phổ thông Bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết được diễn ra một cách đồng thời trong quá trình dạy và học ngoại ngữ Đối với học sinh lớp 3, lớp 4 các em mới bước đầu làm quen chương trình tiếng Anh nên các em còn hạn chế trong cách giao tiếp, cho dù các em vẫn hiểu bài, nắm được cấu trúc câu nhưng muốn diễn đạt ý còn ngại ngùng, lúng túng Qua nhiều năm giảng dạy và tích lũy kinh nghiệm của bản thân, học hỏi đồng nghiệp và được học tập ở các lớp bồi dưỡng phương pháp dạy tiếng Anh cho trẻ, tôi đã vận dụng một số phương pháp rèn kỹ năng nói cho học sinh lớp 3, lớp 4 nhằm tạo cho các em hứng thú và tự tin trong giao tiếp một cách hiệu quả, tôi xin được chia sẻ với các bạn đồng nghiệp

Học tiếng Anh cần là một niềm vui cho mỗi trẻ em! Hãy truyền tải các nội dung ngôn ngữ khô khan sang những tiết học phong phú và đa dạng, song bất kỳ đối tượng và hình thức nào thì việc học tiếng Anh theo bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết vẫn được duy trì và phát triển nhằm nâng cao năng lực tiếng Anh, nhưng với học sinh tiểu học thì chú trọng kỹ năng nghe, nói và phát âm Vậy, học sinh có đủ

tự tin nói tiếng Anh trong đời sống hàng ngày không? Mục đích cuối cùng của người học cũng như người dạy là tiến tới khả năng giao tiếp tốt, để đạt được mục đích này, đòi hỏi cả người dạy và người học nắm bắt được những nguyên tắc, kỹ thuật và phương pháp mới, phải biết vận dụng linh hoạt vào từng tình huống và ngữ cảnh cụ thể Hơn thế nữa nói tiếng Anh cũng giống như tiếng Việt, nó cũng có nhịp điệu, ngữ điệu, khi nào lên giọng, khi nào xuống giọng, nói cách khác nó giống như nốt nhạc vậy, cũng đòi hỏi người học có một chút năng khiếu

1.2 Những định hướng đổi mới của tiếng Anh tiểu học

Phương pháp dạy học ngoại ngữ chọn giao tiếp là phương hướng chủ đạo (comunicative competences) là đơn vị dạy học cơ bản, coi giao tiếp vừa là mục đích vừa là phương tiện dạy học Phương pháp này sẽ phát huy tốt nhất vai trò chủ thể, chủ động, tích cực của học sinh, học sinh cần phải được trang bị cách thức học

tiếng Anh chủ yếu để đánh giá kết quả học tập của học sinh, kết quả năng lực giao tiếp, năng lực ứng xử bằng ngôn ngữ tiếng Anh

Thực tế ngay từ năm 1994, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã có quyết định số 2957/GD-ĐT về mục tiêu và kế hoạch giáo dục tiểu học, trong đó quy định rõ tiếng Anh là một trong các “môn học tự chọn” ở các trường tiểu học, bắt đầu từ lớp 3

Căn cứ Biên bản họp Hội đồng thẩm định môn Tiếng Anh và Tin học ở bậc tiểu học; (Ban hành kèm theo Quyết định số 50/2003/QĐ-BGDĐT ngày 30/10/2003 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)

Bên cạnh việc bám sát mục tiêu chung của bậc tiểu học, môn tiếng Anh với tư cách

là môn học tự chọn ở trường tiểu học nhằm:

Bước đầu hình thành cho học sinh các kỹ năng giao tiếp cơ bản, đơn giản

bằng tiếng Anh trong giao tiếp hàng ngày ở nhà trường và gia đình: kỹ năng nghe, nói, đọc, viết; trong đó nhấn mạnh hai kỹ năng nghe và nói

Cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, đơn giản về tiếng Anh, giúp

học sinh bước đầu có những hiểu biết về đất nước, con người, nền văn hóa của một

số nước nói tiếng Anh

Chương trình tự chọn tiếng Anh tiểu học được xây dựng theo đường hướng giao tiếp lấy chủ điểm làm cơ sở xây dựng nội dung dạy học Chương trình được xây dựng theo các nguyên tắc cơ bản sau:

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Thực trạng

* Đặc điểm tình hình chung

Hoạt động dạy học phải coi học sinh là chủ thể của quá trình học tập và giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn, điều chỉnh hoạt động học của học sinh, nội dung dạy học phải bám sát mục tiêu và nội dung chương trình Các hoạt động dạy học phải đa dạng, phong phú; phải kết hợp hài hoà các phương pháp, kỹ thuật dạy học; sử dụng tốt chương trình, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo và các phương tiện dạy học

trong hoạt động dạy học Dạy học cần được tổ chức thông qua các hình thức: học tập, vui chơi, hoạt động cá nhân, hoạt động theo cặp, hoạt động theo nhóm và sử dụng hợp lý, có hiệu quả

Trong 4 kỹ năng nghe – nói - đọc - viết thì kỹ năng nghe - nói được chú trọng hơn trong việc dạy tiếng Anh ở trường tiểu học Vậy muốn nói tốt, các em cần phải có một vốn từ phong phú, bởi ngôn ngữ là công cụ của giao tiếp Trên cơ

sở thực tế, học sinh tiểu học nói chung và học sinh tiểu học ở nông thôn nói riêng, đều còn yếu cả bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết do một số nguyên nhân:

* Thực trạng về giáo viên giảng dạy:

Bản thân tôi là một giáo viên dạy tiếng Anh có trình độ đại học sư phạm, được học các lớp bồi dưỡng về năng lực và phương pháp giảng dạy tiếng Anh bậc tiểu học theo đề án Ngoại Ngữ 2020; ham học hỏi, có tinh thần tự học, tự bồi dưỡng; tâm huyết với nghề, hăng hái nhiệt tình, có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác được giao Trong quá trình giảng dạy tôi cũng đã cố gắng hết sức mình trong việc thực hiện nhiệm vụ của người giáo viên, góp phần đáng kể vào chất lượng dạy và học của thầy và trò trường tôi, có nhiều học sinh đạt giải cao trong các kỳ thi Tiếng Anh Internet, Giao lưu Olympic Tiếng Anh cấp huyện những năm học gần đây

2.2 Những thuận lợi và khó khăn khi luyện nói tiếng Anh cho học sinh tiểu học.

* Thuận lợi:

Học sinh tiểu học với bản chất hồn nhiên, sẵn sàng tham gia vào các hoạt động của giờ học khi đã bị cuốn hút vào các hoạt động

Học sinh được làm quen với công nghệ thông tin, các em sớm được tiếp xúc với máy tính, mạng Internet và thu nhận được nhiều thông tin từ đây

Sách giáo khoa được biên soạn có nhiều kênh hình đã giúp các em dễ nắm bắt và hiểu bài nhanh, nhiều trò chơi, bài chant bài hát để học sinh nắm được kỹ năng giao tiếp

Giáo viên được học tập, bồi dưỡng, trao đổi kinh nghiệm từ đồng nghiệp qua các buổi tập huấn, hội giảng, chuyên đề… Đưa ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, đổi mới phương pháp giảng dạy theo xu hướng tiếng Anh giao tiếp làm chủ đạo

Được sự quan tâm, hỗ trợ của Ban Giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn và đồng nghiệp

* Khó khăn:

Tiếng Anh là một môn học mới và rất khó đối với học sinh tiểu học, đặc biệt

là đối với học sinh lớp 3, lớp 4 học sinh ngoại thành, mọi điều kiện tiếp xúc và gần gũi thực tế xung quanh còn hạn chế Bên cạnh đó tiếng Anh là ngôn ngữ có nhiều

âm gió nên học sinh rất ngại phát âm, học sinh sợ mắc lỗi khi phát âm

Phần lớn các em học sinh chưa chú tâm đầu tư học tập môn tiếng Anh, các

em chuẩn bị bài còn sơ sài, trong các giờ học, đa số các em thường thụ động, dè dặt, thiếu sự linh hoạt, ngại đọc - nói tiếng Anh và ít tham gia phát biểu để tìm hiểu bài học

Hoạt động luyện nói thường được thực hiện theo cặp, nhóm nên lớp học dễ

ồn ào, mất trật tự, lớp đông học sinh, giáo viên không bao quát hết được tất cả học sinh trng lớp nên một số em cá biệt lợi dụng cơ hội nói chuyện riêng

Nhiều phụ huynh học sinh chưa thực sự quan tâm tới bộ môn tiếng Anh, vẫn coi tiếng Anh là môn phụ (môn học tự chọn)

Trang thiết bị cho môn học ở nhiều địa phương chưa đáp ứng đầy đủ nên việc dạy và học chưa hiệu quả

* Đề xuất giải pháp

Trăn trở trước thực trạng nói tiếng Anh như trên và căn cứ vào kết quả điều tra, khảo sát đối tượng học sinh trong trường, thực trạng hoạt động học tập của học

sinh, những nguyên nhân chủ quan và khách quan, cùng với sự chuẩn hóa kiến thức, tôi thấy muốn nâng cao chất lượng, hiệu quả thì phải quan tâm học sinh nhằm lôi cuốn các em thích thú, đam mê đến với môn học và tôi đã có ý tưởng thực hiện

đề tài này với những biện pháp, giải pháp sau (Phụ lục 1)

3 Một số các biện pháp giúp học sinh phát triển kỹ năng nói tiếng Anh:

Biện pháp 1: Điều tra khả năng nói của học sinh (Phụ lục 2)

Rào cản lớn đối với học sinh trong việc nói tiếng Anh là dè dặt, thiếu tự tin khi đứng trước đám đông, trước lớp Xuất phát từ nhược điểm này mà các em có mặc cảm, không thích học tiếng Anh cho nên chúng ta phải tìm mọi biện pháp khích lệ các em, tạo tiền đề cho các em, làm cho các em cảm thấy yêu thích môn học này hơn Việc học tiếng Anh sẽ giúp các em học tốt các môn học khác, có cơ hội tiếp cận với khoa học công nghệ mới một cách dễ dàng

Ví dụ: Nếu biết tiếng Anh, các em có thể học và sử dụng máy tính thành thạo hơn,

dễ dàng tra cứu tài liệu trên Internet

Song song với việc khuyến khích học sinh học tiếng Anh, chúng ta có thể tuyên truyền tới phụ huynh để cho họ thấy rằng ngày nay việc học tiếng Anh là rất quan trọng, nó là tiền đề phát triển cho tương lai con em họ trong xu hướng hội nhập, thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, khoa học kỹ thuật công nghệ phát triển … Trong phần nội dung này tôi sẽ trình bày cụ thể những kinh nghiệm giảng dạy của mình

Biện pháp 2: Những kinh nghiệm cụ thể:

2.1 Sử dụng tốt tính linh hoạt các kỹ thuật trong việc phát triển kỹ năng nói tiếng Anh.

Học sinh cần được luyện tập kết hợp các kỹ năng: nghe - nói - đọc - viết, các yếu tố ngôn ngữ như: ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp là phương tiện để hình thành các

kỹ năng giao tiếp Các hoạt động giao tiếp cần được tiến hành thông qua các chủ điểm, tình huống giao tiếp hấp dẫn cả về nội dung và hình thức Học sinh tham gia

hoạt động giao tiếp tích cực, chủ động, sáng tạo và có ý thức dưới sự hướng dẫn của giáo viên

2.2 Tập cho học sinh cách phản xạ nhanh bằng tiếng Anh

Đầu năm học, đối với học sinh lớp 3, lớp 4 ở trường tôi và đặc biệt học sinh vùng ngoại thành, các em chưa có vốn từ vựng, nếu có thì rất hạn chế Mặc dù vậy giáo viên chúng tôi vẫn phải tăng cường nói tiếng Anh trên lớp (Classroom Language), thường xuyên sử dụng các thức mệnh lệnh đơn giản (The Imperative Mood), áp dụng những câu mệnh lệnh, những câu hỏi ngắn theo bài học kết hợp với đông tác, điệu bộ (Body Language)

Ví dụ: Yes/No - Questions: Are you ready? Yes or No?

Let’s start?

Is this a book?

Wh - Questions: What’s this?

What’s your name?

What colour is it?

Who’s this/that?

Thông qua hoạt động này, giáo viên phần nào đánh giá sơ lược được học sinh và phân loại đối tượng học sinh, nhìn chung, lúc đầu học sinh còn ngơ ngác nhưng dần dần qua các tiết học trên lớp, các em cũng hiểu và làm theo đúng mệnh lệnh, yêu cầu của giáo viên Sau khi các em đã học được mẫu câu mới thì giáo viên nên sử dụng thường xuyên trong lớp học để các em có điều kiện phản xạ tốt, hỏi những câu hỏi về bản thân:

Example: What’s your name?

How are you?

What about you?