Cương lĩnh cách mạng đầu tiên của Đảng do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo được Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản thông qua. Cương lĩnh đầu tiên của Đảng tuy vắn tắt nhưng đã xác định được nhiều vấn đề thuộc về chiến lược và sách lược của cách mạng Việt Nam – một cương lĩnh đúng đắn, chấm dứt thời kỳ khủng hoảng về đường lối cứu nước của cách mạng, mở ra giai đoạn mới, giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc. Thông qua những nội dung cơ bản của Cương lĩnh, thấy được giá trị to lớn mà Cương lĩnh để lại cho sự nghiệp xây dựng đất nước hiện nay.
Trang 1BÀI TẬP LỚN MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CƯƠNG LĨNH CHÍNH TRỊ ĐẦU TIÊN CỦA ĐẢNG (2/1930)? GIÁ TRỊ CỦA CƯƠNG LĨNH ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY?
Mục lục PHẦN I: MỞ ĐẦU 3 PHẦN II: NỘI DUNG 3
1 Hoàn cảnh lịch sử và sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam 3
2 Nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (2/1930) 5
3 Giá trị của Cương lĩnh đối với sự nghiệp xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay 10 PHẦN III: KẾT LUẬN 14 Tài liệu tham khảo 14
Trang 2PHẦN I: MỞ ĐẦU
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là sự kết hợp chặt chẽ giữa chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam Mỗi thắng lợi của cách mạng Việt Nam đều gắn liền với vai trò của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người tổ chức và lãnh đạo mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam Trước các nhiệm vụ lịch sử, Đảng và Bác Hồ đã kịp thời xác định đúng đắn, sáng tạo đường lối, chiến lược, sách lược đưa cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Một trong những văn kiện góp phần quan trọng vào những thành tựu mà
Đảng đạt được là Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (2/1930) “Đây là một
cương lĩnh đúng đắn và sáng tạo theo con đường cách mạng Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại mới, đáp ứng yêu cầu khách quan của lịch
sử, nhuần nhuyễn quan điểm giai cấp và thấm nhuần tinh thần dân tộc”[ CITATION LêM03 \l 1033 ] Chính vì vậy, em xin chọn đề tài: “Phân tích
những nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (2/1930)? Giá
Trang 3làm bài tiểu luận hết học phần môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, với mong muốn nghiên cứu, tìm hiểu một cách đầy đủ, toàn diện về Cưỡng lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng và từ đó, liên hệ với bản thân
PHẦN II: NỘI DUNG
1 Hoàn cảnh lịch sử và sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Hoàn cảnh lịch sử ra đời Đảng Cộng sản Việt Nam
Đến năm 1929, trước sự phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng Việt Nam, tổ chức Hội Việt Nam cách mạng thanh niên không còn thích hợp và đủ sức lãnh đạo phong trào Trước tình hình đó, tháng 3 – 1929, những người lãnh đjao kỳ
bộ Bắc Kỳ (Trần Văn Cung, Ngô Gia Tự, Nguyễn Đức Cảnh,…) họp tại số nhà 5D, phố Hàm Long, Hà Nội, quyết định lập chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Việt Nam
Tháng 5 – 1929, tại Đại hội lần thứ nhất của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên do Tổng hội triệu tập tại Hồng Kông (Trung Quốc), kiến nghị của đoàn đại biểu Kỳ bộ Bắc Kỳ về việc giải tán Hội để thành lập Đảng Cộng sản không được chấp nhận Đoàn đại biểu Kỳ bộ Bắc Kỳ rút khỏi đại hội và về nước
Ngày 17 – 6 – 1929, các đại biểu của tổ chức cộng sản ở Bắc Kỳ họp, quyết định thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng; thông qua Tuyên Ngôn, Điều Lệ
Trước ảnh hưởng của Đông Dương Cộng sản Đảng, tại Nam Kỳ, Trung Kỳ các tổ chức cộng sản lần lượt được thành lập là An Nam Cộng sản Đảng (11-1929)
và Đông Dương Cộng sản Liên Đoàn (12-1929)
Sự ra đời ba tổ chức cộng sản trên cả nước diễn ra trong vòng nửa cuối năm
1929 đã khẳng định phong trào nước ta lúc bấy giờ theo khuynh hướng cách mạng
vô sản, phù hợp với xu thế và nhu cầu bức thiết của lịch sử Việt Nam Tuy nhiên,
Trang 4sự ra đời của ba tổ chức cộng sản đã có sự tranh giành ảnh hưởng trong quần chúng, bài xích lẫn nhau Do đó, nhiệm vụ quan trọng và cấp bách nhất của những người cộng sản, yêu nước chân chính là thành một một đảng thống nhất, lãnh đạo nhân dân đấu tranh
Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Trước tình hình xuất hiện ba tổ chức cộng sản trong nước Được giao nhiệm
vụ của Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc chịu trách nhiệm hợp nhất các phần tử chân chính lại để thành lập một Đảng duy nhất Hội nghị hợp nhất được tiến hành
từ ngày 3 – 2 – 1930 đến ngày 7 – 2 – 1930 tại Hương Cảng (Trung Quốc) Thành phần dự Hội nghị gồm các đại biểu của Đông Dương cộng sản Đảng (Trịnh Đình Cửu), và An Nam Cộng sản Đảng (Châu Văn Liêm, Nguyễn Thiệu), dưới sự chủ trì của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc
Sau 5 ngày làm việc khẩn trương, hội nghị đã thống nhất hợp nhất các tổ chức thành một Đảng, lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam, thông qua 4 văn kiện
do Nguyễn Ái Quốc dự thảo: Chính Cương văn tắt, sách lược văn tắt, điều lệ văn tắt và lời kêu gọi của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thay mặt cho Quốc tế cộng sản và Đảng cộng sản Việt Nam gửi đến quần chúng công, nông, binh, đồng bào và đồng chí trong cả nước nhân dịp thành lập Đảng Bốn văn kiện này được coi là Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng
Ngày 24 – 2 – 1930, Lâm thời chấp ủy Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định chấp nhận Đông Dương Cộng sản Liên đoàn gia nhấp Đảng Cộng sản Việt Nam
Như vậy, sự thống nhất các tổ chức cộng sản được hoàn thành, chấm dứt sự chia rẽ bất lợi cho cách mạng Những văn kiện được thông qua trong Hội nghị hợp nhất dù “vắn tắt”, nhưng đã phán ảnh những vấn đề cơ bản trước mắt và lâu dài cho các mạng Việt Nam, đưa cách mạng Việt Nam sang một trang sử mới
Trang 52 Nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (2/1930)
Cương lĩnh chính trị là văn bản quan trọng và cao nhất của Đảng, có tính chiến lược lâu dài nhằm định hướng, chỉ đạo to lớn, toàn diên đối với sự nghiệp cách mạng của đất nước trong một giai đoạn lịch sử nhất định
Những nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị đầu tiên (2/1930) được thể hiện qua hai văn kiện do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc soạn thảo và được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng: Chánh cương văn tắt và Sách lược vắn tắt của Đảng
Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng có những nội dung cơ bản sau:
Thứ nhất, về phương hướng và mục tiêu cách mạng Việt Nam
Cương lĩnh xác định mục tiêu chiến lược của cách mạng Việt Nam: từ việc phân tích tình thực trạng và mâu thuẫn trong xã hội Việt Nam – một xã hội thuộc địa nửa phong kiến, mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam trong đó có công nhân, nông dân với đế quốc ngày càng gay gắt cần phải giải quyết, đi đến xác định đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam “chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng
và thổ địa cách mạng đi tới xã hội cộng sản”
Thứ hai, về nhiệm vụ cụ thể của cách mạng
Về phương diện chính trị, Cương lĩnh xác định nhiệm vụ chủ yếu trước mắt của cách mạng Việt Nam: “Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến”,
“làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập Dựng ra chính phủ công nông binh
Tổ chức quân đội công nông” Các nhiệm vụ trên đây đã phán ảnh đúng mâu thuẫn
cơ bản của xã hội Việt Nam thuộc địa, nửa phong kiến và đáp ứng đúng yêu cầu bức thiết của cách mạng Việt Nam lúc này là đánh đuổi đế quốc xâm lược để giành lại độc lập cho dân tộc, mang lại dân chủ thực sự cho nhân dân Như vậy, nhiệm vụ chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam đã phản ánh đúng quan điểm của lãnh tụ
Trang 6Nguyễn Ái Quốc: “Chúng ta đã hy sinh làm kách mệnh, thì nên làm cho đến nơi, nghĩa là làm sao kách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều, chớ để trong tay một bọn ít người Thế mới khỏi hy sinh nhiều lần, thế dân chúng mới hạnh phúc”[ CITATION HồC00 \l 1033 ]
Về phương diện kinh tế, Cương lĩnh xác định: Thủ tiêu hết các thứ quốc trái; thâu hết sản nghiệp lớn (như công nghiệp, vận tải, ngân hàng,…) của tư bản đế quốc chủ nghĩa Pháp để giao cho Chính phủ công nông binh quản lý; thâu hết ruộng đất của đế quốc chủ nghĩa làm của công chia cho dân cày nghèo; bỏ sưu thuế cho dân cày nghèo; mở mang công nghiêp và nông nghiệp; thi hành luật ngày làm tám giờ,… Những nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam về phương diện kinh tế nêu trên vừa phản ánh đúng tình hình kinh tế, giai cấp của xã hội thuộc địa nửa phong kiến Việt Nam, và yêu cầu cần phải tập hợp lực lượng để giải quyết thắng lợi nhiệm vụ hàng đầu lúc này là đánh đế quốc, giành độc lập dân tộc Đồng thời, vừa thể hiện tính cách mạng, toàn diện, triệt để là xóa bỏ tận gốc ách thống trị, bóc lột
hà khắc của ngoại bang, nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng
xã hội, đặc biệt là giải phóng cho hai giai cấp công nhân và nông dân
Về phương diện văn hóa, xã hội, dân chúng được tự do tổ chức; Nam nữ bình quyền,…; Phổ thông giáo dục theo công nông hóa Những nhiệm vụ trên đây bao gồm cả hai nội dung dân tộc và dân chủ, tuy nhiên, nổi lên hàng đầu là nhiệm
vụ chống đế quốc, giành độc lập cho dân tộc
Thứ ba, về lực lượng cách mạng
Trên cơ sở nắm vững đặc điểm sự phân hóa giai cấp của xã hội Việt Nam sau khi Pháp xâm lược và khai thác thuộc địa Đảng chủ trương đoàn kết tất cả các giai cấp, các tầng lớp, các lực lượng tiến bộ, các cá nhân yêu nước, trước hết là công nông Đồng thời, Đảng phải tranh thu liên lạc với các tầng lớp: tiểu tư sản, trí
Trang 7thức, trung nông,… để kéo họ về phía vô sản Lợi dụng bộ phận phú nông, trung, tiểu địa chủ và tư bản Việt Nam chưa rõ mặt phản động Bộ phận nào rõ mặt phản động phải đánh đổ Trong khi thực hiện sự liên lạc tạm thời với các giai cấp, tầng lớp khác không được thỏa hiệp giai cấp
Quan điểm của Đảng về lực lượng cách mạng Việt Nam đã phản ánh đúng tình hình kinh tế xã hội và giai cấp ở nước ta đầu thế kỉ XX Cụ thể, cương lĩnh đã đánh giá sát thực thái độ của các giai tầng trong xã hội, từ đó, không chủ làm phân hóa lực lượng của kẻ thù, mà còn đã xác định tập hợp, đoàn kết với tất cả những giai tầng có nhiệm vụ trước mắt là giải phóng dân tộc Đây là sự sáng tạo của Nguyễn Ái Quốc về việc tập hợp lực lượng cách mạng ở Việt Nam, là cơ sở của tư tưởng chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng khối đại đoàn kết rộng rãi các giai cấp, các tầng lớp nhân dân yêu nước, các tổ chức yêu nước trên cơ sở đáh giá đúng thái độ các giai cấp phù hợp với đặc điểm xã hội Việt Nam
Thứ tư, về lực lượng lãnh đạo cách mạng
Đảng xác định giai cấp lãnh đạo cách mạng Việt Nam là giai cấp công nhân lãnh đạo thông qua tiền phong của họ là Đảng cộng sản Việt Nam, và khẳng định
sự lãnh đạo của Đảng nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Đảng là đội tiên phong của vô sản giai cấp cho nên Đảng có trách nhiệm thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm giai cấp mình lãnh đạo được dân chúng,… Đồng thời, là người tổ chức và lãnh đạo cách mạng, đấu tranh để giải phóng công nhân, nông dân, toàn thể đồng bào ta khởi bị đế quốc và phong kiến thống trị, áp bức và bóc lột, giành lại quyền độc lập tự do
Thứ năm, về phương pháp tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc
Cương lĩnh khẳng định phải bằng con đường bạo lực cách mạng của quần chúng để giải phóng dân tộc, chứ không thể là con đường cải lương thỏa hiệp
Trang 8“không khi nào nhượng một chút lợi của công nông mà đi vào con đường thỏa hiệp” Có sách lược đấu tranh cách mạng thích hợp để lôi kéo tiểu tư sản, trí thức , trung nông về phía giai cấp vô sản, còn “bộ phận nào đã ra mặt phản cách mạng (Đảng Lập hiến,…) thì phải đánh đổ” Kinh nghiệm của cách mười tháng Mười Nga, sau cách mạng dân chủ tư sản tháng 2/1917, tồn tại song song hai chính quuyền: Chính phủ tư sản lâm thời và chính quyền Xô viết, hai nền chuyên chính với hai bản giai cấp đối lập nhau không thể cùng tồn tại trong một nước Lênin chủ trương thực hiện 2 phương án hòa bình và vũ trang Phương án đấu tranh hòa bị thất bại, Đảng cộng sản Bônsêvích phải rút vào hoạt động bí mật và Đảng đã tổ chức lãnh đạo hoạt động mạng bằng phương pháp đấu tranh vũ trang và đã giành được thắng lợi Vì vậy, Đảng ta đã rút ra kinh nghiệm là do bản chất của chủ nghĩa
đế quốc và giai cấp tư sản với hai bản chất cấp hoàn toàn đối lập, là một cuộc chiến đấu không khoan nhượng; phải dùng bạo cách mạng đánh đổ bạo lực phản cách mạng mới giành được thắng lợi hoàn toàn
Thứ sáu, về xác định lực lượng đồng minh quốc tế
Cương lĩnh phát triển quan điểm về mối quan hệ giữa cách mạng giải phóng thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quyền cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới Cương lĩnh xác định Đảng phải liên kết với các dân tộc bị áp bức và quần chúng lao động trên thế giới, nhất là quần chúng vô sản Pháp Mặc dù, cách mạng giải phóng dân không tách rời cách mạng vô sản nhưng chỉ có thể thực hiện bằng nỗ lực của bản các dân tộc thuộc địa Tóm lại, Cương lĩnh không chỉ đặt cách mạng Việt Nam trong dòng chảy của cách mạng giải phóng dân tộc thế giới, nhằm phát huy sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, mà còn đặt cách mạng Việt Nam trong mối quan hệ chặt chẽ và sự chủ động của cách mạng giải phóng dân tộc với phong trào cách mạng vô sản thế giới
Trang 9Như vậy, Từ những nội dung cơ bản trên, có thể thấy Cương lĩnh đầu tiên tuy vắn tắt song đã nêu được những vấn đề cơ bản về đường lối cách mạng Việt Nam, có nội dung cách mạng, khoa học và sáng tạo phù hợp với nhu cầu khách quan của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ở Việt Nam, thuận chiều tiến hóa của thời đại Cụ thể, đã chỉ rõ những mâu thuẫn cơ bản và chủ yếu của dân tộc Việt Nam, đặc biệt là việc đánh giá đúng đắn, sát thực thái độ của giai cấp xã hội đối với nhiệm vụ giải phóng dân tộc Từ đó, các văn kiện đã xác định đường lối chiến lược và sách lược của cách mạng Việt Nam, đồng thời xác định phương pháp cách mạng, nhiệm vụ cách mạng và lực lượng cách mạng để thực hiện đường lối chiến lược và sách lược đã đề ra
Cương lĩnh đầu tiên là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo học thuyết Mác Lênin, đường lối của Quốc tế cộng sản và kinh nghiệm cách mạng thế giới vào hoàn cảnh cụ thể nước ta, là sự thể hiện tập trung tư tưởng cơ bản của lãnh tụ Nguyễn ái Quốc về cách mạng dân tộc dân chủ và cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước thuộc địa nửa phong kiến
Nhưng không phải những giá trị tư tưởng, đường lối đúng đắn trên đã được mọi người nhận thức, quán triệt Hội nghị Ban chấp hành trung ương Đảng tháng 10 nǎm 1930 đã phê phán những "sai lầm" của Hội nghị hợp nhất và quyết định "thủ tiêu Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt và Điều lệ" của Đảng, thông qua Luận cương chính trị theo tinh thần chỉ thị của Quốc tế Mặc dù bị phê phán, nhưng thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chứng minh cho sự đúng đắn, sáng tạo của Cương lĩnh đầu tiên của Đảng (2/1930)
3 Giá trị của Cương lĩnh đối với sự nghiệp xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay
Trang 10Mùa xuân năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, đánh dấu bước ngoặt
vĩ đại trong tiến trình cách mạng Việt Nam Với Cương lĩnh chính trị đúng đắn, Đảng đã lãnh đạo dân tộc Việt Nam vượt qua bao khó khăn giành từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Đã 91 năm trôi qua, nhưng những ý nghĩa lịch sử trọng đại và giá trị chỉ đạo thực tiễn to lớn của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng vẫn giữ nguyên giá trị, vẫn là ngọn cờ dẫn lối cho cách mạng Việt Nam tiến bước lên chủ nghĩa xã hội
Đề cao đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược, là bài học lớn đối với sự nghiệp xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay.
Trong nội dung về lực lượng cách mạng, Cương lĩnh đã xác định phải chủ trương phải đoàn kết tất cả các giai cấp, các tầng lớp,… đã tạo nên sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc giành thắng lợi lịch sử trong Cách mạng Tháng Tám năm
1945 và các cuộc kháng chiến cứu nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Ngày nay, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc đang tiếp tục phát huy cao độ, trở thành động lực của công cuộc đổi mới toàn diện đất nước Sau 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới do Ðảng ta khởi xướng và lãnh đạo, nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, phát triển mạnh mẽ, toàn diện hơn so với những năm trước đổi mới Đặc biệt, từ đầu năm 2020 đến nay khi đại dịch Covid – 19 bùng phát, diễn biến rất phức tạp trên toàn cầu và ở Việt Nam, toàn dân ta đoàn kết, đồng lòng thực hiện “chống dịch như chống giặc” để đẩy lùi dịch bệnh, bảo vệ sức khoẻ của nhân dân và ổn định phát triển sản xuất, thực hiện mục tiêu kép được quốc tế đánh giá cao
Tuy nhiên, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc chưa được phát huy đầy đủ,
có lúc, có nơi chưa phát huy được vai trò, quyền làm chủ thực sự của nhân dân Do
đó, cần tiếp tục phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, ý chí, nghị lực và sức