Bài giảng Luật ngân hàng: Bài 3 - ThS. Hoàng Văn Thành

Bài giảng Luật ngân hàng: Bài 3 Pháp luật về các tổ chức tín dụng, với mục tiêu giúp các bạn có thể trình bày được khái niệm tổ chức tín dụng; Liệt kê được các loại hình tổ chức tín dụng; Mô tả được quy chế thành lập các tổ chức tín dụng; Phân tích được cách thức tổ chức lại, điều kiện giải thể, phá sản tổ chức tín dụng; Mô tả được cơ cấu tổ chức, quản lý điều hành của tổ chức tín dụng.

LUẬT NGÂN HÀNG

Giảng viên: ThS Hoàng Văn Thành

BÀI 3 PHÁP LUẬT VỀ CÁC TỔ CHỨC

TÍN DỤNG

Giảng viên: ThS Hoàng Văn Thành

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG BÀI (tiếp theo)

 Theoty tài chínhbạn, bạn Hưng ở tình huống trên có thể đem tiền gửi ở côngBảo việt không? Và tại sao? Để có thể trả lời câu hỏi

này, mời các bạn cùng đến với bài giảng số 3: Pháp luật về tổ chứctín dụng nhé!

MỤC TIÊU BÀI HỌC

• Trình bày được khái niệm tổ chức tín dụng;

• Liệt kê được các loại hình tổ chức tín dụng;

• Mô tả được quy chế thành lập các tổ chức tín dụng;

• Phân tích được cách thức tổ chức lại, điều kiện giải

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

Để học được tốt bài học này, người học phải

học xong các môn sau:

• Luật Dân sự;

• Luật Doanh nghiệp;

• Luật Thương mại;

• Luật đầu tư;

• Luật hợp tác xã

HƯỚNG DẪN HỌC

• Đọc văn bản sau đây:

➢ Luật các tổ chức tín dụng năm 2010;

➢ Luật Doanh nghiệp năm 2005;

➢ Luật Thương mại năm 2005;

CẤU TRÚC NỘI DUNG

Khái niệm và phân loại tổ chức tín dụng

3.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI TỔ CHỨC TÍN DỤNG

3.1.1 Khái niệm tổ chức tín dụng

3.1.2 Phân loại tổ chức tín dụng

3.1.1 KHÁI NIỆM TỔ CHỨC TÍN DỤNG

• Định nghĩa:

Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp thực hiện một

hoặc một số hoặc tất cả các hoạt động ngân

hàng (trích theo khoản 1 Điều 4 Luật các tổ chức

tín dụng 2010)

• Đặc điểm:

➢ Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp hoạt động

chủ yếu vì mục tiêu lợi nhuận

➢ Tổ chức tín dụng có đối tượng kinh doanh

hoạt động ngân hàng

➢ Tổ chức tín dụng chịu sự quản lý trực tiếp

của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

➢ Tổ chức tín dụng là hoạt động trong khuôn

khổ của luật chung và luật chuyên ngành

3.1.2 PHÂN LOẠI TỔ CHỨC TÍN DỤNG

• Căn cứ vào phạm vi thực hiện hoạt động ngân hàng

➢ Tổ chức tín dụng là ngân hàng: ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách vàngân hàng hợp tác xã

➢ Tổ chức tín dụng phi ngân hàng: công ty tài chính và công ty cho thuê tài chính

➢ Tổ chức tài chính vi mô

➢ Qũy tín dụng nhân dân

• Căn cứ vào hình thức pháp lý của tổ chức tín dụng

➢ Tổ chức tín dụng là công ty cổ phần: ngân hàng thương mại trong nước, tổ chứctín dụng phi ngân hàng

➢ Tổ chức tín dụng là công ty trách nhiệm hữu hạn: ngân hàng thương mại nướcngoài, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vĩ mô, tổ chức tín dụng100% vốn nước ngoài

➢ Tổ chức tín dụng là hợp tác xã: ngân hàng hợp tác xã, quỹ tín dụng nhân dân

3.2.1 THÀNH LẬP TỔ CHỨC TÍN DỤNG

• Điều kiện cấp giấy phép của tổ chức tín dụng

➢ Có vốn điều lệ, vốn được cấp tối thiểu bằng mức vốn pháp định

Loại hình tổ chức tín dụng Vốn pháp định

Ngân hàng thương mại Nhà nước 3.000 tỷ VNDNgân hàng thương mại cổ phần 3.000 tỷ VNDNgân hàng chính sách 5.000 tỷ VNDNgân hàng hợp tác xã 3.000 tỷ VNDCông ty tài chính 500 tỷ VNDCông ty cho thuê tài chính 150 tỷ VND

Tổ chức tài chính vi mô 0,5 tỷ / 5 tỷ VNDQuỹ tín dụng nhân dân 0,1 tỷ VND

nhân), có năng lực hành vi dân sự đầy đủ

(cá nhân) và có đủ năng lực tài chính để

góp vốn

➢ Người quản lý, người điều hành, thành viên ban kiểm soát có đủ tiêu chuẩn

và điều kiện

➢ Điều lệ phù hợp với quy định của pháp luật

➢ Đề án thành lập, phương án kinh doanh khả thi, không gây ảnh hưởng đến

sự an toàn, ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng, không tạo ra sự độcquyền hoặc hạn chế cạnh tranh hoặc cạnh tranh không lành mạnh trong hệthống tổ chức tín dụng (khoản 1 Điều 20 Luật các tổ chức tín dụng 2010)

3.2.1 THÀNH LẬP TỔ CHỨC TÍN DỤNG (tiếp theo)

• Hồ sơ đề nghị cấp giấy phép của tổ chức tín dụng:

➢ Đơn xin phép thành lập và hoạt động

➢ Dự thảo Điều lệ

➢ Phương án hoạt động 3 năm đầu, trong đó nêu

rõ lợi ích kinh tế và hiệu quả của hoạt động

ngân hàng

➢ Danh sách lý lịch, các văn bằng chứng minh

năng lực trình độ chuyên môn của thành viên

sáng lập, thành viên hội đồng quản trị, thành

viên ban kiểm soát và tổng giám đốc

➢ Mức vốn và phương án góp vốn, danh sách

các cá nhân góp vốn

➢ Tình hình tài chính và các thông tin khác liên

quan đến các cổ đông lớn

➢ Giải thể là quyền và nghĩa vụ của các tổ chức tín dụng.

➢ Chủ thể có quyền quyết định giải thể tổ chức tín dụng:

▪ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam;

▪ Đại hội đại cổ đồng – Tổ chức tín dụng là Công ty cổ phần;

▪ Chủ sở hữu, hợp đồng thành viên – Tổ chức tín dụng là Công ty trách nhiệmhữu hạn;

▪ Đại hội thành viên – Tổ chức tín dụng là Hợp tác xã

➢ Giải thể tổ chức tín dụng được tiến hành sau khi có sự đồng ý của Ngân hàngNhà nước Việt Nam

➢ Giải thể tổ chức tín dụng được tiến hành theo thủ tục hành chính do tổ chức tíndụng tự thực hiện

➢ Giải thể chỉ được tiến hành khi tổ chức tín dụng đảm bảo thanh toán đủ 100%

nghĩa vụ tài chính của tổ chức tín dụng

3.2.3 GIẢI THỂ TỔ CHỨC TÍN DỤNG

b Các trường hợp giải thể tổ chức tín dụng

• Tự nguyện xin giải thể nếu có khả năng thành

toán hết nợ và được Ngân hàng nhà nước chấp

thuận bằng văn bản

• Khi hết thời hạn hoạt động không xin gia hạn hoặc

xin gia hạn nhưng không được ngân hàng nhà

nước chấp thuận bằng văn bản

• Bị thu hồi giấy phép:

➢ Hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép có thông tin gian

lận để có đủ điều kiện được cấp Giấy phép

3.2.4 PHÁ SẢN TỔ CHỨC TÍN DỤNG

• Luật phá sản năm 2004

• Nghị định số 05/2010/ NĐ – CP ngày 18 tháng 01 năm 2010 của chính phủ quyđịnh việc áp dụng luật phá sản đối với các tổ chức tín dụng

• Xác định điều kiện tổ chức tín dụng lâm vào tình trạng phá sản

➢ Tổ chức tín dụng không có khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn;

➢ Có yêu cầu thanh toán của chủ nợ;

➢ Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản không áp dụng hoặc chấm dứt áp dụngcác biện pháp phục hồi khả năng thanh toán hoặc chấm dứt áp dụng kiểmsoát đặc biệt

• Chủ thể có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản

➢ Chủ nợ không có đảm bảo;

➢ Chủ nợ có đảm bảo một phần

• Cơ quan có quyền giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản

Tòa án nhân dân cấp tỉnh nơi tổ chức tín dụng đã đăng ký kinh doanh

3.3 QUẢN LÝ, ĐIỀU HÀNH CỦA TỔ CHỨC TÍN DỤNG

3.3.1 Tổ chức tín dụng là

công ty cổ phần

3.3.2 Tổ chức tín dụng là công ty trách nhiệm một

thành viên

3.3.3 Tổ chức tín dụng là công ty trách nhiệm hai thành viên trở lên

3.3.4 Tổ chức tín dụng là

hợp tác xã

3.3.1 TỔ CHỨC TÍN DỤNG LÀ CÔNG TY CỔ PHẦN

Đại hội đồng cổ đông

Hội đồng quản trị

Tổng giám đốc (Giám đốc)

Bankiểmsoát

3.3.2 TỔ CHỨC TÍN DỤNG LÀ CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN

Hội đồng thành viên

Tổng giám đốc(giám đốc)

Bankiểm soát

3.3.3 TỔ CHỨC TÍN DỤNG LÀ CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN

HAI THÀNH VIÊN TRỞ LÊN

3.4 HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CƠ BẢN CỦA TỔ CHỨC TÍN DỤNG

3.4.1 Hoạt động kinh doanh

cơ bản của ngân hàng

thương mại

3.4.2 Hoạt động kinh doanh

cơ bản của tổ chức tín dụng

phi ngân hàng

3.4.3 Hoạt động kinh doanh

cơ bản của tổ chức tài chính

vi mô

3.4.4 Hoạt động kinh doanh

cơ bản của quỹ tín dụng

nhân dân

3.4.1 HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CƠ BẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

• Hoạt động dịch vụ thanh toán:

➢ Ngân hàng thương mại phải mở tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng nhà nước vàduy trì trên tài khoản tiền gửi này số tiền dư bình quân không thấp hơn mức dựtrữ bắt buộc

➢ Ngân hàng thương mại được mở tài khoản thanh toán tại tổ chức tín dụng khác

và được mở tài khoản tiền gửi, tài khoản thanh toán ở nước ngoài

➢ Ngân hàng thương mại mở tài khoản thanh toán cho khách hàng, cung ứng cácphương tiện thanh toán

(Điều 101 Luật các tổ chức tín dụng 2010)

3.4.1 HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CƠ BẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

(tiếp theo)

3.4.1 HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CƠ BẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

(tiếp theo)

• Hoạt động góp vốn, mua cổ phần

➢ Ngân hàng thương mại phải thành lập hoặc mua lại công ty con, công ty liên kết

để thực hiện hoạt động kinh doanh sau:

▪ Bảo lãnh phát hành chứng khoán, môi giới chứng khoán, quản lý, phân phốichứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán, quản lý danh mục đầu tư chứng khoán vàmua, bán cổ phiếu;

▪ Cho thuê tài chính;

3.4.2 HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CƠ BẢN CỦA TỔ CHỨC TÍN DỤNG

PHI NGÂN HÀNG

Điều 108 – Điều 116 Luật các tổ chức tín dụng 2010

3.4.3 HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CƠ BẢN CỦA TỔ CHỨC TÀI CHÍNH VI MÔ

Điều 119 – Điều 122 Luậtcác tổ chức tín dụng 2010

3.4.4 HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CƠ BẢN CỦA QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN

Điều 118 Luật các tổ chức tín dụng 2010

3.5 KIỂM SOÁT ĐẶC BIỆT

3.5.1 Khái niệm

3.5.2 Điều kiện đặt tổ chức tín dụngvào tình trạng kiểm soát đặc biệt

3.5.3 Mục đích của việc áp dụngbiện pháp kiểm soát đặc biệt

3.5.1 KHÁI NIỆM

Kiểm soát đặc biệt là việc một tổ chức tín dụng bị đặt dưới sựkiểm soát trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước do có nguy cơ mấtkhả năng chi trả, mất khả năng thanh toán

(Khoản 1 Điều 146 Luật các tổ chức tín dụng 2010)

3.5.2 ĐIỀU KIỆN ĐẶT TỔ CHỨC TÍN DỤNG VÀO TÌNH TRẠNG KIỂM SOÁT

ĐẶC BIỆT

Ngân hàng Nhà nước xem xét, đặt tổ chức tín dụng

tình trạng kiểm soát đặc biệt khi tổ chức tín dụng lâm

vào một trong các trường hợp sau đây:

• Có nguy cơ mất khả năng chi trả

• Nợ không có khả năng thu hồi có nguy cơ dẫn đến

mất khả năng thanh toán

• Khi số lỗ lũy kế của tổ chức tín dụng lớn hơn 50% giá trị thực của vốn điều lệ vàcác quỹ dự trữ ghi trong báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất

• Hai năm liên tục bị xếp loại yếu kém theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

• Không duy trì được tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu quy định tại điểm b, khoản 1 Điều

130 của Luật này trong thời hạn một năm liên tục hoặc tỷ lệ an toàn vốn tối thiểuthấp hơn 4% trong thời hạn 06 tháng liên tục

(Khoản 3 Điều 146 Luật các tổ chức tín dụng 2010)

3.5.3 MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC ÁP DỤNG BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT ĐẶC BIỆT

• Cứu tổ chức tín dụng thoát khỏi tình trạng

mất khả năng chi trả, khả năng thanh toán;

• Đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống

ngân hàng

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

Bài học này đã xem xét các nội dung chính sau:

• Khái niệm tổ chức tín dụng, các loại hình tổ chức tín dụng

• Quy chế thành lập các tổ chức tín dụng, cách thức tổ chứclại, điều kiện giải thể, phá sản tổ chức tín dụng

• Cơ cấu tổ chức, quản lý điều hành của tổ chức tín dụng

• Các hoạt động kinh doanh cơ bản của tổ chức tín dụng vàquy chế kiểm soát đặc biệt