Bài giảng tâm lý học pháp lý ncs nguyễn hải lâm

Tội phạm là hiện tượng xã hội, mang tính giai cấp, là một phạm trù lịch sử Những yếu tố tiêu cực của môi trường là nguồn gốc của tâm lý tiêu cực nói chung và tâm lý tội... Những nhân tố

Tâm lý h c pháp lý ọ

L p Cao h c Khóa 9 ớ ọ

Gi ng viên: NCS  ả

Nguy n H i Lâm ễ ả

Tâm lý ho t đ ng ph m t i ạ ộ ạ ộ

2.1. Nh n th c chung v  tâm lý t i ph m và ngu n ậ ứ ề ộ ạ ồ

g c c a Tâm lý t i ph mố ủ ộ ạ

2.2. Đ ng c  ho t đ ng ph m t iộ ơ ạ ộ ạ ộ

2.3. Di n bi n tâm lý c a ngễ ế ủ ười ph m t iạ ộ

2.4. Đ c đi m nhân cách ngặ ể ười ph m t iạ ộ

2.5. Tâm lý nhóm ph m t i và tâm lý ngạ ộ ười ch a ư

thành niên ph m t iạ ộ

Nh ng quan đi m nghiên c u  ữ ể ứ

- Quan đi m nghiên c u tâm ể ứ

lý – y h c, ti p c n đa ọ ế ậ

ngành

• L ch s  nghiên c u v  tâm lý t i ph mị ử ứ ề ộ ạ

Hugo Munsterberg (1863­1916, Ba Lan): “”Trước vành móng ng a”  ự

năm 1908.

­ Grans Gross “Tâm lý h c hình s ”(năm 1905), ọ ự

P.Kaufman “Tâm lý h c ph m t i” (năm 1912) và ọ ạ ộ

I.Bulfen “Tâm lý h c t i ph m”(1926).ọ ộ ạ

Tội phạm là hiện tượng xã hội,  mang tính giai cấp, là một phạm trù 

 lịch sử

Những yếu tố tiêu cực của môi  trường là nguồn gốc của tâm lý  tiêu cực nói chung và tâm lý tội 

Những  yếu tố  tiêu cực  của  môi  trường  

vĩ mô.

Những  yếu tố  tiêu cực  của  môi  trường 

vi mô.

Nguồn gốc của tâm lý tội phạm

môi trường vĩ mô

­ Ảnh hưởng tiêu cực của môi trường  quốc tế.

­  Ảnh  hưởng  tiêu  cực  của  những  tàn 

dư xã hội cũ.

­  Ảnh  hưởng  của  những  thiếu  sót,  tiêu  cực  trong  quá  trình  xây  dựng  xã  hội mới.

Quan đi m  ể Tâm lý h c ho t  ọ ạ

• S  hình thành giá tr  m i nh ng v n ch a có v  ự ị ớ ư ẫ ư ị

trí rõ ràng trong h  th ng giá tr  cá nhân thì đã ệ ố ị

m t d n đi nh ng giá tr  cũ.ấ ầ ữ ị

• S  tách r i gi a nh ng giá tr  đự ờ ữ ữ ị ược tuyên b  ố

ng h  công khai v i nh ng giá tr  đang v n 

hành th c s ự ự

S  tác đ ng c a các y u t  tiêu  ự ộ ủ ế ố

“chu n m c che d u”, s  sai l ch chu n m c ẩ ự ấ ự ệ ẩ ự

pháp lu t, chu n m c đ o đ c).ậ ẩ ự ạ ứ

• Tình hu ng có v n đ : ch a đ ng s  tố ấ ề ứ ự ự ương tác 

gi a tâm lý, môi trữ ường v i hành vi ph m t i.ớ ạ ộ

S  hình thành đ ng c   ự ộ ơ PH M T IẠ Ộ

 S  tác đ ng c a nh ng y u t  tiêu c c t  môi trự ộ ủ ữ ế ố ự ừ ường 

vi mô và vĩ mô hình thành   ch  th  nh ng ph m ch t ở ủ ể ữ ẩ ấ

tâm lý tiêu c c .ự

 Ở người ph m t i đã có s  ý th c sai v  nhu c u và ạ ộ ự ứ ề ầ

sai l ch v  con đệ ề ường thõa mãn nhu c u.ầ

 S   tác  đ ng  c a  đ i  tự ộ ủ ố ượng  b   xâm  h i  và  đi u  ki n ị ạ ề ệ

hoàn  c nh(h p  d n,  kích  thích  ho c  kích  đ ng  đ n ả ấ ẫ ặ ộ ế

ch  th )ủ ể

 Nhu c u đầ ược nh n th c: v  vai trò ý nghĩa c a nhu ậ ứ ề ủ

c u  và  kh   năng  đi u  ki n  đ   đ t  đầ ả ề ệ ể ạ ược  nhu  c uầ   hình  thành  m t  đ ng  l c  thúc  đ y  con  ngộ ộ ự ẩ ười  hành 

đ ng đ  chi m lĩnh đ i tộ ể ế ố ượng đ  th a mãn nhu c u.ể ỏ ầ

Quá trình đ u tranh đ ng c ấ ộ ơ

• Khi đ ng c  đã hình thành thì ch  th  luôn có ộ ơ ủ ể

s  so sánh đ i chi u v i h  th ng các chu n ự ố ế ớ ệ ố ẩ

m c, đi u ki n hoàn c nh đ  ra quy t đ nh ự ề ệ ả ể ế ị

hi n hành vi ph m t i hay không?ệ ạ ộ

• S  đ u tranh gi a các y u t  tâm lý bên trong và ự ấ ữ ế ố

y u t  bên ngoài, y u t  tâm lý tích c c và y u ế ố ế ố ự ế

t  tâm lý tiêu c c, y u t  kích thích và y u t  ố ự ế ố ế ố

đi u ch nh.ề ỉ

rõ động cơ phạm tội 

• + Xác định mức độ nguy hiểm cho  xã hội của hành vi, xác định mức  độ nguy hiểm của cá nhân người  phạm tội.

• +  Dự  báo  khả  năng  tái  phạm  tội  của cá nhân.

tội 

- Hận thù giai cấp, bất mãn chế  độ.

Ph ươ ng th c th c hi n hành vi ph m  ứ ự ệ ạ

t i ộ

• Phương th c th c hi n và che d u t i ph mứ ự ệ ấ ộ ạ

• K t qu  th c hi n t i ph m (k t qu  th c t  ế ả ự ệ ộ ạ ế ả ự ế

x y ra, đánh giá c a ngả ủ ười ph m t i v  k t ạ ộ ề ế

qu , đánh giá c a d  lu n xã h i).ả ủ ư ậ ộ

• Tr ng thái tâm lý th n kinh khi th c hi n t i ạ ầ ự ệ ộ

ph m.ạ

PHƯƠNG THỨC THỰC  HIỆN HÀNH ĐỘNG 

Thể hiện  tính chất  mức độ  nguy hiểm  cho xã  hội của  hành vi  phạm tội 

• Nh ng y u t   nh hữ ế ố ả ưởng đ n di n bi n tâm lý ế ễ ế

c a ngủ ười ph m t i.ạ ộ

Người phạm tội thường tìm cách giải  thoát tâm trạng sau khi phạm tội bằng 

trạng thái căng thẳng tâm lý của 

người phạm tội 

1. Sự tác động của việc thực hiện tội  phạm.

Tội  phạm  được  thực  hiện  ngẫu  nhiên hay có chủ mưu

Tội  phạm  được  thực  hiện  đúng  dự kiến hay ngoài dự kiến

Phạm tội lần đầu hay tái phạm

Hành động một mình hay  có đồng phạm

Những nhân tố tác động đến  trạng thái căng thẳng tâm lý 

của người phạm tội  

1. Sự tác động của việc thực hiện tội phạm

2. Sự tri giác về hậu quả của hành vi phạm tội  và  những  cảm  xúc  trước  những  hậu quả của người phạm tội

3.  Những  đánh  giá  chung  của  bản  thân người  phạm  tội  về  sự  ngụy  trang,  che  giấu tội phạm và trách nhiệm hình sự của bản thân trước hậu quả do hành động phạm tội gây ra

4. Dư luận xã hội đối với hành động phạm tội đó nói riêng và đối với kẻ phạm tội nói chung

5. Hoạt động điều tra của các cơ quan chức năng

Câu h i th o lu n ỏ ả ậ

Tìm hi u m i liên h  gi a nh n th c, nhu  ể ố ệ ữ ậ ứ

c u,  h ng  thú,  xúc  c m­tình  c m,  ý  chí  và  ầ ứ ả ả

nh ng  hi n  t ữ ệ ượ ng  tâm  lý  khác  c a  cá  nhân  ủ

v i hành vi ph m t i ớ ạ ộ

Nh ng hi n ữ ệ

tượng tâm lý 

cá nhân mang  tính ch t tiêu ấ

KHông được phát hi nệ

Ngăn ch n, giáo d c, x  lý k p th iặ ụ ử ị ờ Hành vi l ch chu n

ệ ẩ

Kết luận

§ Hoạt động phạm tội là kết quả của các hiện tượng tâm lý tiêu cực đã hình thành ở cá nhân

§ Hoạt động phạm tội là nguyên nhân làm nảy sinh những hiện tượng tâm lý tiêu cực.

Đ c đi m nhân cách ng ặ ể ườ i ph m t i ạ ộ

n Khái ni m nhân cách ng ệ ườ i ph m t i ạ ộ

n S  suy thoái nhân cách c a ng ự ủ ườ i ph m  ạ

t i ộ

M t s  v n đ  v  tâm lý nhóm ph m t iộ ố ấ ề ề ạ ộ

phạm tội

• Do ý thức được sự cần thiết phải có sự  liên kết phối hợp giữa các cá nhân với  nhau để đạt được mục đích phạm tội.

• Do bạn bè rủ rê.

• Do bị lôi kéo, mua chuộc.

• Do sự gặp gỡ trong quan niệm, quan điểm  sống,  trong  nhu  cầu,  thói  quen  và  tình  cảm  của  các  cá  nhân  cũng  tạo  điều  kiện hình thành nhóm phạm tội.

• Do đi u ki n hồn c nh … ề ệ ả

Căn cứ vào độ chặt chẽ về mặt tổ  chức, cấu trúc của nhóm,  có 2 loại 

thời

Là nhóm được hình thành theo tình  huống và bắt nguồn từ nhóm mang

hội  tích  cực” , do ảnh hưởng của các tác động tiêu cực mà chuyển thành nhóm phạm tội.

Đặc  điểm  tâm  lý  của  nhóm  phạm  tội tạm thời

• Tính tự phát Cơ sở để tập hợp các thành viên chủ yếu là do yếu tố cảm tính.

• M c đ  suy thối nhân cách c a các thành viên  ứ ộ ủ khơng gi ng nhau ố

• Có khả năng tác động rất lớn đến sự hình thành những nét tâm lý tiêu cực của cá nhân.

• Trong nhóm không có định hướng rõ rệt tới hoạt động phạm tội.

Là nhóm bao gồm những cá nhân

thức hoạt động phạm tội và phương

thức che giấu tội phạm

Nhóm phạm tội ổn định,

phức tạp

Sự chi phối hoạt động của nhóm là thủ lĩnh

Phân  chia  kết  quả  thu  được

D u hi u đ  nh n  ấ ệ ể ậ

bi t  ế th  lĩnh nhóm  ủ

ph m t i  ạ ộ là gì?

g luôn xuấ

t phá

t từ lợi ích cá nhân

Sự chi phối hoạt độn

g của nhó

m là thủ lĩnh

Trong nhó

m có độ ám thị cao

Các thàn

h viên khô

ng ý thức như nhau về hậu quả

Hậu quả nguy hại cho xã hội rất lớn

ổn định, phức tạp

Sự  băng 

hoại 

nhân 

cách

Gây  hậu  quả  nghiêm  trọng  cho xã  hội 

Nảy   sinh  nhiều  vấn  đề  tiêu  cực 

Liên quan đến vụ án Trương Văn Cam và đồng bọn có :

- 86 Đảng viên bị kỷ luật (65 CBCA, 15 CB VKS, 04 CB QĐND, 02 nhà báo

- Trong 155 bị cáo đưa ra xét xử có 03 cán bộ cao cấp (trong đó có 02 bị cáo là uỷ viên Trung ương Đảng).

- 01 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân…

Dung Hà Năm Cam

Lâm “chín ngĩn”

H i Bánhả

Tạt axít

Giết

Tro n g  v u ï a ù n  Trư ơ n g  Va ê n  

Ca m

Ám  t h ị

Là tác động tâm lý của một người đối với một người khác (hoặc một nhóm người khác) nhằm làm cho họ (một hoặc nhiều người) tiếp nhận một cách không phê phán những lời lẽ ( trong đó chứa đựng các tư tưởng và ý chí của) người ám thị và thực hiện theo

ý muốn đó.

Sự ám thị lẫn nhau giữa các thành

viên

•  “Đánh nh ” (gi t dây chuy n),  ợ ậ ề

• “Đánh mù” (tr m trên các chuy n  ộ ế

xe khách, buýt),

•  “Đánh thóc” (c ướ p gây mê)

Tâm lý người chưa thành niên phạm tội

Tâm lý người chưa thành niên phạm  tội 

1 Nhận  thức  chung 

về  người  chưa  thành  niên  phạm  tội ở nước ta.

2.  Một  số  đặc  điểm 

tâm  lý  của  người  chưa  thành  niên  phạm tội.

Như thế nào là người chưa thành  niên, như thế nào là người chưa thành 

niên phạm tội ?

Khái quát về tình hình người chưa  thành niên phạm tội ở Việt Nam ?

Đặc điểm về sự phát triển tâm­sinh  lý của người chưa thành niên?

Người  chưa  thành  niên  là người chưa đến tuổi trưởng thành, chưa được pháp luật công  nhận  là  công  dân với  đầy  đủ  quyền  lợi  và nghĩa vụ. 

Ở Việt Nam đó là những 

người dưới 18 tuổi. 

phạm tội ở Việt Nam hiện nay

qCó những thay đổi và xáo trộn về tình cảm và  cảm xúc. là giai đoạn dễ mẫn cảm với các thay đổi,  và vì thế có nhiều tiềm năng r i vào các trạng thái ơ

khủng hoảng về tâm lý  

qLà lứa tuổi hình thành những phẩm chất tâm  lý đối lập.

qPhát triển mối quan hệ bạn bè

hành vi  hợp chuẩn

Quá trình hình thành nhân cách là  kết quả của các quá trình biến  dạng lâu dài các vị trí, vai trò xã 

hội của cá nhân

NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI CHƯA 

THÀNH NIÊN PHẠM TỘI

THEO GIÁO TRÌNH “CẢNH SÁT NHÂN DÂN  LÀM VIỆC VỚI TRẺ EM LÀM TRÁI PHÁP 

LUẬT” 

* Trong tổng số người phạm tội ở độ tuổi này :

+ 44% đang học dở tiểu học

+ 48,3% đang học dở THCS

+ 2,3% đang học dở THPT

+ 5,4% hoàn toàn không biết đọc biết viết

* Học lực thường là yếu kém :

+ 60,7% bị lưu ban từ 1 lần trở lên.+ 40,7% bị kỷ luật cảnh cáo hoặc

bị đuổi học

Trình  độ học  vấn  thấp  hơn so  với  các em  bình  thường

Nhận  thức  chứa  đựng  nhiều  lệch  lạc,  phiến  diện,  thiếu  hệ  thống

NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI 

CHƯA  THÀNH NIÊN PHẠM TỘI

Hình thành  và phát  triển một  số năng  lực hoạt  động có  hại cho xã  hội 

tội 

Dễ bị tổn thương, dễ cảm thấy 

bị xúc phạm

Dễ bị những tác động tiêu cực lôi kéo. 

Nếu được chăm sóc, yêu thương thì các em dễ cảm kích, tin tưởng, nghe theo

Nhu cầu, hứng thú của người  chưa thành niên phạm tội 

Cơ sở hình thành và phát triển thường thiếu đạo đức và thẩm mỹ 

xã hội 

Những hứng thú tích cực, chính đáng 

bị lấn át bởi những hứng thú tiêu 

cực

• Thói quen ph  bi n   ngổ ế ở ười ch a thành niên ph m t i ư ạ ộ

là nói năng thô t c, dùng ti ng lóng trong giao ti p.ụ ế ế

• Các em có nh ng ph m ch t tiêu c c nh : lữ ẩ ấ ự ư ười bi ng, ế

ng i kh , thi u tinh th n trách nhi m, th   , ít b  xúc ạ ổ ế ầ ệ ờ ơ ị

đ ng trộ ước đau kh  c a ngổ ủ ười khác

• M t  s   nét  tính  cách  n i  b t:  tính  ích  k ,  thi u  kiên ộ ố ỗ ậ ỷ ế

đ nh, tính ph  đ nh, tính d i trá, gian d i,  a đị ủ ị ố ố ư ược tâng 

b c, đánh giá cao, tính vô k  lu t, li u lĩnh, lì l m và ố ỹ ậ ề ợthô l  ỗ

Phòng ng a ng ừ ườ i ch a thành  ư