PHÂN TÍCH 9 LOẠI TRÍ THÔNG MINH CỦA CON NGƯỜI VÀ ỨNG DỤNG TRONG ĐÁNH GIÁ NHÂN SỰ. Lý thuyết “Đa Trí Thông Minh” Theory of Multiple Intelligences (MI) – được nhà Tâm lý học Howard Gardner, GS. ĐH Harvard đưa ra lần đầu trong cuốn sách “Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences” xuất bản vào năm 1983. Trong lý thuyết này, Howard phản bác quan niệm truyền thống về khái niệm thông minh, vốn thường vẫn được đồng nhất và đánh giá dựa trên các bài trắc nghiệm IQ. Ông cho rằng khái niệm này chưa phản ánh đầy đủ các khả năng tri thức đa dạng của con người
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG
KHOA KINH TẾ
TIỂU LUẬN
PHÂN TÍCH 9 LOẠI TRÍ THÔNG MINH CỦA CON NGƯỜI VÀ ỨNG DỤNG TRONG ĐÁNH GIÁ NHÂN SỰ
THUỘC HỌC PHẦN
KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC
GVHD: TS PHAN THỊ XUÂN HƯƠNG
SVTH: NGUYỄN HOÀNG TRỌNG THẮNG
MSSV: 63CH049
LỚP: CHQLKT2021.1
Trang 2Nha Trang, tháng 12/2021
I MỞ ĐẦU:
Lý thuyết “Đa Trí Thông Minh” - Theory of Multiple Intelligences (MI) – được nhà Tâm lý học Howard Gardner, GS ĐH Harvard đưa ra lần đầu trong cuốn sách “Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences” xuất bản vào năm 1983
Trong lý thuyết này, Howard phản bác quan niệm truyền thống về khái niệm thông minh, vốn thường vẫn được đồng nhất và đánh giá dựa trên các bài trắc nghiệm IQ Ông cho rằng khái niệm này chưa phản ánh đầy đủ các khả năng tri thức đa dạng của con người Theo ông, ở trường, một học sinh giải quyết dễ dàng một bài toán phức tạp chưa chắc
đã thông minh hơn đứa trẻ khác loay hoay làm mãi không xong bài toán đó Cậu học sinh thứ hai rất có thể sẽ giỏi hơn trong các “dạng” thông minh khác
Lý thuyết “đa thông minh” cho rằng, mỗi cá nhân hầu như đều đạt đến một mức độ nào
đó ở từng “phạm trù” trong hệ thống các dạng thông minh Mức độ này thấp hay cao thể hiện hạn chế hay ưu thế của cá nhân đó trong lĩnh vực này Đặc biệt, mức độ này không phải là
“hằng số” trong suốt cuộc đời của họ mà sẽ có thể thay đổi (nâng cao hay giảm đi) tùy vào điều kiện trau dồi
Theo đó, Howard Garder và nhóm cộng sự của mình đề xuất việc giáo dục trong nhà trường không nên “rập khuôn” ở một nội dung chung cho các đối tượng, mà nên phân loại thành các hình thức đào tạo tập trung để phát triển (những khả năng) hoặc cải thiện (những mặt yếu) của học sinh
Lý thuyết này đã gây nên sự chú ý đặc biệt, kéo theo sự tranh luận sôi nổi trong cộng đồng các nhà tâm lý học, giới học thuật và giáo dục “Bất chấp” những tranh cãi trong giới học thuật, lý thuyết này đã được các nhà giáo dục và các nhà làm chính sách đón nhận nhiệt tình Trong hơn 20 năm qua, nó thực sự đã ảnh hưởng rất lớn vào nhận thức và hành động trong giáo dục, đặc biệt là ở Mỹ
II.PHÂN TÍCH 9 LOẠI TRÍ THÔNG MINH CỦA CON NGƯỜI:
Tại thời điểm nghiên cứu, nhà khoa học Gardner đã chỉ ra rằng, trí thông minh của con người được chia thành 9 loại hình thông minh là:
1.TRÍ THÔNG MINH NGÔN NGỮ:
Thông minh ngôn ngữ là trí tuệ của con người có năng lực nhận biết và sử dụng ngôn
từ, lập luận câu để diễn tả ý nghĩ, sự vật, hiện tượng một cách nhanh, chính xác và đơn giản, truyền đạt cho người khác hiểu được ý nghĩa sự vật, hiện tượng
Học tốt nhất ở kỹ năng đọc, viết, nghe và nói, có thể thích sáng tác thơ và truyện, rất giỏi trong việc xác định lỗi ngữ pháp và còn có khiếu học ngoại ngữ nữa Đây là một trong những trí thông minh được đánh giá cao nhất trong các hệ thống giáo dục trên toàn thế giới,
có khả năng thành công trong việc phấn đấu đạt học bổng
Người thông minh ngôn ngữ có những đặc điểm: Nhận thức, phân biệt nhanh và chính xác chữ, từ, câu, nghĩa của từ ngữ, nhớ và tả được các đặc điểm chữ viết, dùng từ và lặp câu
có trật tự, thành thục, diễn đạt làm người khác dễ hiểu và nhiều người hiểu được, chủ động tạo ra được những ngôn từ, lập luận của bản thân mà không phải là nhắc lại hay dùng nguyên mẫu từ người khác, thích đọc, viết, tả các sự vật hiện tượng xung quanh, nói nhiều hơn người bình thường, hay tham gia trao đổi, tranh luận, chỉnh sửa, bắt bẻ lỗi sai ngôn từ của người khác, đọc được nhiều trang sách, dài hơn so với người bình thường cùng độ tuổi, thích đố chữ
và giải những câu đố với người khác
Ngôn ngữ là cánh cửa đầu tiên để mở ra cửa sổ trí tuệ, sự hiểu biết của mọi tri thức khoa học Học ngôn ngữ là học cả đời vì cả đời chúng ta phải giao tiếp và học tập Cơ hội học
Trang 3tập được mở ra và vươn xa, giao tiếp với người khác được thuận lợi, dễ dàng, mở rộng, phát triển các mối quan hệ, tiếp thu kiến thức từ nhiều nền văn hóa khác nhau, cơ hội cao cho những nghề Giáo dục, Truyền thông, Văn hóa nghệ thuật, Ngoại giao, Đàm phán, Marketing, Kinh doanh, Quan hệ quốc tế, Quảng cáo, Chính trị, Khoa học công nghệ
Cách để luyện thông minh ngôn ngữ: Gia đình nên có nhiều sách, có không gian đọc, cả gia đình cần có thói quen đọc sách, đặc biệt là trước khi mang thai, trong khi mang thai, sau khi sinh con, ngay từ nhỏ thường xuyên mở sách để đọc chuyện cho con nghe trước khi ngủ, mỗi ngày ít nhất dành 45 phút cho sách, viết nhật ký mỗi ngày bằng bút, viết tay, cho con sớm tiếp cận tương tác với sách, game ngôn ngữ, tạo các cuộc thi có thưởng viết miêu tả các
đồ vật, mối quan hệ, con vật, hiện tượng thiên nhiên, tham gia các cuộc thảo luận về giáo dục, văn hóa, các diễn đàn ngôn ngữ, chủ đề mình yêu thích, học thêm các ngôn ngữ khác từ các quốc gia, học các kỹ năng MC, thuyết trình, luyện giọng đọc, mỗi ngày viết 1000 từ liên tục cho các công việc liên quan thiết thực trong đời sống, tham gia nhóm bạn cùng sở thích ngôn từ, văn học, thơ, có cho mình người thầy đồng hành dẫn hướng chỉ đường, phương pháp học ngôn ngữ, tham gia các cuộc thi sáng tạo ngôn ngữ như văn thơ, biếm họa các cuộc thi giải đố đối đáp
Nghề nghiệp phù hợp với người có trí thông minh ngôn ngữ: Nhà văn, diễn giả, luật sư Những người nổi tiếng sở hữu trí thông minh ngôn ngữ: nhà văn JK Rowling, cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama, nhà hoạt động nhân quyền Martin Luther King Jr và nhà văn Junot Diaz
2.TRÍ THÔNG MINH LOGIC - TOÁN HỌC
Là năng lực nhận thức, sử dụng các con số, dãy số, biểu đồ, quy tắc, các mối quan hệ,
để diễn đạt, suy luận, chứng minh những ý tưởng, mối quan hệ nhân quả của tư duy, sự vật, hiện tượng Tính toán, phân loại và tìm ra cách thức giải quyết vấn đề là những điểm mạnh ở
họ Người có trí thông minh logic – toán học thích thử nghiệm, giải đố và xác định các mối quan hệ Họ yêu thích suy nghĩ ý tưởng giải quyết các bài tập về suy luận Đây là trí thông minh được đánh giá cao nhất trong môi trường giáo dục truyền thống như trường học
Người thông minh logic - toán học có những đặc điểm:Phát hiện nhanh ý nghĩa những chữ số, dãy số, quan hệ và quy tắc giữa chúng Giải nghĩa và tính toán cho ra kết quả chính xác logic theo quan hệ nhân quả, có sở thích, thói quen ghi chép cẩn thận, tính nhanh, giải các bài toán đố, thích tham gia vào các trò chơi logic phức tạp cần có phương pháp, cách thức nhận định, hay đặt ra những câu hỏi, muốn trả lời được phải suy nghĩ, tính toán , có tốc độ tính toán nhanh, nhớ chi tiết các dữ kiện, giả thuyết, suy nghĩ và thực hành có quy trình, hệ thống, bước rõ ràng, tính tập trung cao, kiên trì thực hiện bằng được cho đến khi ra kết quả, giàu tư duy tưởng tượng, suy luận, rất sáng tạo, sâu sắc, yêu thích lý thuyết và những ý tưởng trừu tượng, coi trọng kiến thức và năng lực hơn những thứ còn lại, luôn khát khao tìm kiếm
sự thật, họ luôn muốn hiểu rõ vấn đề bằng cách phân tích những nguyên tắc và cấu trúc tiềm
ẩn bên trong, độc lập và lập dị, có thể gọi là khác người, có tiêu chuẩn rất cao về hiệu suất làm việc, không thích những chi tiết nhàm chán, thích được tự do, hiệu quả cao khi làm việc độc lập, không thích chỉ đạo con người hoặc đi theo người khác, không quan tâm nhiều đến ứng dụng vận dụng từ kết quả tìm ra, sống trong tâm trí nhiều hơn bên ngoài, tách biệt và không muốn liên can tới những người xung quanh, tin tưởng bản thân là trên hết, khó tin vào người khác, không quá quan tâm đến nhu cầu cá nhân, không giỏi bày tỏ cảm xúc tự nhiên của mình
Cách để luyện thông minh logic - toán học: Trang bị tủ sách, phương tiện học toán, xây dựng nhóm bạn cùng yêu thích toán học, tìm và thân cận với thầy cô giỏi chuyên toán, tìm hiểu và học tập theo thói quen của các tác giả, nhà toán học nổi tiếng, tham gia các cuộc thi
về toán học, trang bị dụng cụ thí nghiệm khoa học, đọc và trả lời các câu đố logic và câu đố mẹo, học lập trình máy tính cơ bản, thường xuyên tính nhẩm, không lệ thuộc vào máy tính,
Trang 4thăm các bảo tàng, công trình khoa học, giúp con bạn các bài tập về nhà toán học và khoa học, theo dõi các tạp chí khoa học, dạy toán học và khoa học cho những người ít hiểu biết hơn, sử dụng các khối, hạt hoặc các tài liệu cụ thể khác trong việc học các khái niệm toán học mới
Những công việc phù hợp với người có trí thông minh logic - toán học: Nhà khoa học, nghiên cứu vật lý, hóa học, Chiến lược gia, Giáo sư đại học, Nhà toán học, Chuyên viên thiết lập kỹ thuật, Lập trình viên, Nhà phân tích cấu trúc dữ liệu, Người vẽ hoạt hình máy tính và chuyên gia máy tính, Thẩm phán, Luật sư và Kỹ sư
Những người nổi tiếng sở hữu trí thông minh logic – toán học: Nhà khoc học Nicola Tesla, Nhà vật lý Stephen Hawking, Tỷ phú Bill Gates
3.TRÍ THÔNG MINH KHÔNG GIAN
Là năng lực tư duy mô phỏng, diễn tả bằng hình ảnh trong không gian đa chiều với nhiều góc quan sát, hình dung khác nhau với sự vật, đối tượng cụ thể Từ hình ảnh trực quan được nạp vào tư duy trừu tượng, tư duy sẽ tái tạo mô phỏng mở rộng hoặc thu hẹp, xoay chuyển góc của vật theo một ý tưởng, mong muốn cụ thể của người đó Khác với trí thông minh toán học và logic thì kết quả của thông minh không gian là những hình khối, màu sắc trong không gian tự do Người có trí thông minh không gian có khả năng tuyệt vời trong việc
vẽ, hình dung và thiết kế, có khả năng kết nối với các hình ảnh, sơ đồ và các phương tiện trực quan khác Họ thích giải những câu đố, mê cung và cũng có khả năng hình dung hoá và điều khiển các sự vật bằng tầm nhìn của mình
Người giàu thông minh không gian thì biểu hiện: Nhận thức nhanh các biểu tượng, hình ảnh, diễn đạt được nhiều ý khác nhau với cùng một biểu tượng, rất chăm chú với những bức tranh, logo, phim 3D, phim viễn tưởng khoa học, yêu thích lý thuyết và những ý tưởng trừu tượng, coi trọng kiến thức và năng lực hơn những thứ còn lại, đãng trí hay quên vặt, sống trong tâm tưởng nhiều hơn là để ý những thứ xung quanh bên ngoài, rất sáng tạo và sâu sắc, độc lập và lập dị, có phong cách sống riêng, không chú trọng vào những nhu cầu cá nhân căn bản, luôn có tư tưởng hoài nghi, khó đặt niềm tin vào người khác, không giỏi quản lý tiền bạc, không quan tâm nhiều với các mối quan hệ, hướng nội, ngẫm nghĩ tìm niềm vui vào bên trong
Nghề nghiệp phù hợp với người có trí thông minh tưởng tượng: Nhà khoa học, Dịch vụ hàng không, nhà du hành vũ trụ, Nhiếp ảnh gia, Đạo diễn, sản xuất truyền hình, dựng phim, Kiến trúc sư, nhà thiết kế sản phẩm, Thiết kế đồ họa, game, Thiết kế thời trang, mỹ thuật, Công nghệ, hệ thống mạng, lập trình, Sản xuất phần mềm đồ họa
Cách luyện trí thông minh tưởng tượng: Chơi các trò chơi xếp hình, Truyện tranh, Làm các bức tranh 3D, Làm tượng, tô tranh, học thư pháp, Xem các phim 3D, phim viễn tưởng khoa học, Học chụp ảnh, dựng phim hoạt hình, Học truyền thần, Học thiết kế đồ họa, Đến các bảo tàng mỹ thuật, thăm các công trình kiến trúc nổi tiếng, Thiết kế robot, Học lập trình, Đăng ký các cuộc thi thiết kế game, đồ họa, logo, Vẽ bản đồ, địa cầu, Học thiền, nghiên cứu kiến thức phật học
4.TRÍ THÔNG MINH ÂM NHẠC
Là dạng trí tuệ có năng lực lĩnh hội, cảm nhận, phân biệt, vận dụng các tiết tấu, nhịp điệu âm thanh để diễn tả các trạng thái cảm xúc, suy nghĩ thành âm điệu, bản nhạc Người có trí thông minh âm nhạc hiểu và yêu thích nghệ thuật, âm nhạc Họ thể hiện tốt trong việc cảm thụ, sáng tác và biểu diễn âm nhạc Họ dùng giai điệu và ký hiệu nhạc để thấu hiểu mọi thứ,
có thể nhớ và thậm chí sao chép một đoạn âm thanh dù chỉ vừa nghe một lần
Người thông minh âm nhạc có các biểu hiện: Có giác quan nhạy bén, đặc biệt là thính giác, tâm trí tập trung cao độ về hướng có âm thanh phát ra, nhớ nhanh và chính xác các tiết tấu, nhịp điệu của bài hát, nhận diện và phân biệt nhanh, chính xác thể loại âm nhạc, giọng
Trang 5hát và âm nhạc rất ăn khớp và đồng điệu, chơi được với một vài loại nhạc cụ khi được hướng dẫn, luôn sống với âm nhạc trong mọi sinh hoạt hằng ngày, dễ xúc động, tâm trạng thay đổi khi tiếp xúc với âm nhạc, chủ động sưu tầm, tìm kiếm, kiến thức, tác phẩm âm nhạc, có thể sáng tác được một đoạn hay bản nhạc của mình
Âm nhạc là cách thưởng thức tinh thần bậc cao so với các loại hưởng thụ khác Âm nhạc giúp con người thư giãn, lấy lại cân bằng so với cuộc sống vật chất Âm nhạc làm khởi tăng cho cảm xúc sáng tạo, kích hoạt các trí thông minh khác Âm nhạc làm cho các tế bào thần kinh vận động bởi những xung động cảm xúc, tăng tính linh hoạt trong tư duy, các trao đổi, kết nối thông tin giữa các vùng não thường xuyên hơn, tăng tính liên kết
Âm nhạc cần đi vào cuộc sống như một môn học cơ bản như các môn học khác vì nó là món ăn tinh thần lành mạnh và đơn giản dễ có Âm nhạc là chất xúc tác giúp cho việc học tập được tập trung, dễ dàng hơn như các thể loại Baroque Nhạc chữa lành tổn thương tâm lý như các loại nhạc thiền Học qua bài hát là cách dễ nhớ, vui nhộn dễ học Ở mức độ thông minh trội về âm nhạc bạn nên đầu tư học tập, rèn luyện để thành nghề, công việc dưới đây: Nhạc sĩ, nhà sáng tác, soạn nhạc, Kỹ thuật viên âm thanh, Giáo viên dạy nhạc, Nhạc công, Nhạc sĩ hòa
âm, ca sĩ, Diễn viên lồng tiếng, Sản xuất thiết bị âm nhạc, Đạo diễn âm nhạc
Cách để trau dồi, rèn luyện năng lực trí tuệ âm nhạc: Tạo ra môi trường âm nhạc quanh bạn trong mọi sinh hoạt bằng cách đầu tư thiết bị âm thanh quanh nhà, gắn âm nhạc vào các bài học hằng ngày, vận động với âm nhạc như tập thể dục, đi bộ nghe nhạc, giành một
khoảng thời gian nhất định mỗi ngày để cùng nhau thưởng thức, học tập trao đổi về âm nhạc, trang bị các nhạc cụ phù hợp để tiếp cận, tập luyện, học hát, học nhảy theo âm nhạc, tham gia vào các lớp học nhạc ngay từ nhỏ, có cho mình người huấn luyện, người thầy đồng hành, xây dựng đám bạn cùng đam mê, sở thích âm nhạc, tham gia các cuộc thi để có mục tiêu phấn đấu và tập trung cho học tập rèn luyện, tìm hiểu về những thiên tài âm nhạc, những thành tích âm nhạc xuất sắc
Những người nổi tiếng sở hữu trí thông minh âm nhạc: các thiên tài âm nhạc như Mozart, Yo-Yo Ma, Alicia Keys
5.TRÍ THÔNG MINH VẬN ĐỘNG
Là năng lực của thể chất với trí tuệ điều khiển cơ xương cùng các giác quan để thực hiện những thao tác nhiệm vụ nào đó Người có trí thông minh vận động học tốt nhất ở những môn vận động Họ xử lý thông tin qua cơ thể và có thể có kỹ năng vận động tốt Mọi người thường nhận xét họ có năng lực luyện tập thể chất tốt và sẽ không thích công việc ngồi bàn giấy suốt ngày
Trí thông minh vận động có những biểu hiện: có trí nhớ cơ bắp tốt, học tốt nhất qua thực hành, thường gõ tay hoặc chân theo nhịp liên tục khi suy nghĩ đang tập trung, cảm thấy bồn chồn khi ngồi trong môi trường không tương tác và nghe giảng lý thuyết, chậm hơn trong việc nắm bắt các khái niệm được giải thích nếu chỉ là nghe hoặc quan sát, luôn chân tay khám phá tháo lắp các vật xung quanh , học tốt nhất bằng cách thực hành, giỏi sử dụng các công cụ, dụng cụ, có thể tiếp tục một cuộc trò chuyện khi đang vận động, thường nắm chặt bút hoặc bút chì và ấn mạnh xuống khi viết, tiếp thu dễ dàng hơn khi đang vận động thân thể, cảm thấy
dễ dàng bắt chước các chuyển động và cử chỉ của người khác, thường thấy dễ dàng khi học các bước nhảy mới hoặc aerobic
Nghề nghiệp phù hợp với Trí thông minh vận động: Vận động viên thể thao, nhảy múa,
võ sư, Huấn luyện viên thể dục, thể thao, Kỹ thuật chế tạo, Phi công, tài xế, Quân đội, công
an, cứu hộ, Công nhân kỹ thuật, cơ khí, Phẫu thuật, bác sĩ cơ xương khớp, Thợ của các nghề Cách trau đồi, rèn luyện Trí thông minh vận động: Trang bị các dụng cụ vận động tại nhà hoặc nơi học tập, tham gia các lớp huấn luyện ngay từ nhỏ như múa, võ, thể thao, làm đồ thủ công handmade…, có cho mình người thầy đồng hành, tham gia nhóm bạn chơi thể thao, giành quỹ thời gian mỗi ngày cho những môn vận động mình có ưu thế, xem các chương
Trang 6trình thể thao, phim hành động, đăng ký các cuộc thi thể thao, tay nghề… để lấy động lực, mục tiêu học tập, kiểm tra, test để tìm thấy kỹ năng nào là thế mạnh để tập trung đầu tư chuyên sâu, chọn học vào các khối ngành phù hợp với năng lực vận động của mình thay vì các trường nặng tính lý thuyết, trừu tượng, huấn luyện ngay từ nhỏ không chờ đợi phụ thuộc các điều kiện khác để tránh mất cơ hội tuổi vàng
Những người nổi tiếng sở hữu trí thông minh thể chất: cầu thủ Michael Jordan, "ông hoàng nhạc pop" Michael Jackson, vận động viên Mary Lou Retton
6.TRÍ THÔNG MINH NỘI TÂM
Là năng lực nhận thức vào bên trong tâm trí, nhằm làm rõ các trạng thái cảm xúc, tình cảm, những tư duy, suy nghĩ của bản thân rồi liên hệ với các hành vi, cư xử ra bên ngoài, tìm
ra ý nghĩa, mục đích lý tưởng sống Những người thông minh nội tâm có khả năng thấu hiểu bản thân mình Họ là người hướng nội, độc lập và có nghị lực Họ thể hiện tốt nhất ở môi trường làm việc một mình và đặt mục tiêu cho bản thân
Những biểu hiện của người thông minh nội tâm: Thích không gian riêng tư, ở một mình hơn là tụ tập đám đông, đãng trí, sống trong tâm tưởng nhiều hơn là quan tâm những thứ bên ngoài, thấu hiểu rất rõ các trạng thái cảm xúc của bản thân, quan tâm đến những sách phát triển bản thân, tâm lý, triết học, phật học, tín ngưỡng, tôn giáo, có cách cư xử đúng mực, nhường nhịn, chịu thiệt hơn là tranh chấp, sở hữu, có hệ thống giá trị sống riêng, có lý tưởng sống, niềm tin, trung thành và cống hiến cho con người và chính nghĩa, hướng đến con người, hạnh phúc cộng đồng, dễ chịu và thoải mái, trừ khi có một nguyên tắc sống bị xâm phạm, sáng tạo và gây cảm hứng cho người khác, luôn muốn được phát triển theo hướng tích cực, nhạy cảm, rất dễ tự ái, bị tổn thương cảm xúc, xuất sắc trong giao tiếp bằng văn bản, có chính kiến, quan điểm lập trường mạnh mẽ, đánh giá cao các mối quan hệ sâu sắc và đích thực, làm việc độc lập hiệu quả cao, có thể gặp vấn đề khi phối hợp nhóm, muốn được người khác ghi nhận và khẳng định
Nghề nghiệp phù hợp với người có thông minh nội tâm: Nhà văn, nhà tâm lý học, giáo viên/ giáo sư, cố vấn/ nhân viên xã hội, nhạc sĩ, nhà tâm thần học, người hoạt động tôn giáo,
tu hành
Cách rèn luyện trí thông minh nội tâm: Tìm hiểu về não bộ, cấu tạo, nguyên lý làm việc, cơ chế xử lý thông tin, phản ứng, chọn cho mình một tín ngưỡng phù hợp, tham gia các khóa tu, hoạt động tín ngưỡng, nghe giảng pháp, pháp thoại mỗi ngày, tìm đọc sách tâm lý, phật học, sách tâm lý, học thiền và thiền mỗi ngày, các khóa học phát triển bản thân
Những người nổi tiếng sở hữu trí thông minh nội tâm: Anne Frank, triết gia Aristotle, Gandhi, Hellen Keller
7.TRÍ THÔNG MINH THIÊN NHIÊN
Là trí tuệ có năng lực nhận diện, phân loại, phân tích được các mối quan hệ của loài sinh vật, hiện tượng thiên nhiên một cách sâu sắc và tinh tế bằng nhiều giác quan nhạy bén Vận dụng kiến thức thu thập được để tác động, điều chỉnh hành vi cư xử của con người cho phù hợp với thiên nhiên Người có trí thông minh thiên nhiên thường cảm thấy mình có một
sự kết nối với trái đất Họ học bằng cách làm việc với thiên nhiên Mọi người có thể cho rằng
họ có "bàn tay vàng" trong việc trồng cây, chăm sóc động vật Ở trường, họ luôn yêu thích các lớp học ngoài trời và cũng có sở thích như ngắm nhìn chim hoặc sưu tập các hòn đá Người thông minh thiên nhiên có những biểu hiện: Có hệ giác quan nhạy bén, đặc biệt
là năng lực thị giác – mắt sáng, quan sát rất chi tiết, nhận biết và phân biệt xuất sắc về các loại cây, con vật, sinh vật đã được quan sát, hiểu sâu sắc về quá trình sinh trưởng, phát triển, biến đổi các loại cây, vi sinh vật…, giành nhiều thời gian, tập trung cao độ khám phá tìm hiểu các hệ sinh vật, thiên nhiên, tính hướng ngoại, thích đến các nông trại, rừng nguyên sinh, biển, hồ, có tình yêu thiên nhiên như chăm sóc động vật, trồng cây, có nhiều câu hỏi về các
Trang 7hiện tượng thời tiết, địa lý, bình tĩnh thu thập và phân tích, chăm chỉ và chi tiết như làm các thí nghiệm, chăm một cây mới trồng, rất đồng điệu với môi trường xung quanh – có cảm quan xuất sắc về không gian, các biến đổi, có trí nhớ tuyệt vời về những chi tiết mà thấy quan trọng, rất tinh ý và ý thức được cảm giác cũng như những phản ứng của người khác, thích tạo
ra các kết cấu và trình tự, tiếp thu tốt nhất trong môi trường huấn luyện thực hành
Nghề nghiệp phù hợp với người có thông minh thiên nhiên: Nhà nghiên cứu sinh học, công nghệ sinh học, bác sĩ, dược sĩ, nhà nghiên cứu môi trường khí hậu, nghiên cứu địa lý, nghiên cứu giống cây trồng, lĩnh vực thú y, bảo vệ động vật, bảo tồn thiên nhiên, khai
khoáng, tài nguyên thiên nhiên, sáng chế vắc xin
Cách trau dồi, rèn luyện Trí thông minh thiên nhiên: Cung cấp những cuốn sách khám phá về thiên nhiên các loài cây, động vật, các hiện tượng thời tiết…, xem các kênh thế giới động vật, khám phá thiên nhiên Animal Planet, Discovery, National Geographic Discovery Asia…, tham quan công viên động vật hoang dã, đến các nông trại, rừng cây, hồ nước, biển đảo…, đến các phòng thí nghiệm, viện nghiên cứu cây trồng, dược liệu…, trang bị những dụng cụ, phương tiện làm thí nghiệm về sinh học trồng cây, thực nghiệm, trang bị máy ảnh độ nét cao, máy quay video để ghi lại những khoảng khắc thiên nhiên, ghi hình các tiến trình biến đổi cây trồng, tham gia các thảo luận đề tài về sinh học, viết nhật ký theo dõi các hiện tượng sinh học, thí nghiệm giống cây, nuôi những con vật yêu thích, tự trồng và chăm sóc cây, chọn lọc các khối ngành có liên quan đến sinh học, địa lý, khí hậu
Những người nổi tiếng sở hữu trí thông minh về tự nhiên: các chuyên viên bảo tồn như Steve Irwin, Jane Goodall, nhà di truyền học Gregor Mendel
8.THÔNG MINH TƯƠNG TÁC & GIAO TIẾP
Là dạng trí tuệ có năng lực sử dụng ngôn từ, ngôn ngữ thân thể, các phương tiện khác, diễn đạt nhanh chóng, chính xác ý nghĩa của bản thân và ý nghĩ, mong muốn của người khác làm thỏa mãn các bên khi trao đổi thỏa thuận, họp bàn Người có trí thông minh tương tác
và giao tiếp thích giao lưu, chia sẻ, thực hiện các cuộc phỏng vấn và hợp tác Mọi người nghĩ
họ là người hướng ngoại và/hoặc rất đồng cảm với người khác Họ là một người lãnh đạo tập thể tuyệt vời và là người đồng đội xuất sắc
Người thông minh giao tiếp có các đặc điểm: Diện mạo ưa nhìn, hấp dẫn, mặt sáng, tươi cười, chủ động trong giao tiếp, hiểu mình, biết người, giàu vốn ngôn ngữ, biểu thị được nhiều trạng thái, linh hoạt, biết tùy chỉnh cư xử hành vi phù hợp, chân thành, tinh tế khi quan sát, lắng nghe, giọng nói nhiều năng lượng, truyền cảm, điều tiết phù hợp với bối cảnh, thích giúp đỡ người khác, ấm áp, thiện lương, trách nhiệm và thực tế, nỗ lực và cố gắng không ngừng để hoàn thành nghĩa vụ và bổn phận của mình, luôn nghiêm túc trong mọi mối quan hệ
và tìm kiếm mối quan hệ lâu dài, có tư tưởng truyền thống và hướng về cội nguồn, họ là người thường tổ chức những sự kiện truyền thống đặc biệt của gia đình, không thích xung đột hoặc phê phán xảy ra, rất coi trọng danh dự, thể hiện bản thân
Nghề nghiệp phù hợp với người có trí thông minh giao tiếp: Ngoại giao, đàm phán, sư phạm, giáo dục, ngoại ngữ, marketing, kinh doanh, truyền thông, MC, nhà báo, tổ chức nhân
sự, hành chính, lãnh đạo, chính trị, tuyên giáo, công đoàn, nghề tư vấn, truyền đạo, tôn giáo Cách rèn luyện trí thông minh giao tiếp: Học chuyên sâu vào ngôn ngữ, học về tâm lý học, tâm lý phật học, phát triển bản thân, luyện giọng đọc, giọng nói, kỹ năng thuyết trình trước đám đông, học tìm hiểu các nền văn hóa khác nhau, học cách diễn đạt, miêu tả ý nghĩ,
đồ vật quanh bạn, tập thuyết minh, thuyết trình mỗi ngày như kể chuyện cho người khác, tự ghi âm ghi hình bài nói hoặc bài thuyết trình mỗi ngày, tham gia thường kỳ các hội thảo, luyện kỹ năng nghe, nói đàm thoại, xem các phim tâm lý tập trung vào các hội thoại, biểu thị của nhân vật, tìm cho mình người thầy về giao tiếp để có cơ hội đi theo và phục vụ, tìm hiểu sâu vào sự nghiệp của những nhà ngoại giao xuất sắc của mọi thời đại, tổ chức các talk show của bản thân
Trang 8Những người nổi tiếng sở hữu trí thông minh tương tác: Nữ MC Oprah Winfrey,…
9.TRÍ THÔNG MINH HIỆN SINH
Là năng lực của trí tuệ đi sâu khám phá thế giới nội tâm và liên hệ với thế giới bên ngoài để tìm hiểu bản chất, ý nghĩa, mục đích sống của con người và vạn vật thông qua việc đặt câu hỏi liên tục vào những sự kiện, hiện tượng của sự sống xung quanh rồi khái quát hóa các vấn đề để tổng hợp giải nghĩa tìm đến ý nghĩa cao nhất của cuộc sống này là gì? Đó là khả năng xử lý, giải quyết những câu hỏi lớn về sự tồn tại và siêu hình của con người Mọi người có thể cho rằng người có trí thông minh hiện sinh có giác quan thứ sáu, một người mạnh mẽ, một "ông/bà cụ non" trong suy nghĩ Họ toát ra một cảm giác bình yên và sự sáng suốt, khôn khéo từ bên trong
Họ luôn đặt câu hỏi vào cuộc sống và nỗ lực học tập, tìm kiếm để trả lời cho những câu hỏi đó cho đến khi nào được thỏa mãn Khi thấy được chân lý, ý nghĩa của sự sống thì quay
về cải tạo tu thân, tu tâm để đạt được cảnh giới cao nhất “ đó là cuộc sống tinh thần” Để có cuộc sống tinh thần tự do thì cần phải thoát dần đời sống vật chất bằng cách sống đơn giản nhất có thể - đời sống vật chất chỉ trong giới hạn đủ, ăn chỉ đủ với mức cơ thể hấp thu được, mặc dù chỉ đủ để bảo vệ cơ thể, ở cũng chỉ đủ để bảo vệ thân thể Tinh thần được tự do giúp trí tuệ nhận thức mọi vật chân thật, đúng với bản chất của nó, nhận thức rõ ràng khiến cho hành vi cư xử được chính xác, không phạm phải những sai lầm, tạo nghiệp lành để chủ động thoát khỏi luân hồi sinh tử Để có nghiệp lành vẫn chưa đủ, nó mới chỉ là điều kiện cần, điều kiện đủ là phải có công đức phước báu Tạo phước bằng cách dùng trí tuệ đạt được đem giáo hóa chúng sinh tạo nghiệp lành để cùng được giải thoát khỏi sinh tử luân hồi Nhân vật điển hình là Đức Phật Thích ca Mâu ni, Chúa Jesu, những nhà tu hành
Người tìm được ý nghĩa của kiếp sống là người hạnh phúc ngay trong hiện tại, luôn có niềm vui tự tại, không quá lệ thuộc vào bên ngoài, có niềm tin, chân lý rõ ràng Họ biết thưởng thức sự sống trong từng hơi thở, từng xúc phạm nhỏ nhất Không còn tâm lý lo sợ cái chết Tìm thấy ý nghĩa cuộc sống là tìm thấy hướng đi, đích đến Chỉ khi có hướng đi chúng
ta mới định vị điều chỉnh được hành vi cuộc sống của mình trong hiện tại, chủ động chuẩn bị chi hành trình sống của mình, không còn lo sợ, hoang mang, nghi ngờ, tham lam, bạo lực chiến tranh
Biểu hiện người có trí thông minh hiện sinh: Tính hướng nội, sống trong tâm trí nhiều hơn là chạy theo những thứ bên ngoài, hệ giác quan nhạy bén, cảm nhận sâu sắc và tinh tế với các biến động trong tâm trí và bên ngoài, có lối sống tối giản, tiết kiệm, sống lạc quan, tích cực, có niềm tin mãnh liệt vào tương lai phía trước, rất thông thái, sống theo phong cách cống hiến, giúp đỡ cho đi hơn là vì bản thân, luôn lấy mục tiêu trí tuệ, sự hiểu biết là hàng đầu, tư duy tự do không bị giới hạn vào các khái niệm đúng sai trái phải do con người mặc định, khái niệm, tâm trí và hành động là đồng nhất tập trung, tỉnh thức trong mọi hành vi
III.ỨNG DỤNG TRONG ĐÁNH GIÁ NHÂN SỰ - Trắc nghiệm đa trí tuệ MI
(Multiple Intelligences)
Trắc nghiệm MI là gì?
Là bài trắc nghiệm được dùng để đánh giá và phân loại tố chất theo hệ phân loại Đa Trí thông minh của Howard Gardner, bài Trắc nghiệm MI là công cụ được dùng để nhận diện điểm mạnh cũng như điểm yếu của mỗi cá nhân
Được giới thiệu lần đầu tiên trong quyển sách “Frames of Mind” (đã được chuyển ngữ sang tiếng Việt với tên “Cơ cấu Trí khôn”) vào năm 1983, lý thuyết Đa Trí thông minh hay Trí thông minh đa dạng (Multiple Intelligences) của Howard Gardner được chào đón và nhận được sự ủng hộ từ rất nhiều những nhà tâm lý và công chúng trên toàn thế giới Ở Việt Nam,
Trang 9lý thuyết Đa Trí thông minh được giới thiệu rộng rãi thông qua 2 quyển sách “7 loại hình thông minh” và “Bạn thông minh hơn bạn nghĩ” của tác giả Thomas Amstrong
Với lý thuyết về Đa Trí thông minh, Howard Gardner đã đề xuất ra một góc nhìn mới
để đánh giá, cũng như phân loại và đo lường tài năng của con người “Trí thông minh” không chỉ được hiểu theo nghĩa hẹp là khả năng tính toán số (Logic/Toán học) hay khả năng ghi nhớ
và sử dụng vốn từ vựng (Ngôn ngữ), mà giờ được hiểu rằng mỗi cá nhân đều có những tố chất riêng, mà đều có thể được phát triển thành những năng lực tương ứng Hiện tại MI đã được tiếp tục nghiên cứu và phát triển đến 9 loại hình trí thông minh
Lý thuyết về Đa trí thông minh đã được ứng dụng phổ biến trong các trường học ở Mỹ, với mục tiêu thiết kế chương trình giảng dạy và những hoạt động học tập phù hợp, khuyến khích học sinh nhận diện và phát triển những loại hình mạnh của mình, đồng thời biết cách khắc phục những điểm yếu, từ đó có được nền tảng vững vàng cho sự nghiệp trong tương lai Bài Trắc nghiệm MI hoàn chỉnh có 86 câu hỏi với thời gian hoàn thành trong khoảng 5 phút có thể giúp bạn nhận diện được những loại hình trí thông minh mạnh và yếu của bản thân
Trong đánh giá ứng viên, trắc nghiệm MI giúp mỗi cá nhân hiểu bản thân mình hơn
cũng như đưa ra quyết định chính xác Đóng vai trò quan trọng trong quản trị nhân sự trong doanh nghiệp Tuy nhiên, kết quả này không phải là “hằng số” trong suốt cuộc đời mà có thể
sẽ thay đổi tùy vào sự trau dồi của mỗi cá nhân
Trắc nghiệm MI có đáng tin cậy không?
Lý thuyết về đa trí tuệ thực sự cung cấp những hiểu biết thú vị Rất khó để tìm ra thước
đo trí thông minh của một người Bài kiểm tra của Gardner có thể cung cấp cho bạn một ý nguồn tham khảo tốt về những gì bạn vượt trội hoặc những gì bạn nên cải thiện Có rất nhiều
ví dụ về những người chưa bao giờ thử kiểm tra IQ hoặc không đạt điểm hoặc không đạt điểm cao trong các bài kiểm tra nhưng thật sự tài giỏi theo cách này hay cách khác
Nhiều giả thuyết cho rằng thuyết MI vẫn chưa được kiểm chứng trên phương diện khoa học Nhiều nhà khoa học cho rằng kết quả có thể không đáng tin cậy Hoặc kỹ năng của ai đó không nhất thiết phản ánh trí thông minh của họ Do đó, bài test MI không nên được sử dụng như cách duy nhất để đo lường trí thông minh Nhưng nó có thể cung cấp cho bạn cái nhìn sâu sắc về con người của mình
Nhìn chung, lý thuyết của Gardner rất đáng xem xét Hãy nghĩ về các đồng nghiệp của bạn Tất cả họ đều có ít nhất một lĩnh vực trí tuệ mà họ vượt trội Người bạn vụng về của bạn
có thể là một diễn giả giỏi Người bạn trầm lặng có thể giỏi nghệ thuật Và những lý thuyết này có thể thay đổi theo thời gian
Tại sao trắc nghiệm MI trở thành công cụ đánh giá nhân sự?
Bất kỳ bài test nào cũng nhằm đo trình độ và lợi ích liên quan đến nghề nghiệp của cá nhân Và đều có thể được coi là một công cụ đánh giá nhân sự Có nhiều loại bài test online đánh giá nhân sự Bao gồm các bài kiểm tra kiến thức, kỹ năng chuyên môn, tính cách, trí thông minh,…
Các bài kiểm tra đo lường điều gì?
Mọi người khác nhau về nhiều đặc điểm tâm lý và thể chất Ví dụ, những người khéo
léo trong lập luận bằng lời nói được coi là có khả năng trí óc cao Những người có ít thể lực
và sức mạnh được cho là kém bền bỉ.Các bài test online được sử dụng để xác định các đặc
điểm cá nhân và để phân loại mọi người về mức độ họ sở hữu những đặc điểm đó
Đây là những yếu tố mà chúng ta không thể nhìn thấy hoặc nghe thấy nhưng có thể quan sát ảnh hưởng của chúng đến các biến số khác Sự khác biệt về đặc điểm giữa mọi người như vậy có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh việc làm
Nắm bắt và hiểu rõ đặc điểm này giúp doanh nghiệp tận dụng đúng nguồn lực của mình Hơn nữa, giao đúng người đúng việc còn thúc đẩy nhân viên làm việc năng suất và hiệu quả hơn
Trang 10Tại sao doanh nghiệp nên thực hiện đánh giá?
Các tổ chức sử dụng các bài test online đánh giá giúp thực hiện các chức năng nguồn nhân lực sau:
•Tuyển dụng: Doanh nghiệp có thể xác định và thuê những người tốt nhất cho công
việc Một công cụ đánh giá phù hợp giúp tổ chức hạn chế tuyển sai người và nâng cao chất lượng nguồn nhân sự
•Phân bổ người hợp lý: Các tổ chức nên phân công nhân viên vào cấp độ công việc
thích hợp Ví dụ, một tổ chức có thể có một số vị trí quản lý, mỗi vị trí có một mức độ trách nhiệm khác nhau Đánh giá có thể cung cấp thông tin giúp tổ chức đạt được sự phù hợp tốt nhất giữa nhân viên và công việc
•Đào tạo và phát triển Các bài kiểm tra được sử dụng để tìm hiểu xem nhân viên có
nắm vững tài liệu đào tạo hay không Họ có thể giúp xác định những người nộp đơn và nhân viên có thể được hưởng lợi từ đào tạo nâng cao hoặc khắc phục hậu quả Thông tin thu được
từ thử nghiệm có thể được sử dụng để thiết kế hoặc sửa đổi các chương trình đào tạo Kết quả kiểm tra cũng giúp các cá nhân xác định các lĩnh vực mà các hoạt động phát triển bản thân sẽ hữu ích
•Tìm tòi và hướng dẫn nghề nghiệp Các bài kiểm tra đôi khi được sử dụng để giúp
mọi người lựa chọn giáo dục và nghề nghiệp Các bài kiểm tra có thể cung cấp thông tin giúp các cá nhân chọn nghề mà họ có khả năng thành công và hài lòng
Tóm lại, Trắc nghiệm MI là một trong các bài trắc nghiệm được nghiên cứu kỹ lưỡng
và có căn cứ cơ sở Ngoài các bài test DISC, MBTI thì MI đang ngày càng khẳng định được
vị thế để trở thành một trong các giải pháp đánh giá nhân sự