Quản lý giáo dục quản lý hoạt động dạy và học ở các trung tâm học tập cộng đồng huyện vân hồ, tỉnh sơn la( klv02221)

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của các Trung tâm học tập cộng đồng còn bộc lộ nhiều yếu kém, Theo tôi vấn đề cốt lõi là khâu quản lý của các cấp đặc biệt là chính

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Trong vòng 5 năm qua, các Trung tâm học tập cộng đồng của huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La cũng đã mở được nhiều lớp chuyên đề về kỹ thuật cây trồng, vật nuôi, công nghiệp dân dụng, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, trợ giúp pháp lý, phổ cập xóa mù chữ, giúp bà con nông dân nâng cao kiến thức, trình độ, tham gia lao động sản xuất đạt hiệu quả cao Trung bình mỗi trung tâm ở các xã mở được từ 4 đến 6 lớp/năm

về học nghề ngắn hạn và khoảng trên 10 lớp chuyên đề, thu hút hàng trăm lượt người tham gia

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của các Trung tâm học tập cộng đồng còn bộc lộ nhiều yếu kém,

Theo tôi vấn đề cốt lõi là khâu quản lý của các cấp đặc biệt là

chính quyền cấp xã, do đó tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La”

để làm luận văn tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và phân tích thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung tâm học tập cộng đồng, đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La, nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo đa dạng nguồn nhân lực cho huyện, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của huyện, thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng “xã hội học tập” của Đảng và Nhà nước

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy và học ở các Trung tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

4 Giả thuyết khoa học

Thời gian qua công tác quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La đã đạt kết quả nhất định Tuy nhiên, công tác này vẫn còn có những hạn chế, chưa đáp ứng được mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo đa dạng nguồn nhân lực cho huyện, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của huyện Nếu đề xuất được một số biện pháp quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La phù hợp và có tính khả thi thì góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của huyện Vân Hồ nói chung và của các Trung tâm học tập cộng đồng nói riêng

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung tâm học tập cộng đồng trong bối cảnh đổi mới hiện nay

- Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La trong bối cảnh đổi mới hiện nay

- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La trong bối cảnh đổi mới hiện nay

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn địa bàn nghiên cứu: Các nghiên cứu thực tiễn được triển

khai tại các Trung tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La trong 5 năm học trở lại đây (từ năm 2013 đến năm 2018)

+ Nhóm người dân các xã thuộc huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La

- Giới hạn về chủ thể quản lý: Chủ tịch xã và các Giám đốc Trung tâm học tập cộng đồng của các xã thuộc huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La

7 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tôi sẽ sử dụng một số nhóm phương pháp như sau:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.3 Phương pháp xử lý dữ liệu thu thập trong nghiên cứu:

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục Phần nội dung của đề tài gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy và học ở Trung

tâm học tập cộng đồng trong bối cảnh hiện nay

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung

tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La trong bối cảnh hiện

nay

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy và học ở các Trung

tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Ở TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài

Nghiên cứu sự phát triển mô hình tổ chức và quản lý của các TTHTCĐ trên thế giới cho thấy TTHTCĐ ở các nước dù có tên gọi khác nhau nhưng đều thể hiện rõ là một cơ chế có hiệu quả để thực hiện xoá

mù chữ và GDTX và có vai trò quan trọng trong các hoạt động giáo dục,

y tế, nông nghiệp, phát triển cộng đồng, nhất là ở nông thôn

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam

Việc nghiên cứu quản lý TTHTCĐ ở Việt Nam đã được triển khai từ khá sớm Những nghiên cứu thực tiễn của các tác giả trong nước khá phong phú, tuy nhiên còn nặng về lí luận và quá trình phát triển mô hình TTHTCĐ, trong khi Việt Nam hiện nay đang cần các biện pháp quản lý TTHTCĐ như thế nào để nâng cao hiệu quả trong bối cảnh đổi mới hiện nay thì các nghiên cứu của các tác giả chưa đề cập nhiều

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Dạy học

Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa người dạy và người học nhằm giúp cho người học lĩnh hội những tri thức khoa học, kỹ năng hoạt động nhận thức và thực tiễn, phát triển các năng lực hoạt động sáng tạo trên cơ sở đó hình thành thế giới quan và các phẩm chất nhân cách của người học theo mục đích giáo dục

Hoạt động dạy của người giáo viên:

Đó là hoạt động lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức - học tập của người học, giúp người học tìm tòi khám phá tri thức, qua đó thực hiện có hiệu quả chức năng học của bản thân Hoạt động lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức - học tập của người người học thể hiện như sau

Hoạt động học của người học:

Học là quá trình tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức - học tập của mình nhằm thu nhận, xử lý và biến đổi thông tin bên ngoài thành tri thức của bản thân, qua đó người học thể hiện mình, biến đổi mình, tự làm phong phú những giá trị của mình

1.2.2 Hoạt động dạy và hoạt động học:

Hoạt động dạy học mang tính chất hai chiều, gồm dạy và học, đó là hai mặt của một quá trình luôn tác động qua lại và bổ sung cho nhau, phối hợp chặt chẽ, thống nhất với nhau

1.2.3 Quản lý

Về khái niệm “quản lý”, theo cách giải thích của Từ điển tiếng Việt thì “Quản lý là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định Là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường

1.2.5 Giáo dục thường xuyên

Tổ chức UNESCO đưa ra một quan niệm về giáo dục thường xuyên rất phù hợp với điều kiện phát triển hiện nay ở Việt Nam Theo

quan niệm đó, giáo dục thường xuyên bao gồm tất cả các cơ hội học tập

mà mọi người đều mong muốn hoặc cần có sau xoá mù chữ cơ bản và giáo dục tiểu học

1.2.7 Quản lý Trung tâm học tập cộng đồng

Quản lý TTHTCĐ là quá trình lãnh đạo, tổ chức, điều khiển toàn

bộ hoạt động của TTHTCĐ, nhằm đảm bảo cho thiết chế giáo dục này đạt được kết quả mong muốn

1.2.8 Quản lý hoạt động dạy và học ở Trung tâm học tập cộng đồng

Ở các TTHTCĐ, hoạt động dạy và học có tính chất đặc thù riêng,

hoạt động dạy và học ở đây diễn ra giữa người dạy (có thể là giáo viên

hoặc báo cáo viên các cấp) và người học (có thể là học sinh, là cán bộ cấp xã, bản, hoặc là nhân dân và được gọi chung là học viên) Do đó

quản lý hoạt động dạy và học ở các TTHTCĐ là quản lý quá trình dạy học của người dạy và người học, 1.3 Hoạt động dạy và học ở Trung tâm học tập cộng đồng

1.3.1 Đặc trưng hoạt động dạy và học ở Trung tâm giáo dục cộng đồng

Hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng có chức năng là: Tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người ở mọi lứa tuổi được học tập thường xuyên, học tập suốt đời; được phổ biến kiến thức và sáng kiến kinh nghiệm trong sản xuất và cuộc sống góp phần xoá đói giảm nghèo, tăng năng suất lao động, giải quyết việc làm; nâng cao chất lượng cuộc sống của từng người dân và cả cộng đồng; là nơi thực hiện việc phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật đến với mọi người dân

1.3.2 Bối cảnh hiện nay và yêu cầu hoạt động dạy và học ở Trung tâm giáo dục cộng đồng hiện nay

1.3.2.1 Bổi cảnh quốc tế và trong nước

Giáo dục nước ta trong thập kỷ tới phát triển trong bối cảnh thế giới có nhiều thay đổi nhanh và phức tạp Toàn cầu hóa và hội nhập quốc

tế về giáo dục đã trở thành xu thế tất yếu Cách mạng khoa học công nghệ, công nghệ thông tin và huyền thông, kinh tế tri thức ngày càng phát triển mạnh mẽ, tác động trực tiếp đến sự phát triển của các nền giáo dục ữên thế giới

1.3.2.2 Yêu cầu hoạt động dạy và học ở Trung tâm giáo dục cộng đồng hiện nay

Trước bối cảnh quốc tế và trong nước nêu trên, đặt ra cho các cơ sở giáo dục nói chung, các TTHTCĐ nói riêng phải đáp ứng được những yêu cầu về “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” theo tinh thần Nghị quyết

số 29-NQ/TW của Trung ương Đảng, khóa XI

1.3.3 Mục tiêu dạy và học ở Trung tâm giáo dục cộng đồng

Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI đã chỉ rõ: "Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho mỗi công dân đều được học tập suốt đời" Mục tiêu xây dựng xã hội học tập là để không ngừng nâng cao dân trí, đa dạng hoá và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa quê hương, đất nước Vì vậy mọi hoạt động dạy và học

ở TTHTCĐ đều phải hướng tới mục tiêu đó

1.3.4 Nội dung dạy và học ở Trung tâm giáo dục cộng đồng

Một trong những nhiệm vụ của TTHTCĐ đó là Tổ chức thực hiện

có hiệu quả công tác xoá mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ, củng cố chất lượng phổ cập giáo dục; tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức nhằm mở rộng hiểu biết, nâng cao nhận thức và cải thiện chất lượng cuộc sống của nhân dân trong cộng đồng; phối hợp triển khai các chương trình khuyến công, khuyến nông, khuyến ngư và các dự

án, chương trình tại địa phương, giáo dục cho con em nhân dân địa phương, phòng chống tệ nạn xã hội

1.3.5 Phương pháp, hình thức dạy và học ở TTHTCĐ

Bản chất khái niệm về phương pháp dạy học là một khái niệm mở, nên không có phương pháp dạy học nào được cho là tối ưu Khi tổ chức hoạt động dạy học, người dạy cần phải tìm hiểu kỹ về nội dung bài dạy, tìm hiểu về đối tượng tiếp thu, điều kiện tổ chức dạy học và các yếu tố thực tiễn tại cơ sở để lựa chọn, vận dụng những phương pháp, hình thức dạy học cho phù hợp

1.3.6 Lực lượng giảng dạy ở Trung tâm học tập cộng đồng

“Giáo viên tham gia giảng dạy tại trung tâm học tập cộng đồng bao gồm:

a) Giáo viên được phòng giáo dục và đào tạo biệt phái để dạy chương trình xoá mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ, củng cố chất lượng phổ cập giáo dục;

b) Báo cáo viên dạy các chuyên đề; các cộng tác viên, hướng dẫn viên và những người tình nguyện tham gia hướng dẫn học tập tại trung

tâm học tập cộng đồng theo hợp đồng thoả thuận với giám đốc trung tâm”

1.3.7 Đối tượng học ở Trung tâm giáo dục cộng đồng

Đối tượng giáo dục của TTHTCĐ là tất cả người dân trong cộng đồng Mọi người, mọi nhà đều có quyền và đều có khả năng tham gia học tập

1.3.8 Điều kiện dạy và học ở Trung tâm giáo dục cộng đồng

- Được đáp ứng cơ bản các yêu cầu về cơ sở vật chất, tài liệu dạy học và chế độ cho người dạy, người học (nếu có)

1.3.9 Kết quả dạy và học ở Trung tâm giáo dục cộng đồng

“1 Học hết chương trình xoá mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ quy định tại khoản 1 Điều 4 của Quy chế này, nếu đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thì được giám đốc trung tâm giáo dục thường xuyên cấp huyện cấp chứng chỉ

2 Học hết các chương trình khác quy định tại khoản 1 Điều 4 Quy chế này thì tùy theo nội dung, thời gian học, giám đốc trung tâm học tập cộng đồng xác nhận kết quả học tập (nếu người học có nhu cầu)”

1.4 Quản lý hoạt động dạy và học ở Trung tâm học tập cộng đồng trong bối cảnh hiện nay

1.4.1 Phân cấp trong quản lý hoạt động dạy và học ở Trung tâm giáo dục cộng đồng

“Trung tâm học tập cộng đồng do Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý trực tiếp và chịu sự chỉ đạo về chuyên môn, nghiệp vụ của phòng giáo dục và đào tạo”

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy và học ở TTHTCĐ

1.4.2.1 Quản lý xây dựng kế hoạch hoạt động dạy và học

Xây dựng kế hoạch hoạt động dạy và học là bước đầu tiên của việc thực hiện mục tiêu dạy học, thông qua kế hoạch, người dạy xác định được hoạt động của mình và dự tính hoạt động tương ứng của người học nhằm đạt được mục tiêu của hoạt động dạy và học

1.4.2.2 Quản lý thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình dạy và học

Quản lý mục tiêu, nội dung chương trình dạy và học ở TTHTCĐ là

nhằm đảm bảo việc tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp phải hướng tới mục tiêu bài học, chương trình học đặt ra và phải được thực hiện đảm bảo về mặt nội dung chương trình đã được phê duyệt

1.4.2.3 Quản lý hoạt động dạy của giáo viên (người dạy)

Quản lý hoạt động dạy của giáo viên (người dạy) tại TTHTCĐ là quản lý việc thực hiện các hoạt động lên lớp của người dạy

1.4.2.4 Quản lý hoạt động học của học viên

Hoạt động học tập của học viên bao giờ cũng ăn nhịp (cùng nhịp điệu) với hoạt động dạy của giáo viên, do giáo viên điều khiển, nên hoạt động dạy của giáo viên thường bao gồm trong đó sự tổ chức hướng dẫn hoạt động học tập của học viên

1.4.2.5 Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ hoạt động dạy và học

Điều kiện vật chất phục vụ dạy và học vừa là nội dung quản lý vừa

là biện pháp quản lý hoạt động dạy và học

1.4.2.6 Quản lý việc đánh giá kết quả học của học viên

Kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học viên là khâu quan trọng của quá trình dạy học Nó có tác dụng phát hiện và điều chỉnh thực trạng hoạt động học của học viên và hoạt động dạy của giáo viên

1.4.3 Quản lý hoạt động liên kết với các cơ sở ngoài Trung tâm

Trung tâm học tập công đồng có nhiều hoạt động liên kết với các

cơ sở ngoài trung tâm như: Liên kết mở lớp đào tạo nghề với Trường dạy nghề, hoặc trung tâm đào tạo nghề trong và ngoài tỉnh; liên kết với phòng LĐTBXH, phòng Nông nghiệp, Trung tâm dịch vụ nông nghiệp huyện để mở lớp đào tạo nghề cho lao động nông thôn, …

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy và học ở Trung tâm giáo dục cộng đồng

1.5.1 Năng lực đội ngũ cán bộ quản lý

1.5.2 Năng lực đội ngũ giáo viên giảng dạy

1.5.3 Trình độ, năng lực và điều kiện của học viên

1.5.4 Điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ dạy và học

1.5.5 Chính sách, quy định về hoạt động của TTHTCĐ

1.5.6 Điều kiện kinh tế - xã hội địa phương

Kết luận chương 1

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Ở CÁC TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG HUYỆN VÂN HỒ,

TỈNH SƠN LA 2.1 Tổ chức khảo sát

2.1.1 Mục tiêu khảo sát

2.1.2 Đối tượng khảo sát

2.1.3 Nội dung khảo sát

2.1.4 Công cụ và phương pháp khảo sát

2.1.5 Cách thức tổng hợp dữ liệu

2.2 Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội - giáo dục huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

2.2.1 Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội

Huyện Vân Hồ được thành lập theo Nghị quyết số 72/NQ-CP ngày 10/06/2013 của Chính phủ, về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Mộc Châu, thành lập huyện Vân Hồ thuộc tỉnh Sơn La, với tổng diện

tích tự nhiên: 97.984 ha Gồm 14 xã với 147 bản, tiểu khu (trong đó có

10 xã vùng III; 04 xã vùng II)

2.2.2 Nhu cầu học tập trên địa bàn các xã huyện Vân Hồ

Quy mô, mạng lưới trường, lớp học được phát triển đủ cả 4 cấp học

từ bậc học mầm non đến cấp THPT, cơ sở vật chất được quan tâm đầu

tư

2.2.3 Khái quát về các Trung tâm học tập cộng đồng huyện Vân Hồ

Toàn huyện có 14/14 xã có trung tâm học tập cộng đồng Các Trung tâm học tập cộng đồng nhận được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp

ủy đảng, chính quyền và sự phối hợp của các tổ chức đoàn thể xã hội, các ban ngành, cá nhân giúp đỡ, hỗ trợ thường xuyên về cơ sở vật chất, chủ yếu là tài liệu, trang thiết bị…;

2.3 Thực trạng hoạt động dạy và học ở các Trung tâm giáo dục cộng đồng huyện Vân Hồ tỉnh Sơn La

2.3.1 Thực trạng việc thực hiện mục tiêu dạy và học

Mục tiêu xây dựng xã hội học tập là để không ngừng nâng cao dân trí, đa dạng hoá và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa quê hương, đất nước Vì vậy mọi hoạt động dạy và học ở TTHTCĐ đều phải hướng tới mục tiêu đó

2.3.2 Thực trạng việc thực hiện nội dung dạy và học

Bảng 2.3: Thống kê số lớp, số học viên TTHTCĐ giai đoạn

2013-2018

TT Năm học

Tình hình số lượng học viên XMC GDTT sau

khi biết chữ

Học nghề ngắn hạn

Bồi dưỡng chuyên đề

Số lớp

Học viên

Số lớp

Học viên

Số lớp

Học viên

Số lớp

Học viên

2.3.3 Thực trạng việc thực hiện phương pháp, hình thức dạy và học

Kết quả khảo sát 70 giáo viên trường THCS, 28 giáo viên tiểu học,

28 cộng tác viên tại các TTHTCĐ, tổng số 126 người, kết quả:

Bảng 2.6: Mức độ thực hiện phương pháp, hình thức dạy học ở

1 Tinh thần tự nghiên cứu

yêu cầu đổi mới

3 Kỹ năng giao tiếp tốt

với đối tượng người