TÌM HIỂU VỀ CÁC TỘI PHẠM THAM NHŨNG TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ HIỆN HÀNH CỦA NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM LIÊN HỆ THỰC TIỄN

Mục đích nghiên cứu: - Hiểu rõ quy định, xử lí tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự hiện hành nước CHXHCN Việt Nam - Đánh giá chính xác, khách quan về tội phạm tham nhũng trong t

1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC PHENIKAA KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN



ĐỀ TÀI:

Giảng viên giảng dạy : Lê Thị Giang

Sinh viên thực hiện : Dương Đại Sơn

Năm học : 2021-2022

Vĩnh Phúc, tháng 10 năm 2021

DANH MỤC VIẾT TẮT

3

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

1.1 Biểu đồ vụ án đã ghi nhận và xử lí bở TAND tối cao năm 2021 1.2 Biểu đồ số bị cáo đã bị xử lí bởi TAND tối cao năm 2021

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT……… 2

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ……….3

MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Mục đích nghiên cứu 5

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 5

5 Ý nghĩa của bài nghiên cứu 6

6 Kết cấu đề tài 6

PHẦN NỘI DUNG………

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TÌM HIỂU VỀ CÁC TỘI PHẠM THAM NHŨNG TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ HIỆN HÀNH CỦA NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM ? LIÊN HỆ THỰC TIỄN……… 7

1.1 Một số khái niệm cơ bản……… 7

1.1.1 Khái niệm pháp luật……….7

1.1.2 Khái niệm tội phạm……….7

1.1.3 Khái niệm tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự…………7

1.2 Dấu hiệu của tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự………8

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÌM HIỂU VỀ CÁC TỘI PHẠM THAM NHŨNG TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ HIỆN HÀNH CỦA NƯỚC CHXNCN VIỆT NAM? 9

2.1 Nguyên nhân xuất hiện tội phạm tham nhũng………9

2.2 Hậu quả tội phạm tham nhũng để lại………10

2.3 Thực trang tìm hiểu tội phạm tham nhũng của mọi người……….11

CHƯƠNG 3: LIÊN HỆ THỰC TẾ……….11

3.1 Thực tế về xử phạt vi phạm tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự……….11

3.2 Thực thế về việc vi phạm về tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự hiện hành của nước CHXHCN Việt Nam………12

3.3 Số liệu thực tế và bài học phòng chống tội phạm tham nhũng……….13

PHẦN KẾT LUẬN………14

DANH MỤC THAM KHẢO……….15

5

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nước CHXHCN Việt Nam là một quốc gia, lãnh thổ toàn vẹn, là một trong những quốc gia an toàn nhất trên thế giới Và để làm được điều này, nhà nước đã phải trải qua quá trình dài đấu tranh bằng xương máu và bảo vệ bằng một

hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, chặt chẽ qua nhiều lần sửa đổi và điều chỉnh để phù hợp với tình hình xã hội, bắt kịp thời đại mới

Kể từ sau khi thực hiện công cuộc đổi mới, Chính phủ và nhân dân Việt Nam đã gặt hái được không ít thành công Vì thế công cuộc bảo vệ những thành công này phải được đảm bảo Không những phải chống lại các thế lực chống phá bên ngoài mà còn phải chống lại các loại tội phạm bên trong Một trong các loại tội phạm mà nhà nước và Đảng ta đang tích cực hạn chế và loại bỏ đó là tội phạm tham nhũng

Và trong Pháp luật hình sự Việt Nam cũng đã có một hệ thống các điều để

xử lí loại tội phạm tham nhũng này Vì vậy, tác giả đã quyết định chọn đề tài “ Tìm hiểu tội phạm tham nhũng trong pháp luật Hình sự hiện hành nước CHXHCN Việt Nam Liên hệ thực tiễn”để nắm rõ, hiểu về luật xử lí tội phạm

tham nhũng, đánh giá về tội phạm tham nhũng trong thực tiễn và có thể tham gia vào công cuộc đấu tranh tố giác tội phạm để tránh các trường hợp tội phạm này gây ảnh hưởng đến các mối quan hệ tài sản nước CHXHCN Việt Nam

2 Mục đích nghiên cứu:

- Hiểu rõ quy định, xử lí tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự hiện hành nước CHXHCN Việt Nam

- Đánh giá chính xác, khách quan về tội phạm tham nhũng trong thực tiễn

- Nâng cao nhận thức về đấu tranh tội phạm tham nhũng trong thực tiễn

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu, tìm hiểu về tội phạm tham nhũng và quy định xử lí trong pháp luật hình sự hiện hành nước CHXHCN Việt Nam

- Liên hệ đến thực tiễn về tội phạm tham nhũng

- Nêu ra bài học thực tiễn về phòng chống tội phạm tham nhũng

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng: Tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự hiện hành nước

CHXHCN Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Không gian: Luật hình sự Việt Nam 2015 sửa đổi và bổ sung một số điều

2017

Nghiên cứ từ các ví dụ, trường hợp thực tiễn

+ Thời gian: Tháng 10 năm 2021

5 Ý nghĩa bài nghiên cứu:

- Cung cấp thông tin về tội phạm tham nhũng và các xử lí trong pháp luật hình sự hiện hành của nước CHXHCN Việt Nam Liên hệ các ví dụ, hành vi trong thực

tiễn

- Nghiên cứu này có giá trị tham khảo như các tài liệu chính thống cho sinh viên các trường Đại học luật, sinh viên đang học Pháp luật đại cương, các lớp chính

trị

6 Kết cấu đề tài:

Đề tài gồm 3 phần:

Ngoài phần mở đầu, kết thúc, tài liệu này cỏn có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của tìm hiểu về các tội phạm tham nhũng trong pháp

luật hình sự hiện hành của nước CHXHCN Việt Nam ? Liên hệ thực tiễn

Chương 2: Thực trạng tìm hiểu về các tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình

sự hiện hành của nước CHXHCN Việt Nam?

Chương 3: Liên hệ thực tiễn

7

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TÌM HIỂU VỀ CÁC TỘI PHẠM THAM NHŨNG TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ HIỆN HÀNH NƯỚC

CHXHCN VIỆT NAM 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm pháp luật:

- Pháp luật là những quy tắc xử sự chung do nhà nước sau khi hình

thành ban hành, thể hiện quyền lực của nhà nước, nhằm bảo vệ các mối quan hệ xã hội, bảo vệ công dân và được đảm bảo thực hiện

bằng quyền lực và chế tài của nhà nước:

+ Pháp luật là chuẩn mực về những việc được phép làm, không

được phép làm và bắt buộc phải làm

+ Pháp luật được xây dựng, ban hành và đảm bảo thực hiện bởi

nhà nước

+ Nếu cá nhân, tổ chức nào vi phạm pháp luật sẽ bị xử lí nghiêm minh, có thể gồm nhiều biện pháp kể cả cưỡng chế

1.1.2 Khái niệm tội phạm:

- Theo khoản 1 điều 8 trong BLHS nước CHXHCN Việt Nam, tội

phạm là hành vi thực hiện vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có tính chất nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS, hành vi này phải do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện (đủ tuổi, đủ năng lực) có thể là cố ý hoặc vô ý xâm phạm đến độc lập, chủ

quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, hoặc xâm phạm đến các quy

tắc, chế độ, thể chế chính trị, chế độ nền kinh tế, văn hóa, quốc

phòng, giáo dục, an ninh, an toàn, trật tự xã hội, hoặc vô ý hay cố ý xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, xâm

phạm quyền con người và các lĩnh vực khác của pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của BLHS phải xử lí hình sự

- Cũng trong điều 8, BLHS năm 2015 của nước CHXHCN Việt Nam quy định, những hành vi có dấu hiệu tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể hoặc chỉ là các tội nhẹ thì vẫn bị xử

lí nhưng bằng một biện pháp khác trong BLHS quy định

1.1.3 Khái niệm tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự

- Trong Luật phòng, chống tội phạm tham nhũng điều 3 khoản 1, quy định: “Tham nhũng là những hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi ích.”1

1

https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bo-may-hanh-chinh/Luat-Phong-chong-tham-nhung-322049.aspx

- Trong BLHS năm 2015 sửa đổi và bổ sung một số điều năm 2017 không quy định rõ TPTN là gì nhưng qua các dấu hiểu pháp lí, ta có

thể hiểu TPTN là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong BLHS, các hành vi này xâm phạm đến các hoạt động bình thường, đúng đắn của cá nhân, cơ quan, tổ chức, xâm phạm đến lợi

thực hiện bởi người có chức vụ, có quyền hạn và khả năng thực hiện, thực hiện trong quá trình làm việc, thi hành công vụ, làm

nhiệm vụ nhằm mục đích trục lợi cho cá nhân hoặc tổ chức

1.2 Dấu hiệu của tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự

- TPTN cũng giống như các loại tội phạm khác, được quy định rõ ràng, một người sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về một trong số các tội danh trong BLHS nếu người đó đáp ứng đầy đủ những dấu hiệu của việc cấu thành tội phạm đó Những dấu hiệu này phải đáp ứng đủ 4

yếu tố: Khách thể, Khách quan, Chủ thể và Chủ quan của tội phạm

• Yếu tố khách thể:

+ Xâm hại đến các hoạt động có tính chất đúng đắn của các cơ quan

có thẩm quyền trong lúc thi hành công vụ

+ Làm sai tính chất công việc của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà đang ra sực việc đó không được phép làm

• Yếu tố khách quan:

+ Trong Mục 1 chương XXIII BLHS năm 2015 sửa đổi năm 2017 quy định rõ người phạm tội TPTN là một trong các hành vi sau đây:

Tham ô tài sản

Nhận hối lộ

Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản

Lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ

Lạm quyền thi hành công vụ

Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đến người khác để trục lợi Giả mạo trong công tác

+ Mục đích của các hành vi này là vụ lợi, chiếm đoạt lợi ích vật chất vốn là của công hoặc lợi ích tinh thần về cho bản thân, có thể đạt được hoặc không đạt được đều bị kết tội tham nhũng

• Yếu tố chủ quan:

+ Chủ thể khi thực hiện tội phạm phải là hành vi cố ý

+ Các trường hợp vô ý sẽ không là hành vi tham nhũng

• Yếu tố chủ thể:

+ Là chủ thể đặc biệt được BLHS quy định, đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực nhận thức, hành vi dân sự, nắm một chức vụ, quyền

9

hạn nhất định và lợi dụng chức vụ được giao đó thực hiện hành vi

phạm tội

+ Người nắm giữ quyền hạn này có thể không nằm trong bộ máy nhà

nước như: Công an, Viện kiểm sát,… Mà có thể bao gồm người

nắm giữ chức vụ, quyền hạn trong các doanh nghiệp, tổ chức trong

và ngoài nhà nước

CHƯƠNG 2:

THỰC TRẠNG TÌM HIỂU VỀ CÁC TỘI PHẠM THAM NHŨNG TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ HIỆN HÀNH CỦA NƯỚC CHXNCN

VIỆT NAM?

2.1 Nguyên nhân xuất hiện tội phạm tham nhũng

- Như tìm hiểu bên trên, ta nhận nhận thấy tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự được quy định là những người lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi

về bản thân, từ đó ta có thể nhận thấy, và rút ra được những nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến việc các đối tượng này thực hiện hành vi tội phạm

tham nhũng:

+ Về nguyên nhân chủ quan:

• Đầu tiên phải kể đến động cơ, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lòng tham, ham vật chất của con người, lòng vụ lợi, muốn nắm giữ lợi ích

về cho bản thân Để đạt được ham muốn này, người ta sẵn sàng bất chấp thủ đoạn, hậu quả để chà đạp lên lợi ích của chung, tập thể mà

thực hiện các hành vi tội phạm tham nhũng của mình

• Thứ hai đó là lối sống “ăn bám”, lười lao động, ham hư vinh, thích hưởng thụ mà không muốn làm của con người, đặc biệt là bộ phận giới trẻ Cộng thêm bản chất ích kỷ, chúng len lỏi vào các cơ quan thực hiện nhiệm vụ công quyền làm cho tư tưởng tham nhũng và “làm thì ít

mà muốn hưởng thụ nhiều” nâng lên

• Thứ ba phải kể đến sự sơ hở, bất cập, thiếu công khai, minh bạch còn tồn tại Nguyên nhân này là nguyên nhân chủ quan nhất để cho TPTN lộng hành và sách nhiễu Nguyên nhân này thể hiện bằng các công việc mang tính chất “công”: kiểm tra, kiểm soát việc sử dụng, quản lý, luân chuyển tài sản có nhiều sơ hở, giao tài sản cho nhân viên nhưng không

có biện pháp kiểm tra, giám sát chặt chẽ, gian lận trong công tác để

chiếm đoạt tài sản,

• Thứ tư, là một phần do bản chất bảo thủ, tư tưởng lỗi thời của một số

bộ phận cán bộ, thiếu tính hệ thống và công khai mọi hoạt động cho người dân, dẫn đến việc tầm thường hóa hệ thống pháp luật, làm cho

TPTN có cơ hội lộng hành

+ Về nguyên nhân khách quan:

• Đầu tiên, phải kể đến đó là sự lỏng lẽo trong công tác quản lí, xử lí tội phạm tham nhũng còn qua loa, việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa chưa triệt để, chưa theo kịp trình độ phát triển của thực tiễn, ngoài ra còn chưa áp dụng tốt “pháp trị” mà thiên về “đức trị” và

“nhân trị” nhiều hơn

• Thứ hai, hệ thống pháp luật, chính sách ở nước ta còn thiếu sự đồng bộ, chưa thỏa đáng, nhất quán; sự giáo dục pháp luật chưa thật sự tốt làm cho việc nhận thức và xử phạt còn chưa đủ sức răn đe, rườm rà, gây khó hiểu

• Thứ ba, việc phòng chống tội phạm tham nhũng mặc dù được quy định

vô cùng rõ ràng về việc xử lí trong BLHS năm 2015 sửa đổi và bổ sung một số điều năm 2017 và Luật phòng chống tham nhũng năm 2018 còn chưa hiệu quả, chưa đồng bộ, chưa đáp ứng thật rõ ràng về những việc

“ tham nhũng vặt”, nhỏ lẻ Chưa khuyến khích toàn bộ cá thể, tổ chức

và mọi người dân tham gia vào đấu tranh tố giác tội phàm và phòng chống TPTN

2.2 Hậu quả tội phạm tham nhũng để lại:

- Mỗi loại tội phạm đều gây ra những hậu quả nhất định và là những đối tượng nguy hiểm của xã hội, cần được xử lí, răn đe, và hậu quả mà TPTN để lại chúng

ta có thể kể đến:

• Làm thất thoát nguồn ngân sách nhà nước, một lượng lớn tiền, của cải, vật

chất bị các TPTN thu lợi bất chính về cho bản thân

• Gây ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội, ảnh hưởng đến trật tự, an

ninh đời sống

• Làm mất trật tự và làm cho pháp luật dần trở nên mất giá trị răn đe, giáo

dục đối với mọi người

• Cho thấy sự lỏng lẻo, sơ hở trong công tác quản lí, xử lí, công tác đấu

tranh phòng, chống TPTN còn chưa hiệu quả của nhà nước

11

2.3 Thực trạng việc tìm hiểu tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình sự hiện hành nước CHXHCN Việt Nam;

- Sau quá trình thăm dò thực tiễn, phỏng vấn các đối tượng, tác giả nhận thấy, việc nhận thức về các bộ luật phòng, chống tham nhũng và tội phạm tham nhũng trong luật hình sự hiện hành nước CHXHCN Việt Nam còn chưa phổ biến, nhiều người vẫn chưa biết rõ về các hành vi và đối tượng này

- Anh Nguyễn Tuấn Anh, 21 tuổi, là nhân viên công ty Power Logics

Vina_Phường Khai Quang, Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc cho biết: “ Tôi cũng không biết rõ lắm, nhưng hình như TPTN là ăn chặn tiền, do những người trong nhà nước lấy tiền của người dân vào mục đích cá nhân” Hay chị Quyến, 25 tuổi,

một nhân viên văn phòng cũng cho biết: “ TPTN là những người có quyền

chiếm đoạt tài sản của người khác” Nhưng khi được hỏi đến việc xử phạt hay các hành vi cụ thể thì hai nhân vật này đều trả lời chung chung là “Phạt tiền hay phạt tù ” Cho thấy việc tìm hiểu và phổ biến Tìm hiểu TPTN đến mọi người còn chưa hiệu quả Chưa thật nhiều người dân biết đến hậu quả của hành vi này cũng như phòng, chống TPTN trong đời sống

CHƯƠNG 3:

LIÊN HỆ THỰC TẾ 3.1 Thực tế về xử phạt vi phạm tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình

sự

- Việc xử lí các hành vi phạm tội này được các cơ quan chức năng và BLHS, Luật phòng, chống TPTN hiện hành nước CHXHCN Việt Nam quy định rõ ràng, người nào vi phạm sẽ bị xử lí thích đáng

- Theo BLHS năm 2015 sửa đổi và bổ sung một số điều năm 2017, các tội phạm thuộc các hành vi sau đây sẽ bị xử lí hình sự:

• Tội tham ô tài sản

• Tội nhận hối lộ

• Tội Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản

• Tội giả mạo công tác

• Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác

• Tội lạm quyền trong khi thi hành công vụ

➔ Nhận thấy TPTN được pháp luật hình sự nước CHXHCN Việt Nam quy định rõ ràng về từng hành vi pham tội và mức xử phạt, các tội nay đa số đều bị phạt tù từ 1 đến 20 năm và có có thể phạt tiền từ 30.000.000 đồng

12

đến 100.000.000 tùy từng trường hợp và mức độ được quy định rõ trong BLHS Nước CHXHCN Việt Nam năm 2015 sửa đổi và bổ sung một số điều năm 2017

3.2 Thực thế về việc vi phạm về tội phạm tham nhũng trong pháp luật hình

sự hiện hành của nước CHXHCN Việt Nam

- Các hành vi phạm tội tham nhũng đã được các cơ quạn chức năng và BLHS xử

lí một các đích đáng, điều ấy biểu hiện nhiều sự thay đổi và xử lí kịp thời của Đảng và nhà nước trong việc đấu tranh tố giác, phòng chống TPTN trong pháp luật

- Điển hình phải kể đến các vụ việc xử lí TPTN trong năm 2020 vừa qua:

TAND cấp cao tại Hà Nội tuyên y án chung thân về tội “Vi phạm quản lý đầu tư công gây hậu quả nghiêm trọng” và tội “Nhận hối lộ” vào ngày 23/4/2020

OceanBank) bị TAND TP Hà Nội tuyên phạt thêm 10 năm tù vào ngày 27/4/2020 trong vụ án vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng

Phát triển Việt Nam- BIDV) bị tuyên phạt 8 năm tù Ông Đoàn Ánh Sáng (cựu Phó Tổng Giám đốc BIDV) bị tuyên phạt 6 năm 6 tháng tù về tội

“Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng”

Quân chủng Hải quân) được Toà án Quân sự Trung ương tuyên phạt 4 năm tù và giảm 4 tháng tù về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” vào ngày 10/12/2020

Hà Nội tuyên phạt 5 năm tù về tội “Chiếm đoạt tài liệu bí mật nhà nước” vào ngày 11/12/2020

Nội- CDC Hà Nội) bị TAND TP Hà Nội tuyên phạt 10 năm tù vào ngày