CUC SNG GIA NHNG CONG TRINH KIN TRU

Không gian công cộng trong đô thị là chủ đề rộng, cần thiết, nhưng khó bởi sự liên quan trực tiếp đến cuộc sống đô thị, vì thế luôn được các nhà nghiên cứu ở nước ngoài quan tâm, trong đ

CUỘC SỐNG GIỮA NHỮNG CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC

CUỘC SỐNG GIỮA NHỮNG CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC

Sử dụng không gian công cộng

HEALTHBRIDGE CANADA IN VIETNAM

NHÀ XUẤT BẢN XÂY DỰNG

All Rights reserved.

Mục lục

Lời nói đầu 6

CHƯƠNG I: CUỘC SỐNG GIỮA NHỮNG CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC I.1 Ba loại hoạt động ngoài trời 9

I.2 Cuộc sống giữa những công trình kiến trúc 15

I.3 Các hoạt động ngoài trời và chất lượng của không gian ngoài trời 31

I.4 Những hoạt động ngoài trời và các xu hướng kiến trúc 39

I.5 Cuộc sống giữa những công trình kiến trúc trong tình trạng xã hội hiện nay 50

CHƯƠNG II: NHỮNG ĐIỀU KIỆN TIÊN QUYẾT CỦA QUY HOẠCH II.1 Các quá trình và những dự án 55

II.2 Các giác quan, thông tin liên lạc và các kích thước 65

II.3 Cuộc sống giữa các công trình kiến trúc là một quá trình 75

CHƯƠNG III: TẬP HỢP HAY PHÂN TÁN Quy hoạch thành phố và Quy hoạch địa điểm III.1 Tập hợp hay phân tán 83

III.2 Hoà nhập hay cô lập 103

III.3 Hút vào hay đẩy ra 117

III.4 Mở rộng hay che kín 125

CHƯƠNG IV: KHÔNG GIAN ĐI DẠO, CHỖ Ở LẠI Quy hoạch chi tiết IV.1 Không gian đi dạo Chỗ ở lại 133

IV.2 Đi bộ 137

IV.3 Đứng 151

IV.4 Ngồi 159

IV.5 Nhìn, nghe và trò chuyện 167

IV.6 Nơi thú vị về mọi mặt 175

IV.7 Lề mềm 187

Tài liệu tham khảo 202

Minh hoạ được sử dụng 204

Không gian công cộng trong đô thị là chủ đề rộng, cần thiết, nhưng khó bởi sự liên quan trực tiếp đến cuộc sống đô thị, vì thế luôn được các nhà nghiên cứu ở nước ngoài quan tâm, trong đó có GS.TS.KTS Jan Gehl, Trường kiến trúc, Học viện mỹ thuật hoàng gia Đan Mạch.

Bằng cách đặt vấn đề đơn giản, có thể nói là dung dị dưới cái tên “Cuộc sống giữa những công trình kiến trúc”, cuốn sách của GS Jan Gehl đã giải thích dễ hiểu một vấn đề khó: không gian công cộng với con người và cuộc sống trong đô thị Đó là những không gian công cộng quen thuộc ở bất cứ đô thị nào, là những con phố, các quảng trường, những không gian công cộng khác, nói đúng hơn, là những không gian mở với cây xanh ở nhiều quy mô khác nhau, từ mảnh sân xinh xắn trước ngôi nhà đến những công viên thênh thang Ở đó diễn ra các hoạt động hết sức đa dạng của người đô thị, từ những hoạt động thuần túy cá nhân nhỏ nhất đến những hoạt động của từng nhóm xã hội và của cả cộng đồng rộng lớn

Hiểu được “Cuộc sống giữa những công trình kiến trúc” quả thật là rất quan trọng Đối với người dân, chắc chắn sẽ có thêm tình cảm gắn bó với nơi mình cư trú, đối với các nhà chuyên môn, những kiến trúc sư, người thiết

kế không gian, càng sâu sắc thêm sứ mệnh góp phần nâng cao chất lượng thẩm mỹ của không gian công cộng, đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân Và thành phố, như thế sẽ là môi trường sống tốt và có bản sắc Đó là nội hàm của cuốn sách và cũng chính là mục đích của tất cả chúng ta

Tổ chức HealthBridge Canada tại Việt Nam chủ trương dịch cuốn sách này sang tiếng Việt là đã nói lên tất cả Đó là quảng bá thông tin khoa học

về không gian công cộng và cuộc sống đô thị, một lĩnh vực mà ở nước ta chưa phải là đã được nghiên cứu nhiều với mong muốn góp phần thúc đẩy việc xây dựng các thành phố sống tốt cho mọi người

Về phần mình, Nhà xuất bản Xây dựng xin cảm ơn dịch giả, KTS Lê Phục Quốc, đã tin cậy giao bản thảo, cảm ơn các nhà khoa học đã quan tâm, đóng góp ý kiến hoàn thiện bản dịch Đặc biệt xin trân trọng cảm ơn

Tổ chức HealthBridge Canada tại Việt Nam, Quỹ Trao đổi và Phát triển Văn hóa Đan Mạch (CDEF), Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, Trung tâm Kiến trúc Đan Mạch (DAC) về ý tưởng xuất bản, trách nhiệm bảo trợ và sự tin cậy đối với nhà xuất bản để quyển sách ra đời

Chúng tôi hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng cuốn sách có vị trí xứng đáng trong bộ sách về đô thị học ở nước ta và chắc chắn là tài liệu tham khảo

bổ ích, đáp ứng nhu cầu của độc giả, nhất là các kiến trúc sư, nhà quy hoạch, sinh viên kiến trúc và những người quan tâm đến đô thị

Nhà xuất bản Xây dựngGiám đốc

Bùi Hữu Hạnh

Lời Nhà xuất bản

Cuốn sách này đã được xuất bản lần đầu tiên vào thập niên 1970 với mục đích vạch ra những khiếm khuyết của quy hoạch thành phố và kiến trúc theo chủ nghĩa Chức năng (công năng) đã thống trị trong thời kì

đó Nó đòi hỏi sự quan tâm đến những người di chuyển đây đó trong không gian giữa các công trình kiến trúc, nhấn mạnh sự thông cảm về những đặc tính tinh tế mà trong suốt cả lịch sử định cư của loài người

đã có liên quan đến sự hội họp của nhân dân trong các không gian công cộng và lưu ý đến cuộc sống giữa những công trình kiến trúc như một khía cạnh của kiến trúc, của thiết kế đô thị và quy hoạch thành phố cần được nghiên cứu kĩ càng

Đến nay, khoảng 35 năm trôi qua Nhiều phong cách kiến trúc và các

hệ tư tưởng đã diễn ra cho thấy rằng sức sống của các thành phố và các khu dân cư vẫn sẽ là một vấn đề quan trọng Cường độ cùng chất lượng cao của các không gian công cộng được sử dụng khắp nơi trên thế giới, cùng sự quan tâm chung đã tăng lên đối với chất lượng của các thành phố và của những không gian công cộng đang nhấn mạnh điểm này Đặc điểm của cuộc sống giữa những công trình kiến trúc thay đổi cùng với sự thay đổi của tình hình xã hội, nhưng các nguyên tắc cơ bản và những tiêu chuẩn chất lượng phải được áp dụng trong lĩnh vực công cộng được chú ý thường xuyên

Trong những năm qua cuốn sách này đã được cập nhật hoá, sửa lại và dịch sang 16 ngoại ngữ (*) Bản tiếng Anh in lần thứ 6 này ít giống các bản in của những lần xuất bản trước đây Tư liệu mới và các minh hoạ mới đã được bổ sung, song hoàn toàn không có lí do gì để thay đổi bức thông điệp ban đầu mà đến nay vẫn có tầm quan trọng cơ bản là quan tâm đầy đủ đến

cư dân và cuộc sống quý giá giữa những công trình kiến trúc

Vào thời điểm khi các thành phố trên toàn thế giới đang trải qua những thay đổi lớn trong quá trình phát triển và hiện đại hoá, tôi hi vọng rằng những nguyên tắc nhân đạo được trình bày trong cuốn sách này có thể

là nguồn cảm hứng cho các quá trình quan trọng đó

Copenhagen, tháng 01-2006

Jan Gehl

Lời nói đầu

(*)­Bản­tiếng­Việt­xuất­bản­năm­2009­tại­Hà­Nội­là­bản­ngoại­ngữ­thứ­17­được­ dịch­qua­bản­tiếng­Anh­in­lần­thứ­6­năm­2006­tại­Copenhagen,­Đan­Mạch­─­ND.

Một ngày bình thường trên một đường phố bình thường Các khách bộ hành đi trên vỉa hè, trẻ em chơi gần những cửa

ra vào mặt trước nhà, một số người khác ngồi trên các ghế băng và bậc thềm, người đưa thư đi loanh quanh để phân phát bưu phẩm, hai khách qua đường chào hỏi nhau trên vỉa

hè, hai công nhân cơ khí sửa chữa xe ôtô, các nhóm người

tụ tập nhau trò chuyện Sự hỗn hợp những hoạt động ngoài trời đó đã chịu ảnh hưởng của nhiều điều kiện Môi trường

tự nhiên là một trong những nhân tố có ảnh hưởng đến các hoạt động với mức độ khác nhau và bằng nhiều cách khác nhau Những hoạt động ngoài trời và nhiều điều kiện tự nhiên có ảnh hưởng đến các hoạt động đó là chủ đề của cuốn sách này

Được đơn giản hoá nhiều, những hoạt động ngoài trời trong không gian công cộng có thể được chia thành ba loại (mỗi loại trong đó đề ra các yêu cầu rất khác nhau về môi trường

tự nhiên) Đó là những hoạt động thiết yếu, những hoạt động

tự chọn và những hoạt động xã hội.

Những hoạt động thiết yếu bao gồm các hoạt động bắt buộc

trong chừng mực nào đó (ít nhiều có tính chất cưỡng bách) như đi học hoặc đi làm việc, đi mua sắm, đợi xe hoặc chờ nhau, chạy việc vặt, đưa thư, v.v - nói một cách khác là tất

cả những hoạt động đòi hỏi phải tham gia với mức độ ít nhiều khác nhau

Nói chung, các trò giải trí tiêu khiển và những nhiệm vụ hằng ngày đều thuộc về nhóm này Giữa các hoạt động khác, nhóm này bao gồm đại đa số những hoạt động có liên quan đến đi bộ

Vì các hoạt động trong nhóm này là thiết yếu nên phạm vi của chúng chỉ chịu ảnh hưởng không đáng kể của khuôn khổ

tự nhiên Những hoạt động đó sẽ diễn ra trong suốt cả năm hầu như trong mọi điều kiện và ít nhiều độc lập đối với môi trường bên ngoài Những người tham gia không có sự lựa chọn

thiết yếu ─ trong

mọi điều kiện

I.1 Ba loại hoạt động ngoài trời

Những hoạt động xã hội Những hoạt động tự chọn Những hoạt động thiết yếu

Ba­loại­hoạt­động­ngoài­trời

Những hoạt động tự chọn là vấn đề hoàn toàn khác, là những

việc người ta thích làm nếu thời gian và địa điểm cho phép.Loại hoạt động này bao gồm những việc như đi bộ để hít thở không khí trong lành, đứng xem cảnh sống vui thích hoặc ngồi sưởi nắng

Những hoạt động đó chỉ diễn ra khi các điều kiện bên ngoài thuận lợi, khi thời tiết và địa điểm quyến rũ Mối quan

hệ đó quan trọng đặc biệt về quy hoạch theo quy luật tự nhiên vì đa số những hoạt động giải trí, nhất là những hoạt động vui thích diễn ra ở ngoài trời đều được xếp đúng vào loại này Các hoạt động đó đặc biệt lệ thuộc vào những điều kiện tự nhiên bên ngoài

Khi khu vực ngoài trời có chất lượng không tốt thì chỉ các hoạt động thực sự thiết yếu mới diễn ra

Khi khu vực ngoài trời có chất lượng cao thì những hoạt động thiết yếu diễn ra với tần số gần như nhau - mặc dù chúng có xu hướng rõ ràng là diễn ra trong thời gian lâu hơn

vì có các điều kiện tự nhiên tốt hơn Tuy vậy, thêm vào đó, nhiều hình thức hoạt động tự chọn khác nhau cũng sẽ diễn ra bởi vì địa điểm và không khí hoạt động có sức lôi cuốn người ta dừng chân, ngồi lại, ăn, chơi, v.v

Trên các đường phố và những không gian thành phố có chất lượng thấp thì chỉ có tối thiểu ít ỏi các hoạt động diễn

ra Ai cũng vội vàng về nhà mình

Trong môi trường tốt có thể thực hiện được tất cả những hoạt động hoàn toàn khác nhau của con người

Mô tả bằng đồ hoạ mối

quan hệ giữa chất lượng

của không gian ngoài

trời và đánh giá sự diễn

diễn ra với tần số tăng

lên Hơn nữa, vì mức độ

hoạt động tự chọn tăng

lên nên số lượng những

hoạt động xã hội cũng

thường tăng lên đáng kể.

Chất lượng của môi trường tự nhiên

Những hoạt động thiết yếu

lượng của không

gian ngoài trời

Các hoạt động tự

khi những điều kiện

bên ngoài thuận lợi

Các hoạt động xã hội là những hoạt động phụ thuộc vào sự

hiện diện của các hoạt động khác ở những không gian công cộng Các hoạt động xã hội bao gồm trẻ em đùa chơi, chào hỏi nhau và trò chuyện, các dạng khác nhau của những hoạt động cộng đồng và cuối cùng là một hoạt động xã hội phổ biến nhất: những sự tiếp xúc thụ động, nghĩa là chỉ nhìn và nghe người khác

Các dạng khác nhau của những hoạt động xã hội diễn ra ở nhiều nơi: trong nhà ở; ở những không gian ngoài trời của riêng tư, vườn hoa và ban công nhà riêng; ở các toà nhà công cộng; ở nơi làm việc; v.v, nhưng trong bối cảnh đó chỉ có những hoạt động nào diễn ra ở không gian mà công chúng

có thể đến sử dụng thì mới được xem xét

Các hoạt động ấy cũng có thể được gọi là những hoạt động

“kết quả” bởi vì trong hầu như tất cả các trường hợp chúng

tự tiến triển dần từ những hoạt động liên kết với hai loại hoạt động kia Chúng phát triển trong sự nối tiếp từ các hoạt động khác vì dân chúng ở trong cùng một không gian ấy, gặp nhau, đi ngang qua hoặc chỉ là trong tầm nhìn thấy nhau.Những hoạt động xã hội diễn ra tự phát là kết quả trực tiếp của sự di chuyển đó đây của người dân và ở trong cùng các không gian ấy Điều đó có hàm ý rằng những hoạt động xã hội được ủng hộ gián tiếp mỗi khi các hoạt động thiết yếu và các hoạt động tự chọn tạo được những điều kiện tốt hơn trong các không gian công cộng

Những hoạt động

xã hội

Chào hỏi các bạn già ở

Bilbao.

Ở đường phố và trung tâm thành phố, hoạt động xã hội nói chung sẽ có tính chất hời hợt bề ngoài, với chủ yếu là sự tiếp xúc thụ động - nhìn và nghe nhiều người không quen biết Nhưng thậm chí kiểu hoạt động giản dị ấy cũng có thể rất hấp dẫn.

Lí giải một cách rất phóng khoáng, hoạt động xã hội được diễn ra khi có hai người ở trong cùng một không gian Nhìn

và nghe nhau, gặp gỡ chính là một hình thức tiếp xúc, một hoạt động xã hội ở trong đó Sự gặp gỡ thực tế chỉ là sự tồn tại hiện thời, hơn nữa là mầm mống cho những hình thức hoạt động xã hội khác toàn diện hơn

Sự nối tiếp ấy là quan trọng trong quan hệ với quy hoạch

tự nhiên Mặc dù khuôn khổ tự nhiên không có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, nội dung và cường độ của sự tiếp xúc xã hội, các kiến trúc sư và những nhà quy hoạch có thể tác động đến khả năng dân chúng gặp mặt, nhìn và nghe - những khả năng, không những bảo đảm chất lượng cho bản thân các hoạt động đó mà còn trở nên quan trọng như bối cảnh và xuất phát điểm cho những hình thức tiếp xúc khác

Đó là bối cảnh cho việc điều tra trong cuốn sách này về những khả năng gặp gỡ và những cơ hội nhìn và nghe những người khác Một lí do khác để xem xét lại một cách toàn diện các hoạt động, đó là sự hiện diện của những người khác, các hoạt động, những sự kiện, cảm hứng và sự khuyến khích

110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10

10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 110 120 130 140 150 160 170

Cả những hoạt động thiết yếu theo chức năng và các hoạt động tự chọn để giải trí đã được nghiên cứu kĩ trong những bối cảnh khác nhau suốt những năm qua Các hoạt động xã hội và sự kết hợp của chúng để tạo nên cơ cấu cộng đồng thì nhận được sự quan tâm ít hơn nhiều.

Đó là bối cảnh để xem xét tiếp một cách chi tiết hơn những hoạt động xã hội trong các không gian công cộng

I.2 Cuộc sống giữa những công trình kiến trúc

Khó mà định nghĩa chính xác cuộc sống giữa những công

trình kiến trúc nghĩa là gì trong mối quan hệ với nhu cầu tiếp

xúc [14].

Các cơ hội gặp gỡ và những hoạt động hằng ngày ở các không gian công cộng của thành phố hoặc của khu dân cư làm cho người ta có thể ở đó để nhìn và nghe những người khác, rút kinh nghiệm người khác đã hoạt động như thế nào trong các hoàn cảnh khác nhau

Những “tiếp xúc nhìn và nghe” đơn giản này phải được xem xét trong mối tương quan với các hình thức tiếp xúc khác và được coi như một phần của toàn bộ những hoạt động

xã hội từ các tiếp xúc rất đơn giản và không tự ràng buộc đến những mối quan hệ phức tạp và có dính líu về tình cảm.Khái niệm về các cấp độ (degrees) thay đổi của cường độ tiếp xúc (contact intensity) là cơ sở của phác thảo đơn giản hoá sau đây của những hình thức tiếp xúc khác nhau

Các bạn

Những người quan biết

Những tiếp xúc tình cờ

Những tiếp xúc thụ động (những

Dưới dạng phác thảo này, cuộc sống giữa các công trình kiến trúc mô tả chủ yếu những tiếp xúc cường độ thấp có vị trí ở đáy thang chia độ So với các hình thức tiếp xúc khác, những tiếp xúc này có vẻ tầm thường, vậy mà chúng có giá trị lớn vì vừa là những hình thức tiếp xúc độc lập, vừa là điều kiện tiên quyết cho những tương tác khác phức tạp hơn.Các cơ hội chỉ liên quan đến khả năng gặp gỡ, nhìn và nghe những người khác bao gồm:

- điểm xuất phát có thể có cho tiếp xúc ở các cấp độ khác;

- khả năng duy trì những tiếp xúc đã thiết lập;

Cuộc sống giữa

những công trình

kiến trúc và nhu cầu

tiếp xúc

Sự­khởi­đầu­có­thể­có­cho­những­tiếp­xúc­ở­các­cấp­độ­khác.

Tiếp xúc ở cấp độ

đơn giản.

Một hình thức

tiếp xúc

Những khả năng có liên quan đến các hình thức tiếp xúc có cường độ thấp xuất hiện ở những không gian công cộng có

lẽ sẽ được mô tả tốt nhất bởi tình trạng đó có tồn tại dù cho

là còn chưa nhiều

Nếu hoạt động giữa những công trình kiến trúc bị bỏ qua, điểm cuối thấp nhất của thang tiếp xúc cũng sẽ biến mất Các hình thức quá độ đa dạng giữa sự tồn tại đơn độc và sự tồn tại cùng nhau cũng đã biến mất Ranh giới giữa sự cô lập

và sự tiếp xúc trở nên rõ nét hơn - người ta hoặc có mặt một mình, hoặc có mặt cùng với những người khác nữa ở cấp độ tương đối khắt khe và đòi hỏi nhiều nỗ lực

Cuộc sống giữa những công trình kiến trúc tạo cơ hội có mặt cùng với những người khác một cách thoải mái và không khắt khe Thỉnh thoảng người ta có thể đi bộ, có thể đi đường vòng dọc theo đường phố chính trên đường về nhà hoặc tạm ngưng một lát ở chiếc ghế băng quyến rũ gần cửa ra vào nhà

để được ở giữa những người khác trong chốc lát Hoặc người

ta có thể đi mua sắm hằng ngày mặc dù trên thực tế việc đó chỉ cần làm mỗi tuần một lần Thậm chí thỉnh thoảng nhìn qua cửa sổ, nếu người ta có đủ may mắn trông thấy được một cái gì đó cũng có thể cảm thấy thoả mãn Ở giữa những người khác, nhìn và nghe họ, tiếp nhận xung lực từ họ hàm

ý các trải nghiệm tích cực, các giải pháp có thể chọn để tồn tại một mình Người ta không nhất thiết phải ở cùng với một người nào đó, nhưng vẫn thấy như đang ở cùng với những người khác

Trái với việc làm người quan sát thụ động những kinh nghiệm của người khác trên máy truyền hình, video hoặc

Cơ­hội­để­duy­trì­sự­tiếp­xúc­đã­thiết­lập.

Tiếp xúc có tần số thấp cũng là tình trạng làm cho các hình thức tiếp xúc khác có thể phát triển Đó là trung dung của cái không thể đoán trước được, cái tự phát, cái không được hoạch định sẵn.

Những cơ hội đó có thể được minh hoạ bằng cách xem các hoạt động vui chơi của bọn trẻ đã bắt đầu như thế nào.Những tình huống như thế có thể được sắp xếp Trò chơi chính thức hoá (có ghi trong chương trình) được diễn ra ở các buổi liên hoan mừng sinh nhật và những nhóm chơi được sắp xếp ở trường Tuy nhiên, nói chung thì việc chơi đùa thường không có sắp đặt Nó phát triển một cách tự nhiên khi bọn trẻ ở cùng nhau, khi chúng nhìn thấy nhau ở chỗ chơi, khi chúng cảm thấy thích chơi và “ra ngoài để chơi” mà thực sự không tin chắc rằng trò chơi sẽ bắt đầu Điều kiện tiên quyết đầu tiên là sự có mặt trong cùng một không gian Sự gặp gỡ

Những tiếp xúc phát triển một cách tự phát chỉ kết hợp với

sự có mặt ở nơi những người khác thường thoáng qua rất nhanh - trao đổi vài lời ngắn ngủi, một cuộc tranh luận ngắn với người đàn ông bên cạnh ngồi trên ghế băng, nói chuyện phiếm với đứa trẻ trong xe buýt, quan sát một người nào đó làm việc và hỏi vài câu, v.v Từ cấp độ đơn giản ấy, sự tiếp xúc có thể phát triển sang những cấp độ khác khi những người tham gia mong muốn Sự gặp gỡ, có mặt trong cùng một không gian ở mỗi trường hợp của những hoàn cảnh đó đều là điều kiện tiên quyết căn bản

Khả năng gặp gỡ những người láng giềng và các bạn đồng nghiệp thường hay nói về những người đến và đi hằng ngày là một cơ hội quý giá để thiết lập và sau đó duy trì

sự quen biết một cách bớt căng thẳng và không cần nhiều

nỗ lực

Các sự kiện xã hội có thể tiến triển một cách tự phát Các tình huống được phát triển Những cuộc thăm viếng và tụ họp có thể được thu xếp ngay khi được thông báo nếu muốn Rất dễ “tạt vào thăm” hoặc “ghé thăm” hay thoả thuận cái gì

sẽ diễn ra ngày mai nếu những người tham gia thường hay đi ngang qua trước cửa nhà nhau và nhất là thường gặp nhau trên đường phố, hoặc nói về các hoạt động hằng ngày ở quanh nhà ở, nơi làm việc, v.v

Thông­tin­về­môi­trường­xã­hội.

Thông tin về môi

trường xã hội

Nguồn cảm hứng

Nhiều khảo sát đã cho thấy những cuộc gặp gỡ thường xuyên trong các hoạt động hằng ngày làm tăng những cơ hội phát triển sự tiếp xúc với láng giềng Bằng sự gặp gỡ thường xuyên, tình bạn và mạng lưới tiếp xúc được duy trì đơn giản hơn nhiều và cần ít sự nỗ lực hơn so với tình bạn phải duy trì bằng điện thoại và giấy mời, vì trong trường hợp này thường khá khó duy trì sự tiếp xúc bởi lẽ bao giờ cũng đòi hỏi nhiều hơn đối với những người tham gia khi cuộc gặp gỡ phải được sắp xếp trước

Đây là lí do giải thích tại sao hầu như tất cả trẻ em và một

tỉ lệ đáng kể những nhóm tuổi khác duy trì được sự tiếp xúc chặt chẽ hơn và thường xuyên hơn với bạn bè và người quen sống hoặc làm việc gần họ - đó là cách đơn giản nhất để

“giữ liên lạc”

Cơ hội nhìn và nghe người khác trong thành phố hoặc trong khu dân cư cũng tạo điều kiện thu được những thông tin quý giá về môi trường xã hội xung quanh nói chung và về những người cùng sống hoặc làm việc với mình nói riêng

Điều này đặc biệt đúng đối với sự phát triển xã hội của trẻ

em - sự phát triển mà chủ yếu là dựa vào sự quan sát môi trường xã hội xung quanh, còn tất cả chúng ta thì cần được cập nhật về thế giới xung quanh để hoạt động trong một bối cảnh xã hội

Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, chúng ta được biết về những sự kiện quốc tế lớn, gây náo động dư luận nhiều hơn, nhưng bằng sự có mặt cùng những người khác, chúng ta biết được các chi tiết thông thường hơn, nhưng cũng không kém phần quan trọng Chúng ta khám phá ra những người khác làm việc, cư xử và ăn mặc như thế nào, và chúng ta biết rõ về những người cùng làm việc, cùng sống với mình, v.v Bằng tất cả những thông tin này, chúng

ta thiết lập được mối quan hệ đáng tin cậy với thế giới quanh

ta Người mà chúng ta thường gặp trên đường phố sẽ trở thành người mà chúng ta “biết”

Ngoài việc phổ biến thông tin về thế giới xã hội bên ngoài,

cơ hội nhìn và nghe người khác cũng có thể còn tạo ra ý tưởng và cảm hứng cho hành động

Chúng ta được truyền cảm hứng khi nhìn người khác làm việc Chẳng hạn như trẻ em nhìn những đứa trẻ khác chơi thì cũng bị thôi thúc nhập cuộc, hoặc nảy ra ý tưởng cho những trò chơi mới khi theo dõi những trẻ em khác hoặc người lớn

Xu hướng chuyển từ những thành phố và các khu dân cư sinh động thành các thành phố và khu dân cư không có sức sống - mặt trái của công nghiệp hoá, của lối quy hoạch dựa trên mô hình phân tách chức năng và sự nhờ cậy vào ôtô,

là nguyên nhân làm cho các thành phố trở nên buồn tẻ và đơn điệu Điều này cho thấy rất rõ một nhu cầu quan trọng

khác, ấy là nhu cầu kích thích [14].

Việc rút kinh nghiệm của người khác thể hiện cơ hội kích thích một cách đặc biệt sinh động và hấp dẫn So với việc biết được các công trình kiến trúc và những đối tượng vô tri vô giác khác, việc biết được những người nói và di chuyển đó đây sẽ cho ta rất nhiều biến đổi xúc cảm Không có khoảnh khắc nào giống trước và sau khi những người này đi lại giữa những người khác Số lượng các tình huống mới và các tác

nỗ lực tốn kém và căng thẳng, không tự nhiên làm cho các công trình kiến trúc trở nên “thú vị” và phong phú bằng cách

sử dụng những tác động kiến trúc gây ấn tượng mạnh.Rút cục, ngắm nhìn cuộc sống giữa những công trình kiến trúc thú vị hơn so với bất cứ sự kết hợp nào của các khối bêtông được tô màu và các hình thức nhà cửa xếp xen kẽ.Giá trị của nhiều khả năng lớn nhỏ kèm theo cơ hội được có mặt trong cùng một không gian để nhìn và nghe người khác được nhấn mạnh bởi một loạt những quan sát điều tra phản

Các trẻ em, những người

công nhân và kiến trúc

đương đại (Les Arcades

du Lac, Paris 1981 KTS

Ricardo Bofill).

Hoạt­động­là­sự­hấp­dẫn.

ứng của con người đối với sự hiện diện của người khác ở không gian công cộng [15, 18, 24, 51].

Ở bất cứ chỗ nào có con người - trong các công trình kiến trúc, giữa những người láng giềng, ở các trung tâm công cộng, tại những khu vực giải trí, v.v - nói chung, đúng là người và hoạt động của con người có sức hấp dẫn những người khác Con người có sức hấp dẫn người khác Họ tụ họp, đi lại và tìm chỗ gần những người khác Các hoạt động mới bắt đầu ở vùng xung quanh những sự kiện đang diễn ra

Ở nhà, chúng ta có thể thấy trẻ em thường ưa thích có mặt

ở những nơi có người lớn hoặc những nơi có các đứa trẻ khác thay thế cho những nơi chỉ có đồ chơi thôi chẳng hạn

Ở các khu dân cư và ở những không gian của thành phố cũng có thể thấy cách hoạt động, ứng xử có thể so sánh được giữa những người lớn

Nếu phải lựa chọn giữa việc đi bộ trên một đường phố vắng tanh hoặc trên một đường phố sôi động thì đa số người trong phần lớn các tình huống sẽ chọn đường phố sôi động Nếu phải chọn giữa việc ngồi trong một sân sau kín đáo hoặc ngồi ở sân trước có không gian mở có thể nhìn thấy cảnh đường phố thì thường người ta sẽ chọn phía trước của ngôi nhà - nơi có nhiều cái để nhìn hơn (xem trang 38)

thời gian ở ngoài trời

của mình ở trên hoặc

sát bên đường (Khảo sát

thói quen vui chơi của

Hình dưới: Ghế của các quán cà phê vỉa

hè trên toàn thế giới đều hướng về cuộc sống đường phố (Ảnh của Karl Johan, đường phố chính ở Oslo, Norge -

Na Uy).

Cả ở các khu gồm những nhà cho từng gia đình và cả ở môi trường nhà chung cư nhiều căn hộ, trẻ em đều có xu hướng chơi trên đường phố, ở khu vực đỗ xe và chỗ gần lối vào nhà ở nhiều hơn chơi ở những khu chơi được thiết kế cho mục đích đó nhưng ở trong sân sau của những nhà cho từng gia đình hoặc ở bên phía có nắng của những nhà nhiều tầng - nơi không có xe cộ đi lại mà cũng không có người để ngắm nhìn.

Các xu hướng tương tự có thể tìm thấy ở nơi người ta chọn

để ngồi trong không gian công cộng Những ghế băng cho phép nhìn rõ các hoạt động xung quanh đều được sử dụng nhiều hơn những ghế băng nhìn được ít hơn hoặc không nhìn thấy những người khác

Khi các ghế băng không

quay ra phía có hoạt

động thì chúng không

có người dùng hoặc sẽ

được sử dụng một cách

không bình thường.

Những nét hấp dẫn

trên đường phố đi bộ

Cuộc điều tra khảo sát Vườn hoa Tivoli ở Copenhagen [36] do KTS John Lyle thực hiện cho thấy rằng những ghế băng được sử dụng nhiều nhất đều được bố trí dọc theo con đường mòn chính của vườn hoa - nơi dễ nhìn thấy các khu vực đặc biệt năng động, trong khi những ghế băng được sử dụng ít nhất lại ở trong các khu yên tĩnh của công viên Ở những nơi khác nhau, các ghế băng được bố trí quay lưng vào nhau nên một số ghế nhìn ra đường đi bộ, trong khi một

số ghế khác “quay lưng ra” Trong trường hợp này, những ghế băng quay mặt ra đường bao giờ cũng được sử dụng Sự điều tra khảo sát chỗ ngồi ở một số quảng trường ở trung tâm Copenhagen cũng cho kết quả như thế Những ghế băng nhìn ra các đường đi bộ nhộn nhịp nhất thì được sử dụng nhiều nhất, trong khi những ghế băng hướng về khu vực trồng cây của quảng trường thì được sử dụng ít thường xuyên hơn [15, 18, 27]

Cũng như vậy, ở các quán cà phê vỉa hè, cuộc sống trên vỉa hè ở trước quán cà phê là hấp dẫn nhất Hầu như không

có ngoại lệ, những ghế của các quán cà phê trên khắp thế giới đều hướng về khu vực năng động nhất ở bên cạnh Không có gì đáng ngạc nhiên, vỉa hè chính là lí do của việc tạo ra những quán cà phê vỉa hè

Cơ hội nhìn, nghe và gặp gỡ người khác cũng có thể là một trong những cái hấp dẫn quan trọng nhất trong các trung tâm thành phố và trên những đường phố đi bộ Điều này được minh hoạ bởi sự phân tích về cái hấp dẫn ở Stroget (một đường phố đi bộ chính ở trung tâm Copenhagen) được nhóm nghiên cứu của Trường Kiến trúc thuộc Học viện Mĩ thuật Hoàng gia Đan Mạch thực hiện [15, 18] Sự phân tích đã dựa trên cơ sở điều tra khảo sát những nơi các khách bộ hành dừng chân trên đường phố đi bộ và những cái mà họ dừng lại để ngắm

Rất ít trường hợp dừng chân được ghi nhận ở trước các ngân hàng, các văn phòng, những phòng trưng bày và những nơi triển lãm chán ngắt như máy tính tiền (máy điện tử tính tiền dùng ở các cửa hàng, v.v có một ngăn kéo để đựng tiền

và ghi lại số tiền của mỗi lần mua hàng), bàn ghế và tủ văn phòng, đồ sứ hoặc đồ uốn tóc Trái lại, trường hợp dừng chân nhiều được ghi nhận ở trước các cửa hàng và gian triển lãm có quan hệ trực tiếp với những người khác và với môi trường xã hội xung quanh như các sạp báo, triển lãm ảnh, tranh quảng cáo phim ở ngoài rạp chiếu bóng, các cửa hàng quần áo và các cửa hàng đồ chơi

Thậm chí mối quan tâm lớn nhất được thể hiện ở những hoạt động khác nhau của con người diễn ra trên đường phố

Về điểm này, tất cả các hình thức hoạt động của con người dường như đều là mối quan tâm chính

Có sự quan tâm đáng kể đối với những sự kiện thông thường hằng ngày diễn ra trên đường phố (trẻ em chơi, những cặp vợ chồng mới cưới trên đường về từ hiệu ảnh, hoặc chỉ là những người khách bộ hành qua đường) và cả trong trường hợp khác thường hơn (nghệ sĩ bên khung vẽ, nhạc sĩ đường phố với cây đàn ghita, hoạ sĩ đường phố đang sáng tác, và các sự kiện lớn nhỏ khác)

Điều hiển nhiên là các hoạt động của con người có thể nhìn thấy những người khác hoạt động đã tạo nên sự hấp dẫn chính của khu vực

Các hoạ sĩ đường phố tập hợp một đám đông người đến xem chừng nào công việc của họ còn đang tiếp diễn, nhưng khi họ rời khu vực đó thì các khách bộ hành sẽ bước qua những bức tranh không chút do dự Điều tương tự cũng sẽ xảy ra với âm nhạc Tiếng nhạc lanh lảnh trên đường phố phát ra từ loa phóng thanh ở trước cửa hàng băng đĩa nhạc không tạo ra phản ứng gì, nhưng ngay lúc các nhạc sĩ biểu

có liên quan trực tiếp

nhiều hơn đến cuộc sống

diễn nhạc sống bắt đầu chơi đàn hoặc hát thì lập tức thu hút được sự chú ý sôi nổi của mọi người.

Sự chú ý đến con người và những hoạt động của con người cũng được minh hoạ bởi việc theo dõi về sự mở rộng mạng lưới cửa hàng bách hoá ở trong khu vực Khi đang tiến hành đào hố móng và đúc nền móng có thể nhìn công trường xây dựng qua hai cổng nhìn ra đường đi bộ Suốt thời kì đó có nhiều người đã dừng chân để quan sát công việc đang tiến hành ở công trường xây dựng hơn là dừng chân ở trước tất cả mười lăm cửa sổ cùng phô bày của các cửa hàng bách hoá.Trong trường hợp này có cả các công nhân và công việc của họ, chứ không phải chỉ có bản thân công trường xây dựng là đối tượng được quan tâm Điều này được biểu thị tiếp theo trong thời gian nghỉ ăn trưa và sau khi nghỉ - khi các công nhân không có mặt trên công trường, thực tế là không có ai dừng chân để nhìn xem

Bản tóm tắt về sự theo dõi và điều tra khảo sát cho thấy rằng con người và hoạt động của con người là đối tượng lớn nhất của sự chú ý và quan tâm Thậm chí hình thức đơn giản của

sự tiếp xúc chỉ có nhìn và nghe hoặc có mặt gần những người khác hình như là bổ ích và cần hơn đa số những cái hấp dẫn khác xuất hiện trong các không gian công cộng của các thành phố và khu ở

Cuộc sống trong các toà nhà và giữa những công trình kiến trúc dường như trong hầu hết các tình huống được xếp vào hàng thiết yếu hơn và thích đáng hơn các không gian bản thân những toà nhà (những công trình kiến trúc)

I.3 Các hoạt động ngoài trời

và Chất lượng của không gian ngoài trời

Phạm vi những khả năng có thể được mô tả bằng hai thái cực Một thái cực là thành phố với các toà nhà nhiều tầng, những phương tiện đỗ xe ngầm dưới đất, giao thông tấp nập bằng ôtô, khoảng cách xa giữa các toà nhà và những chức năng Loại thành phố này có thể được tìm thấy ở một số lớn thành phố và ở nhiều khu vực ngoại ô thành phố của Bắc Mĩ

và châu Âu “đã hiện đại hoá”

Ở các thành phố như thế người ta thấy những toà nhà và ôtô, nhưng ít người, vì sự đi lại của bộ hành là hầu như không thể được và vì điều kiện đứng ngoài trời ở khu vực công cộng gần các toà nhà là rất không tốt Các không gian ngoài trời thì rộng lớn và lạnh lùng vô cảm Với khoảng cách xa giữa các nhà, không có nhiều trải nghiệm về một ít hoạt động ngoài trời phân tán rải rác trong thời gian và không gian Trong những điều kiện ấy đa số cư dân thích ở trong nhà xem truyền hình hoặc ở bancông nhà mình hay ở không gian ngoài trời nào đó kín đáo riêng tư

Thái cực khác là thành phố với những ngôi nhà thấp một cách hợp lí, có không gian tạo cảm giác gần gũi nhau, có chỗ

ở tiện lợi cho việc đi bộ và những chỗ tốt để đứng chơi ở ngoài trời dọc theo các đường phố và có quan hệ trực tiếp với nhà ở, nhà công cộng, chỗ làm việc v.v Ở đây có thể thấy những ngôi nhà với nhiều người qua lại, bởi những không gian ngoài nhà ấy đều dễ sử dụng và chào mời người

sử dụng Thành phố như thế là một thành phố sinh động, trong đó các không gian bên trong nhà có tính chất bổ sung

Mỗi sự cải thiện chất lượng ở thành phố Copenhagen làm tăng

cường sử dụng không gian công cộng nhiều hơn Trong khi dân số

thành phố không tăng, mối quan tâm đến việc sử dụng các không

gian công cộng một cách thụ động và chủ động lại tăng lên.

20500 m 2 cho khu vực đi bộ

Số người trung bình tham gia hoạt động tĩnh tại khắp trung tâm thành phố bất cứ lúc nào trong khoảng từ giữa trưa đến 16h những ngày hè năm

1968, 1986 và 1995

Đi bộ trước và sau khi

Như trên đã nói, những hoạt động ngoài trời đặc biệt phụ thuộc vào chất lượng của không gian ngoài trời là các hoạt động tự chọn, giải trí và hàm ý là một phần đáng kể của các hoạt động xã hội Những hoạt động có sức hấp dẫn đặc biệt

ấy sẽ biến mất khi điều kiện không tốt và sẽ phát triển mạnh khi có điều kiện thuận lợi

Tầm quan trọng của việc cải thiện chất lượng những hoạt động xã hội hằng ngày ở các thành phố có thể thấy rõ ở nơi những đường phố đi bộ hoặc các khu không có xe cộ qua lại được thiết lập trong những khu vực đô thị hiện có Qua nhiều

ví dụ, những điều kiện tự nhiên được cải thiện đã đem lại kết quả là tăng mạnh số người đi bộ, thời gian trung bình dành cho hoạt động ở ngoài trời tăng lên và phạm vi các hoạt động ở ngoài trời cũng mở rộng đáng kể [17]

Khảo sát hình ảnh ghi lại tất cả các hoạt động diễn ra ở trung tâm thành phố Copenhagen trong mùa xuân và mùa hè năm 1986 cho thấy, trong khoảng thời gian từ năm 1968 đến

1986 số đường đi bộ và số quảng trường ở trung tâm thành phố này đã tăng gấp ba Song song với sự cải thiện những điều kiện tự nhiên ấy, số người đứng và ngồi cũng đã tăng lên ba lần

Khu vực lối vào toà nhà

văn phòng New York

trước và sau khi cải thiện

Ở các thành phố lân cận khi điều kiện dành cho các hoạt động của thành phố thay đổi thì có thể nhận thấy nhiều sự khác nhau

Ở các thành phố Italia có những đường phố đi bộ và những quảng trường không cho xe cộ qua lại thì cuộc sống ngoài trời của thành phố thường hay biểu hiện rõ hơn nhiều so với các thành phố lân cận có xu hướng dùng nhiều ôtô mặc dù khí hậu cũng như thế

Cuộc khảo sát năm 1978 về những hoạt động đường phố

ở cả đường phố có xe chạy và đường phố đi bộ ở Sydney, Melbourne và Adelaide (của Australia) do sinh viên kiến trúc Đại học Melbourne và Đại học Công nghệ Hoàng gia Melbourne thực hiện đã cho thấy mối quan hệ trực tiếp giữa chất lượng đường phố và sự hoạt động trên đường phố.Hơn nữa, sự cải thiện thực nghiệm tăng 100% số người ngồi ở trung tâm Melbourne thì các đường phố đem lại kết quả tăng các hoạt động ngồi là 88%

Trong cuốn The Social life of Small urban spaces (Cuộc

sống xã hội của các không gian đô thị nhỏ) [51] của mình, William H Whyte mô tả mối quan hệ chặt chẽ giữa chất lượng của không gian thành phố và các hoạt động của thành phố và có tài liệu chứng minh những sự thay đổi tự nhiên hết sức đơn giản thường có thể cải thiện việc sử dụng không gian thành phố một cách đáng chú ý như thế nào

Những kết quả có thể so sánh đã đạt được trong một số lớn dự án cải thiện do Project for Public space (Dự án cho Không gian công cộng) [41] thực hiện ở New York và các thành phố khác của Mĩ

Ở các khu dân cư cả ở châu Âu và ở Mĩ, các kế hoạch giảm xe cộ, sân trong thoáng đãng, thành lập các công viên

và cải thiện ngoài trời đã có hiệu quả nổi bật

Trái lại, hậu quả suy giảm chất lượng của các hoạt động ở những đường phố nhà ở bình thường đã được minh hoạ bởi công trình nghiên cứu rất nổi tiếng hiện nay về ba đường phố lân cận ở San Fransisco do Appleyard và Lintell [24] thực hiện năm 1970 - 71.

Công trình nghiên cứu này cho thấy tác động gây ấn tượng mạnh của sự phát triển giao thông ở hai đường phố trước đây được xếp hạng giao thông đơn giản

Trên một đường phố có xe cộ đi lại không nhiều (chỉ có

2000 xe/ngày), rất nhiều hoạt động ngoài trời đã được ghi nhận Trẻ em chơi trên các vỉa hè và đường phố Lối vào cửa nhà và các bậc thềm được sử dụng rộng rãi và những cuộc tiếp xúc liên tục của láng giềng đã diễn ra

Trên một đường phố khác có xe cộ tăng lên nhiều (16000 xe/ngày), các hoạt động ngoài trời hầu như không tồn tại, ít giao tiếp láng giềng trên đường phố

Trên đường phố thứ ba, giao thông ở mức trung bình (8000 xe/ngày), người ta thấy ngạc nhiên vì các hoạt động ngoài trời và các cuộc tiếp xúc láng giềng đã giảm nhiều Điều này nhấn mạnh rằng cho dù sự suy giảm tương đối nhỏ

Ghi nhận tần số diễn ra

các hoạt động ngoài trời

(các điểm) và sự tiếp xúc

giữa bạn bè và người

quen, (các đường) trên

ba đường phố song song

ở San Francisco

Trên: Đường phố giao

thông ít;

Giữa: Đường phố giao

thông vừa phải.

Dưới: Đường phố giao

thông nhiều Hầu như

Lintell: Chất lượng môi

trường của các đường

200 xe/giờ cao điểm

GIAO THÔNG VỪA PHẢI

8000 xe/ngày

350 xe/giờ cao điểm

GIAO THÔNG NHIỀU

16000 xe/ngày

1900 xe/giờ cao điểm

“Mọi người đều biết nhau”

“Thường là tốt đẹp

Mọi người đều thân thiện”

“Một đường phố thân thiện

Người ta tán gẫu, rửa xe của

đó luôn tạt vào thăm”

“Bạn trông thấy những người láng giềng, nhưng họ không phải là các bạn thân”

“Một đường phố thân thiện, một số gia đình ở

là bà con họ hàng”

“Không cảm thấy chút nào là cộng đồng nữa, nhưng người ta vẫn nói xin chào”

“Nó không phải là một đường phố thân thiện, không ai ngỏ ý giúp đỡ”

“Nó không phải là một đường phố thân thiện, nhưng cũng không thù địch “Nó được khách bộ hành sử dụng trên

đường họ đi đâu đó

“Người ta sợ đi vào đường phố ấy vì đó là đường xe

cộ đi lại

“Một đường phố chắc chắn là thân thiện.”

Người có 3 bạn Người có 6,3 người quen

1,3 bạn/người 4,1 người quen/người

0,9 bạn/người 4,1 người quen/người

Copenha-bố trí chi tiết các không gian ngoài trời so với khu vực dưới

là Hyldespjældet (khu H) Tất

cả nhà ở trong khu G đều có sân sau khép kín cũng như sân trước bán khép kín, trong khi nhà ở trong khu H đều chỉ có sân sau Nghiên cứu tất cả các hoạt động ngoài trời trong cả hai khu diễn ra vào các ngày thứ 7 của những tháng mùa hè năm 1980 và 1981 cho thấy các hoạt động ngoài trời diễn

ra cao hơn 35% ở khu G Những hoạt động ở sân trước trong khu G là nhân tố quyết định đối với sự khác nhau lớn ấy.

Trên: Mặt bằng của hai khu vực.

10

62

28 6

9 24 8

55 9

Các đường phố

và quảng trường

Công viên

Công viên Các đường phố

và quảng trường Ngõ vào Ngõ vào

Sân trước

Sân sau

Ngõ sau

Sân sau Ngõ sau

Hoạt động gì, có

bao nhiêu hoạt động

và hoạt động kéo

dài bao lâu

của chất lượng môi trường bên ngoài trời cũng có thể có tác động tiêu cực nặng nề đối với việc mở rộng các hoạt động ngoài trời

Tóm lại, qua các công trình nghiên cứu, mối quan hệ chặt chẽ giữa chất lượng ngoài trời và các hoạt động ngoài trời cần được lưu ý

Trong ít nhất là ba khu vực, trong chừng mực nào đó thông qua thiết kế môi trường tự nhiên, có thể tác động đến các mô hình hoạt động trong những không gian công cộng ở các thành phố và các khu dân cư Trong những giới hạn nào

đó - giới hạn của khu vực, giới hạn về khí hậu, giới hạn về

mặt xã hội - có thể ảnh hưởng đến vấn đề có bao nhiêu

người và bao nhiêu sự kiện sử dụng các không gian công

cộng, các hoạt động cá nhân sẽ diễn ra trong bao lâu và

những loại hoạt động nào có thể phát triển

Việc tăng đáng kể các hoạt động ngoài trời thường có do sự cải thiện chất lượng nhấn mạnh rằng tình hình ở một khu vực cụ thể vào thời điểm nào đó thường xuyên cho ta thấy phần nào nhu cầu về các không gian công cộng và các hoạt động ngoài trời mà thực sự có thể tồn tại trong khu vực ấy Việc xác lập một khuôn khổ tự nhiên thích hợp cho những hoạt động xã hội và những hoạt động giải trí đã cho thấy nhu cầu tiểm ẩn của con người mà người ta đã không nhận

ra ngay từ đầu

Khi đường phố chính ở Copenhagen được cải tạo thành đường phố đi bộ trong năm 1962 như là đường đi bộ đầu tiên ở Scandinavia thì nhiều nhà phê bình đã dự đoán là đường phố sẽ vắng tanh bởi vì “hoạt động của thành phố đúng là không thuộc truyền thống Bắc Âu” Ngày nay cái đường phố chính dành cho người đi bộ ấy cộng với nhiều đường phố đi bộ khác về sau được thêm vào thành một hệ thống đang được sử dụng hết chỗ cho người đi bộ, người ngồi, người theo dõi các sự kiện, chơi đàn và trò chuyện với nhau Rõ ràng, những lo sợ ban đầu là không có cơ sở và cuộc sống của thành phố ở Copenhagen trước đây đã bị hạn chế rất nhiều vì không có khả năng tự nhiên cho sự tồn tại của nó

Nhiều khu dân cư mới của Đan Mạch cũng vậy, nơi mà những khả năng tự nhiên cho hoạt động ngoài trời được thiết lập dưới dạng các không gian công cộng chất lượng cao, những mô hình hoạt động mà trước đây không ai tin là có thể thành công ở các khu dân cư của Đan Mạch đã hình Tháo gỡ những khả

năng bị hạn chế

Ở các thành phố khắp châu Âu, những không gian đô thị thời Trung Cổ rất phù hợp với các hoạt động ngoài trời

vì chất lượng không gian và kích thước đầy đủ Từ thời xa xưa không gian đô thị lại càng không thành công về mặt này, nói chung có xu hướng làm thật

to, thật rộng và thật thẳng.

Bên trái: Rothenberg ob der Tauber - thành phố Trung Cổ được bảo tồn tốt

ở miền Nam nước Đức (Deutschland).

Martina Franca, Apulia ở miền Nam Italia Thấy rõ sự khác nhau giữa khu phát triển một cách tự phát và khu có quy hoạch Kiến thức sâu sắc về tỉ lệ con người đặc trưng cho thành phố thời Trung Cổ không thể tìm thấy ở các khu đô thị mới hơn được thiết kế bởi những người chuyên nghiệp.

Thời­Trung­Cổ­-­khía­cạnh­tự­nhiên­và­khía­cạnh­xã­hội

thành

Đúng như đã lưu ý, xu hướng giao thông bằng ôtô phát triển đồng thời với việc làm những con đường mới, tất cả kinh nghiệm được cập nhật với sự chú ý đến các hoạt động của con người trong thành phố và sự gần gũi các khu dân

cư dường như cho ta thấy rằng ở đâu tạo ra được khuôn khổ tự nhiên tốt hơn thì các hoạt động ngoài trời có xu hướng phát triển về số lượng, thời gian hoạt động và phạm

vi hoạt động

Trong những mục trước đã nêu nhiều điểm tốt có liên quan đến cuộc sống giữa những công trình kiến trúc và chứng minh rằng phạm vi và đặc tính của các hoạt động ngoài trời chịu ảnh hưởng lớn của môi trường tự nhiên Tiếp theo chúng

ta sẽ xem xét tới mức độ những nguyên tắc quy hoạch đô thị

và các xu hướng kiến trúc của những thời kì lịch sử khác nhau đã ảnh hưởng đến các hoạt động ngoài trời và như vậy

là ảnh hưởng đến các hoạt động xã hội ngoài trời

Ở châu Âu, vẫn còn tồn tại những thành phố được bảo tồn tốt từ hầu như tất cả các thời kì trong một nghìn năm qua Có rất nhiều thành phố Trung Cổ đã tiến hoá một cách tự do Có rất nhiều những thành phố theo phong cách Phục hưng và Barocco, những thành phố từ giai đoạn đầu của thời kì công nghiệp hoá, các thành phố vườn khởi nguồn từ chủ nghĩa Lãng mạn và nhất là những thành phố do ôtô thống trị theo chủ nghĩa Chức năng (Công năng) của năm mươi năm qua Ngày nay có thể so sánh và đánh giá các thành phố ấy trên cùng một cơ sở bởi chúng vẫn đang được sử dụng

Về hình thức, có vẻ như có nhiều sự thay đổi tồn tại giữa những mô hình thành phố khác nhau, nhất là trên quan điểm lịch sử nghệ thuật, còn trên thực tế chỉ có hai sự phát triển cấp tiến đáng lưu ý trong các cuộc bàn cãi hiện thời về các

hệ tư tưởng quy hoạch đô thị và những hoạt động ngoài trời được diễn ra: một liên quan đến phong cách Phục hưng và một liên quan đến trào lưu chủ nghĩa Chức năng

Quy hoạch chuyên nghiệp như ngày nay, theo đó các chuyên gia thiết kế thành phố trên giấy và trên mô hình để xây dựng

và sau đó phân bố hoàn toàn cho khách hàng, có nguồn gốc

ở thời Phục hưng Sự tồn tại của các thành phố Hy Lạp và La

Mã đã chứng tỏ quy hoạch và các nhà quy hoạch đã tồn tại trong một số thời kì trước kia ngoại trừ một nhóm nhỏ các thành phố thuộc địa được quy hoạch cuối thời Trung Cổ, các thành phố đã phát triển trong thời kì từ khoảng năm 500 đến

1500 (thuộc Công nguyên) đã không được quy hoạch theo

Trung tâm thành phố Siena, Italia Mặt bằng tỉ lệ 1:4000