(Mã Số 3) Thực Tiễn Hoạt Động Công Chứng Và Quản Lý Nhà Nước Về Công Chứng Ở Việt Nam Hiện Nay.

Bài tập lớn môn Quản lý nhà nước về hành chính tư pháp và bổ trợ tư pháp. Đề tài là Thực Tiễn Hoạt Động Công Chứng Và Quản Lý Nhà Nước Về Công Chứng Ở Việt Nam Hiện Nay. Quan Điểm Cá Nhân Của Anh/Chị Về Thực Tiễn Đó Và Đề Xuất Hướng Khắc Phục. Xây Dựng Tình Huống Quản Lý Nhà Nước Về Công Chứng, Vận Dụng Về Công Chứng, Vận Dụng Các Văn Bản Pháp Luật Có Liên Quan

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA……….

TÊN ĐỀ TÀI THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG CHỨNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY QUAN ĐIỂM

CÁ NHÂN CỦA ANH/CHỊ VỀ THỰC TIỄN ĐÓ VÀ ĐỀ XUẤT HƯỚNG KHẮC PHỤC XÂY DỰNG TÌNH HUỐNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG CHỨNG, VẬN DỤNG CÁC VĂN BẢN PHÁP LUẬT

CÓ LIÊN QUAN ĐỂ GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG TRÊN (CHỦ ĐỀ 2)

BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Học phần: Quản lý nhà nước về hành chính tư pháp và bổ trợ tư pháp

Mã phách:……….

TP.HCM - 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài 2

NỘI DUNG 3

1 Khái quát chung về công chứng và quản lý nhà nước về hoạt động công chứng 3

1.1 Khái niệm công chứng 3

1.2 Vai trò của công chứng 3

1.3 Khái niệm quản lý nhà nước về công chứng 8

1.4 Vai trò của quản lý nhà nước về công chứng 9

2 Thực tiễn hoạt động công chứng và quản lý nhà nước về công chứng ở Việt Nam hiện nay 12

2.1 Thực trạng hoạt động công chứng và quản lý nhà nước về công chứng ở Việt Nam hiện nay 12

2.2 Những ưu điểm và hạn chế, bất cập trong hoạt động công chứng và quản lý nhà nước về công chứng ở Việt Nam hiện nay 13

3 Giải pháp nâng cao hiệu quả trong hoạt động công chứng và quản lý nhà nước về công chứng ở Việt Nam hiện nay 15

3.1 Các giải pháp nâng cao hiệu quả trong hoạt động công chứng và quản lý nhà nước về công chứng ở Việt Nam hiện nay 15

3.2 Xây dựng tình huống quản lý nhà nước về công chứng, vận dụng cácvăn bản pháp luật có liên quan để giải quyết tình huống 18

KẾT LUẬN 20 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Sự phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế làmgia tăng các giao dịch dân sự, đòi hỏi nhà nước phải có những biện pháp hữuhiệu để quản lý các giao dịch dân sự, kinh tế, cũng như bảo vệ quyền, lợi íchhợp pháp của các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, công dân,góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của toàn xã hội Hoạt động công chứng

là công cụ đắc lực phục vụ quản lý nhà nước có hiệu quả, bảo đảm an toànpháp lý cho các giao dịch, góp phần tích cực vào việc phòng ngừa tranh chấp,

vi phạm pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa Khi ngành nghềcông chứng phát triển mạnh, nhà nước cần phải quản lý tốt để ngành nghề cóphát triển đúng hướng, phục vụ cho người dân, sự phát triển kinh tế xã hộimột cách tốt nhất Hiện nay, việc quản lý nhà nước về ngành nghề công

chứng ở nước ta như thế nào sẽ được làm rõ hơn qua đề tài “Thực tiễn hoạt động công chứng và quản lý nhà nước về công chứng ở Việt Nam hiện nay Quan điểm cá nhân của anh/chị về thực tiễn và đề xuất các hướng khắc phục Xây dựng tình huống quản lý nhà nước về công chứng, vận dụng các văn bản pháp luật có liên quan để giải quyết tình huống trên”.

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn hoạt động công chứng vàquản lý nhà nước về công chứng ở Việt Nam hiện nay

Làm sáng tỏ về hoạt động công chứng và quản lý nhà nước về côngchứng ở Việt Nam hiện tại như khái niệm, vai trò

Đánh giá thực trạng và đưa ra những ưu điểm, hạn chế quản lý nhànước đối với tổ chức và hoạt động công chứng và quản lý công chứng ở ViệtNam hiện nay Từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả từ thực tiễn

hoạt động công chứng và quản lý nhà nước về công chứng ở Việt Nam hiệnnay và xây dựng tình huống quản lý nhà nước về công chứng, vận dụng cácvăn bản pháp luật có liên quan để giải quyết tình huống trên.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Về đối tượng, phạm vi nghiên cứu: tập trung tìm hiểu hoạt động côngchứng và quản lý nhà nước về công chứng ở Việt Nam hiện nay

Về thời gian nghiên cứu: 10/06/2021 – 21/06/2021

4 Phương pháp nghiên cứu

Cơ sở phương pháp luận nghiên cứu đề tài bao gồm:

- Phương pháp so sánh

- Phương pháp đánh giá

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp tổng hợp

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài

Bài tập lớn nghiên cứu tương đối hệ thống và toàn diện về hoạt độngcông chứng và quản lý nhà nước về công chứng ở Việt Nam hiện nay

Đánh giá thực trạng, phân tích và chỉ ra được ưu điểm, hạn chế củathực trạng quản lý nhà nước đối với tổ chức và hoạt động công chứng tại ViệtNam hiện nay

Đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hoạt động công chứng và quản lýnhà nước về công chứng tại Việt Nam hiện nay

Từ đó xây dựng tình huống về hoạt động công chứng và quản lý nhànước về công chứng ở Việt Nam hiện nay và vận dụng các văn bản pháp luật

có liên quan để giải quyết tình huống

NỘI DUNG

1 Khái quát chung về công chứng và quản lý nhà nước về hoạt động công chứng

1.1 Khái niệm công chứng

Khái niệm về công chứng được quy định tại khoản 1 Điều 2 của LuậtCông chứng năm 2014 (Sửa đổi, bổ sung năm 2018), theo đó Công chứng làviệc công chứng viên của một tổ chức hành nghề công chứng chứng nhận tínhxác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự khác bằng văn bản (sauđây gọi là hợp đồng, giao dịch), tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức

xã hội của bản dịch giấy tờ, văn bản từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài hoặc

từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt (sau đây gọi là bản dịch) mà theo quyđịnh của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầucông chứng

1.2 Vai trò của công chứng

Thứ nhất, để bảo đảm độ tin cậy vể nhân thân, về tư cách pháp nhâncủa các bên giao lưu: Anh là ai? là người như thế nào? Đó là những câu hỏiđầu tiên mà mọi người, mọi tổ chức phải tự chứng minh được với cơ quan nhànước trước khi đăng ký, xin phép hành nghề Trước khi đặt quan hệ hợp tác,các bên đối tác cũng phải làm cho nhau rõ những điều đó

Trong thực tế cuộc sống, do tính cả nể, cả tin, chỉ bằng lòng với lời nóisuông hoặc với những giấy tờ được in ấn rất đẹp, bằng tiếng nước ngoàinhưng là giấy tờ nguy tạo, không được công chứng, nên có khá nhiều ngườitrở thành nạn nhân của sự lừa đảo và phải trả giá rất đắt Mặt trái của cơ chếthị trường đã diễn ra hàng ngày, hàng giờ và cung cấp nhiều bài học phảndiện về vấn đề này cho công tác quản lý xã hội của Nhà nước

Người đến đăng ký, xin phép hành nghề sẽ được cơ quan nhà nước dễchấp nhận hơn, người tìm kiếm đối tác sẽ làm cho đôi tác của mình có độ tin

cậy hơn khi trong hồ sơ đưa ra có các văn bản đã được công chứng xác nhậntính xác thực, tính hợp pháp của các văn bản có liên quan đến nhân thân, đến

tư cách pháp nhân của tổ chức, đến tài sản thuộc quyền sở hữu của họ Quátrình tìm kiếm thị trường, tìm kiếm công việc diễn ra rất sôi động Chính vìvậy, số lượng vụ việc xin công chứng các bản dịch, các bản sao (bao gồm Bảnsao chứng minh thư, Văn bằng, Giấy chứng nhận quyển sở hữu bất động sản,động sản, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy phép hành nghề - đối vớicác ngành nghề bắt buộc phải có Giấy phép hành nghề, Giấy đăng ký, Giấyphép hành nghề và các Giấy tờ liên quan đến pháp luật, v.v.,) chiếm số lượngnhiều nhất ở các Phòng Công chứng, trên 90% tổng số văn bản yêu cầu côngchứng Ngày càng có nhiều người nhận ra Hợp đồng được công chứng là cơ

sở pháp lý để bảo đảm sự hợp tác ổn định lâu dài của các bên đốì tác

Thứ hai, bảo đảm giá trị pháp lý của Hợp đồng, Bản dịch, Bản sao:Trong giao kết Hợp đồng, các bên tham gia cam kết đều phải thỏa thuận đượcvới nhau về nghĩa vụ, trách nhiệm, quyền và quyền lợi của mỗi bên Để bảođảm cho Hợp đồng được thực hiện một cách nghiêm chỉnh, đầy đủ, đúng đắn

cả về phạm vi, nội dung cam kết lẫn thời gian thực hiện, thì phải làm cho cácđiều cam kết đó có giá trị pháp lý bắt buộc phải tuân thủ

Để bảo đảm cho Hợp đồng, các cam kết của các bên có giá trị pháp lývững chắc thì Hợp đồng và các cam kết cụ thể phải thỏa mãn được hai điềukiện sau:

Một là, Hợp đồng và các cam kết trước hết phải phù hợp với pháp luật:Điều kiện này được đáp ứng qua sự thẩm tra của công chứng viên Côngchứng viên phải chỉ rõ cho người yêu cầu công chứng biết những điều khoản,những cam kết nào của Hợp đồng không phù hợp với các nguyên tắc của đạoluật, Bộ luật áp dụng, với chế định luật, điều luật áp dụng, với trình tự, thủ tục

do luật quy định và hướng dẫn họ làm lại cho đúng

Bên cạnh việc tuân thủ các nguyên tắc chung của Bộ luật dân sự, khi kýkết các Hợp đồng dân sự cụ thể loại nào thì phải tuân thủ đầy đủ các quy địnhcủa Bộ luật về loại hợp đồng đó Ký kết mua bán bất động sản thì phải tuânthủ đúng các quy định của Bộ luật về mua bán bất động sản; ký kết Hợp đồngdịch vụ, vận chuyển, gia công thì phải tuân thủ đúng các quy định của luậtpháp về dịch vụ, vận chuyển; khi công chứng di chúc thì phải tôn trọng cácquy định của Bộ luật dân sự về di chúc,

Nếu không tuân thủ đúng, thì Hợp đồng đã được công chứng trở thành

vô hiệu toàn bộ hay một phần Hợp đồng chỉ có giá trị một phần hoặc mất giátrị hoàn toàn

Thông thường, người yêu cầu công chứng không biết hết các quy địnhcủa luật pháp liên quan đến Hợp đồng, Văn bản Chính qua sự thẩm tra, soátxét, hưóng dẫn khắc phục của công chứng viên, Hợp đồng, Văn bản sẽ phùhợp với pháp luật và có giá trị pháp lý

Hai là, pháp luật hiện hành nước ta quy định các Hợp đồng giấy tờđược công chứng có giá trị chứng cứ, trừ trường hợp được thực hiện khôngđúng thẩm quyển hoặc bị Tòa án tuyên bố là vô hiệu Do vậy, Hợp đồng phảiđược công chứng đối với các loại Hợp đồng mà luật pháp quy định phải cócông chứng mới có giá trị pháp lý Còn với những giao dịch dân sự tuy phápluật không đòi hỏi công chứng nhưng nếu có công chứng thì càng được bảođảm về giá trị pháp lý

Sự bảo đảm giá trị pháp lý của Hợp đồng, Văn bản được công chứngcòn được thể hiện ở chỗ là các văn bản này được lưu giữ tại những nơi lưugiữ của Nhà nước

Thứ ba, là biện pháp hữu hiệu cho việc phòng ngừa sự gian lận, lừa đảotrong quan hệ và sự bội tín trong thực hiện Hợp đồng: Hiệu quả phòng ngừa

sự gian lận, lừa đảo trong thiết lập các quan hệ dân sự, kinh tế, lao động,

được bảo đảm trước hết bằng sự thẩm tra, soát xét của công chứng viên vềtính xác thực của các bản sao, bản dịch.

Công chứng viên là người thông thạo nghiệp vụ chuyên môn Do vậy,nếu có sự tẩy xoá, sửa đổi, nguỵ tạo văn bản yêu cầu công chứng thì côngchứng viên với kinh nghiệm đã tích luỹ được, với năng lực chuyên môn đãđược đào tạo sẽ dễ dàng phát hiện hơn là người không chuyên sâu

Gặp trường hợp nghi vấn, công chứng viên có quyền yêu cầu giám địnhhoặc yêu cầu cơ quan, nơi đã cung cấp Văn bằng, Văn bản tiến hành kiểm tra,đôì chiếu để khẳng định tính xác thực của Văn bản

Đối với các Hợp đồng, công chứng viên cũng có quyền gợi ý, hướngdẫn sửa đổi những chỗ mập mờ khó hiểu, những chỗ thỏa thuận không chặtchẽ dễ sinh ra tranh chấp trong quá trình thực hiện sau này Đối với nhữngcam kết trái pháp luật thì công chứng viên có quyền yêu cầu các bên loại bỏ.Đối với các cam kết mà lời văn không trong sáng, mập mờ, khó hiểu hoặc cóthể hiểu theo nhiều cách khác nhau thì công chứng viên chỉ gợi ý để các bên

tự sửa đổi cho phù hợp

Trách nhiệm trước Nhà nước, trước các bên yêu cầu công chứng củacông chứng viên đối với Văn bản, Hợp đồng công chứng rất nặng nề Côngchứng viên vừa là người kiểm tra, soát xét vừa là ngưòi hướng dẫn tận tình đểphòng ngừa một cách tối đa các hiện tượng gian lận, lừa đảo và tranh chấpxảy ra sau này

Do vậy, công chứng viên còn được gọi là “thẩm phán phòng ngừa”.Phòng ngừa để không phải xét xử là quan điểm đúng, là định hướng cơ bảncủa công tác bảo vệ kỷ cương, bảo vệ pháp chế, bảo đảm ổn định xã hội

Các công chứng viên xứng đáng được tôn vinh bằng danh hiệu “Thẩmphán phòng ngừa” Mặt khác, danh hiệu này cũng nói lên được một trong

những tác dụng to lớn của công chứng là phòng ngừa gian lận, lừa đảo, tranhchấp.

Thứ tư, là cơ sở pháp lý để giải quyết đúng đắn các tranh chấp: Khi giảiquyết các tranh chấp, Tòa án, cơ quan trọng tài phải căn cứ vào pháp luật.Nhưng chưa đủ bởi vì pháp luật chỉ định ra những quy tắc mang tính tổnghợp, tính chung Vì vậy, đối với từng trường hợp cụ thể, cơ quan xét xử cònphải căn cứ vào sự thỏa thuận, sự cam kết của các bên đã được ghi trong hợpđồng đã được công chứng để phân định đúng, sai của các bên tranh chấp

Đối với những Hợp đồng mà pháp luật quy định bắt buộc phải côngchứng, phải có sự chứng thực của Uỷ ban nhân dân mà các bên không tiếnhành công chứng, không có sự chứng thực của Uỷ ban nhân dân thì Hợp đồng

đó trở thành vô hiệu Cơ quan xét xử không thể sử dụng nó với tính chất làcăn cứ pháp lý để xét xử Những Hợp đồng, Văn bản đã được công chứng cógiá trị chứng cứ Đây là nguyên tắc đã được pháp luật quy định Khi đã cóVăn bản, Hợp đồng đã được công chứng, cơ quan xét xử sẽ dễ dàng hơn gấpnhiều lần trong việc xác định ai là người vi phạm trách nhiệm, nghĩa vụ đãđược cam kết, sự đòi hỏi về quyền, quyền lợi của bên nào là hợp pháp, củabên nào là không hợp pháp Cơ quan xét xử cũng dễ dàng hơn trong việc xácđịnh sự vi phạm cam kết của bên nào là cố ý, là thiếu thiện chí, hay là sự viphạm do vấp phải trường hợp bất khả kháng

Thực tiễn cho thấy, việc xét xử sẽ gặp khó khăn hơn nhiều khi phải giảiquyết tranh chấp đối với các giao dịch bằng các giấy tờ trao tay như Giấy vay

nợ viết tay, các Hợp đồng không có công chứng vì luật pháp không bắt buộcphải công chứng mối có giá trị pháp lý

Để có căn cứ pháp lý giải quyết các tranh chấp có thể nảy sinh, nhu cầucông chứng về Văn bản, về Hợp đồng trong nhân dân ngày càng nhiều Đó là

xu thế lành mạnh cần được khuyến khích Ngày nay, nhiều nhà kinh doanh,

đầu tư thường đến cơ quan công chứng để yêu cầu công chứng các Văn bản,Giấy tờ mà luật pháp không yêu cầu công chứng Họ cho đó là cách bảo đảmthực hiện Hợp đồng được chắc chắn hơn là có Hợp đồng, thỏa thuận màkhông được công chứng.

Với vai trò tác dụng là tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc để phục vụ choviệc giải quyết đúng đắn các tranh chấp, ngoài những vai trò trên, hoạt độngcông chứng còn được công nhận là một trong những loại hình hoạt động bổtrợ tư pháp, có nhiều tác dụng cho việc điều tra, truy tố xét xử đúng người,đúng tội, đúng pháp luật và bảo đảm công lý trong xã hội

Ngoài tác dụng bổ trợ tư pháp, hoạt động công chứng còn đem lại nhiềulợi ích thiết thực về mặt tài chính Nó góp phần không nhỏ vào việc tận thucác khoản thuế để tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước Công chứng gópphần đắc lực vào việc phòng ngừa, ngăn chặn những giao dịch có sự thỏathuận ngầm với mục đích rửa tiền và trốn thuế Thực hiện nghiêm các quyđịnh của pháp luật về những loại Hợp đồng bắt buộc phải công chứng là biệnpháp hữu hiệu trong việc phòng ngừa và xoá bỏ thị trường ngầm về bất độngsản có nguy cơ vượt ra khỏi sự quản lý của Nhà nước Quan trọng hơn cả,công chứng là một trong những hoạt động bổ trợ tư pháp có ý nghĩa, góp phầnnâng cao hoạt động tư pháp trong sự nghiệp xây dựng Nhà nưóc pháp quyền

xã hội chủ nghĩa và xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa ở nước ta

1.3 Khái niệm quản lý nhà nước về công chứng

Quản lý nhà nước về công chứng là hoạt động mang tính chất quyềnlực hành chính nhà nước do các cơ quan có thẩm quyền theo quy định củapháp luật thực hiện nhằm tác động lên quá trình tổ chức và thực hiện côngchứng, đưa các hoạt động này vào khuôn khổ của pháp luật, góp phầm bảođảm an toàn pháp lý trong quan hệ dân sự, kinh tế, thương mại và quan hệ

khác, phòng ngừa vi phạm pháp luật, củng cố và tăng cường pháp chế xã hộichủ nghĩa.

1.4 Vai trò của quản lý nhà nước về công chứng

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường đang phát triển hiện nay, côngchứng rất cần thiết và không thể thiếu trong các hoạt động, giao dịch của cánhân, tổ chức trong xã hội, do vậy vai trò quản lý nhà nước đối với tổ chức vàhoạt động công chứng đóng vai trò vô cùng quan trọng, thể hiện:

Thứ nhất, quản lý nhà nước về công chứng góp phần điều tiết, điềuchỉnh hoạt động công chứng phát triển lành mạnh, bảo đảm an toàn pháp lýcho cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công chứng trong điềukiện các giao dịch dân sự, kinh tế, thương mại ngày càng đa dạng, phong phú

và phức tạp Có thể thấy, trong giai đoạn đầu của quá trình xã hội hóa hoạtđộng công chứng, các tổ chức hành nghề công chứng theo mô hình mới đanghình thành, vị trí, vai trò và hoạt động của công chứng viên mới được tạo lập,xây dựng nên không tránh khỏi những lúng túng, bất cập, vì vậy Nhà nướcđóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc định hướng cho hoạt động của các

tổ chức hành nghề công chứng phát triển đúng định hướng đã đề ra

Thứ hai, quản lý nhà nước về công chứng nhằm đảm bảo sự ổn định vàphát triển của các tổ chức hành nghề công chứng theo định hướng xã hội hóa.Với vai trò, chức năng và vị trí đặc biệt nên các tổ chức hành nghề côngchứng phải mang tính ổn định và phát triển bền vững rất cao Không giốngnhư sự phát triển của các mô hình dịch vụ công khác, sự phát triển của các tổchức hành nghề công chứng cần có sự điều tiết, phân bổ và kiểm soát trongmột quy hoạch, nhất là sau khi hoạt động công chứng đã được xã hội hóa.Chính vì vậy, việc quy hoạch phát triển các mạng lưới các tổ chức hành nghềcông chứng rất quan trọng, cũng như thực hiện quản lý nhà nước về côngchứng trên toàn quốc để bảo đảm các tổ chức hành nghề công chứng được