Lịch sử báo chí Việt Nam thời kì chống Pháp

LỜI NÓI ĐẦU Báo chí là hiện tượng đa nghĩa, gắn bó chặt chẽ với các thành tố của kiến trúc thượng tầng và là một loại hình hoạt động nghề nghiệp sáng tạo, với tính chất chính trị xã hội rõ ràng. ( GS,TS Tạ Ngọc Tấn – cơ sở lí luận báo chí – NXB lí luậnchính trị) Trong quá trình vận động lịch sử văn hóa nhân loại, báo chí ra đời khá muộn. Đến cuối TK XVI đầu TK XVII những tờ báo đầu tiên mới xuất hiện ở một số nước Châu Âu như ở Đức năm 1609, ở Anh năm 1622, ở Pháp năm 1631….Báo chí Việt Nam tuy mới phát triển được hơn một thế kỉ nhưng thực sự đã có nhiều thành tựu với những bước phát triển đáng ghi nhớ. Đây là phương tiện truyền thông đầu tiên hoàn toàn mới mẻ làm cho tiếng Việt có cơ hội phổ biến trong dân, chấm dứt thời kì trì trệ về văn hóa – giáo dục mấy trăm năm trước. Qua những chặng đường phát triển, báo chí Việt Nam ngày càng giữ vai trò đặc biệt trong việc nâng cao trình độ mọi mặt của nhân dân. Báo chí đảm bảo thông tin cho nhân dân về các vấn đề, sự kiện của đời sống xã hội và đời sống xung quanh với một phạm vi rộng lớn; tham gia vào việc hình thành dư luận đúng đắn. Từng giai đoạn của lịch sử, báo chí lại có những sứ mệnh khác nhau đặc biệt là trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc, báo chí được xem là vũ khí chiến đấu. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ”. Báo chí đã có những bước phát triển nhảy vọt về nội dung thông tin, sự đổi mới hình thức trong mỗi trang báo và trở thành một phương tiện chuyển tải thông tin không thể thiếu đối với quần chúng nhân dân. Báo chí trong thời kì này đã để lại cho chúng ta nhiều bài học về cách làm báo trong hoàn cảnh chiến tranh, bị bọn thực dân kiểm duyệt gắt gao; là phương pháp làm báo trong khi những điều kiện cơ sở vật chất, khoa học kĩ thuật còn nghèo nàn, lạc hậu. Từ những lí do đó, tôi đã lựa chọn đề tài tìm hiểu về một tờ báo Việt Nam thời kì kháng chiến chống Pháp – đó là tờ báo “ Vui Sống” – cơ quan truyền bá vệ sinh và y học của Cục Quân Y – Bộ Quốc Phòng. Tuy chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, nhưng tờ báo đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm bổ ích đối với công tác làm báo trong giai đoạn hiện nay, đây cũng là tờ báo đầu tiên chú trọng đến vấn đề sức khỏe của con người. Bài tiểu luận này của em gồm có 3 chương: Chương I: Tổng quan về báo chí Việt Nam thời kì chống Pháp. Chương II: Diện mạo của tờ báo Chương III: Những đóng góp của tờ báo và một số đề xuất cho báo chí Việt Nam giai đoạn hiện nay.

LỜI NÓI ĐẦU

Báo chí là hiện tượng đa nghĩa, gắn bó chặt chẽ với các thành tố củakiến trúc thượng tầng và là một loại hình hoạt động nghề nghiệp sáng tạo,với tính chất chính trị xã hội rõ ràng

( GS,TS Tạ Ngọc Tấn – cơ sở lí luận báo chí – NXB lí luậnchính trị)

Trong quá trình vận động lịch sử văn hóa nhân loại, báo chí ra đời khámuộn Đến cuối TK XVI đầu TK XVII những tờ báo đầu tiên mới xuất hiện

ở một số nước Châu Âu như ở Đức năm 1609, ở Anh năm 1622, ở Pháp năm1631….Báo chí Việt Nam tuy mới phát triển được hơn một thế kỉ nhưngthực sự đã có nhiều thành tựu với những bước phát triển đáng ghi nhớ Đây

là phương tiện truyền thông đầu tiên hoàn toàn mới mẻ làm cho tiếng Việt có

cơ hội phổ biến trong dân, chấm dứt thời kì trì trệ về văn hóa – giáo dục mấytrăm năm trước Qua những chặng đường phát triển, báo chí Việt Nam ngàycàng giữ vai trò đặc biệt trong việc nâng cao trình độ mọi mặt của nhân dân.Báo chí đảm bảo thông tin cho nhân dân về các vấn đề, sự kiện của đời sống

xã hội và đời sống xung quanh với một phạm vi rộng lớn; tham gia vào việchình thành dư luận đúng đắn

Từng giai đoạn của lịch sử, báo chí lại có những sứ mệnh khác nhauđặc biệt là trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc,báo chí được xem là vũ khí chiến đấu Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “cán

bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc béncủa họ” Báo chí đã có những bước phát triển nhảy vọt về nội dung thôngtin, sự đổi mới hình thức trong mỗi trang báo và trở thành một phương tiệnchuyển tải thông tin không thể thiếu đối với quần chúng nhân dân Báo chítrong thời kì này đã để lại cho chúng ta nhiều bài học về cách làm báo trong

hoàn cảnh chiến tranh, bị bọn thực dân kiểm duyệt gắt gao; là phương pháplàm báo trong khi những điều kiện cơ sở vật chất, khoa học kĩ thuật cònnghèo nàn, lạc hậu Từ những lí do đó, tôi đã lựa chọn đề tài tìm hiểu về một

tờ báo Việt Nam thời kì kháng chiến chống Pháp – đó là tờ báo “ Vui Sống”– cơ quan truyền bá vệ sinh và y học của Cục Quân Y – Bộ Quốc Phòng.Tuy chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, nhưng tờ báo đã để lại nhiều bàihọc kinh nghiệm bổ ích đối với công tác làm báo trong giai đoạn hiện nay,đây cũng là tờ báo đầu tiên chú trọng đến vấn đề sức khỏe của con người.Bài tiểu luận này của em gồm có 3 chương:

Chương I: Tổng quan về báo chí Việt Nam thời kì chống Pháp

Chương II: Diện mạo của tờ báo

Chương III: Những đóng góp của tờ báo và một số đề xuất cho báo chíViệt Nam giai đoạn hiện nay

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ BÁO CHÍ VIỆT NAM

THỜI KÌ KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP

1.1 Bối cảnh lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954

Ngày 2/9/1945: Tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đãđọc bản “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh ra nước Việt Nam Dân Chủ CộngHòa; đánh dấu một bước phát triển mới trong lịch sử cách mạng nước ta.Sau khi giành được độc lập, nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa cùnglúc phải đối phó với muôn vàn khó khăn phức tạp Nền kinh tế đất nước saugần một thế kỷ bị chủ nghĩa thực dân kìm hãm và phải phục vụ chiến tranh

đế quốc, đã trở nên kiệt quệ Đồng ruộng hoang hóa, thiên tai liên miên làmcho nông nghiệp mất mùa liên tục Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp bịđình đốn, hàng hóa khan hiếm, giao thông ách tắc, tài chính trống rỗng…Nạn thất nghiệp gia tăng ở cả thành thị và nông thôn, đặc biệt là nạn đói ởBắc Bộ, Bắc Trung Bộ tiếp tục đe dọa hàng triệu người Đất nước có hơn90% dân số mù chữ, tệ nạn xã hội lan tràn, đời sống vật chất và tinh thần củangười dân vô cùng thấp kém Cái đói và cái dốt tích tụ từ bao năm đang kìmhãm cả dân tộc vừa giành được chính quyền về tay nhân dân

Đã vậy thù trong giặc ngoài lại đang có mặt khắp nơi trên đất nước Lựclượng Đồng minh gồm hàng chục vạn quân kéo vào Việt Nam ngay khi cuộcTổng khởi nghĩa của nhân dân ta vừa giành được thắng lợi Ở phía Bắc,được Mỹ cho phép, 20 vạn quân Tưởng tràn sang với danh nghĩa quân Đồngminh vào giải giáp phát xít Nhật, nhưng chúng lại nuôi dã tâm tiêu diệt ĐảngCộng Sản Đông Dương, phá tan Việt Minh và lật đổ chính quyền Ở phíaNam quân Anh cũng sớm bộc lộ ý đồ giúp Pháp lập lại chế độ thuộc địa trênbán đảo Đông Dương Quân Nhật trước khi buộc phải rời khỏi Đông Dươngcũng ra sức phục thù cách mạng Việt Nam Quân Pháp tranh thủ tăng cường

lực lượng và đánh chiếm mở rộng địa bàn xâm lược trước khi quân Đồngminh rút khỏi Đông Dương Lợi dụng vòng vây đế quốc đang rình rập cáchmạng, bọn phản động trong nước nổi lên hoặc từ bên ngoài kéo về hoạt độnggây rối, phá hoại, nhất là bọn phản dân hại nước trong tổ chức Việt NamQuốc Dân Đảng (Việt Quốc) và Việt Nam Cách Mạng Đảng (Việt Cách) thùtrong giặc ngoài đã cùng xuất hiện với nhiều bộ mặt và nhiều mưu mô thủđọan khác nhau, nhưng nếu có chung một mục tiêu là bóp chết Chính quyềncách mạng còn non trẻ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, thủ tiêu cuộc Cáchmạng giải phóng do Đảng Cộng Sản Đông Dương đang tổ chức lãnh đạo.Những khó khăn phức tạp về kinh tế xã hội cùng với nạn thù trong giặcngoài ập đến, gây áp lực lớn đối với nền dân chủ cộng hòa còn non trẻ Vậnmệnh của dân tộc đang đứng trước thử thách nghiêm trọng khác nào “ngàncân treo sợi tóc”.

Ngày 3/9/1945, ngay sau khi mừng độc lập Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đềnghị thực hiện 6 biện pháp cấp bách: phát động phong trào tăng gia sản xuất

và mở lạc quyên cứu đói, mở phong trào chống nạn mù chữ, tổ chức ngaycuộc tổng tuyển cử tự do dân chủ, mở phong trào giáo dục cần kiệm liêmchính, bài trừ hủ bại, bỏ ngay 3 thứ thuế vô nhân đạo (thuế thân, thuế chợ,thuế đò) và cấm hút thuốc phiện, tuyên bố tự do tín ngưỡng, lương giáo đoànkết Đây vừa là đòn tấn công đầu tiên của chính quyền mới, vừa là chínhsách kinh tế xã hội đầu tiên của chế độ Dân Chủ Cộng Hòa Việt Nam.Lòng tin của chính quyền cách mạng đối với nhân dân đã khơi dậy tình nhân

ái, lòng ái quốc của hàng triệu đồng bào Từ đó hàng loạt sắc lệnh của chínhphủ, chủ trương của Đảng và Mặt Trận Việt Minh được nhanh chóng thihành, biến thành hành động cách mạng thiết thực Việc chống giặc đói vàgiặc dốt phục hồi nền kinh tế đất nước đã thu được những kết quả ban đầukhả quan: các cuộc “Lạc quyên cứu đói” “Tuần lễ vàng” được tổ chức khắp

nơi; toàn dân tăng gia sản xuất và Chính quyền cách mạng cách địa phương

đã chia lại ruộng công, tạm gai tạm cấp ruộng hoang hóa và ruộng vắng chủcho người thiếu ruộng; chế độ ngày làm 8 giờ được áp dụng, quan hệ chủthợ được quy định lại; đồng tiền Việt Nam (tiền cụ Hồ) được phát hành, quỹđảm phụ Quốc phòng được thành lập; phong trào “Bình dân học vụ” đượcphát động đã lôi cuốn hàng triệu người hiếu học muốn thoát nạn mù chữ;mùa khai trường đầu tiên của tuổi trẻ nước Việt Nam mới được tổ chức ngaysau ngày mừng độc lập; tiếng Việt được quy định sử dụng làm ngôn ngữchính thức trong giảng dạy, học tập và trong các hoạt động chính trị xã hội;cuộc vận động xây dựng nếp sống mới đời sống văn hóa mới đã dấy lên ở cảthành thị và nông thônViệc xây dựng một nhà nước pháp quyền cũng được

Trong năm 1946 nhiều hoạt động chính trị xã hội được tiến hành đểtăng cường thực lực cách mạng Các Hội Cứu Quốc, thành viên của MặtTrận Việt Minh được phát triển nhanh chóng, tháng 5/1946 Mặt Trận LiênViệt được thành lập Tháng 7/1946 Đảng Xã Hội Việt Nam ra đời Tổng LiênĐoàn Lao Động Việt Nam và sau đó Hội Liên Hiệp Phụ Nữ Việt Nam ra đời.Tháng 11/1946 Đại hội Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được triệu tập… Chỉtrong vòng 1 năm sau Cách Mạng Tháng Tám thành công, các tổ chức đảng

phái yêu nước, các đoàn thể quần chúng nhân dân đã được tập hợp thốngnhất dưới ngọn cờ cách mạng của Đảng Cộng Sản và Chính phủ Hồ ChíMinh, tất cả đều hướng đến một mục tiêu chung: xây dựng nền hòa bình dânchủ Việt Nam, kiến thiết độc lập tự do cho dân tộc.

Hàng loạt các đối sách vừa linh hoạt mềm dẻo vừa cương quyết cứngrắn đã được ứng dụng từ tháng 8/1945 đến cuối năm 1946 Đối với quânNhật, trước khi chúng bị giải giáp ra khỏi Đông Dương, ta nhanh chónggiành lấy chính quyền từ tay chúng; sau đó tuỳ theo thái độ của chúng đểhoặc là tạo thuận lợi cho chúng về nước hoặc dùng hành động cưỡng chế vớichúng

Đối với quân Đồng minh Anh: lúc đầu ta đón tiếp thân thiện, nhưng khi

họ giúp Pháp đánh chiếm Nam Bộ thì ta cật lực phản đối và có hành độngkiên quyết

Đối với quân Tưởng: có rất nhiều tham vọng chính trị thâm độc, ta vừathực hiện nhân nhượng có nguyên tắc đối với chúng, vừa có hành động kiênquyết với bọn tay sai của chúng Khi Tưởng và Pháp giàn xếp với nhau đểđưa quan Pháp ra Bắc, ta lại tập trung vào việc đuổi nhanh quân Tưởng vềnước

Đối với quân Pháp: đang có dã tâm lập lại chế độ thuộc địa, ta đánh phủđầu chúng ở Nam Bộ, sau đó hòa hoãn với chúng để tranh thủ thời gianchuẩn bị cho một cuộc chiến tranh không thể tránh khỏi Đối với bọn tay saithân đế quốc, ta vừa tranh thủ phân hóa, cô lập chúng, vừa có hành độngkiên quyết, vạch mặt chúng, trấn áp chúng

Đến cuối tháng 12/1946 về cơ bản những âm mưu thâm độc của kẻ thùđối với Cách mạng Việt Nam đều không thực hiện được; các loại thù tronggiặc ngoài bị loại dần chỉ còn lại một mình thực dân Pháp đối chọi với ViệtNam Tuy quân xâm lược Pháp đã chiếm hầu hết Nam Bộ và nhiều nơi ở

Lào, Campuchia, chúng lại đã có mặt ở Sơn La, Lai Châu Với Hiệp ướcPháp - Tưởng ở Trùng Khánh ngày 28/2/1946, quân Pháp được hợp pháphóa việc đem quân vào Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ Cuộc chiến tranh Pháp -Việt đứng trước nguy cơ bùng nổ trên phạm vi toàn quốc vào đầu tháng3/1946.

Ngày 6/3/1946 bản Hiệp định Sơ Bộ giữa Việt Nam và Pháp được kýkết, Việt Nam đồng ý cho 15.000 quân Pháp ra Bắc thay quân Tưởng vàPháp phải mở đàm phán với Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa bằng cách hợppháp hóa sự chiếm đóng của kẻ thủ ở miền Bắc, Chính phủ Hồ Chí Minh đãchấp nhận một bước lùi để có thể thực hiện được những bước tiến mới vôcùng quan trọng

Ngày 14/9/1946: Ta tiếp tục kí với Pháp bản Tạm ước

Ngày 16/4/1946 phái đoàn Quốc hội Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa doPhạm Văn Đồng dẫn đầu sang thăm Quốc hội Pháp ngày 31/5/1946 Chủ tịch

Hồ Chí Minh với tư cách thượng khách của nước Pháp sang thăm chính phủ

và nhân dân Pháp

Những hoạt động ngoại giao của đoàn Quốc hội Việt Nam và Chủ tịch

Hồ Chí Minh ở Pháp cùng với việc ký bản Tạm Ước Pháp - Việt, đã có ýnghĩ to lớn về chính trị Nó góp phần làm cho dư luận trong và ngoài nước,trước hết là ở Pháp thấy rõ thiện chí hòa bình của Việt Nam Dân Chủ CộngHòa, ý nguyện tự do độc lập và thực sự không muốn chiến tranh của nướcViệt Nam mới

Mặc dù đã kí Hiệp định Sơ bộ ngày 6/3 và Tạm ước ngày 14/9/1946,thực dân Pháp vẫn đẩy mạnh việc chuẩn bị chiến tranh xâm lược Ngày18/12/1946 quân Pháp gửi tối hậu thư đòi giải tán lực lượng tự vệ chiến đấu,

để cho Pháp làm nhiệm vụ giữ gìn trật tự ở Hà Nội, nếu không chúng sẽgiành toàn quyền hành động vào sáng ngày 20/12/1946

Tối ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra “Lời kêu gọi toàn quốckháng chiến”, phát động nhân dân cả nước kháng chiến chống Pháp, bảo vệnền độc lập dân tộc “Thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước,nhất định không chịu làm nô lệ”.

Với những thắng lợi trên mặt trận quân sự:

- Chiến dịch Việt Bắc thu - đông năm 1947

- Chiến dịch biên giới thu - đông năm 1950

- Cuộc tiến công chiến lược đông – xuân năm 1953-1954

- Đỉnh cao là chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ

Buộc Pháp phải kí với ta hiệp định Gio-ne-vơ ngày 21/7/1954, chấmdứt chiến tranh xâm lược Đông Dương, rút hết quân đội về nước, kết thúcchiến tranh đồng thời lập lại hòa bình ở Đông Dương Miền Bắc được hoàntoàn giải phóng và làm hậu phương vững chắc cho tiền tuyến Miền Nam,tiếp tục sự nghiệp chống Mỹ thống nhất đất nước

1.2 Báo chí cách mạng Việt Nam thời kì chống Pháp

Ngày 02/09/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Bản tuyên ngôn độc lậpkhai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đồng thời cũng mở ra chobáo chí Việt Nam một giai đoạn hoàn toàn mới Báo chí cách mạng ViệtNam là tiếng nói của Đảng, các cơ quan nhà nước của các đoàn thể và làdiễn đàn của nhân dân Dưới chế độ dân chủ nhân dân, báo chí Việt Namxuất bản công khai với số lượng lớn, nội dung phong phú, hình thức đẹp -hiện đại và kỹ thuật in tiên tiến

Nếu như thời Pháp thuộc, báo chí chủ yếu tập trung tại các đô thị lớnnhư Hà Nội, Sài Gòn, Hải Phòng, thì dưới chế độ ta, Đảng và nhà nước ta rấtchú trọng đến hệ thống báo chí cách mạng cấp tỉnh, cấp huyện, phục vụ đốitượng chính là nông dân, quân đội Tuy nhiên vì thời gian tiến hành quá

ngắn nên sự mở rộng này mới chỉ kịp thực hiện ở các địa phương thuộc đồngbằng, trung du Đó là các địa bàn có vị trí chiến lược về chính trị, quân sự,kinh tế, văn hóa như Sơn Tây, Nam Định, Hải Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang,Nghệ An, Quảng Bình và vùng tự do thuộc các tỉnh gần Sài Gòn như ĐồngNai, Cần Thơ, Bến Tre, Mỹ Tho.

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược, hàng loạt các báo, tạpchí lần lượt ra đời phục vụ tích cực cho công tác xây dựng Đảng, tuyêntruyền Chủ nghĩa Mác – Lênin và đường lối cách mạng dân quyền củaĐảng; kiên quyết chống đế quốc, phong kiến chuẩn bị đón thời cơ để đưacách mạng tiến lên một cao trào mới.Có nhiều báo, tạp chí đã ra đời ngaytrong các nhà tù của đế quốc như: Lao tù tạp chí, Đuốc đưa đường, ĐườngCách mạng, Người tù đỏ…

Bên cạnh sự trưởng thành nhanh chóng về mọi mặt của báo viết, là sự

ra đời của báo nói với Đài phát thanh tiếng nói Việt Nam và Việt Nam thôngtấn xã (nay là Thông tấn xã Việt Nam) càng phát huy hơn nữa vai trò, hiệuquả của báo chí, nhất là trong việc bảo vệ chính quyền và Nhà nước non trẻmới được thành lập Đây là hai loại hình phương tiện báo chí đã tạo điềukiện đưa thông tin về cuộc đấu tranh chính nghĩa của dân tộc ta, vượt rangoài biên giới quốc gia, góp phần tranh thủ sự ủng hộ của các lực lượnghòa bình, tiến bộ trên thế giới

Cuối năm 1945 tình hình cách mạng có nhiều bất lợi, không thể tiếp tụchoạt động công khai, Đảng ta quyết định chuyển sang hoạt động bí mật.Theo đó báo Cờ giải phóng phải ngừng xuất bản, thay vào đó là báo Sựthật được thành lập trên danh nghĩa là cơ quan ngôn luận của Hội nghiêncứu Chủ nghĩa Mác ở Đông dương Dưới vỏ bọc này, báo Sự thật tiếp tục sứmệnh của báo Cờ giải phóng, báo Cứu quốc… một cách khéo léo và linhhoạt Cả Nam Bộ lúc này chỉ còn tờ Thống Nhất ( 145-1950 – cơ quan Xứ

ủy Đảng Cộng Sản Đông Dương là hoạt động mạnh mẽ nhất Nhiều ngườitrước làm báo cho Đảng giờ chuyển sang báo của Mặt trận Việt Minh

Năm 1946 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp lần thứ hai bùng nổ ởHải Phòng, Lạng Sơn, Đà Nẵng sau đó nhanh chóng lan rộng, lúc này báochí cơ bản phải rút vào hoạt động bí mật nhưng vẫn có một bộ phận hoạtđộng và xuất bản công khai tại các vùng tự do, căn cứ kháng chiến và cảvùng địch tạm chiếm Vì thế nội dung các văn kiện quan trọng của Đảng,đường lối cách mạng, chủ trương của Nhà nước, các bài viết của Chủ tịch

Hồ Chí Minh, những vị lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước vẫn đượcbáo chí kịp thời đăng tải, phổ biến đến đông đảo quần chúng nhân dân

Về đối ngoại, báo chí cách mạng lúc này tập trung tuyên truyền về chủnghĩa cộng sản, về những thành tựu của Liên bang Xôviết cũng như cácnước nằm trong hệ thống XHCN đã và đang đạt được Thông qua hệ thốngphát thanh vẫn còn thô sơ, lạc hậu, Đảng và nhà nước ta đã chứng tỏ cho thếgiới thấy và hiểu rõ về cuộc đấu tranh chính nghĩa của chính phủ khángchiến, thà hy sinh đến giọt máu cuối cùng, quyết không trở lại kiếp nô lệ mộtlần nữa

Việc tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện nếp sống mới, lànhmạnh, kêu gọi mỗi làng kháng chiến xây dựng, tổ chức một bản hương ướcphù hợp với tình hình đất nước có chiến tranh được báo chí cách mạng nóiđến nhiều hơn cả diệt giặc dốt, bài trừ mê tín dị đoan, phê phán tệ cờ bạc,tảo hôn, trộm cắp, ca ngợi lối sống lành mạnh là những nội dung thườngxuyên xuất hiện trên mặt báo Ngoài ra, cuộc sống kháng chiến cũng là một

đề tài được báo chí cách mạng khai thác triệt để

Tháng 4-1949, theo sáng kiến của Bác Hồ, Tổng bộ Việt Minh chủtrương mở lớp viết báo mang tên “Huỳnh Thúc Kháng” Lớp được tổ chứctại vùng rừng núi Ðại Từ - Thái Nguyên Lớp được mở trong 3 tháng, từ 4/4

đến 6/7/1949 Đây là trường học về báo chí đầu tiên trong lịch sử nước ta,hầu hết các học viên của lớp sau này đều đứng đầu các cơ quan báo chí trongnước.

Học viên lớp viết báo Huỳnh Thúc Kháng

– trường học báo chí đầu tiên trong lịch sử

Ngày 2/6/1950: Hội những người viết báo Việt Nam được thành lập đãđoàn kết rộng rãi các nhà báo trong nước Thời gian này Hội có 185 hội viêntrong cả nước và đến cuối năm 1950 đã có 300 hội viên, được sinh hoạttrong các chi hội liên khu Việt Bắc và Nam bộ

Tháng 7/1950: hai nhà báo Trần Lâm và Thép Mới được cử đi dự Ðạihội của tổ chức quốc tế các nhà báo ( viết tắt là OIJ) họp ở Helsinki (PhầnLan) Tại Ðại hội, OIJ công nhận Hội những người viết báo Việt Nam( sauđổi tên thành Hội nhà báo Việt Nam) là thành viên chính thức của OIJ

Báo chí cách mạng Việt Nam đã đồng hành cùng dân tộc, góp phầncùng bộ đội, dân công chiến đấu phục vụ chiến đấu trên các mặt trân Hơn

400 nhà báo đã anh dũng hy sinh vì độc lập tự do của tổ quốc

1.3 Hoàn cảnh ra đời và hoạt động của báo “Vui Sống”

1.3.1 Hoàn cảnh ra đời của tờ báo.

Trong điều kiện khó khăn của những năm đầu kháng chiến chống Pháp,việc truyền bá kiến thức về vệ sinh và các biện pháp phòng bệnh, vận độngtoàn quân, toàn dân sống theo nếp sống lành mạnh trở thành yêu cầu cấpthiết lúc bấy giờ.Tổng tư lệnh đã chỉ thị Cục trưởng Cục quân y Vũ Văn Cẩnđiều động BS Từ Giấy từ miền Trung về Hà Nội để lo xuất bản tờ báo “VuiSống” Tháng 6/1946, tờ báo “Vui Sống” đầu tiên ra đời

Số đầu tiên, tờ báo có mục “Gửi Bạn đọc” nói về mục đích ra đời của tờbáo: “ Hôm nay ra đời để được gặp các bạn Vui Sống như mê với đời sống

mà có lẽ chỉ vì quá thiết tha với đời sống mà Vui Sống được ra đời để gặpcác bạn Bao nhiêu bệnh não, bao nhiêu vấn đề phức tạp về thực tế đang làmcho các bạn băn khoăn lo nghĩ đến cuộc sống ngày một khó khăn, bấp bênhgay gắt Nỗi băn khoăn ấy đã làm cho nhiều bạn mất ăn, mất ngủ sống mấtvui Chính vì lo lắng bạn mất vui mà báo Vui Sống gắng tiến tới bạn monggiải quyết với bạn một phần nào băn khoăn ấy”

1.3.2 Hoạt động của Báo.

Thời gian đầu 1 tháng ra 2 số: số thứ 1 từ ngày 1 đến ngày 15, số thứ 2

từ ngày 16 đến ngày 30(hoặc 31) Đầu năm 1950, vì 1 số lí do 2 tháng báomới cho phát hành 1 số

Ban đầu, báo phải in nhờ tại một phân xưởng nhà in báo Sự Thật ởTrung Giáp (tỉnh Phú Thọ) Sau đó do nhu cầu của nhân dân, báo mới quyếttâm thực hiện kế hoạch xây dựng một nhà in riêng Trong hoàn cảnh sinh

hoạt thời chiến hồi đó, đây là một công trình khó khăn, vất vả Vật liệu inkhông phải là mặt hàng thông dụng, hầu hết phải tìm mua ở vùng địch tạmchiếm Sau kháng chiến toàn quốc, thợ in đưa gia đình tản cư khắp nơi Tậphợp được một đội ngũ đầy đủ các tay nghề vững trong ngành in là một việcdường như khó làm nổi Nhưng rồi máy in, chữ in, mực in, kéo đúc, máyxén, máy dập đều có đủ Nhờ sự tháo vát trong công việc tiếp liệu của bácTrần Đình Túc, nhà in báo Vui Sống trở thành một nhà in có trình độ kỹthuật khá, có lần dám thi đua với một số đồng nghiệp đàn anh thời đó nhưnhà in báo Sự Thật, nhà in báo Cứu Quốc Kết quả thật không ngờ: nhà inbáo Vui Sống đã có vinh dự nhận giải thưởng, sau lại được Bác Hồ gửi thưkhen.

Thời đó, các tuần báo chỉ xuất bản với số lượng hạn chế (trung bìnhkhoảng 3.000 bản/kỳ) và chỉ lưu hành ở các thành phố lớn Riêng Báo “VuiSống” lúc đó in ra tới 1 vạn rồi 2 vạn bản mà vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầucủa độc giả Với nhiều nội dung thiết thực, phong phú đa dạng và bổ íchđược thể hiện trong nhiều chuyên mục; văn phong ngắn gọn, dí dỏm, dễ đọc,

dễ hiểu, hình thức trình bày đẹp, báo Vui Sống nhanh chóng chiếm đượccảm tình và sự ủng hộ của đông đảo bạn đọc cả trong và ngoài quân đội.Ngay số báo đầu tiên Ban biên tập báo Vui Sống đã gửi báo lên Bác Hồ Bácđọc và góp nhiều ý kiến bổ ích: Báo Vui Sống không thể dừng lại ở việc phổbiến kiến thức mà phải thu nhập được nhiều kinh nghiệm thực tế đểhướng dẫn mọi người làm theo, đưa những kiến thức y tế phổ biến vào đờisống

Tuy chỉ hoạt động trong 6 năm (từ tháng 6/1946 – tháng 12/1952)nhưng báo “Vui Sống” đã đem lại nhiều kiến thức bổ ích, phục vụ cho hoạtđộng kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta.

1.4 Vai trò của Báo Vui Sống

Tờ báo ra đời đã đáp ứng nhu cầu của nhân dân và quân đội nên chiếmđược cảm tình và sự ủng hộ của đông đảo bạn đọc và, cả quân và dân