Thực hiện pháp luật liên hệ thực tiễn cho các hình thức thực hiện pháp luật

Khái ni ệm thực hiện pháp luật: Khi ban hành pháp luật, bất kì nhà nước nào cũng đều mong muốn sử dụng pháp luật là một công cụ hữu hiệu để tổ chức và điều chỉnh các mối quan hệ xã hội,

B Ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

TP.HCM, tháng 1 năm 2022

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH

Môn thi: Pháp Lu ật Đại Cương

H ọ và tên sinh viên: Nguyễn Ngọc Hân

MSSV: 030337210095 L ớp học phần: LAW349_211_D20

THÔNG TIN BÀI THI

Bài thi có: (b ằng số): 13 trang

(b ằng chữ): mười ba trang

Đề tài 9:

Th ực hiện pháp luật Liên hệ thực tiễn cho các hình thức thực hiện pháp luật.

M ỤC LỤC

A N ỘI DUNG 1

1 Th ực hiện pháp luật 1

1.1 Khái ni ệm thực hiện pháp luật: 1

1.2 M ột số đặc điểm tiêu biểu của thực hiện pháp luật: 2

1.3 Các hình th ức thực hiện pháp luật: 4

2 Liên h ệ thực tiễn cho các hình thức thực hiện pháp luật 6

B K ẾT LUẬN 7

C TÀI LI ỆU THAM KHẢO 7

1

A N ỘI DUNG

1 Th ực hiện pháp luật

1.1 Khái ni ệm thực hiện pháp luật:

Khi ban hành pháp luật, bất kì nhà nước nào cũng đều mong muốn sử dụng pháp luật là một công cụ hữu hiệu để tổ chức và điều chỉnh các mối quan hệ xã hội, điều này chỉ có

ý nghĩa thực sự khi pháp luật do nhà nước ban hành được các cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước trong xã hội tôn trọng và nghiêm túc chấp hành Chính vì thế, việc quan trọng không những là ban hành các văn bản pháp luật khác nhau phù hợp với bối cảnh thực tế

xã hội, mà phải đảm bảo làm cho những quy định của pháp luật trở thành hiện thực, hành vi thực tiễn trong cuộc sống

Tóm lại, ta có thể hiểu là: Thực hiện pháp luật là một quá trình hoạt động có mục đích

Thực hiện pháp luật là quá trình hoạt động có tổ chức mà các chủ thể pháp luật thực thi các quy định pháp luật bằng hành vi hợp pháp 3của mình, mà hành vi có thể dưới dạng hành động hoặc không hành động không trái với những quy định của pháp luật, phù hợp với các yêu cầu của pháp luật và có lợi cho xã hội, cho nhà nước và cộng đồng

Ý thức pháp luật ảnh hưởng đến quá trình thực hiện pháp luật, nghĩa là ý thức pháp luật tốt giúp chủ thể thực hiện đúng và nghiêm chỉnh pháp luật Song, có nhiều cách thức thực hiện pháp luật khác nhau, đó có thể là x ử sự chủ động hay có thể hiểu là hành động của các chủ thể pháp luật, bằng cách sử dụng quyền hoặc thực hiện nghĩa vụ pháp lý để đạt được mục đích nào đó của mình Trong thực tế, ta bắt gặp các chủ kinh doanh thực hiện pháp luật bằng cách chủ động thực hiện nghĩa vụ nộp thuế, tổ chức tự kê khai theo đúng quy định của pháp luật hoặc khi đến đúng tuổi theo quy định pháp luật, các nam công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự Bên cạnh đó, x ử sự thụ động hay có thể hiểu là

1 Chủ thể của quan hệ pháp luật là cá nhân, tổ chức có năng lực chủ thể, tham gia vào các quan hệ pháp luật, có quyền và nghĩa vụ pháp lý nhất định

2 Trích từ Giáo trình Pháp Luật Đại Cương, NXB Đại học Công Nghiệp 2017, Chủ biên TS Đặng Công Tráng, trang 57

3 Hành vi hợp pháp là những hành vi được tiến hành thực hiện không trái với quy phạm đạo đức, xã hội,

phù hợp với quy định của pháp luật

2

không hành động bằng cách kiềm chế không làm những điều mà pháp luật cấm cũng là cách thức thực hiện pháp luật, như là không lạng lách, đánh võng khi tham gia giao thông hoặc nói không vưới việc buôn bán, vẫn chuyển hay kinh doanh động vật quý hiếm

Chính vì thế, các hành vi phù hợp với quy định của pháp luật (hành vi hợp pháp) có thể phụ thuộc vào ý chí, suy nghĩ của mỗi cá nhân, tổ chức, nhưng cũng có thể phụ thuộc vào ý chí của giai cấp cầm quyền là nhà nước Các hành vi hợp pháp có thể xuất phát từ

sự tự giác của các chủ thể pháp luật khi ý thức được những yêu cầu xử sự của pháp luật,

từ đó nghiêm chỉnh tuân theo, nhưng cũng có thể xuất phát từ sự ảnh hưởng từ các chủ thể pháp luật khác chứ bản thân chủ thể chưa nhận thức đầy đủ về các yêu cầu của pháp luật, song cũng có những hành vi hợp pháp được tiến hành do kết quả của việc nhà nước

áp dụng những biện pháp cưỡng chế nhà nước

1.2 M ột số đặc điểm tiêu biểu của thực hiện pháp luật:

 Thực hiện pháp luật là hành vi hợp pháp của các chủ thể pháp luật

Khi tham gia vào các quan hệ pháp luật, các chủ thể thực hiện pháp luật bằng cách biến các quy định pháp luật từ trong văn bản thành những hành động thực tiễn trong đời sống

Chủ thể pháp luật có quyền và nghĩa vụ pháp lý theo quy định của pháp luật, bao gồm các cá nhân, tổ chức và các cơ quan nhà nước Đối với các cá nhân, tổ chức, thực hiện pháp luật là hoạt động sử dụng các quyền và tự do pháp lý và thi hành các nghĩa vụ pháp lý mà pháp luật quy định Đối với nhà nước, thực hiện pháp luật là một trong những hình thức nhằm thực thi các chức năng, nhiệm vụ của mình Các quy phạm pháp luật hướng tới các đối tượng là các chủ thể cụ thể trong xã hội, chính

vì thế, thực hiện pháp luật là việc các chủ thể thực hiện theo khuôn mẫu hành vì, xử

sự mà pháp luật quy định cho các chủ thể trong các tình huống và điều kiện đã được

dự liệu trước

Do pháp luật mang tính bắt buộc chung nên việc thực hiện pháp luật vừa là quyền vừa là nghĩa vụ của tất cả các tổ chức và cá nhân Song, pháp luật không thể điều chỉnh suy nghĩ hay tư tưởng của con người mà chỉ điều chỉnh hành vi, xử sự của họ

3

Hành vi hợp pháp của chủ thể có thể là hành động, thông qua lời nói, cư xử,… hoặc không hành động

 Là cơ chế nhằm thực hiện hóa các quy định của pháp luật, thực hiện pháp luật làm

cho pháp lu ật đi vào cuộc sống

Pháp luật chỉ có ý nghĩa khi được các chủ thể nghiêm chỉnh và tuân thủ chấp hành theo các khuôn mẫu về xử sự chung trong đời sống

Có thể nói việc thực hiện pháp luật thể hiện trạng thái động, còn các quy phạm pháp luật là trạng thái tĩnh Chính vì thế, pháp luật chỉ có thể đi vào đời sống khi các chủ

thể thực hiện pháp luật, nếu các chủ thể không thực hiện pháp luật, thì pháp luật sẽ chỉ tồn tại trên các văn bản quy phạm pháp luật

Thực hiện theo đúng quy định pháp luật còn đảm bảo trật tự cần thiết để các quan hệ

xã hội tồn tại và phát triển theo những định hướng và mong muốn của Nhà nước

 Thực hiện pháp luật được tiến hành bởi nhiều chủ thể với nhiều cách thức khác nhau

Có nhiều hình thức để thực hiện pháp luật tương ứng với mỗi quy phạm pháp luật khác nhau, như xử sự chủ động (hành động) và xử sự bị động (không hành động)

Do pháp luật gồm nhiều loại quy phạm khác nhau, nên thực hiện pháp luật có thể phụ thuộc vào ý chí của các chủ thể (khi tự giác thực hiện theo quy định pháp luật hoặc bị các chủ thể khác ảnh hưởng), cũng có thể phụ thuộc vào ý chí của Nhà nước

 Thực hiện pháp luật là phương thức để pháp luật thực hiện các chức năng của mình

hi ện

Pháp luật chỉ có thể điều chỉnh các quan hệ xã hội nhằm đảm bảo sự tồn tại và phát triển bình thường của xã hội khi các chủ thể pháp luật là các cá nhân, tổ chức nghiêm

chỉnh thực hiện các quy định của pháp luật một cách nghiêm túc, chính xác

Việc thực hiện pháp luật của các chủ thể trong đời sống có khả năng phản ánh tính hiệu quả của pháp luật và công tác quản lí của Nhà nước

4

1.3 Các hình th ức thực hiện pháp luật:

Các quy phạm pháp luật khác nhau dẫn dến các quá trình tổ chức thực hiện pháp luật cũng khác nhau, dựa vào tính chất của các hoạt động thực hiện, có các hình thức thực hiện pháp luật sau đây:

 Tuân thủ pháp luật

Tuân thủ pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật một cách thụ động, được thể hiện

ở sự kiềm chế của chủ thể pháp luật để không vi phạm các quy định của hệ thống pháp luật

Đây là hình thức thực hiện tương ứng với loại quy phạm pháp luật cấm đoán Các chủ thể là các cá nhân, tổ chức tuân thủ pháp luật bằng cách không làm những gì pháp luật cấm, ngăn chặn Điều đó có nghĩa là hành vi thực hiện thường là không hành động theo các quy phạm pháp luật ngăn cấm

Ví dụ là pháp luật nghiêm cấm hành vi săn bắt, giết, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoang dã quý hiếm Các chủ thể là các cá nhân, tổ chức không thực hiện các hành vi trên là tuân thủ pháp luật

 Thi hành pháp luật

Thi hành pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật trong đó các chủ thể bằng hành

vi tích cực của mình thực hiện điều pháp luật yêu cầu

Đây là hình thức thực hiện tương ứng với loại quy phạm pháp luật bắt buộc Các chủ thể là các cá nhân, tổ chức phải hành động bằng cách nghiêm túc, tự giác thực hiện nghĩa vụ của mình một các đầy đủ và chính xác

Ví dụ là trong năm 2021, doanh nghiệp Suntory PepsiCo Việt Nam đã nghiêm túc, tuân thủ nghĩa vụ nộp thuế, đóng góp hiệu quả cho ngân sách nhà nước Trong trường hợp này, doanh nghiệp đã thực hiện hành vi nộp thuế theo quy định một cách đầy đủ

và chính xác, như thế là đã thi hành pháp luật

 Sử dụng pháp luật

Sử dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật trong đó các chủ thể thực hiện cách thức xử sự mà pháp luật cho phép

5

Đây là hình thức thực hiện tương ứng với loại quy phạm pháp luật cho phép Các chủ thể là các cá nhân, tổ chức có thể hành động hoặc không hành động, sử dụng quyền của mình để làm những việc mà pháp luật cho phép Tuy nhiên, các chủ thể chỉ được thực hiện quyền trong phạm vi pháp luật quy định, không được lợi dụng quyền để xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác

Ví dụ là công dân đủ 18 tuổi và không bị mất năng lực nhận thức, làm chủ hành vi Đến ngày bầu cử, công dân thực hiện quyền lợi của mình, đi bầu cử cho vị đại biểu

mà mình tin tưởng, đây là trường hợp công dân đã sử dụng pháp luật

 Áp dụng pháp luật

Áp dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật trong đó nhà nước, thông qua cơ quan, cán bộ nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức xã hội được nhà nước trao quyền,

tổ chức cho các chủ thể thực hiện quyền hoặc nghĩa vụ do pháp luật quy định hoặc

tự mình căn cứ vào các quy định pháp luật ra các quyết định làm pháp sinh, thay đổi, đình chỉ hoặc chấm dứt quan hệ pháp luật Chính vì thế, trong các hình thức thực

hiện pháp luật, áp dụng pháp luật là hình thức đặc biệt quan trọng

Đây là hình thức thực hiện pháp luật luôn có sự tham gia của nhà nước, mang tính

tổ chức và thể hiện rõ quyền lực nhà nước Chủ thể thực có thể là các cá nhân, tổ chức được ủy quyền hoặc các cơ quan nhà nước có thẩm quyền Ví dụ như các cơ quan có thẩm quyền ra quyết định xử phạt đối với người có hành vi vi phạm,cảnh sát giao thông áp sụng pháp luật để xử phạt các trường hợp vi phạm luật giao thông,… Bên cạnh đó, một số trường hợp có thể áp dụng pháp luật như: Nhà nước cần các biện pháp cưỡng chế hoặc áp dụng các chế tài đối với những chủ thể có hành vi vi phạm pháp luật; Cần có sự can thiệp của cơ quan nhà nước để những quyền và nghĩa

vụ của các chủ thể pháp luật có thể phát sinh hoặc để giải quyết tranh chấp giữa các bên tham gia quan hệ pháp luật; Kiểm tra, xác nhận tính hợp pháp trong quan hệ của các chủ thể,…Tóm lại, áp dụng pháp luật vừa là hình thức thực hiện pháp luật, vừa

là cách thức nhà nước tổ chức cho các chủ thể thực hiện pháp luật

6

2 Liên h ệ thực tiễn cho các hình thức thực hiện pháp luật

Trong thực tiễn, pháp luật chỉ có thể phát huy hết được vai trò trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội, duy trì trật tự khi và chỉ khi pháp luật được tôn trọng và thực hiện nghiêm minh, đầy đủ Chính vì thế các cơ quan, ban ngành luôn tích trong công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật luôn không ngừng đa dạng và linh hoạt, các làn sóng hưởng ứng nhiệt tình các cuộc vận động pháp luật vì thế mà được đẩy mạnh Nâng cao nhận thức vai trò của luật pháp trong đời sống, từ đó tăng cường sự hiểu biết pháp luật để có các hành vi của mình phù hợp theo quy định của pháp luật Trong thực tiễn, các hình thức pháp luật được thể hiện ở các khía cạnh sau

chuyển biến tích cực như theo thống kê năm 2019, tình trạng tảo hôn của người dân tộc thiểu số đã giảm 4,7% so với năm 20144; tình hình vận chuyển, buôn bán hàng cấm, hàng nhập lậu diễn ra với tính chất nhỏ lẻ, có xu hướng giảm so với năm 20185; các chủ thể kinh doanh trên toàn quốc đang nghiêm túc tuân thủ đúng các quy định về thành lập, hoạt động doanh nghiệp Ngoài ra, theo Tổng cục Thống kê; Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, trong 11 tháng đầu năm 2021, số vụ tai nạn giao thông giảm gần 25% so với cùng kỳ năm 2020, điều này nhờ vào ý thức tuân thủ tham gia giao thông của người dân đang ngày càng nâng cao Song vẫn còn một bộ phận người dân đối với việc tuân thủ pháp luật vẫn chưa chấp hành triệt để Theo thống kê của Bộ công an, trong tháng 4/2021, toàn quốc xảy ra hơn 3600 vụ phạm tội về trật tự xã hội Tại các đô thị lớn, đặc biệt là

ở TP Hồ Chí Minh, tình hình cướp giật, các tội phạm liên quan đến trật tự xã hội đang

có nhiều diễn biến phức tạp, số lượng các vụ phạm tội giết người, cố ý gây thương tích hiện có xu hướng gia tăng Bên cạnh đó, cùng với tội phạm, các tệ nạn xã hội cũng có diễn biến phức tạp trên nhiều đại bàn, tình trạng mai dâm, nghiện ma túy, cờ bạc và các tội danh liên quan đến xâm hại tình dục, đặc biệt là xâm hại tình dục trẻ em xuất hiện ngày càng phổ biến

biệt là việc tuân thủ các quy định về an toàn giao thông, bằng chứng là tỷ lệ người đội

năm 2019

7

mũ bảo hiểm đạt hơn 90%6 trên tổng số người tham gia giao thông, điều này góp phần hạn chế những thương tích nặng khi tai xảy ra tai nạn giao thông; về ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự, ở Thành phố Hồ Chí Minh, gần 5000 công dân nam tham gia nghĩa

vụ và công an nhân dân năm 2022 Song, vẫn còn tình trạng người dân chưa tuân thủ, chấp hành pháp luật Tình trạng chống đối người thi hành công vụ đang có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp, theo số liệu của cục Cảnh sát Giao Thông, chỉ trong 6 tháng đầu năm, toàn quốc xảy ra hơn 30 vụ chống người thi hành công vụ, làm 7 cán bộ

bị thương Bên cạnh đó, nhiều “chiêu trò” gian lận tiền hoàn thuế ngày càng tinh vi,

Thống kê của Tổng cục Thuế cho thấy, trong năm 2020, cơ quan thuế chuyển hồ sơ cho

cơ quan công an 162 trường hợp có dấu hiệu vi phạm mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, với số lượng và giá trị cực lớn, gây thất thu cho ngân sách nhà nước

lĩnh vực hoạt động của Nhà nước và xã hội, công dân luôn được nhà nước tôn trọng, đề cao và đảm bảo quyền con người, tạo mọi điều kiện cho công dân thực hiện quyền của mìn theo đúng các quy định của luật pháp Vừa qua công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp được nhiệm kỳ 2021-2026 được diễn

ra vô cùng thành công và tốt đẹp Trong bối cảnh khó khăn bị tác động, ảnh hưởng bởi dịch bệnh, song cử tri cả nước đã tham gia rất tích cực và có trách nhiệm vào công tác bầu cử, tự nguyện tham gia bỏ phiếu

năm 2020, các Tòa án nhân dân đã giải quyết, xét xử được 8.582 vụ trên tổng số 12.470

vụ đã thụ lý (giảm 332 vụ với cùng kỳ năm 2019)7 Tuy nhiên để đảm bảo cho hoạt động

áp dụng pháp luật luôn đạt đến tính chất khách quan, chính xác, thì yêu cầu ý thức pháp luật nghề nghiệp của những người có thẩm quyền phải đạt đến trình độ cao, được trang

bị kiến thức vững vàng và đào tạo bài bản Khi ấy mới có thể áp dụng pháp luật vào việc giải quyết các công việc thực tiễn của đời sống xã hội Song, ở hình thức này vẫn còn một số mặt cần được đẩy mạnh và chú trọng như phải nâng cao chất lượng xét xử, bảo đảm tính nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng xét xử oan hoặc thiếu sót tội phạm; Thủ tục xét xử còn rườm rà, dễ tạo kẽ hở