Quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn tỉnh nam định (tóm tắt)

Xuất phát từ tình hình thực tế của địa phương, luận văn lựa chọn vấn đề “QLNN về PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định” để làm đề tài tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công, góp phần đưa

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Nguyễn Viết Định

Phản biện 1: Phó giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Chức

Phản biện 2: Tiến sĩ Trần Thị Quyến

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc

sĩ, Học viện Hành chính quốc gia

Địa điểm: Phòng 430, nhà A – Văn phòng Khoa Quản lý nhà nước về xã hội, Học viện Hành chính quốc gia

Số: 77 – đường Nguyễn Chí Thanh – quận Đống Đa –

TP Hà Nội

Thời gian: Vào hồi 14h00’ ngày 23 tháng 12 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy là một trong những lĩnh vực xã hội có tầm quan trọng đặc biệt và mang ý nghĩa thời

sự Hoạt động quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy được Đảng và Nhà nước ta xác định là nhiệm vụ quan trọng và được đặt ra như những nhu cầu bức xúc của xã hội

Trước yêu cầu cao của thực tiễn, công tác PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định đứng trước đòi hỏi cần thiết phải có sự thay đổi mạnh mẽ nhằm nâng cao hiệu quả QLNN Xuất phát từ tình hình thực tế của địa phương, luận văn lựa chọn vấn đề

“QLNN về PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định” để làm đề tài tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công, góp phần đưa ra các giải pháp, hệ thống hóa các vấn đề về lý luận và thực tiễn nhằm nâng cao hiệu lực QLNN về PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Ở Việt Nam hiện nay, vấn đề QLNN về PCCC đã được

đề cập đến trong một số cuốn sách và các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan trực tiếp cùng các đề tài luận văn thạc sĩ quản lý công về PCCC, như: Giáo trình của PGS.TS Đào Hữu Dân - Trường Đại học PCCC: “QLNN về PCCC” - NXB Giao thông vận tải, Hà Nội, 2012; Đề tài khoa học của các tác giả: Nguyễn Ngọc Sơn, Nguyễn Thế Từ, Kiều Hồng Mai: “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động PCCC trong các cơ sở sản xuất công nghiệp ở nước ta hiện nay” - Hà Nội, 2004; Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Quản lý hành chính công của tác giả Nguyễn Chấn Nam với đề tài “QLNN trong lĩnh vực

PCCC của lực lượng Cảnh sát PC&CC” tại Hà Nội năm 2008; Luận văn thạc sĩ với đề tài “QLNN về PCCC trên địa bàn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng” năm 2016 của tác giả Phạm Tấn Quốc

Tuy nhiên, hiện nay chưa có đề tài nào tập trung nghiên cứu toàn diện lĩnh vực QLNN về PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định Qua đây, luận văn “Quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn tỉnh Nam Định” hy vọng sẽ phần nào làm sáng tỏ và giải quyết được vấn đề cần nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

- Mục đích: Hệ thống hóa một số lý luận cơ bản của

QLNN về PCCC; phân tích, đánh giá thực trạng và nguyên nhân của những tồn tại trong công tác QLNN về PCCC ở tỉnh Nam Định để từ đó đề xuất các giải pháp góp phần tăng cường quản lý nhà nước về PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định

- Nhiệm vụ: Từ mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ:

Hệ thống hóa một số lý luận cơ bản của QLNN về PCCC; Phân tích thực trạng tình hình cháy và QLNN về PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định; đánh giá kết quả đạt được, các mặt còn hạn chế, thiếu sót và nguyên nhân của những hạn chế, thiếu sót đó; Đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao quản lý nhà nước

về PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng, nội dung nghiên cứu: Đối tượng nghiên

cứu của luận văn là QLNN về PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định Nội dung nghiên cứu của luận văn là các nội dung QLNN

về PCCC ở tỉnh Nam Định theo quy định của pháp luật

- Phạm vi nghiên cứu: Địa bàn nghiên cứu: Tỉnh Nam

Định Thời gian nghiên cứu: 05 năm (từ năm 2014 đến nay) và định hướng đến năm 2025

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận: Luận văn sử dụng phương pháp

luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu: Trong quá trình triển khai

nghiên cứu, luận văn đã sử dụng các phương pháp như: phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp

kế thừa lịch sử, phương pháp khảo sát thực tế, thống kê

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Về lý luận, luận văn góp phần hệ thống hóa một số lý luận cơ bản của QLNN về PCCC ở Việt Nam; trên cơ sở đó vận dụng vào phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động QLNN về PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định thời gian qua và đề xuất một

số giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy ở tỉnh Nam Định thời gian tới

Về thực tiễn, luận văn cũng có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ trong học tập, giảng dạy, nghiên cứu khoa học về một số lĩnh vực, môn học liên quan tới PCCC, quản lý rủi ro, quản lý tình huống khẩn cấp và tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý về PCCC trên địa bàn tỉnh Nam Định

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn có kết cấu gồm 03 chương

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PCCC

1.1 Một số vấn đề liên quan đến đề tài nghiên cứu

1.1.1 Một số khái niệm

1.1.1.1 Khái niệm cháy

Theo quy định tại Khoản 1, Điều 3, Luật Phòng cháy và

chữa cháy, “cháy” được hiểu là: “Trường hợp xảy ra cháy

không kiểm soát được có thể gây thiệt hại về người, tài sản và ảnh hưởng môi trường”

1.1.1.2 Khái niệm phòng cháy

“Phòng cháy là hệ thống các biện pháp, giải pháp về tổ chức, kỹ thuật nhằm loại trừ hoặc hạn chế các điều kiện và nguyên nhân gây cháy, tạo điều kiện thuận lợi cho việc cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan khi xảy ra cháy và cho việc

tổ chức dập tắt đám cháy” [4, tr.34]

1.1.1.3 Khái niệm chữa cháy

Điều 3 Luật PC&CC quy định: “Chữa cháy bao gồm

các công việc huy động, triển khai lực lượng, phương tiện chữa cháy, cắt điện, tổ chức thoát nạn, cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan, dập tắt đám cháy và các hoạt động khác có liên quan đến chữa cháy”

Khái quát chung về hoạt động PC&CC như sau: Tổng

hợp các biện pháp, giải pháp về tổ chức, chiến thuật và kỹ thuật nhằm loại trừ hoặc hạn chế nguyên nhân, điều kiện gây cháy; tạo điều kiện thuận lợi cho việc chủ động cứu người, cứu tài

sản, chống cháy lan và chữa cháy kịp thời, có hiệu quả khi có cháy xảy ra [13, tr.30]

1.1.1.4 Khái niệm quản lý nhà nước về PCCC

“QLNN về PCCC là sự tác động có tổ chức của các cơ quan nhà nước, bằng pháp luật do Nhà nước ban hành, tác động tới hoạt động PCCC trong các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân của các chủ thể có thẩm quyền, hướng tới mục đích ngăn ngừa, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy xảy ra

và thiệt hại do cháy gây ra góp phần bảo vệ tính mạng con người, bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tổ chức và cá nhân, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh và trật tự an toàn xã hội”

1.1.2 Tính chất và nguyên tắc hoạt động PCCC

1.1.2.1 Tính chất của hoạt động PCCC

PCCC là một hoạt động thuộc lĩnh vực an ninh và trật

tự, an toàn xã hội; do đó, so với các hoạt động khác trong cùng lĩnh vực thì PCCC cũng có các nét tính chất đặc trưng, cơ bản;

đó là: Một là: Tính quần chúng; Hai là: Tính pháp chế và pháp lý; Ba là: Tính khoa học; Bốn là: Tính chiến đấu

1.1.2.2 Nguyên tắc hoạt động phòng cháy, chữa cháy

Luật Phòng cháy và chữa cháy nêu bốn nguyên tắc hoạt

động phòng cháy, chữa cháy; đó là: Một là: Huy động sức mạnh

tổng hợp của toàn dân tham gia vào hoạt động phòng cháy và

chữa cháy Hai là: Trong hoạt động phòng cháy, chữa cháy lấy

phòng ngừa là chính; phải tích cực và chủ động phòng ngừa, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy xảy ra và thiệt hại do

cháy gây ra Ba là: Phải luôn chuẩn bị sẵn sàng về lực lượng,

phương tiện, phương án và các điều kiện khác để khi có cháy

xảy ra thì tổ chức chữa cháy kịp thời, có hiệu quả Bốn là: Mỗi

hoạt động phòng cháy, chữa cháy trước hết phải được thực hiện

và giải quyết bằng lực lượng và phương tiện tại chỗ

1.2 Quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy

1.2.1 Đặc điểm của quản lý nhà nước về PCCC

Một là, quản lý nhà nước về PCCC là hoạt động thuộc

lĩnh vực quản lý xã hội Hai là, quản lý nhà nước về PCCC là

hoạt động dựa trên cơ sở kiến thức chuyên môn và ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ về PCCC vào trong quá

trình quản lý Ba là, quản lý nhà nước về PCCC luôn gắn liền

với quá trình xã hội hóa công tác PCCC

1.2.2 Vai trò của quản lý nhà nước về PCCC

Thứ nhất: Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch tổng thể hệ thống cơ sở PCCC Thứ hai: Xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện có hiệu quả văn bản quy phạm pháp luật và văn bản quy phạm kỹ thuật về PCCC Thứ ba: Tổ chức đào tạo, xây dựng lực lượng, trang bị và quản lý phương tiện PCCC Thứ tư: Tổ chức và chỉ đạo hoạt động PCCC Thứ năm: Bảo đảm ngân sách cho hoạt động PCCC Thứ sáu: Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo

về PCCC; điều tra vụ cháy

1.2.3 Nguyên tắc quản lý nhà nước về PCCC

Ngoài những nguyên tắc chung, Luật PC&CC đề ra các nguyên tắc chi phối toàn bộ hoạt động QLNN về PCCC Đó là: Huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tham gia vào hoạt động PCCC; Trong hoạt động PCCC lấy phòng ngừa là chính; Chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện, phương án và các điều kiện khác để khi có cháy xảy ra thì chữa cháy kịp thời, có

hiệu quả; Mọi hoạt động PCCC trước hết phải được thực hiện

và giải quyết bằng lực lượng và phương tiện tại chỗ

1.2.4 Nội dung quản lý nhà nước về PCCC

Một là: Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy

hoạch, kế hoạch về PCCC Hai là: Ban hành, hướng dẫn và tổ

chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật và văn bản quy

phạm kỹ thuật về PCCC Ba là: Tuyên truyền, giáo dục pháp luật và kiến thức về PCCC Bốn là: Tổ chức và chỉ đạo hoạt động PCCC Năm là: Tổ chức đào tạo, xây dựng lực lượng, trang bị và quản lý phương tiện PCCC Sáu là: Thẩm định, phê

duyệt các dự án, thiết kế và nghiệm thu công trình xây dựng về

PCCC Bảy là: Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo về PCCC Tám là: Bảo đảm ngân sách cho hoạt động PCCC Chín là: Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng, phổ biến tiến bộ khoa học và công nghệ về PCCC Mười là: Hợp tác

quốc tế về PCCC

1.2.5 Phương pháp quản lý nhà nước về PCCC

Các phương pháp quản lý nhà nước về PCCC bao gồm: Phương pháp thuyết phục; Phương pháp cưỡng chế; Phương pháp hành chính; Phương pháp kinh tế

1.3 Các yếu tố tác động đến hiệu quả quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy

1.3.1 Mức độ hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng cháy và chữa cháy

Để hoạt động QLNN về PCCC đạt hiệu quả thì hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và quy phạm kỹ thuật về PCCC cần phải được xây dựng và hoàn thiện một cách hoàn

chỉnh, đồng bộ, bảo đảm tính pháp lý, quy định rõ trách nhiệm của các chủ thể quản lý và đối tượng QLNN về PCCC

1.3.2 Sự lãnh đạo, chỉ đạo đối với hoạt động quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy

Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị; Quốc hội ban hành Luật; Chính phủ ban hành nhiều Nghị định, Chỉ thị, Kế hoạch; Bộ Công an, các Bộ, ngành liên quan, UBND các cấp đã ban hành nhiều văn bản, Thông tư về PCCC Cùng với sự vào cuộc quyết liệt của các Bộ, ngành và các địa phương, hiệu quả QLNN về PCCC đã có bước chuyển rõ rệt

1.3.3 Tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và nguồn lực tài chính, trang bị phương tiện cho lực lượng Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy

Hiện nay, đội ngũ cán bộ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về PCCC còn thiếu và yếu Nguồn lực tài chính đầu tư cho hoạt động PCCC hạn chế; trang bị phương tiện phục vụ công tác PCCC chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn… đang gây khó khăn cho hoạt động quản lý nhà nước về PCCC

1.3.4 Ý thức của xã hội và các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm trong việc thực hiện pháp luật về PCCC

Ý thức chấp hành pháp luật về PCCC của các cơ quan,

tổ chức, hộ gia đình và cá nhân đã có nhiều chuyển biến tích cực Tuy nhiên, ý thức của một bộ phận vẫn còn rất hạn chế, không nhận thức được những hậu quả, thiệt hại và nguy hiểm

do cháy gây ra

1.4 Kinh nghiệm trong QLNN về PCCC ở một số địa phương và bài học thực tiễn rút ra cho tỉnh Nam Định

1.4.1 Kinh nghiệm ở một số địa phương

* Kinh nghiệm ở tỉnh Yên Bái

Tỉnh Yên Bái đã triển khai thực hiện có hiệu quả các chủ trương, Nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác PCCC Công tác củng cố, kiện toàn, đào tạo, huấn luyện nghiệp vụ cho lực lượng PCCC cơ sở và dân phòng đã được các cấp, các ngành, các cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh thường xuyên quan tâm chỉ đạo tổ chức thực hiện

* Kinh nghiệm ở thành phố Hồ Chí Minh

Công tác bảo đảm an toàn PCCC trên địa bàn thành phố

Hồ Chí Minh được Thành ủy, HĐND và UBND thành phố rất quan tâm Các sở, ngành, quận, huyện, phường, xã, thị trấn đã xây dựng và tổ chức thực hiện nhiều biện pháp bảo đảm an toàn PCCC Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm về an toàn PCCC đối với các tổ chức, cá nhân được tăng cường

1.4.2 Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Nam Định

Một là, hoạt động PCCC phải biết dựa vào sức dân Hai

là, việc triển khai thực hiện công tác QLNN về PCCC phải

được đặt trực tiếp dưới sự lãnh đạo của Đảng Ba là, lực lượng

Công an nhân dân phải thực hiện tốt chức năng tham mưu trong

việc triển khai thực hiện các biện pháp QLNN về PCCC Bốn

là, phải đẩy mạnh công tác phối hợp giữa các cơ quan, ban

ngành Năm là, phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, huấn luyện nghiệp vụ PCCC Sáu là, quan tâm đầu tư, xây dựng lực lượng PCCC chính quy và cơ sở Bảy là, làm tốt công tác nắm địa bàn, điều tra, thống kê, phân loại cơ sở Tám là, tăng cường

công tác lập và tổ chức thực tập phương án chữa cháy Chín là,

xây dựng và nhân rộng các mô hình về PCCC

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH

NAM ĐỊNH 2.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của tỉnh Nam Định

2.1.1 Khái quát chung điều kiện tự nhiên, kinh tế và

xã hội của tỉnh Nam Định

Nam Định là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, an ninh - quốc phòng, với kết cấu địa hình tự nhiên và

hạ tầng đa dạng; được chia thành 10 đơn vị hành chính cấp huyện và 229 đơn vị cấp xã, phường, thị trấn

2.1.2 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội và cơ sở hạ tầng của địa phương ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy

Toàn tỉnh Nam Định đã quy hoạch và xây dựng 04 khu công nghiệp, 02 khu đô thị mới và 17 cụm công nghiệp, làng nghề; trong đó có hơn 2500 cơ sở, trọng hộ sản xuất, kinh doanh dịch vụ, các mặt hàng, nguyên liệu có tính chất nguy hiểm cháy, nổ cao Kết cấu hạ tầng kỹ thuật đô thị của tỉnh Nam Định có bước phát triển mạnh; nhiều khu đô thị hiện đại, có hạ tầng đồng bộ đã được xây dựng và đưa vào khai thác, sử dụng phục vụ cho yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

2.2 Phân tích thực trạng quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn tỉnh Nam Định

2.2.1 Thực trạng cháy và thiệt hại do cháy gây ra trên địa bàn tỉnh Nam Định trong 05 năm (2014 - 2019)

Trong 05 năm (từ 2014 đến 2019), trên địa bàn toàn tỉnh đã xảy ra 220 vụ cháy; làm 10 người bị thiệt mạng, 38 người bị thương So với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh thì số vụ cháy đã được kiềm chế; không xảy ra cháy lớn gây thiệt hại về người và những cơ sở quan trọng; góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của địa phương

2.2.2 Thực tiễn công tác quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn tỉnh Nam Định

2.2.2.1 Tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật và ban hành các văn bản quy định về phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn tỉnh Nam Định

a) Quy định của pháp luật về quản lý nhà nước đối với công tác phòng cháy, chữa cháy

Chính phủ, các Bộ, ngành đã xây dựng và ban hành hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật và văn bản quy phạm kỹ thuật về PCCC Việc xây dựng và ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo được sự đồng bộ, thống nhất trong tổ chức thực hiện pháp luật về PCCC

b) Công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện pháp luật về phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn tỉnh Nam Định

Công an tỉnh Nam Định là cơ quan thường trực của Ban chỉ đạo PCCC tỉnh trong công tác quản lý nhà nước về PCCC Hàng năm, Ban chỉ đạo PCCC tỉnh thường xuyên chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện những quy định của pháp luật về