o Chức năng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước: Quốc hội là cơ quan duy nhất có thẩm quyền quyết định những chính sách cơ bản về đối nội, đối ngoại; nhiệm vụ kinh tế - xã hội,
Trang 1TIỂU LUẬN PHÁP LUẬT ĐẠI
rƯƠvr
Đ ề tài:
1 Vẽ s ơ đ ồ t ồ chức b ộ máy nhà nc VN T ừ đó xác định thẩm quyề n ban hành quy
tắc pháp luẩt của các c ơ quan nhà nc trong b ộ máy nhà nứơ c
2 Hãy nêu ý nghĩa, nộ i dung của các văn bẩn vi phẩm pháp luẩt trong hẽ thồ ng
văn bẩn pháp luẩt hiề n nay ơ VN So sánh hiẽu lức của các văn bẩn đó vơ i nhau
Câu 1: Vẽ s ơ đ ồ t ổ chức b ộ máy nhà nc VN T ừ đó xác định thẩm quyền ban
hành quy tắc pháp luật của các c ơ quan nhà nc trong b ộ máy nhà nước.
Trang 2t _
UBND XA
HĐND XẢ
Ghi chũ:
■ ► Trật tự hình thành
1
Trang 3❖ Quốc hội: Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực cao nhất
của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
o Tính đại biểu cao nhất của nhân dân được thể hiện: Quốc hội do tập thể cử tri toàn quốc trực tiếp bầu ra và đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri cả nước
o Tính quyền lực nhà nước cao nhất được thể hiện thông qua chức năng và thẩm quyền của Quốc hội được quy định trong Hiến pháp và pháp luật
o Chức năng lập hiến, lập pháp: Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền thông qua, sửa đổi, bổ sung Hiến pháp; thông qua, sửa đổi, bổ sung các đạo luật khác
o Chức năng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước: Quốc hội là cơ quan duy nhất có thẩm quyền quyết định những chính sách cơ bản về đối nội, đối ngoại; nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của đất nước; xây dựng, củng cố và phát triển bộ máy nhà nước
o Chức năng giám sát tối cao: Quốc hội là cơ quan duy nhất thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước
o Ủy ban thường vụ của Quốc hội:
Ư UBTVQH là cơ quan thường trực của Quốc hội, do Quốc hội bầu ra trong
số các đại biểu Quốc hội Có quyền về hoạt động giám sát việc thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của UBTVQH; giám sát hoạt động của Chính phủ, Tòa án tối cao, Viện kiểm sát tối cao
Ư Thành phần của UBTVQH bao gồm: Chủ tịch Quốc hội đồng thời là Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Các phó chủ tịch Quốc hội đồng thời là các phó Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Các Ủy viên UBTVQH
Ư Thành viên của UBTVQH phải hoạt động chuyên trách và không thể đồng thời là thàng viên của Chính phủ
o Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội:
•C Là các cơ quan chuyên môn của Quốc hội, được thành lập để giúp Quốc hội hoạt động trong từng lĩnh vực cụ thể
•C Hội đồng dân tộc gồm có: Chủ tịch, các Phó chủ tịch và các Ủy viên do Quốc hội bầu ra trong số các đại biểu Quốc hội
•C Ủy ban chức năng của Quốc hội bao gồm: Các Ủy ban Pháp luật, Ủy ban
Trang 4Kinh tế và Ngân sách; Ủy ban Quốc Phòng và An ninh; Ủy ban Văn Hóa, Giáo dục Thanh niên,
Thiếu niên và Nhi đồng; Ủy ban các vấn đề xã hội; Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường;
Ủy ban đối ngoại
o Hoạt động của Quốc hội:
V Kỳ họp là hình thức hoạt động chủ yếu và quan trọng nhất của Quốc hội, Quốc hội mỗi năm họp hai kỳ, được gọi là những kỳ họp thường lệ Ngoài ra, Quốc hội có thể họp bất thường Thông qua kỳ họp, Quốc hội có quyền ban hành ba loại văn bản là Hiến pháp, luật và nghị quyết
V Nhiệm kỳ của Quốc hội là 5 năm, hoạt động thông qua kỳ họp một năm 2 lần Ngoài ra, nếu UBTVQH xét thấy cần thiết hoặc do yêu cầu của Chủ tịch nước, Thủ tướng hoặc 1/3 tổng số đại biểu thì Quốc hội sẽ họp đội xuất
❖ Chủ tịch nước: là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại
> Hoạt động của Chủ tịch nước:
V Về đối nội, Chủ tịch nước là người có quyền trực tiếp hoặc gián tiếp thành lập các chức vụ cao cấp trong bộ máy Nhà nước cũng như đóng vai trò điều phối hoạt động giữa các cơ quan Nhà nước then chốt,
V Về đối ngoại, Chủ tịch nước là đại diện cao nhất và chính thức của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong các quan hệ quốc tế, chính thức hóa các quyết định
về đối ngoại của Nhà nước và là biểu tượng cho chủ quyền của quốc gia,
^V Để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Chủ tịch nước được quyền ban
hành hai loại văn bản là lệnh và quyết định
❖ Chính phủ: là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính nhà nước cao nhất
của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
o Chính phủ là Cơ quan chấp hành của Quốc hội: Chính phủ do Quốc hội thành lập Nhiệm kỳ của Chính phủ theo nhiệm kỳ của Quốc hội; Chính phủ phải báo cáo công tác và chịu trách nhiệm trước Quốc hội Chính phủ chịu trách nhiệm tổ chức thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết do Quốc hội ban hành
o Chính phủ là Cơ quan hành chính cao nhất của đất nước: Chính phủ đứng đầu cơ
quan hành chính nhà nước từ Trung ương tới địa phương Chính phủ là lãnh đạo hoạt động quản
lý Nhà nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội
Trang 5> Cơ cấu tổ chức của Chính phủ:
o Thành viên Chính phủ:
•C Thủ tướng Chính phủ: Do Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm theo đề nghị của Chủ tịch nước Thủ tướng phải là đại biểu quốc hội Thủ tướng có quyền ban hành quyết định
ư Các Phó Thủ tướng: Do Thủ tướng đề nghị Quốc hội phê chuẩn về việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Căn cứ vào nghị quyết phê chuẩn của Quốc hội, Chủ tịch nước ra quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Các Phó Thủ tướng không nhất thiết phải là đại biểu Quốc hội
ư Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ: Do Thủ tướng đề nghị Quốc hội phê chuẩn về việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Căn cứ vào nghị quyết phê chuẩn của Quốc hội, Chủ tịch nước ra quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Bộ trưởng, Thủ trưởng
cơ quan ngang bộ không nhất thiết phải là đại biểu Quốc hội Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ được quyền ban hành thông tư
o Bộ và Cơ quan ngang bộ:
■C Bộ, Cơ quan ngang bộ là cơ quan chuyên môn của Chính phủ, thực hiện
chức năng quản lý Nhà nước đối với ngành hoặc lĩnh vực công tác trong phạm vi cả nước, quản
lý Nhà nước đối với các dịch vụ công và là đại diện chủ sở hữu phần vốn của Nhà nước tại các doanh nghiệp
ư Ví dụ: Bộ Ngoại giao, Bộ Giáo dục & Đào tạo, Ủy ban Thể dục thể thao, Ngân hàng nhà nước, Thanh tra Chính phủ,
❖ Hội đồng nhân dân các cấp: là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý
chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên
o Tính đại diện cho nhân dân địa phương: Hội đồng nhân dân là cơ quan duy nhất ở địa phương do cử tri ở địa phương trực tiếp bầu ra Hội đồng nhân dân là đại diện tiêu biểu nhất cho tiếng nói và trí tuệ tập thể của nhân dân địa phương
o Tính quyền lực nhà nước ở địa phương: Hội đồng nhân dân là cơ quan được nhân dân trực tiếp giao quyền để thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước ở địa phương Hội đồng nhân dân quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương Hội đồng nhân dân thể chế hóa
ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa phương thành những chủ trương, biện pháp có tính bắt buộc thi hành ở địa phương
Trang 6> Cơ cấu tổ chức của Hội đồng nhân dân:
o Hội đồng nhân dân cấp tỉnh: có từ 50 đến 85 đại biểu (Thành phố Hà Nội và các
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung Ương có số dân trên 3 triệu người được bầu không quá 95 đại biểu)
o Hội đồng nhân dân cấp Huyện: có từ 30 đến 40 đại biểu
o Hội đồng nhân dân cấp xã: có từ 25 đến 35 đại biểu
o Thường trực hội đồng nhân dân:
J Bao gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân và Ủy viên thường trực (riêng Thường trực Hội đồng nhân dân cấp xã chỉ bảo gồm Chủ tịch và Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân)
ư Do Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu ra trong số các đại biểu Hội đồng nhân dân Thường trực Hội đồng nhân dân là cơ quan đảm bảo việc tổ chức các hoạt động của Hội đồng nhân dân
o Các cơ quan chuyên môn:
•C Cấp tỉnh: Ban Pháp chế, Ban Kinh tế - Ngân sách và Ban Văn hóa - Xã hội Những địa phương có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống có thể thành lập thêm Ban Dân tộc
T Cấp huyện: Ban Pháp chế và Ban Kinh tế - Xã hội
Ương, Hội đồng nhân dân thông qua kỳ họp chính thức là hình thức hoạt động chủ yếu nhất của Hội đồng nhân dân Hội đồng nhân dân họp mỗi năm hai kỳ, được gọi là những kỳ họp thường
lệ Ngoài ta, Hội đồng nhân dân có thể họp bất thường Tại kỳ họp, Hội đồng nhân dân có quyền ban hành nghị quyết
❖ Ủy ban nhân dân các cấp: do Hội đồng nhân dân bầu, là cơ quan chấp hành của Hội đồng
nhân dân, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, luật, các văn bản của các cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của Hội đồng nhân dân
o Cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân các cấp: Ủy ban nhân dân do Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu ra Ủy ban nhân dân chịu trách nhiệm thi hành các nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp Ủy ban nhân dân phải báo cáo công tác và chịu trách nhiệm trước Hội đồng nhân dân cùng cấp
o Cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương: Kết quả bầu Ủy ban nhân dân phải được Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp trên trực tiếp phê chuẩn (đối với cấp tỉnh thì Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn)
Trang 7> Cơ cấu tổ chức của Ủy ban nhân dân:
ư Chủ tịch Ủy ban nhân dân do Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Ủy ban nhân dân có quyền ban hành quyết và chỉ thị
ư Các Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân do Chủ tịch Ủy ban nhân dân đề nghị Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm
ư Các Ủy viên Ủy ban nhân dân do Chủ tịch Ủy ban nhân dân đề nghị Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm
ư Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có từ 9 đến 11 thành viên (riêng Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh có không quá 13 thành viên) Ủy ban nhân dân cấp huyện có từ 7 đến 9 thành viên Ủy ban nhân dân cấp xã có từ 3 đến 5 thành viên
o Các sở và tương đương: Là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh
Ví dụ: Sở Tư pháp; Thanh tra tỉnh; Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em; Ban Tôn giáo;
o Các phòng và tương đương: Là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện Ví dụ: Phòng Tư pháp; Thanh tra huyện; Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em; Ban Dân tộc;
o Các ban: Là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã Ví dụ: Ban Tư pháp, Ban Kinh tế;
❖ Tòa án nhân dân các cấp: là một trong bốn hệ thống cơ quan cấu thành bộ máy nhà nước,
là trung tâm trong hệ thống các cơ quan tư pháp ở nước ta
jS Tòa án nhân dân là cơ quan duy nhất có chức năng xét xử
T Tòa án nhân dân xét xử những vụ án hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động, kinh tế, hành chính và giải quyết những việc khác theo quy định của pháp luật
cấp tỉnh; Tòa án nhân dân cấp huyện; các Tòa án quân sự; các Tòa án khác do luật quy định
o Tòa án nhân dân tối cao: Có các chức danh Chánh án, các Phó Chánh án, Thẩm
pháp, Thư ký Tòa án
T Tòa án nhân dân tối cao bao gồm các cơ quan cấu thành: Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; Tòa án quân sự Trung Ương; các Tòa chuyên trách; các Tòa phúc phẩm và bộ máy giúp việc
o Tòa án nhân dân cấp tỉnh: Có các chức danh Chánh án, các Phó Chánh án, Thẩm
Trang 8phán, Hội thẩm nhân dân và Thư ký Tòa án.
V Tòa án nhân dân cấp tỉnh bao gồm các cơ quan cấu thành: Ủy ban thẩm phán; các Tòa chuyên trách và bộ máy giúp việc
o Tòa án nhân dân cấp huyện: Có các chức danh Chánh án, các Phó Chánh án, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân và Thư ký Tòa án Tòa án nhân dân cấp huyện có bộ máy giúp việc
o Các Tòa án quân sự: được tổ chức trong Quân đội nhân dân Việt Nam bao gồm: Toa án quân sự Trung Ương, các Tòa án quân sự quân khu và tương đương, các Tòa án quân sự khu vực
❖ Viện kiểm sát nhân dân các cấp: là cơ quan tư pháp, có vị trí tương đối độc lập trong bộ
máy nhà nước Nhân danh quyền lực nhà nước để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những người thực hiện hành vi phạm tội
❖ Hiến pháp luật bộ và nghị quyết của Quốc hội:
V Kiểm tra, giám sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tư pháp, gồm: hoạt động điều tra; hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân; hoạt động thi hành án; hoạt động tạm giữ, tạm giam người
> Hệ thống Viện kiểm sát nhân dân: Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh; Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện; các viện kiểm sát quân sự
o Viện Kiểm sát nhân dân tối cao: Có các chức danh Viện trưởng, các Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên, Điều tra viên
Ậ VViện kiểm sát nhân dân tối cao bao gồm các cơ quan cấu thành: Ủy ban kiểm sát, các Cục, Vụ, Viện, Văn phòng, Trường đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm sát và Viện kiểm sát quân sự Trung Ương
o Viện Kiểm sát nhân dân cấp tỉnh: Có các chức danh Viện trưởng, các Phó Viện trường và Kiểm sát viên
V Viện Kiểm sát nhân dân cấp tỉnh bao gồm các cơ quan cấu thành: Ủy ban Kiểm sát, các phòng và văn phòng
o Viện Kiểm sát nhân dân cấp huyện: Có các chức danh Viện trưởng, các Phó Viện trường và Kiểm sát viên, các bộ phận công tác và bộ máy giúp việc do Viện trưởng, các Phó Viện trưởng phụ trách
o Các Viện Kiểm sát quân sự: được tổ chức trong Quân đội nhân dân Việt Nam, bao gồm: Viện Kiểm sát quân sự Trung Ương, các Viện Kiểm sát quân sự quân khu và tương đương,
Trang 9các Viện Kiểm sát quân sự khu vực.
Câu 2: Hãy nêu ý nghĩa, nộ i dung của các văn bản vi phạm pháp luật trong hệ
thống văn bản pháp luật hiện nay ở VN So sánh hiệu lực của các văn bản đó
với nhau.
Trung
Ở Trung
ng
Ươ
1 Qu c h iốc hội ộ
2 Ủy ban Thường vụ Quốc hộiy ban Thường vụ Quốc hộing v Qu c h iụ Quốc hội ốc hội ộ
3 Ch t ch nủ ị ường vụ Quốc hộic
4 Chính phủ
5 Th tủ ường vụ Quốc hộing Chính phủ
6 H i đ ng thâm phan TANDTCộ ốc hội
7 Chánh án TANDTC
8 Vi n trện trường VKSNDTC ường vụ Quốc hộing VKSNDTC
9 B trộ ường vụ Quốc hộing, Th trủ ường vụ Quốc hộing c q anờng vụ Quốc hội ủ ngang bộ
- Hi n phâpện trường VKSNDTC
- Luât (B l ât), Ngh q y tộ ủ ị ủ ện trường VKSNDTC
- Pháp l nh, Nngh q y tện trường VKSNDTC ị ủ ện trường VKSNDTC
- L nh, Q y t đinhện trường VKSNDTC ủ ện trường VKSNDTC
- Ngh đ nh, Ngh q y tị ị ị ủ ện trường VKSNDTC
- Chí th , Q y t đ nhị ủ ện trường VKSNDTC ị
- Ngh q y tị ủ ện trường VKSNDTC
- Thông t , Q y t đ như ủ ện trường VKSNDTC ị
- Thông t , Q y t đ như ủ ện trường VKSNDTC ị
- Thông t , Q y t đ như ủ ện trường VKSNDTC ị
đ a
Ở Trung ị
ph ươ ng
10.H i đ ng nhân dân câc câpộ ốc hội
11 Ủy ban Thường vụ Quốc hộiy ban nhân dân câc câp
- Ngh q y tị ủ ện trường VKSNDTC
- Quy t đ nhện trường VKSNDTC ị
❖ Hiến pháp, Luật, Bộ luật và Nghị quyết của Quốc hội
ư Hiến pháp:là luật cơ bản của Nhà nước quy định những vấn đề quan trọng nhất và cơ bản nhất của đất nước như chế độ chính trị chế độ kinh tế các chính sách của nhà nước về văn hóa giáo dục khoa học công nghệ an ninh quốc phòng đối
ngoại các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước
và nhiệm vụ quyền hạn của các cơ quan nhà nước quốc kỳ quốc huy quốc ca thủ đô ngày Quốc khánh
Ư Đạo luật, bộ luật:quy định những vấn đề cơ bản quan trọng thuộc các lĩnh vực kinh tế xã hội quốc phòng an ninh tài chính tiền tệ , ngân sách , thuế , dân tộc,
Trang 10tôn giáo , văn hóa , giáo dục y tế khoa học công nghệ môi trường đối ngoại tổ chức
Trang 11và hoạt động của bộ máy nhà nước chế độ công vụ cán bộ công chức quyền và
nghĩa vụ của công dân
Ư Nghị quyết của Quốc hội:được ban hành để quyết định nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội dự toán ngân sách của nhà nước và phân bố Ngân sách trung ương
điều chỉnh ngân sách nhà nước phê chuan quyết toán ngân sách nhà nước quy định chế độ làm việc của Quốc hội Ủy ban thường vụ Quốc hội ( UBTVQH) , Hội đồng dân tộc, các ủy ban của Quốc hội đoàn đại biểu Quốc hội Đại biểu quốc hội phê
chuẩn điều ước quốc tế quyết định các vấn đề khác thuộc tham quyền của Quốc hội
❖ Pháp lệnh, Nghị quyết của UBTVQH
Ư Pháp lệnh: quy định những vấn đề được Quốc hội giao Sau một thời gian thực hiện trình quốc hội xem xét quyết định Ban hành thành đạo luật và bộ luật
Ư Nghị quyết: được ban hành để giải thích hiến pháp luật pháp lệnh hướng
dẫn hoạt động của hội đồng nhân dân quyết định tuyên bố tình trạng chiến tranh
tổng động viên hoặc động viên cục bộ ban bố tình trạng khan cấp trong cả nước
hoặc ở từng địa phương và quyết định những vấn đề khác thuộc tham quyền của
UBTVQH
❖ Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước
Ư Lệnh:được ban hành để công bố chính thức hiến pháp đạo luật bộ luật
nghị quyết của Quốc hội pháp lệnh nghị quyết của UBTVQH ; tổng động viên hoặc động viên cục bộ ban bố tình trạng khan cấp trong cả nước hoặc ở từng địa phương
Ư Quyết định: được ban hành để giải quyết những vấn đề cụ thể thuộc tham quyền của Chủ tịch nước Ví dụ : bổ nhiệm miễn nhiệm cách chức Phó Thủ tướng
bộ trưởng và các thành viên chính phủ , cho nhập quốc tịch Việt Nam , cho thôi
quốc tịch Việt Nam , Tước quốc tịch Việt Nam, đặc xá
❖ Nghị định Chính phủ
ƯQuy định chi tiết việc thi hành luật nghị quyết của Quốc hội pháp lệnh
nghị quyết của UBTVQH ; lệnh , quyết định của Chủ tịch nước;
ƯQuy định các biện pháp cụ thể để thực hiện chính sách kinh tế xã hội quốc phòng an ninh tài chính tiền tệ Ngân sách thuế dân tộc tôn giáo văn hóa giáo dục y