THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN: 1.Tên sáng kiến: Một số biện pháp giúp trẻ 25 – 36 tháng phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học – thơ.. BÁO CÁO MÔ TẢ SÁNG KI
Trang 1SÁNG KIẾN MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 25 – 36 THÁNG PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG
LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC - THƠ
===============
I THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN:
1.Tên sáng kiến: Một số biện pháp giúp trẻ 25 – 36 tháng phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học – thơ.
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học – Thơ.
3 Tác giả:
Họ và tên: Nguyễn Thị Phương - Nữ
Ngày, tháng, năm sinh : 05/11/1991
Trình độ chuyên môn : Đại học sư phạm mầm non
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường MN Đồng Thanh – huyện Vũ Thư – tỉnh Thái Bình Điện thoại : 0962065096
4 Đơn vị áp dụng sáng kiến:
Tên đơn vị : Trường MN Đồng Thanh
Địa chỉ : Thôn Đồng Đại 3 – xã Đồng Thanh – huyện Vũ Thư – tỉnh Thái Bình Điện thoại : 0363.624.188
5 Đồng tác giả: Không
6 Chủ đầu tư: Không
7 Đơn vị áp dụng sáng kiến:
Tên đơn vị : Trường MN Đồng Thanh
Trang 2Địa chỉ : Thôn Đồng đại 3 – xã Đồng Thanh – huyện Vũ Thư – tỉnh Thái Bình Điện thoại : 0363.624.188
8 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Tháng 9 năm 2018.
BÁO CÁO MÔ TẢ SÁNG KIẾN 1.Tên sáng kiến: Một số biện pháp giúp trẻ 25 – 36 tháng phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học – Thơ.
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học – Thơ.
3 Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1 Tình trạng và giải pháp
Trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách con người nói chung và trẻ
mầm non nói riêng thì ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng không thể thiếu được
Hay như nhà văn – nhà thơ người Anh Samuel Jonhson đã khẳng định:
“ Ngôn ngữ là y phục của tư duy”.
Vì thế phát triển ngôn ngữ cho trẻ là nhiệm vụ quan trọng nhất ở trường mầm non Hoạt động này không những nhằm giúp trẻ hình thành và phát triển các năng lực ngôn ngữ như nghe, nói, tiền đọc và tiền viết, mà còn giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, nhận thức, tình cảm… Đó là chiếc cầu nối giúp trẻ bước vào thế giới lung linh, huyền ảo, rực rỡ sắc màu của xã hội loài người Vì vậy, trẻ nói năng mạch lạc, được làm quen với chữ viết tiếng Việt, được chuẩn bị sẵn sang để bước vào lớp một là yêu cầu trọng tâm của phát triển ngôn ngữ cho trẻ ở trường mầm non
Hơn nữa ngôn ngữ còn là phương tiện để phát triển tư duy, là công cụ hoạt động trí tuệ và là phương tiện để giáo dục tình cảm, thẩm mỹ cho trẻ Như vậy ngôn ngữ có vai trò to lớn đối với xã hội và đối với con người Vấn đề phát triển ngôn ngữ một cách có hệ thống cho trẻ ngay từ nhỏ là nhiệm vụ vô cùng quan trọng
Trang 3Đặc biệt với lứa tuổi 25 – 36 tháng đây là giai đoạn đầu của ngôn ngữ tiếp bước cho trẻ trong giai đoạn phát triển sau này Tư duy của trẻ trong giai đoạn này
là tư duy trực quan hành động nên ngôn ngữ của trẻ cũng đơn giản nó gắn với các
sự vật, hiện tượng, hình ảnh…mà trẻ có thể nhìn thấy, sờ thấy hàng ngày, trẻ cũng thích được đặt các câu hỏi để giải đáp cho sự tìm tòi sáng tạo của mình như “Ai”,
“Cái gì”…và từ đó hình thành nên nền tảng ngôn ngữ cho trẻ
Nhưng trên thực tế ở độ tuổi 25 – 36 tháng sự phát triển ngôn ngữ của trẻ là không đồng đều Một số trẻ chưa đi học qua nhóm trẻ 18 – 24 tháng nên đi học vẫn chưa có được vốn ngôn ngữ cần thiết mà độ tuổi cần đạt được, một số cháu chỉ mới nói được những từ đơn giản hoặc chỉ mới ê – a khi muốn thể hiện nhu cầu Trẻ còn bị ảnh hưởng bởi tiếng địa phương, còn nói ngọng nhiều, khả năng phát âm kém, dùng từ chưa chính xác, chưa biết cách diễn tả được ý hiểu của mình cho người khác Thêm nữa là sự quan tâm của gia đình trẻ là không giống nhau, kiến thức dạy trẻ phát triển ngôn ngữ trong độ tuổi nhà trẻ của phụ huynh còn hạn chế, nhiều trẻ có bố mẹ đi làm ăn xa ở với ông bà nên việc giáo dục chăm sóc trẻ còn chưa được quan tâm nhiều, còn có phụ huynh vì mải công việc ít giành thời gian trò chuyện với con nhiều cũng như nghe con nói và thường chiều theo ý của con việc đó cũng phần nào gây nên việc chậm nói ở trẻ
Và cũng qua trực tiếp giảng dạy trẻ trong độ tuổi 25 – 36 tháng tôi nhận thấy “Thơ” là một loại hình tác phẩm văn học, ngôn ngữ của thơ giàu âm thanh, hình ảnh, tình cảm cũng như nhịp điệu, lời thơ ngắn gọn dễ hiểu và có thể tận dụng nó trong mọi hoạt động, nó rất phù hợp cho việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ,
và sẽ đem lại được những kết quả tốt nhất
Chính vì thế mà tôi đã lựa chọn đề tài: “ Một số biện pháp giúp trẻ 25 – 36 tháng phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học – Thơ” với mong muốn nâng cao khả năng về ngôn ngữ cho trẻ qua đó giúp trẻ phát triển toàn diện
3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
3.2.1- Mục đích của giải pháp:
Trang 4Trên cơ sở thực trạng ngôn ngữ của trẻ ở giai đoạn 25-36 tháng và sự phong phú về ngôn ngữ của thơ, qua đó đề xuất một số biện pháp giúp trẻ 25 – 36tháng phát triển ngôn ngữ thông qua hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học – Thơ, nhằm giúp trẻ phát triển khả năng nghe, hiểu, mở rộng vốn từ cho trẻ một cách có logic, trình tự và chính xác, nâng cao và khắc phục những hạn chế về khả năng ngôn ngữ, đồng thời góp phần tạo tiền đề cho việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ
3.2.2-Nội dung giải pháp:
Nâng cao chất lượng ngôn ngữ cho trẻ là một việc quan trọng đối với trẻ 25
- 36 tháng tuổi, nó không chỉ giáo dục toàn diện nhân cách cho trẻ mà nó còn là điều kiện cần, là nền tảng vững chắc cho mọi hoạt động của trẻ sau này
3.2.2.1: Tạo môi trường văn học cho trẻ
Môi trường học tập tốt có hiệu quả là môi trường gây hứng thú cho trẻ phát
huy được sự tìm tòi, sáng tạo cho trẻ Chính vì vậy tôi luôn cố gắng tạo ra nhiều
đồ dùng và trang trí lớp sao cho thật hấp dẫn
Với đặc điểm của trẻ nhà trẻ là luôn yêu thích cái đẹp, luôn muốn tìm tòi, khám phá do vậy tôi rất trú trọng trong việc xây dựng môi trường quanh các con nhất là ở các góc và đặc biệt là góc văn học Tôi đặt ở đó những thứ có thể thu hút trẻ, kích thích sự tìm tòi, học hỏi của trẻ như rối, tranh ảnh về các bài thơ, truyện… qua đó tôi cũng có thể đặt ra câu hỏi cho trẻ để khuyến khích trẻ giao tiếp cùng tôi, cũng cho trẻ được trò chuyện với nhau về những cái trẻ nhìn thấy Qua đó cũng củng cố, mở rộng vốn từ cho trẻ
Ví dụ: Tôi trang trí góc theo hướng mở để ở đó những bức tranh thơ, quyển
truyện, những con rối…thay đổi theo từng chủ đề khác nhau.Trẻ sẽ được tự chọn xem theo ý thích, trẻ sẽ trò chuyện với nhau về các nhân vật trẻ nhìn thấy, tôi cũng có thể đặt ra các câu hỏi cho trẻ ví dụ như : “Đây là con gì?”, “ con thấy ở đâu?”, “Đây là gì của thỏ?”, “ Màu gì?”…
Rất nhiều câu hỏi có thể đặt ra và khuyến khích trẻ trả lời Tôi cũng có thể lấy những cuốn thơ, truyện ở đó để đọc cho trẻ nghe
Trang 5Chính những việc làm tưởng đơn giản như thế này nhưng đã góp phần kích thích sự say mê tìm tòi, tính cẩn thận trong công việc và quan trọng hơn là tạo cơ hội cho trẻ phát triển được ngôn ngữ của mình
Không chỉ có môi trường trong lớp mà môi trường xung quanh được xây dựng trang trí với mục đích cho trẻ trải nghiệm cũng là không gian lý tưởng mà tôi lựa chọn như các góc đẹp trên sân trường, góc đọc sách của trường để tăng thêm hứng thú cho trẻ, từ đó mở rộng cho trẻ về ngôn ngữ
3.2.2.2: Thông qua các hoạt động
Các hoạt động của trẻ trong trường mầm non có vai trò quan trọng trong việc phát triển toàn diện cho trẻ nói chung và cách riêng là việc giúp trẻ phát triển ngôn ngữ
a.Hoạt động học ( Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học - Thơ)
Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học – Thơ là phương tiện hữu hiệu phát triển ngôn ngữ cho trẻ: đọc, nói, nghe…hình thành cho trẻ kỹ năng nói mạch lạc, cung cấp cho trẻ vốn từ phong phú
Với đặc điểm nhận thức của trẻ là “tư duy trực quan hành động” nên khi tiến hành hoạt động học để đảm bảo đạt được kết quả cao nhất tôi luôn hướng tới việc chuẩn bị thật tốt để qua đó trẻ sẽ lĩnh hội được ngôn ngữ một cách nhiều nhất cho trẻ cụ thể là:
Trang 6+ Đặt ra mục tiêu mà trẻ cần đạt được về ngôn ngữ cả ở nội dung cũng như
kỹ năng
+ Lựa chọn những bài thơ có nội dung đơn giản, ngôn từ dễ hiểu, gần gũi với trẻ
+ Đồ dùng phải đẹp, bắt mắt phù hợp với bài dậy, đảm bảo tính an toàn và
vệ sinh cho trẻ
+ Nếu là tranh minh họa phải rõ nét, đẹp, phù hợp với bài thơ
+ Bản thân giáo viên phải có kỹ năng và thể hiện được giọng đọc, ngữ điệu của bài thơ
Bằng tất cả những gì có được cũng như một chút sáng tạo trong nội dung thì tôi đã tạo cho trẻ hứng thú hơn khi tham gia hoạt động cùng cô và sẽ được thể hiện nhiều hơn qua đó cô cũng giúp trẻ phát triển ngôn ngữ tốt hơn
Ví dụ: Trong chủ đề “Đồ dùng đồ chơi của bé” tôi lựa chọn những bài thơ
có nội dung gần gũi như: “Khăn nhỏ”, “Đôi dép xinh”…
- Chủ đề “ Cây và những bông hoa đẹp” : “ Cây bắp cải”, “ quả thị”…
- Chủ đề “ Những con vật đáng yêu”: “ con cua”, “ gà gáy”…
Với bài thơ “ Khăn nhỏ” để thu hút trẻ tôi sẽ tặng cho trẻ một chiếc khăn tay , đọc thơ tôi sẽ sử dụng tranh vẽ nội dung bài thơ và hỏi trẻ: Đây là gì?, con thường dùng làm gì? Ai thường quàng khăn cho con? Qua những câu hỏi như vậy trẻ sẽ được cung cấp vốn từ, biết được công dụng và biết cách diễn đạt
Trong bài thơ có từ “ Bay bay” tôi sẽ giải thích cho trẻ hiểu qua hành động như thế trẻ sẽ khái quát và hiểu được ý nghĩa của từ
Ngoài việc cung cấp thêm vốm từ mới cho trẻ thì bằng việc cho trẻ được thể hiện đọc thơ thì tôi sẽ sửa được cho trẻ lỗi nói ngọng, nói lắp… những lỗi trẻ thường gặp
Bên cạnh thơ tôi cũng trú trọng phát triển ngôn ngữ then cho trẻ ở loiaj hình văn học nữa đó là truyện và hình thức tiến hành cũng được tôi sử dụng như với thơ
b.Lồng ghép trong các hoạt động khác
Trang 7Không chỉ riêng ở hoạt động học mà trong mỗi hoạt động tôi đều tạo mọi điều kiện cho trẻ được phát triển ngôn ngữ và then nữa đó là lồng ghép thơ trong
đó cho trẻ dễ hiểu, dễ hình dung để cung cấp và củng cố vốn từ cho trẻ
- Trong hoạt động ngoài trời: Với môi trường thoáng đãng trẻ được vui
chơi thì tôi cũng hướng trẻ tiếp nhận vốn từ như tên đối tượng, đặc điểm, màu sắc
Bên cạnh đó tôi cũng tích hợp thơ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ bằng cách tận dụng những trò chơi dân gian cho trẻ chơi khi dạo chơi ngoài trời ở đó có những bài đồng dao dễ nhớ, trẻ cũng dễ thuộc và nó gắn liền với hoạt động hoặc các đối tượng
Ví dụ: Khi cho trẻ thăm quan vườn hoa tôi sẽ sử dụng những câu hỏi đàm
thoại về đối tượng, giúp cung cấp vốn từ cho trẻ như: Đây là đâu? Đây là gì? Đây
là bộ phận gì? Bông hoa có màu gì? Lá có màu gì?
Chơi trò chơi dân gian “ Dung dăng dung dẻ” trẻ vừa đọc đồng dao vừa thực hiện theo lời bài đồng dao đó:
Dung dăng dung dẻ
Dắt trẻ đi chơi
Mỏi chân lắm rồi
Thì ngồi sụp xuống
- Trong hoạt động góc: Trẻ chơi trong góc của mình tôi luôn khuyến khích
trẻ giao tiếp cùng nhau để củng cố cho trẻ cách diễn đạt cũng như rèn kỹ năng nói cho trẻ, bên cạnh đó tôi cũng trò chuyện cùng trẻ bằng những câu hỏi đơn giản như Ai?, Cái gì? để cung cấp cho trẻ vốn từ về sự vật hiện tượng Đặc biệt ở góc học tập tôi khuyến khích trẻ đọc thơ hoặc từ tranh ảnh, những quyển sách có tại góc trẻ có thể trò chuyện với nhau và tự do cùng nhau nói về bức tranh quyển truyện đó theo ý thích
- Hoạt động ăn - ngủ:Ngay cả trong giờ ăn - ngủ của trẻ tôi cũng cố gắng để
làm giàu vốn ngôn ngữ của trẻ Thay vì nhắc trẻ lúc ồn ào khi đến giờ ăn - ngủ thì tôi có thể cho trẻ đọc thơ về giờ ăn, giờ ngủ Trẻ vừa tự giác thực hiện hơn mà qua
đó tôi cũng có thể giúp trẻ phát triển khả năng về ngôn ngữ, rèn cho trẻ kỹ năng nghe và nói
Trang 8Ví dụ: Khi kê xong bàn ăn cho trẻ Sau khi trẻ ngồi vào bàn tôi cho cả lớp
đọc bài “ giờ ăn”
Đến giờ ăn cơm
Bé ngồi vào bàn Tay phải cầm thìa Tay trái giữ bát
Xúc cho gọn gang Không rơi không vãi
- Các hoạt động học khác:
+ Nhận biết tập nói: Với tiết học này tôi luôn cố gắng tạo điều kiện cho trẻ được nói nhiều, được tiếp xúc trực tiếp với đối tượng để khám phá làm giàu vốn
từ cho trẻ, tôi cũng có thể dùng các câu đố một dạng của thơ để cho trẻ đoán…
+ Hoạt động giáo dục âm nhạc: tôi cũng có thể cho trẻ đọc thơ có nội dung
sẽ thể hiện trong bài hát rồi trò chuyện với trẻ một hình thức gây hứng thú vào bài
Ví dụ: Khi dạy trẻ bài hát “ Lái ô tô” hay khi dạy trẻ nhận biết ô tô tôi có
thể đặt câu đố vào bài:
Xe gì bốn bánh Chạy ở trên đường Còi kêu bim bim Chở hàng chở khách? (Ô tô) Những câu đố ngắn gọn như một bài thơ nhỏ trẻ cũng dễ nhớ, ngoài việc đoán được tên là ô tô thì từ câu đố đó trẻ cũng biết được đặc điểm, công dụng của
ô tô
Như vậy trong tất cả các hoạt động giáo viên đều có thể lồng ghép thơ cũng như giúp trẻ phát triển được ngôn ngữ, cũng qua đó trẻ biết được nhiều hơn về thế giới xung quanh, cũng góp phần giúp trẻ nhận thức về chúng Ngôn ngữ phát triển kéo theo các quá trình tâm lý phát triển và hơn thế nữa là góp phần giáo dục toàn diện cho trẻ
3.2.2.3: Sáng tạo trong đồ dùng đồ chơi
Trang 9Với sự quan tâm của Phòng giáo dục, ban giám hiệu nhà trường đã cấp phát
và đầu tư mua sắm đồ dùng trang thiết bị phục vụ cho dạy và học song đồ dùng trực quan vẫn còn ít, đôi lúc chưa đủ dẫn đến việc trẻ được thực tế trải nghiệm còn
ít, không hấp dẫn, tiết học buồn tẻ, không mang lại kết quả như mong muốn Nên bằng tất cả những gì được học tại trường cũng như học chị em đồng nghiệp cùng với những gì có thể tận dụng được như thanh tre, mảnh vải, vỏ đồ hộp , tôi cố gắng tạo ra những đồ dùng đồ chơi cho các con không chỉ bổ sung cho chính hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học mà còn sử dụng được trong nhiều hoạt động khác
Khi làm đồ chơi tôi luôn tuân thủ nguyên tắc đẹp, thể hiện được nội dung, qua đó giúp được trẻ trong nhiều hoạt động và đảm bảo an toàn cho trẻ đồng thời phù hợp với chủ đề
Ví dụ:Trong chủ đề thế giới động vật
tôi cho trẻ học bài thơ “ con cua”
ngoài những hình ảnh con cua qua
tranh ảnh tôi cũng làm những con cua
bằng những nguyên vật liệu sẵn có để
trẻ quan sát trước đó đàm thoại để trẻ
hiểu chi tiết hơn
Bên cạnh đó tôi có thể tận dụng
vẽ tranh thơ truyện trên các chất liệu dân gian khi dạy trẻ như mẹt, thúng… sử dụng vải dạ, vải cũ… làm những con rối phục vụ cho tiết học…
Trang 10Như vậy chỉ với một chút tìm tòi và sự khéo léo tôi đã tạo ra được những đồ dùng đồ chơi cho các con, nó không chỉ kích thích sự hứng thú của các con trong các tiết học, giúp các con có vốn từ tốt hơn, qua đó phát triển ngôn ngữ cho trẻ,
mà nó còn giúp các con biết bảo vệ môi trường hơn khi biết tận dụng những phế liệu
3.2.2.4: Ứng dụng công nghệ thông tin
Với xu thế xã hội ngày càng phát triển kéo theo những đổi mới về mọi mặt kinh tế xã hội Và với giáo dục là ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy (UDCNTT) Hiểu được điều đó tôi cũng cố gắng học hỏi chị em cũng như các nguồn thông tin trên internet để có được những bài dạy, những trò chơi hay cho trẻ hứng thú hơn khi cùng tôi tham gia hoạt động, qua đó giúp trẻ phát triển ngôn ngữ Cùng với việc sử dụng phần mền Powerpoint để thiết kế các tiết dạy hay phần mềm Violet tôi vừa tiết kiệm được thời gian chuẩn bị cho tiết dạy mà cũng thu hút được trẻ hơn
Cũng nhờ UDCNTT trong phần đầu hay phần trò chuyện tôi cũng tìm được những đoạn phim,những hình ảnh tĩnh và động phù hợp với chủ đề và cho chạy như vậy gây hứng thú cho trẻ rất lớn Không cần các hỗ trợ như đàn, đài đầu đĩa….chỉ với 1 chiếc máy tính tôi có thể lồng nhạc vào bài dạy, cho trẻ được xem những đoạn phim hay, những bài ngâm thơ…