1 VỤ CHẾ Đ ộ KẾ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN Kỹ năng, kiến thức nguời làm công tác Kế toán cần được trang bị để đáp ứng yêu cầu đổi mới Kế toán tại Việt N am ...12 VỤ CHẾ Đ ộ KÉ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN Đ
Trang 1» r * • •
m ® ® m • •
• Bi
* • VỤ CHẾ ĐỘ K
• • • • • •
HỘÍTHẢO KHOAHỌC
Bộ TÀI CHÍNH
• VỤ CHÊ DÛ KẾ TOÁN VÀ KIÊM TOÁN
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP ĐÀO TẠO, CẬP NHẬT GIÁO TrçÎNH GIẢNG DẠY
TRONG GIAI ĐOẠN MỚI
x £ h INDUSTRIAL
UNIVERSITY OF HOCHIMINH CITY
NHÀ XUẤT BẲN LAO ĐỘNG
Trang 2MỤC LỤC
VỤ CHẾ Đ ộ KÉ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN
Phát triển và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt N am 1
VỤ CHẾ Đ ộ KẾ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN
Kỹ năng, kiến thức nguời làm công tác Kế toán cần được trang bị để đáp ứng yêu cầu đổi mới
Kế toán tại Việt N am 12
VỤ CHẾ Đ ộ KÉ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN
Đổi mói phương pháp đào tạo để giúp người làm Kế toán đảp ứng được yêu cầu của xã hội 15
PGS.TS VÕ VĂN NHỊ, TS TRÀN THỊ THANH HẢI
Trao đổi về vấn đề thiết lập bộ chuẩn mực Kế toán cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) ở Việt Nam theo hướng tiếp cận Ifrs For SM Es 17
TS NGUYỄN THỊ THU HIỀN, ThS.NCS NGUYỄN THỊ THU HOÀN, ThS.NCS NGUYỄN THÚY HẠNH
Phương pháp giảng dạy Ke toán theo phương pháp Mooc - Học trực tuyến có quy mô lớn để phù họp với xu hướng Ke toán Quốc tế 25
PGS.TS NGUYỄN XUÂN HƯNG
Định hướng đào tạo Kế toán tại Việt Nam trong quá trình hội nhập chuẩn mực lập báo cáo tài chính Quốc tế (IFR S) 32
PGS.TS NGUYỄN HỮU ÁNH
Đổi mới đào tạo ngành Kế toán của các trường Đại học ở Việt Nam đáp ứng yêu cầu xã hội trong
xu thế hội n h ập 45
PGS.TS TRẦN PHƯỚC
Đổi mới và tiếp cận phương pháp giảng dạy các môn Ke toán theo IFRS dựa vào các nguyên tắc
Kế toán chung được thừa nhận (GAAP) hay khuôn mẫu Ke toán 53
PGS.TS TRẦN THỊ CẨM THANH, ThS TRẦN THỊ YẾN
Đào tạo Kế toán trong thời kỳ hội nhập kinh tế Thế giới 58
TS NGUYỄN THỊ THU HIỀN, ThS PHẠM TÚ ANH, ThS TRẦN THỊ QUỲNH HƯƠNG
Một số các thay đổi cần thiết trong việc đào tạo Kế toán tại các trường Đại học Việt Nam dưới
sự tác động của việc chuyển đổi sang IFR S 66
TS TRẦN HUY HOÀNG
Chia sẻ về góc nhìn đối với người làm nghề Ke toán cần có những kỹ năng, hiểu biết gì để đáp ứng các yêu cầu thực tế tại doanh nghiệp hiện n ay 78
TS TRẦN NGỌC HÙNG
Đào tạo Kế toán - Kiểm toán viên giai đoạn triển khai IFRS trong các trường Đại học Việt Nam .88
1
Trang 3TS CAO THỊ CẨM VÂN, ThS NCS LÊ THỦY NGỌC SANG, SV: ĐÕ THỊ TƯỜNG VY, NGUYỄN HỮU THẮNG
Những nhân tố ảnh hưởng đến việc cải cách hệ thống Kế toán công Việt Nam trong điều kiện vận dụng lý thuyết quản lý công m ớ i 94
PGS.TS PHAN ĐỨC DŨNG
Các giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đầu ra tại các trường Đại học Cao đẳng có đào tạo về Kế toán : 109
TS NGUYỄN THỊ NGỌC LAN
Áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính Quốc tế ( IFRS) xu hướng và những thách thức đối với Việt Nam trong quá trình cải cách Kê toán 123
TS NGUYỀN THỊ MAI HƯƠNG
Mô hình giáo dục “Học Tập Chủ Động” - Kinh nghiệm của một số trường Đại học ở Châu  u 127
TS TRƯƠNG THANH HẰNG, TS NGUYỄN LA SOA
Đổi mới chương trình đào tạo Ke toán ưong các trường Đại học Việt Nam - Nên tiếp cận theo nguyên tắc hay theo qui tắc 136
TS PHẠM QUANG HUY
Nhận diện khó khăn và thách thức khi áp dụng IFRS vào quá trình giảng dạy Kế toán tại các trường Đại học tại Việt Nam 148
TS PHẠM QUANG HUY
Giới thiệu mô hình PBL - Học tập trên nền tảng nhận diện vấn đề vào công tác giảng dạy Kế toán tại các trường Đại học của Việt Nam khi áp dụng IFRS 155
ThS* CỒ THỊ THANH HƯƠNG, TS HUỲNH TẤN DŨNG
Đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy môn học Ke toán tài chính tại các trường Đại học Việt Nam trong xu thế hội nhập Quốc t ế 162
TS ĐƯỜNG THỊ QUỲNH LIÊN
Khó khăn, thách thức trong việc tiếp cận đào tạo IFRS tại các trường Đại học Việt N a m 168
ThS LÊ HOÀNG PHƯƠNG, ThS NGUYỄN MẠNH TUYỂN
Đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo Kế toán tại các trường Đại học, Cao đẳng để phát triển
ThS.NCS VŨ THỊ THANH BÌNH
Đào tạo Ke toán tại các trường Đại học, Cao đẳng hiện nay: đổi mới theo hướng tiệm cận với yêu cầu thực tiễ n 180
ThS NGUYỄN NGỌC LAN, ThS NGUYỀN THỊ cúc
Áp dụng IFRS tại Việt Nam - Những thách thức và một số khuyến nghị cho các trường Đại học 186
11
Trang 4ThS PHẠM HUỲNH LAN VI
Thực trạng và giải pháp hoàn thiện việc thực hành nghề nghiệp của sinh viên ngành Ke toán 192
ThS PHẠM THỊ LAI
Yêu cầu về đào tạo khi thực hiện IFRS ở Việt N a m 200
ThS TRẦN THỊ PHƯƠNG LAN, ThS NGUYỄN THỊ KIÈU OANH, ThS v ũ HẢI YẾN
Một số trao đổi về phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ngành Kế toán tại các trường Đại học, Cao đẳng hiện nay 205
PGS.TS CHÚC ANH TÚ
Bàn về vận dụng chuẩn mực Kế toán Quốc tế Thực trạng & Giải pháp 213
PGS.TS NGUYỄN CÔNG PHƯƠNG
Thách thức và giải pháp trong đào tạo Ke toán một khi Việt Nam áp dụng IFRS 218
PGS.TS NGÔ THỊ THU HỒNG, ThS NGUYỄN THỊ NGA
Hệ thống pháp lý Ke toán của Việt Nam ảnh hưởng đến việc áp dụng IFRS trong đào tạo Kế toán tại các trường Đại học ở Việt Nam 228
TS NGUYỄN THỊ MAI HƯƠNG
Đổi mới chương trình, nâng cao chất lượng đào tạo chuyên ngành Ke toán Kiểm toán đáp ứng yêu cầu hội nhập 235
TS TRẦN HỒNG VÂN, ThS DƯƠNG HOÀNG NGỌC KHUÊ
Tích họp IFRS trong chương trình đào tạo ngành Kế to á n 240
ThS NGUYỄN HOÀNG THÁI, TS NGUYỄN THỊ PHƯƠNG DUNG
Nhận định về thuận lợi và khó khăn khi áp dụng IFRS ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập Quốc
t ế 249
B ộ MÔN KẾ TOÁN
Đánh giá kết quả đào tạo cho sinh viên ngành Kế toán tại các trường Đại học địa phương - Trường
Ị hợp Đại học Quảng N am 256
Ị TS ĐÕ MINH THOA
flSự cần thiết và thực trạng chương trình đào tạo chuẩn mực Kế toán Quốc tế và chuẩn mực báo
7 cáo tài chính Quốc tế ở học viện tài c h ín h 266
ps LÊ THỊ HẢI BÌNH, ThS NGUYỄN QUỐC NHẤT, TS HUỲNH TẤN DŨNG
w ổ i mới đào tạo kế toán của các nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt N am 274
, MS ĐINH THỊ KIM XUYẾN
Ip toán công Việt Nam từng bước tiệm cận với thông lệ Quốc t ế 283
)ạ ^ PHẠM THỊ THÚY HẰNG
lững bất cập tồn tại phương pháp giảng dạy đào tạo Kế toán trong giai đoạn hiện nay 288
Trang 5TS LÂM THỊ HỒNG HOA, TS NGUYỄN TIÉN HÙNG
Đào tạo theo hướng tiếp cận chuẩn mực Ke toán Quốc tế tại các trường đại học Việt Nam đáp ứng yêu cầu hội n h ập 296
TS NGUYỄN TUẤN ANH
Một số ý kiến nhằm tăng cường đôi mới đào tạo Đại học phù hợp định hướng áp dụng hệ thông chuẩn mực Kế toán tại Việt N am 301
ThS ĐẶNG THỊ MAI TRANG
Thu hẹp khoảng cách giữa chương trình đào tạo Đại học và yêu cầu tuyển dụng thực tế lĩnh vực Tài chính, Kế toán - Kinh nghiệm hợp tác giữa tổ chức nghề nghiệp Quốc tế và cơ sở đào tạo Việt N am 308
ĐẶNG XUÂN CẢNH
Đào tạo IFRS - Chia sẻ một vài kinh nghiệm 316
CHUNG THÀNH TIẾN
Đào tạo Kế toán tại các trường Đại học, Cao đẳng hướng đến nhu cầu hội nhập kinh tế Quốc tế
và triển khai áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) tại Việt Nam 320
PHAN LÊ THÀNH LONG
Đào tạo Kế toán đáp ứng sự thay đổi của môi trường kinh d o an h 328
BAN KẾ TOÁN QUỐC TẾ
Nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ Ke toán tại đơn vị để phục vụ cho việc lập BCTC theo 1FRS 333
ThS NGUYỄN THỤY MINH CHÂU
Nâng cao năng lực cạnh tranh của nguồn nhân lực Ke toán Kiểm toán Việt Nam thông qua mô hình hợp tác chiến lược hội nghề nghiệp và trường Đại h ọ c 340
PGS.TS TRẦN ĐÌNH KHÔI NGUYÊN
Bàn về vấn đề đào tạo chuẩn mực IFRS trong các cơ sở giáo dục ở Việt N a m 351
TS PHAN THỊ DUNG
Định hướng chương trình đào tạo Kế toán trong môi trường hội nhập chuẩn mực báo cáo tài chính Quốc t ế 354
ThS.NGUYỄN BÍCH HƯƠNG THẢO, ThS.NGUYỄN THỊ LIÊN HƯƠNG
Đổi mới đào tạo Kế toán tại trường Đại học và Cao đẳng đáp ứng yêu cầu hội nhập Kế toán Quốc
tế 360
T h.s LÊ THỊ THANH HUỆ, T h.s PHAN HỒNG NHUNG
Những khó khăn, thách thức trong việc đào tạo IFRS tại các trường Đại học và Cao đ ẳn g 369
IV
Trang 6ĐÀO TẠO KẾ TOÁN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG HIỆN NAY: ĐỒI MỚI
THEO HƯỚNG TIỆM CẬN VỚI YÊU CẦU THỤC TIỄN
ThS.NCS Vũ Thị Thanh Bình1
TÓM TÁT
Bài viết đặt ra vấn đề về cải tiến chương trình và phương pháp đào tạo trong kế toán theo hướng tiêm cận với chương trình đào tạo của các nước tiên tiến trong xu hướng hội nhập kinh tê thế giới Bài viết cũng đã trình bày những yêu cầu về đặc điểm công việc theo khung phát triển nghề nghiệp kế toán từ khi mới ra trường đến khi đảm nhận các vị trí then chốt về tài chính như
kế toán trưởng, CFO trong doanh nghiệp, và những yêu cầu về năng lực nghề nghiệp thông qua
3 yếu tố: Kiến thức, kỹ năng, thái độ mà doanh nghiệp mong muốn từ nguồn nhân lực kế toán
Từ đó, bài viết đề xuất tóm lược một số ý kiến đổi mới về chương trình và phương pháp đào tạo
kế toán tại các trường đại học, cao đẳng đào tạo về kể toán
Từ khoá: Sinh viên kế toán sau tốt nghiệp, nguồn nhân lực kế toán, năng lực nghề nghiệp kế
toán.
1 Giới thiệu
Nhân lực kế toán là nguồn lực lao động hoạt động trong mọi loại hình doanh nghiệp, trong tất cả các lĩnh vực kinh doanh Báo cáo lương của Robert Walters (2016) chỉ ra rằng nhu cầu về nguồn nhân lực kế toán có sự tăng trưởng, nhu cầu về kế toán có tay nghề và chuyên gia tài chính tăng lên, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất, bất động sản Theo báo cáo thì các ứng viên có kỹ năng giao tiếp và có sự nhạy bén sẽ có lợi thế trong khi ứng tuyển Ngoài ra, sự khác biệt đáng kể về mức lương của kế toán giữa các vị trí tuyển dụng từ mới ra trường đến chức vụ quản lý, thêm vào
đó là sự khác biệt về mức lương giữa các ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh khác nhau (báo cáo lương của Jobstreet.com, 2016) cũng giúp cho người làm kế toán cần có kế hoạch phát triển bản thân và định hướng nghề nghiệp
Kể từ năm 2015, khi Việt Nam gia nhập chính thức vào cộng đồng AEC, kế toán là một trong 8 ngành nghề được tự do dịch chuyển giữa các quốc gia thành viên của cộng đồng AEC Đây là cơ hội mở ra về thị trường làm việc, môi trường làm việc cho lao động kế toán khi được dịch chuyển, tiếp xúc với lao động trong khu vực Nhưng thách thức không ít đối với nhân lực kế toán khi chương trình đào tạo còn chưa có sự kết nối giữa lý thuyết với thực hành và ít sự họp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp (Nguyễn Vĩnh Khương, Đoàn Anh Thư, 2014) Lao động
kế toán Việt Nam bị đánh giá thấp hơn so với lao động trong khu vực về trình độ chuyên môn,
1 ThS.NCS Vũ Thị Thanh Bình, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, Emaỉl: ThanhbinhI71@gmail.com
180
Trang 7trình độ ngoại ngữ, các kỹ năng mềm khác, và việc nắm vững các thông lệ và nguyên tắc kế toán quốc tế (Trần Khánh Lâm, Lê Thị Bích Hải, 2015)
Những cơ hội và thách thức trong nghề nghiệp kế toán cũng đặt ra bài toán chất lượng đào tạo các trường đại học, cao đẳng đào tạo chuyên ngành kế toán Theo quy định tại Nghị quyết 63 ban hành ngày 22/7/2016 của Chính phủ thì việc xét chỉ tiêu tuyển sinh của cơ sở đào tạo sẽ dựa trên điều tra, công bố tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm Quy định này đã gắn nguồn tuyển sinh đầu vào dựa trên chất lượng đào tạo đầu ra của cơ sở đào tạo Nếu không có sản phẩm đầu
ra có chất lượng, đáp ứng được yêu cầu của thị trường, thi tỷ lệ sinh viên đào tạo ra thất nghiệp
sẽ cao, các cơ sở đào tạo cần tự chịu trách nhiệm phải thay đổi, cải thiện chương trình đào tạo của mình Như vậy, việc đổi mới phương pháp, chương trình đào tạo là bài toán sống còn khi hiện nay, sinh viên có nhiều thông tin lựa chọn về cơ sở đào tạo và khi thực thi quy định về việc gắn giữa chất lượng đào tạo đầu ra và chỉ tiêu tuyển sinh đầu vào của các cơ sở đào tạo
2 Những yêu cầu công việc đối vói lao động kế toán hiện nay và định hưóng đổi mói đào tạo kế toán tại các trường đại học, cao đẳng
2.1 Những yêu cầu công việc đối với lao động kế toán hiện nay
Lương là một thước đo hiệu quả làm việc của người lao động tại doanh nghiệp, cũng chính
là việc ghi nhận những cống hiến của lao động trong thành quả chung của doanh nghiệp, cho nên mức lương được Robert Walters hay Jobstreet.com công bố năm 2016 cho thấy sự khác biệt về giữa các vị trí kế toán, giữa số năm kinh nghiệm làm việc, giữa các ngành nghề khác nhau Sự khác biệt về mức lương bắt nguồn tù' những yêu cầu về công việc, về năng lực nghề nghiệp đối với từng vị trí làm việc khác nhau Càng lên các vị trí cao thì yêu cầu về tính chất công việc và năng lực nghề nghiệp càng cao
- về yêu cầu công việc: Nghiên cứu của Vũ Thị Thanh Bình và cộng sự (2016) cho thấy
sự khác biệt về yêu cầu công việc mà các doanh nghiệp đòi hỏi tùy theo các vị trí tuyến dụng Vị
trí kế toán trưởng trở lên đòi hỏi chủ yếu về yêu cầu: Lập BCTC; lập các hảo cảo thuế và hoạch định, hoàn thiện các thủ tục thuế; lập bảo cáo quản trị, dự toán, xây dựng kế hoạch; tố chức hệ thong thông tin kế toán, cải thiện quy trình; kiếm soát, phân tích dữ liệu kế toán tài chính, vị trí
này đỏi hỏi ứng viên có kinh nghiệm làm việc trên 5 năm và có chứng chỉ kế toán trưởng Vị trí
kế toán tổng hợp có yêu cầu công việc chủ yếu về: Kiểm soát nghiệp vụ, chứng từ, so sách; lập BCTC; lập các bảo cảo thuế, thực hiện thủ tục thuế; thực hiện các nghiệp vụ phần hành; phân tích số liệu, hướng dẫn nghiệp vụ Trong khi đó, các doanh nghiệp tuyển dụng yêu cầu đối với
các vị trí kế toán phần hành như kế toán thanh toán, kế toán bán hàng, kế toán kho thì có yêu cầu chủ yếu đối với kế toán: Ghi chép, kiểm soát chứng từ, sổ sách; thực hiện các công việc phần hành như giao dịch ngân hàng, theo dõi thu chi, thanh toán, theo dõi nhân sự tiền lương, theo dõi TSCĐ
181
Trang 8- về yêu cầu kiến thửc, kỹ năng, thái độ làm việc: Kết quả nghiên cứu của Vũ Thị Thanh Bình và cộng sự (2016) cho thấy yêu cầu kiến thức đối với các vị trí kế toán cần có đó là kiến
thức về chuẩn mực, chế độ kế toán; kiến thức về chính sách thuế; kiến thức về tài chính; hiếu đặc điểm doanh nghiệp Vị trí kế toán tổng hợp trở lên đòi hỏi thêm việc vận dụng kiến thức về kể
toán quản trị; kiểm toán; đầu tư; pháp luật Kỹ năng nghề nghiệp đòi hỏi lao động kế toán cần
phải thành thạo tin học văn phòng; kỹ năng giao tiếp, đàm phán, thuyết trình; kỹ năng tổ chức làm việc nhóm; định hướng nghề nghiệp; làm việc độc lập, xử lý quyết đoán Thái độ làm việc là một yếu tố quan trọng thể hiện cam kết của người lao động đối với doanh nghiệp Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy kiến thức và kỹ năng là 2 yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp hiện nay (Vũ Thị Thanh Bình, Đặng Thị Luân, 2016) Chính vì vậy và các doanh nghiệp hiện nay rất chú trọng vào xây dựng văn hóa doanh nghiệp Yêu cầu đối
với lao động kế toán về thái độ nghề nghiệp chủ yếu được các doanh nghiệp đề cập đến là: Có
tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình; tuân thủ nội quy, tiêu chuẩn công ty; chịu áp lực công việc; năng động, linh hoạt; trung thực, thân thiện, hòa đồng (Vũ Thị Thanh Bình và cộng sự, 2016) Các cơ sở đào tạo kế toán cần nắm bắt nhanh được đặc điểm về tính chất công việc, những yêu cầu về năng lực của lao động kế toán để có thể xây dựng chương trình đào tạo, đổi mới phương pháp đào tạo đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, giúp cho sinh viên kế toán tốt nghiệp có khả năng xin việc cao, sinh viên có khả năng hội nhập nhanh vào thị trường lao động trong và ngoài nước
2.2 Đổi mới chương trình và phương pháp đào tạo kế toán tại các trường Đại học, Cao đẳng
Từ những yêu cầu công việc mà doanh nghiệp đòi hỏi, những yêu cầu về năng lực gồm kiến thức, kỹ năng, thái độ làm việc nhà tuyển dụng cần tìm từ lao động kế toán thì lao động kế toán muốn tìm được vị trí công việc tốt phải tích lũy những kiến thức, những kỹ năng và có thái
độ làm việc phù hợp
Đối với các cơ sở đào tạo kế toán, việc nhìn nhận yêu cầu thực tế từ phía các doanh nghiệp, đơn vị sử dụng sản phẩm của quá trình đào tạo, đòi hỏi các trường Đại học, Cao đẳng cần có đổi mới về phương pháp đào tạo kế toán Một số đề xuất như sau:
- Phương pháp và chương trình đào tạo cần đi sát với các chuẩn chương trình đào tạo quốc tế, đáp ứng yêu cầu hội nhập: Hội nhập kinh tế dẫn đến hội nhập trong kế toán, do vậy,
phương pháp và chương trình đào tạo cần hướng theo những khung chương trình chung, cập nhật các phương pháp đào tạo mới Trong thời gian gần đây, sự thay đổi trong chế độ, chính sách kế toán theo hướng tiệm cận với chuẩn quốc tế càng rõ rệt, các quy định ban hành theo hướng chú trọng về bản chất của nghiệp vụ kế toán Thêm vào đó, lộ trình ban hành chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam (VFRS) vận dụng theo chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) được Bộ tài chính thúc đẩy thực hiện Những dấu hiệu này cho thấy xu hướng thay đổi trong những quy định
182
Trang 9pháp luật về kế toán, xu hướng quốc tế hóa Các cơ sở đào tạo kế toán cần tham gia đóng góp ý kiến nhiều hơn trong lộ trình ban hành và áp dụng VFRS Đối với hoạt động đào tạo, các cơ sở đào tạo cần đưa các môn học mang chuẩn quốc tế vào giảng dạy, giúp sinh viên tiếp cận với IFRS sớm Hiện nay, nhiều cơ sở đào tạo như trường Đại học Ngoại thương, Đại học lao động xã hội Đại học Điện lực; Đại học Công Nghiệp Hà N ộ i đã có những hoạt động như liên kết đào tạo, hoặc đã bắt đầu xây dựng chương trình đào tạo chất lượng cao được giảng dạy trên khung chương trình tiên tiến như chương trình đào tạo của ACCA cho sinh viên chuyên ngành kế toán Sự thay đổi trong chương trình đào tạo này kéo theo sự thay đổi trong phương pháp đào tạo Phương pháp đào tạo tập trung vào hạch toán Nợ - Có trước đây không còn phù hợp với sự thay đổi trong quy định kế toán hiện nay Các phương pháp giảng dạy tiên tiến như thảo luận tình huống, làm việc nhóm yêu cầu giảng viên phải chuẩn bị các tình huống thảo luận thực tế trong các nội dung giảng dạy và bao quát, định hướng sinh viên; trong khi đó, sinh viên sẽ là trung tâm của quá trình học, sinh viên làm việc nhiều hơn, đưa ra ý kiến, liên hệ và tìm hiểu thực tế nhiều hơn Từ đó, sinh viên mở rộng kiến thức thực tế, liên hệ các tình huống để tìm ra bản chất nghiệp vụ và đưa
ra cách phản ánh phù hợp bản chất, chứ không nhất thiết áp đặt theo quy định, hướng dẫn hạch toán nghiệp vụ như hiện nay Điều này cho thấy kế toán kế toán không chỉ là một công cụ hạch toán mà kế toán giúp gia tăng giá trị cho doanh nghiệp
- Chương trình và phương pháp đào tạo chú ý vào cải thiện kỹ năng và thái độ làm việc cho sinh viên, tăng số tín chỉ các học phần thực hành, gắn học đi đôi với thực hành.
Đào tạo sinh viên tốt nghiệp đáp ứng yêu cầu hội nhập là tất yếu, nhưng các cơ sở đào tạo cũng cần chú ý đến đặc điểm tại Việt Nam hiện nay Các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm tỷ lệ lớn, trên 95% (vi.wikipedia.org) tổng số các doanh nghiệp Với đặc điểm hạn chế về nguồn lực, việc đào tạo lao động tại các DNNVV rất khó thực hiện Do vậy, sinh viên kế toán được đào tạo ra cần đáp ứng yêu cầu công việc ngay
Hơn nữa, những yêu cầu công việc đã trình bày tại mục 2.2 bên trên đã cho thấy, phát triển nghề nghiệp kế toán cần có một lộ trình Sinh viên mới đi làm sẽ đảm nhận các công việc từ
“Người giữ sổ” (Bookeeper), cho đến một kế toán (Accountant) thực thụ rồi mới lên đến Kế toán trưởng hay giám đốc tài chính (CFO)
Thêm vào đó, nghiên cứu cũng cho thấy kỹ năng, thái độ làm việc của đối tượng lao động
kế toán mới, có mức kinh nghiệm thấp ảnh hưởng đến hiệu quả hệ thống thông tin kế toán (HTTTKT), trong khi không thấy mối quan hệ có ý nghĩa thống kê giữa kiến thức đến hiệu quả của HTTTKT (Vũ Thị Thanh Bình, Đặng Thị Luân, 2016) Điều này càng làm rõ sự khác biệt của “Bookeeper” với các công việc hạch toán,'ghi chép với các vị trí cao hơn đảm nhận công việc của “Accountant” hay CFO
183
Trang 10Như vậy, phương pháp đào tạo của các cơ sở đào tạo kế toán cần quan tâm đến những đặc điểm về thị trường lao động tại Việt Nam Sinh viên ra trường thường đảm nhận các vị trí tương ứng với “Bookeeper” Lợi thế trong tìm việc làm của đối tượng này ngoài kiến thức thì kỹ năng
và thái độ làm việc được chú trọng nhiều Các học phần trong chương trình đào tạo cần lồng ghép
và nâng thời gian thực hành,' giúp cho sinh viên thành thạo kỹ năng vi tính, làm quen với các phần mềm kế toán, các công việc của các kế toán phần hành Ví dụ như có thể đưa ra một số học phần như kỹ năng nghề nghiệp kế toán với các nội dung như thực hành kỹ năng soạn thảo các loại văn bản như hợp đồng, quyết định, công văn, quy chế; nội dung về kỹ năng quyết toán, bảo vệ số liệu là những kỹ năng rất cần thiết khi sinh viên đến làm việc tại các doanh nghiệp, có như vậy thì sinh viên mới đáp ứng ngay yêu cầu công việc, giúp tăng tỷ lệ sinh viên có việc làm sau khi
ra trường
- Phương pháp đào tạo gắn nhà trường vói doanh nghiệp:
Nhiều cơ sở đào tạo hiện nay gặp khó khăn trong công tác liên hệ với doanh nghiệp, và tỷ
lệ rất thấp các doanh nghiệp sẵn sàng tiếp nhận sinh viên đến thực tập chuyên ngành kế toán Tuy nhiên, để giúp sinh viên tiếp cận với môi trường làm việc thực tế thì đào tạo cần gan liền chương trình đào tạo với các doanh nghiệp Các cơ sở đào tạo kế toán cần thiết lập mối quan hệ với các doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu về thực tập, kiến tập cho sinh viên Một số biện pháp được các trường đại học, cao đẳng áp dụng hiện nay có hiệu ứng tốt đến quá trình tìm thực tế của sinh viên như: Thiết kế một số học phần tự chọn, học phần hướng nghiệp được giảng dạy bởi các chuyên gia công tác tại doanh nghiệp, xây dựng phòng kế toán ảo hay xưởng thực hành kế toán, hay liên kết đào tạo với các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán trong quá ữình thực tập, kiến tập của sinh viên
3 Kết luận
Sự thay đổi trong môi trường kinh doanh và những quy định pháp lý yêu cầu các cơ sở đào tạo kế toán cần có hướng đi mới Cải thiện chương trình và phương pháp đào tạo là nhiệm vụ và cũng là thách thức của các cơ sở đào tạo kể toán khi mà các cơ sở đào tạo tham gia vào cơ chế tự chủ, thì trách nhiệm giải trình và tự chịu trách nhiệm về cách hoạt động sẽ nâng lên Bài toán chất lượng đào tạo đặt trách nhiệm cho cơ sở đào tạo kế toán có những cải tiến trong chương trình và phương pháp đào tạo Những phương pháp đào tạo tiên tiến giúp phát huy tính chủ động của người học; cung cấp kiến thức, kỹ năng và bồi dưỡng thái độ làm việc cho người học; giúp người học tiếp cận với thực tiễn nhiều hơn cần được áp dụng nhiều trong quá trình đào tạo lao động kế toán
Tài liệu tham khảo
184