TIỂU LUẬNMÔN: LUẬT NGÂN HÀNGĐỀ TÀI: THANH TOÁN BẰNG THƯ TÍN DỤNG THÔNG QUA TỔCHỨC CUNG ỨNG DỊCH VỤ THANH TOÁN

Khái niệm Thư tín dụng Letter of Credit - viết tắt là L/C là một cam kết thanh toán có điều kiện bằng văn bản của một tổ chức tài chínhthông thường là ngân hàng đối với người thụ hưởng L



-MÔN: LUẬT NGÂN HÀNG

ĐỀ TÀI:

THANH TOÁN BẰNG THƯ TÍN DỤNG THÔNG QUA TỔ

CHỨC CUNG ỨNG DỊCH VỤ THANH TOÁN

Giảng viên hướng dẫn: ThS Bùi Kim Dung

Sinh viên thực hiện Mã số sinh viên

Hồ Thị Hà Giang 030732160026Bùi Nguyễn Bảo Châu 030732160013

Lê Thị Cẩm Nhung 030732160108Nguyễn Thị Ngọc 030732160092

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 3 - 2019

Từ viết tắt Nguyên nghĩa

ICC International Chamber ofCommerce

I. GIỚI THIỆU VỀ PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN BẰNG THƯ TÍN DỤNG

1. Khái niệm

Thư tín dụng (Letter of Credit - viết tắt là L/C) là một cam kết

thanh toán có điều kiện bằng văn bản của một tổ chức tài chính(thông thường là ngân hàng) đối với người thụ hưởng L/C (thôngthường là người bán hàng hoặc người cung cấp dịch vụ) với điều kiệnngười thụ hưởng phải xuất trình bộ chứng từ phù hợp với tất cả cácđiều khoản được quy định trong L/C, phù hợp với Quy tắc thực hànhthống nhất về tín dụng chứng từ (UCP) được dẫn chiếu trong thư tíndụng và phù hợp với Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế dùng

để kiểm tra chứng từ trong phương thức tín dụng chứng từ (ISBP).Theo quy tắc giao dịch L/C thì chứng từ có thể ghi tiêu đề nhưyêu cầu của Tín dụng, ghi tiêu đề tương tự hay không ghi tiêu đề,miễn là nội dung của chứng từ phải thể hiện đầy đủ chức năng củachứng từ yêu cầu Cùng bản chất này, tên gọi của phương thức tíndụng chứng từ là không bắt buộc và có thể là bất cứ như thế nào,miễn là nội dung của nó thể hiện một thỏa thuận, theo đó, một ngânhàng hành động theo yêu cầu và theo chỉ thị của một khách hànghoặc trên danh nghĩa chính mình, phải trả tiền hoặc trả tiền theolệnh của một người khác hoặc chấp nhận và trả tiền hối phiếu dongười này ký phát khi bộ chứng từ quy định được xuất trình và tuânthủ các điều kiện của tín dụng

Do có tính tùy ý về cách gọi, nên trong thực tế, ta gặp rất nhiềuthuật ngữ khác nhau được dùng để chỉ phương thức thanh toán tíndụng chứng từ bằng tiếng Anh và cả tiếng Việt như:

- Bằng tiếng Anh: Letter of Credit (viết tắt LC hoặc L/C), Credit,Documentary Credit (viết tắt DC hoặc D/C).

- Bằng tiếng Việt: Tín dụng thư (TDT), Thư tín dụng (TTD), Tín dụngchứng từ (TDCT), hoặc sử dụng các từ viết tắt L/C, LC, D/C, DC

Trong những cách gọi trên, cho dù cách gọi là gì thì bản chất của

nó vẫn phải tuân thủ nội dung Điều 2 của UCP 600 Ngày nay, thuậtngữ L/C được sử dụng phổ biến ở hầu hết các quốc gia

Phương thức thanh toán bằng thư tín dụng là một sự thoả

thuận mà trong đó một ngân hàng (ngân hàng mở thư tín dụng) đápứng những yêu cầu của khách hàng (người xin mở thư tín dụng) camkết hay cho phép một ngân hàng khác (ngân hàng ở nước xuấtkhẩu ) chi trả hoặc chấp thuận những yêu cầu của người hưởng lợitheo đúng điều kiện và chứng từ thanh toán phù hợp với thư tíndụng

Phương thức thanh toán bằng thư tín dụng là phương thức thanhtoán rất thông dụng, khối lượng thanh toán ngày càng rộng lớn do đãđảm bảo được quyền lợi của nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu Hiệnnay, thanh toán bằng thư tín dụng được thực hiện theo Quy tắc thựchành thống nhất về tín dụng chứng từ xuất bản năm 1993, ấn phẩm

số 600 (number 600 – UCP600) do Phòng thương mại quốc tế tạiParis ban hành

2. Phân loại thư tín dụng

- Xét về phương diện nghĩa vụ và trách nhiệm, thư tín dụng cóhai loại:

+ Thư tín dụng có thể huỷ ngang

+ Thư tín dụng không thể huỷ ngang

- Xét theo phương diện thanh toán, thư tín dụng có hai loại :

+ Thư tín dụng trả tiền ngay

+ Thư tín dụng trả chậm.

- Ngoài ra còn một số loại thư tín dụng khác như:

+ Thư tín dụng không huỷ ngang miễn truy đòi

+ Thư tín dụng chuyển nhượng

+ Thư tín dụng tuần hoàn

3 Cơ sở pháp lý điều chỉnh phương thức thanh toán bằng thư tín dụng.

UCP (Uniform Customs and Practise for documentary credit) là

văn bản pháp lý cơ sở để ràng buộc các bên tham gia thanh toánbằng phương thức L/C Hiện nay trên thế giới đang dùng UCP600.UCP600 có 39 điều khoản, điều chỉnh tất cả các mối quan hệ của cácbên tham gia nghiệp vụ thanh toán L/C, trách nhiệm và nghĩa vụ bêntham gia trong nghiệp vụ thanh toán L/C, quy định cách thức lập vàkiểm tra chứng từ xuất trình theo L/C

ISBP (International Standard Banking Practice for the

Examination of Documents Under Documentary Credit), tiếng Việtgọi là “Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế dùng để kiểm trachứng từ trong phương thức tín dụng chứng từ” dùng để kiểm trachứng từ theo thư tín dụng phiên bản số 681, do ICC ban hành năm

2007 Văn kiện này ra đời nhằm cụ thể hóa những quy định củaUCP600, thể hiện sự nhất quán với UCP cũng như các quan điểm vàcác quyết định của ủy Ban Ngân Hàng của ICC Văn bản này khôngsửa đổi UCP, mà chỉ giải thích rõ ràng cách thực hiện UCP đối vớinhững người làm thực tế liên quan đến tín dụng chứng từ

4. Đặc điểm của giao dịch theo LC

- L/C là giao dịch kinh tế hai bên, chỉ giữa ngân hàng phát hành và nhàxuất khẩu, mọi chỉ thị, yêu cầu của nhà nhập khẩu do ngân hàngphát hành đại diện Về bản chất, đây là một giao dịch hoàn toàn độc

lập với với hợp đồng ngoại thương hoặc hợp đồng khác, mà hợp đồngnày là cơ sở để hình thành giao dịch L/C.

- L/C độc lập với hợp đồng cơ sở và hàng hóa: L/C thể hiện cam kếtthanh toán của ngân hàng phát hành cho người thụ hưởng khi ngườinày xuất trình được bộ chứng từ phù hợp, nó hình thành trên cơ sởhợp đồng nhưng sau đó lại hoàn toàn độc lập với hợp đồng này Nhưvậy, L/C có tính chất rất quan trọng Một khi L/C đã được mở và đượccác bên chấp nhận thì cho dù nội dung của L/C có đúng với hợp đồngngoại thương hay không cũng không làm thay đổi quyền lợi và nghĩa

vụ của các bên có liên quan đến L/C Một số nhà nhập khẩu khônghiểu hoặc làm ngơ với quy tắc này, khi gặp rủi ro trong giao dịch hợpđồng cơ sở, đã quay sang khiếu nại hoặc ngăn cản việc ngâ hàngthanh toán bộ chứng từ xuất trình phù hợp Điều này là không đượcphép

- L/C chỉ giao dịch bằng chứng từ và chỉ thanh toán căn cứ vào chứngtừ: Các ngân hàng chỉ trên cơ sở chứng từ, kiểm tra việc xuất trình

để quyết định xem trên bề mặt chứng từ có tạo thành một xuất trìnhphù hợp theo yêu cầu của L/C hay không Khi chứng từ được xuấttrình là phù hợp thì ngân hàng phát hành phải thanh toán vô điềukiện cho nhà xuất khẩu (mặc dù trên thực tế, hàng hóa có thể khôngđược giao hoặc được giao không hoàn toàn đúng như những nội dungghi trên chứng từ) Như vậy, các chứng từ trong giao dịch L/C có tầmquan trọng đặc biệt, bởi nó là bằng chứng về việc giao hàng củangười bán, là đại diện cho giá trị hàng hóa đã được giao Do đó, nótrở thành căn cứ để Ngân hàng trả tiền, là căn cứ để nhà nhập khẩuhoàn trả tiền cho Ngân hàng, đồng thời là chứng từ đi nhận hàng củanhà nhập khẩu

- L/C yêu cầu tuân thủ chặt chẽ của bộ chứng từ: Yêu cầu tuân thủchặt chẽ của chứng từ là nguyên tắc cơ bản của giao dịch L/C Bộ

chứng từ phải tuân thủ chặt chẽ các điều khoản của L/C, bao gồm sốloại, số lượng và nội dung của chúng.

- L/C là công cụ thanh toán, hạn chế rủi ro và đôi khi còn là công cụ từchối thanh toán và lừa đảo: Từ bản chất của L/C là chỉ giao dịch bằngchứng từ và khi kiểm tra lại chỉ xem xét trên bề mặt chứng từ, vì vậy

mà L/C có thể bị lạm dụng thành công cụ từ chối nhận hàng, từ chốithanh toán và là công cụ để gian lận, lừa đảo

5 Các nội dung chủ yếu của thư tín dụng.

- Số hiệu của L/C (No of L/C)

- Địa điểm mở (Place of issuing)

- Ngày mở (Issuing date)

- Tên địa chỉ của người thụ hưởng (Beneficiary)

- Ngân hàng mở L/C (opening bank; issuing bank)

- Ngân hàng thông báo (advising bank)

- Ngân hàng trả tiền (negotiating bank or paying bank)

- Ngân hàng xác nhận (confirming bank)

- Số tiền của thư tín dụng (Amount of LC)

- Thời hạn hiệu lực (Expiry date)

- Thời hạn trả tiền của L/C (Latest payment date)

- Những nội dung về hàng hoá (Description of goods)

- Những nội dung về vận tải (Shipment term)

- Những chứng từ mà người xuất khẩu phải xuất trình (Documents forpayment/Doccuments required).

- Sự cam kết trả tiền của ngân hàng mở L/C

- Chữ kí ngân hàng mở LC

6. Các bên tham gia vào quy trình thanh toán L/C

- Ngân hàng phát hành (Issuing Bank): Phát hành L/C Ngân hàng mởthu tín dụng : Là ngân hàng đại diện cho người nhập khẩu có thể cấptín dụng cho người nhập khẩu

- Ngân hàng thông báo (Advising Bank): Thông báo L/C Thường làngân hàng đại lý của ngân hàng mở thư tín dụng hoặc ngân hàngbên bán

- Ngân hàng xác nhận (Confirming Bank): Xác nhận L/C Ngân hàngxác nhận (Confirming Bank), ngân hàng chiết khấu(Negotiatingbank), ngân hàng trả tiền (Reimbursing Bank): Các ngân hàng này cóthể có hoặc không tùy thuộc vào yêu cầu của người mua trong đơnxin mở L/C và sự ủy nhiệm của ngân hàng mở L/C

- Ngân hàng bồi hoàn (Reimbursing Bank): Thanh toán đến Ngân hàngđòi tiền trong trường hợp L/C có chỉ định

- Ngân hàng chiết khấu (Negotiating Bank): Thương lượng chiết khấu

- Ngân hàng đòi tiền (Claiming Bank): Đòi tiền bộ chứng từ theo sự ủyquyền của các bên thụ hưởng.

- Người mở thư tín dụng (Applicant): Người mua, người nhập khẩuhàng hóa

- Người thụ hưởng (Beneficiary): Người hưởng lợi thư tín dụng Ngườibán, người xuất khẩu hàng hóa

Tùy theo quy định của từng L/C cụ thể, một ngân hàng có khiđảm nhận nhiều chức năng của các ngân hàng được liệt kê như trên.Chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm của các bên có liện quan đượcquy định cụ thể trong UCP và ISBP

II. QUY TRÌNH THANH TOÁN BẰNG THƯ TÍN DỤNG

Thanh toán bằng L/C là một trong những phương thức thanhtoán quốc tế được ưa chuộng nhất hiện nay, tuy nhiên phương thứcthanh toán này khá phức tạp

Quy trình thanh toán L/C được thể hiện trong sơ đồ sau:

9

Sellers bank deposits money Into sellers bank account 4

Scarbrough Presents Documents to Shippers bank 6

Bank verifying and advising The shipper of the terms of The Letter of Credit

2

Request to issue

A letter of Credit

Exporter’s Bank

(Advising bank)

7 Shipper Documents presented to

Buyer’s bank

8 Buyers bank debits money from buyers

account and wires it

to Sellers bank at the same time

3 Opening the Letter of Credit

Importer’s Bank (Issuing bank)

Sơ đồ thể hiện quá trình thanh toán bằng L/C

*Giải thích sơ đồ:

Bước 1: Đặt hàng

Nhà nhập khẩu (nhà NK) tiến hành đặt hàng nhà xuất khẩu (nhà XK), hai bên ký kết hợp đồng mua bán với nhau

Bước 2: Nhà NK căn cứ vào điều khoản thanh toán trong hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế sẽ yêu cầu Ngân hàng Phát hành mở L/C:

- Chuẩn bị bộ hồ sơ gửi cho ngân hàng:

- Thư yêu cầu phát hành L/C (theo Mẫu của ngân hàng)

- Một bản sao Hợp đồng mua bá n ngoại thương hoặc giấy tờ có giá trịtương đương như hợp đồng

- 01 bản sao Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (trường hợpgiao dịch lần đầu)

- Giấy phép nhập khẩu (nếu có)

- Thực hiện Ký quỹ cho ngân hàng: từ 0% đến 100% trị giá lô hàng

- L/C phát hành bằng vốn tự có, nhà NK ký quỹ 100%

- L/C phát hành bằng vốn tự có, nhà NK không ký quỹ đủ 100% và/hoặc có yêu cầu miễn, giảm mức ký quỹ thì nhà NK sẽ liên hệ với bộphận Tín dụng nghiên cứu xem xét hoặc NH sẽ cung cấp cho nhà NKtrong từng thời kỳ

- L/C phát hành bằng vốn mà nhà NK vay của Chính phủ, ODA

- Riêng đối với L/C nhập khẩu bằng vốn vay của Chính Phủ, ODA,ngoài những qui định đã nêu ở trên nhà NK cần gửi cho NH nhữnggiấy tờ như: Phê duyệt sử dụng vốn vay Chính phủ, ODA của bộ Tàichính, phê duyệt Hợp đồng của Tổ chức tài trợ vốn

Bước 3: Ngân hàng Phát hành căn cứ vào đơn này sẽ mở L/C

và gửi thông báo cho Ngân hàng Thông Báo

- Thông thường, khi có bản nháp của L/C, Ngân hàng Phát hành sẽ gửitrước cho nhà NK xem/kiểm tra; nhà NK sẽ gửi bản nháp cho nhà XKxem/kiểm tra

- Nếu L/C có vấn đề (không đúng như hợp đồng) thì nhà XK sẽ thamvấn ngân hàng Thông báo, sau đó yêu cầu nhà NK làm việc với Ngânhàng Phát hành để hoàn thiện, chỉnh sửa L/C cho đúng

- L/C thường là bản bằng mã điện SWIFT

Bước 4: Ngân hàng Thông báo kiểm tra L/C và chuyển L/C cho nhà xuất khẩu:

- Thông thường, đây là bản scan, không cần bản gốc

- Nhà XK không nên nhận L/C và làm việc trực tiếp với Ngân hàng Pháthành mà nên làm việc thông qua ngân hàng Thông báo

- Ngân hàng Thông báo có trách nhiệm hỗ trợ người bán kiểm tra L/C.Nhưng nếu mã điện tín là giả, L/C là giả, ngân hàng Thông báo đượcmiễn trách nhiệm trước nhà XK về hậu quả của L/C giả này.

Bước 5: Nhà XK giao hàng cho nhà NK theo L/C quy định hoặc yêu cầu điều chỉnh L/C

Kể từ thời điểm này, nhà XK/nhà NK sẽ thực hiện nghĩa vụ củamình (giao hàng và thanh toán) theo L/C và các trách nhiệm khác thìvẫn thực hiện theo hợp đồng giữa hai bên

Bước 6: Nhà XK lập bộ chứng từ của lô hàng và giao cho Ngân hàng Thông báo.

Công việc này sẽ được trình bày ở phần Chuẩn bị bộ chứng từkhi sử dụng phương thức thanh toán tín dụng chứng từ – L/C

Bước 7: Ngân hàng Thông báo kiểm tra và gửi/xuất trình bộ chứng từ cho Ngân hàng Phát hành.

- Ngân hàng Thông Báo chịu trách nhiệm kiểm tra và báo cho nhà XKbiết nếu có sai sót trong chứng từ, đồng thời tư vấn cho nhà XK biệnpháp khắc phục các sai sót này Nếu Ngân hàng Thông báo xác nhậnchứng từ hợp lý hợp lệ đầy đủ (theo thông lệ của ngân hàng) nhưngcuối cùng, Ngân hàng Phát hành lại charge/thu phí Bất hợp lệ bộchứng từ (hoặc nặng hơn là từ chối thanh toán) thì Ngân hàng Thôngbáo phải chịu một phần trách nhiệm với nhà XK trong việc chia sẻ chiphí này (tuỳ mối quan hệ giữa nhà XK và ngân hàng Thông báo)

- Việc kiểm tra bộ chứng từ xem có phù hợp với yêu cầu của L/C haykhông rất quan trọng Vì về bản chất, lúc này, chính Ngân hàng Pháthành là người đang “sở hữu” lô hàng, nên họ kiểm tra rất gắt gao về

Bộ chứng từ Mặc dù, trước đó, nhà XK cũng đã gửi bản nháp/draft +scan bản gốc của Bộ chứng từ gửi cho nhà NK kiểm tra Người NK đãkiểm tra/xác nhận là chứng từ ổn, hợp lệ Nhưng nếu chứng từ chưa

đúng như yêu cầu của Ngân hàng Phát hành thì Ngân hàng Pháthành vẫn từ chối thanh toán.

Bước 8: Ngân hàng Phát hành sẽ kiểm tra chứng từ, nếu bộ chứng từ phù hợp với L/C thì Ngân hàng Phát hành sẽ trả tiền/chuyển tiền cho Ngân hàng Thông Báo.

Việc trả tiền này là chính Ngân hàng Phát hành dùng tiền củamình để trả cho nhà XK Nếu không trả tiền ngay thì Ngân hàng Pháthành sẽ Ký Chấp nhận vào Hối phiếu và gửi ngược lại Hối phiếu đãđược ký Chấp nhận này cho Ngân hàng Thông Báo Ngân hàng ThôngBáo gửi Hối phiếu đã được ký chấp nhận này cho nhà XK giữ Đáohạn thanh toán, nhà XK sẽ gửi Hối phiếu này cho Ngân hàng Thôngbáo để ngân hàng này thu tiền từ Ngân hàng Phát hành

Bước 9: Ngân hàng Thông báo báo tiền đã vào tài khoản cho nhà XK.

Bước 10: Ngân hàng Phát hành sẽ xuất trình bộ chứng từ để nhà NK kiểm tra và giao chứng từ cho nhà NK nhận hàng.

Thực tế là ngân hàng sẽ scan bản gốc và gửi cho nhà NK quaemail để nhà NK kiểm tra trước Sau đó, nhà NK sẽ nhận bộ chứng từcủa lô hàng tại trụ sở ngân hàng Sau khi nhận chứng từ, nhà NK cầnkiểm tra đối chiếu giữa nội dung L/C với các chứng từ nhận được,trường hợp có những khác biệt giữa L/C với chứng từ trong vòng 03ngày làm việc, nhà NK cần thông báo gấp cho NH Mở để NH Mởkhiếu nại ngân hàng Thông báo và bên nhà XK Trường hợp khiếu nạikiểu này ít xảy ra vì ngay từ đầu, nhà XK đã chủ động gửi chứng từnháp cho nhà NK xem và xác nhận

NH Mở sẽ chỉ giao chứng từ cho nhà NK khi nhà NK thanh toán

đủ tiền hàng còn thiếu (nếu lúc trước mới chỉ ký quỹ một phần để mởL/C) và các chi phí liên quan (nếu có) Đồng thời khi đó, Ngân hàng