Ô nhiễm không khí là gì tác nhân gây ô nhiễm các hoạt động gây ô nhiễm

Ô nhiễm không khí còn là sự thay đổi lớn trong thành phần của không khí,chủ yếu do khói, bụi, hơi hoặc các khí lạ được đưa vào không khí, có sự tỏa mùi,làm giảm tầm nhìn xa, gây biến đổi

MỤC LỤC

1 Ô nhiễm không khí là gì? 2

2 Tác nhân gây ô nhiễm 3

3 Các hoạt động gây ô nhiễm 6

3.1 Tự nhiên 6

3.2 Công nghiệp 7

3.3 Giao thông vận tải 7

3.4 Sinh hoạt 8

4 Những ảnh hưởng đến sức khỏe con người 8

4.1 Tử vong 8

4.2 Bệnh tim mạch 10

4.3 Bệnh phổi 10

4.4 Ung thư 11

4.5 Trẻ em 12

5 Một số giải pháp để giảm thiểu ô nhiễm không khí 13

5.1 Lọc không khí bằng phương pháp sinh học 14

5.2 Xử lý khí thải bằng công nghệ sinh học 14

5.3 Máy lọc không khí 15

5.4 Khẩu trang 15

6 Một số hình ảnh về ảnh hưởng của ô nhiễm không khí dẫn đến sự thay đổi khí hậu và nóng lên toàn cầu 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

1 Ô nhiễm không khí là gì?

Ô nhiễm không khí là sự kết hợp của các hạt và khí có thể đạt đến nồng độ

có hại ở cả bên ngoài và trong nhà Bụi, khói, nấm mốc, phấn hoa, metan và carbondioxide chỉ là một vài ví dụ về các chất ô nhiễm phổ biến

Ô nhiễm không khí còn là sự thay đổi lớn trong thành phần của không khí,chủ yếu do khói, bụi, hơi hoặc các khí lạ được đưa vào không khí, có sự tỏa mùi,làm giảm tầm nhìn xa, gây biến đổi khí hậu, gây bệnh cho con người và cũng cóthể gây hại cho sinh vật khác như động vật và cây lương thực, nó có thể làm hỏngmôi trường tự nhiên hoặc xây dựng Hoạt động của con người và các quá trình tựnhiên có thể gây ra ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí khiến hơn 3 triệu người chết sớm mỗi năm, nó đe dọagần như toàn bộ cư dân thành phố lớn tại những nước đang phát triển Theođài Fox News 80% các thành phố trên thế giới không đáp ứng được tiêu chuẩncủa Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về chất lượng không khí, trong đó chủ yếu tậptrung ở các nước nghèo WHO cho biết mức độ ô nhiễm không khí đô thị toàn cầu

đã tăng 8% bất chấp những cải thiện ở một số vùng Điều này dẫn đến nguy cơ độtquỵ, bệnh tim mạch, ung thư phổi cùng hàng loạt vấn đề về đường hô hấp

Tại Hoa Kỳ, một thước đo về ô nhiễm không khí ngoài trời là chỉ số chất

lượng không khí (AQI – Air quality Index), đánh giá điều kiện không khí trên toàn

quốc dựa trên nồng độ của năm chất ô nhiễm chính: ozone ở mặt đất, ô nhiễm hạt(hoặc vật chất hạt), carbon monoxide, sulfur dioxit và nitrogen dioxit Một trong số

đó cũng góp phần gây ô nhiễm không khí trong nhà, cùng với radon, khói thuốc lá,các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC), formaldehyde, asbestose và các chất khác

Theo số liệu được Cơ quan Bảo vệ Môi trường cung cấp vào mùa hè năm

2019, chất lượng không khí ở Hoa Kỳ đã bắt đầu giảm trong vài năm qua Cơ quannày đã ghi nhận thêm 15% số ngày có không khí trong lành trong cả nước trongnăm 2018 và 2017 so với mức trung bình từ năm 2013 đến năm 2016

Cơ quan này cho biết, nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm chất lượng khôngkhí gần đây vẫn chưa rõ ràng, nhưng có thể liên quan cao nhất là từ các vụ cháyrừng, khí hậu ấm lên và mô hình tiêu dùng ngày càng tăng của con người do giatăng dân số và nền kinh tế vững mạnh Tầm nhìn dài hạn cũng vẫn chưa rõ ràng,ngay cả khi các chính trị gia tranh luận về các tiêu chuẩn ô nhiễm không khí

2 Tác nhân gây ô nhiễm

Chất gây ô nhiễm không khí là một chất trong không khí có thể gây hại chocon người và hệ sinh thái Chất này có thể là các hạt rắn, giọt chất lỏng, hoặc khí.Chất gây ô nhiễm có thể có nguồn gốc tự nhiên hoặc do con người tạo ra Chất gây

ô nhiễm được phân loại sơ cấp và thứ cấp Các chất gây ô nhiễm sơ cấp thườngđược phát thải từ quá trình chẳng hạn như tro từ phun trào núi lửa, từ các hoạt độngsản xuất

Các ví dụ khác bao gồm khí carbon monoxit (CO) từ khí thải động cơ,hoặc sulfur dioxit (SO2) thải ra từ các nhà máy Các chất gây ô nhiễm thứ cấpkhông phát ra trực tiếp Thay vào đó, chúng hình thành trong không khí khi cácchất ô nhiễm sơ cấp phản ứng hoặc tương tác với các thành phần môi trường.Ozone tầng mặt đất là một ví dụ nổi bật của một chất gây ô nhiễm thứ cấp Một sốchất ô nhiễm có thể là cả sơ cấp và thứ cấp: chúng được thải trực tiếp và tạo thành

từ các chất ô nhiễm chính khác

Các chất ô nhiễm thải vào trong không khí do hoạt động của con người baogồm:

- Carbon dioxide (CO2) - nó có vai trò như là một khí gây hiệu ứng nhàkính hàng đầu, được mô tả như là "chất gây ô nhiễm hàng đầu" và "ônhiễm khí hậu tồi tệ nhất"… Carbon dioxide là một thành phần tựnhiên của khí quyển, cần thiết cho đời sống thực vật và được thải rabởi hệ thống hô hấp của con người CO2 hiện chiếm khoảng khoảng

405 phần triệu (ppm) khí quyển Trái Đất, so với khoảng 280 ppmtrong thời kỳ tiền công nghiệp, và hàng tỷ tấn CO2 được phát thảihàng năm bằng việc đốt các nhiên liệu hóa thạch Hiện nay nồng độ

CO2 trong khí quyển của Trái Đất ngày một tăng

- Sulfur dioxide (SO2) - đặc biệt sulfur dioxit, một hợp chất hóa học cócông thức SO2 SO2 được tạo ra bởi các núi lửa và trong các quy trìnhsản xuất công nghiệp khác nhau Than và dầu mỏ thường chứa cáchợp chất lưu huỳnh, và sự đốt cháy của chúng tạo ra sulfur dioxide.Quá trình oxy hóa SO2, thường ở sự hiện diện của một chất xúc tác như

NO2, hình thành H2SO4, và do đó mưa acid Đây là một trong nhữngnguyên nhân gây ra mối lo ngại về tác động môi trường của việc sửdụng các nhiên liệu này làm nguồn năng lượng

- Oxide nito (NOx) - các oxit nitơ, đặc biệt là nitrogen dioxide, bị thải

ra khỏi quá trình đốt cháy nhiệt độ cao và cũng được sản sinh trongcác cơn dông do sự phóng điện Nitrogen dioxide là một hợp chất hóahọc có công thức NO2 Nó là một trong vài oxit nitơ Một trong nhữngchất gây ô nhiễm không khí nổi bật nhất, chất khí độc màu nâu đỏ này

có mùi đặc trưng

- Carbon monoxit (CO) - CO là một loại khí không màu, không mùi,độc nhưng không gây kích thích Nó là sản phẩm của sự đốt cháyhông đầy đủ của nhiên liệu như khí tự nhiên, than đá hoặc gỗ Khói xả

từ các phương tiện giao thông là một nguồn chính của carbonmonoxide.

- Các vật chất dạng hạt nhỏ hơn 10 micromet (được phân loại là PM10

và thậm chí là PM2.5 nhỏ hơn) là những nguyên nhân cao gây nguy cơđến sức khỏe vì chúng có thể được hít thở sâu vào phổi và có thể đivào máu

- Các hạt mịn (PM), là các hạt rắn rất nhỏ ở dạng rắn hoặc lỏng lơ lửngdạng khí Một số dạng hạt xuất hiện trong tự nhiên có nguồn gốc từnúi lửa, bão bụi cháy rừng, thực vật sống và hơi nước biển Các hoạtđộng của con người như đốt nhiên liệu hóa thạch trong các động cơ,các nhà máy nhiệt điện và các hoạt động công nghiệp khác cũng tạo ramột lượng đáng kể các sol khí Trên quy mô toàn cầu, các chất từnguồn này hiện chiếm khoảng 10% trong bầu khí quyển Trái Đất Sựgia tăng các hạt mịn trong không khí có mối liên hệ với các tai biếnsức khỏe như bệnh tim, thay đổi chức năng phổi và ung thư phổi.Các chất gây ô nhiễm thứ cấp gồm:

- Hàm lượng được tạo ra từ các chất ô nhiễm chính và các hợp chấttrong khói quang hóa Sương khói là một loại ô nhiễm không khí.Sương khói cổ điển là kết quả của lượng than đốt lớn trong một khuvực do hỗn hợp khói và sulfur dioxide Khói hiện đại thường khôngđến từ than nhưng từ khí thải xe cộ và công nghiệp đang được hoạtđộng trên - trong khí quyển bởi tia cực tím ánh sáng từ mặt trời để tạothành các chất ô nhiễm thứ cấp cũng kết hợp với lượng khí thải chủyếu để tạo thành sương khói quang hóa

- Ozone tầng mặt (O3) được hình thành từ NOx và VOCs Ozone (O3) làthành phần quan trọng của tầng đối lưu Nó cũng là một thành phần

quan trọng của một số khu vực của tầng bình lưu được biết đến như làtầng ozone Các phản ứng quang hóa và hóa học dẫn tới quá trình hóahọc xảy ra trong bầu khí quyển vào ban ngày và ban đêm Ở nồng độcao bất thường do các hoạt động của con người gây ra (chủ yếu là sựđốt cháy nhiên liệu hóa thạch), nó là một chất gây ô nhiễm, và làthành phần của sương khói.

3 Các hoạt động gây ô nhiễm

- Khói và carbon monoxit từ cháy rừng

- Thực vật, ở một số vùng, thải ra một lượng đáng kể các hợp chất hữu cơ

dễ bay hơi (VOCs) trong những ngày ấm áp hơn Các VOC này phản ứngvới các chất gây ô nhiễm chủ yếu do con người - NOx, SO2 và các hợpchất cacbon hữu cơ anthropogenic - để tạo ra một đám mây mờ theo mùacủa các chất ô nhiễm thứ cấp Kẹo cao su đen, cây dương, cây sồi và câyliễu là một số ví dụ về thực vật có thể tạo ra lượng VOCs phong phú Sảnlượng VOC từ những loài này dẫn đến mức ozone cao gấp 8 lần so vớicác loài cây có ảnh hưởng thấp

- Hoạt động núi lửa, tạo ra lưu huỳnh, clo và tro bụi.

.2 Công nghiệp

- Nguồn cố định bao gồm các ngăn khói của các nhà máy điện, các cơ sở

sản xuất (lò) và lò đốt chất thải, cũng như lò nung và các loại thiết bị sưởi

ấm nhiên liệu khác Ở các nước đang phát triển và các nước nghèo, đốtsinh học truyền thống là nguồn gây ô nhiễm không khí chính; Sinh khốitruyền thống bao gồm gỗ, chất thải cây trồng và phân

- Nguồn di động bao gồm xe cơ giới, tàu biển và máy bay.

- Do cháy rừng.

- Hơi khói từ sơn, hơi xịt và các dung môi khác.

- Chất thải lắng đọng trong cácbãi chôn lấp, tạo khí mê-tan Methane rất dễ

cháy và có thể tạo thành các hỗn hợp nổ với không khí Methane cũng làmột chứng ngạt và có thể di chuyển oxy trong một không gian kín Ngạtthở hoặc nghẹt thở có thể xảy ra nếu nồng độ oxy giảm xuống dưới 19,5% do sự dịch chuyển

- Tài nguyên quân sự, chẳng hạn như, vũ khí hạt nhân, khí độc, chiến tranh

hóa học và tên lửa

Đây là nguồn gây ô nhiễm lớn nhất của con người Các quá trình gây ônhiễm là quá trình đốt các nhiên liệu hóa thạch: than, dầu, khí đốt tạo ra: CO2, CO,

SO2, NOX, các chất hữu cơ chưa cháy hết: muội than, bụi, quá trình thất thoát, rò rỉtrên dây chuyền công nghệ, các quá trình vận chuyển các hóa chất bay hơi, bụi

.3 Giao thông vận tải

Đây là nguồn gây ô nhiễm lớn đối với không khí đặc biệt ở khu đô thị vàkhu đông dân cư Các quá trình tạo ra các khí gây ô nhiễm là quá trình đốt nhiên

liệu động cơ: CO, CO2, SO2, NOX, Pb, CH4 Các bụi đất đá cuốn theo trong quátrình di chuyển Nếu xét trên từng phương tiện thì nồng độ ô nhiễm tương đối nhỏnhưng nếu mật độ giao thông lớn và quy hoạch địa hình, đường sá không tốt thì sẽgây ô nhiễm nặng cho hai bên đường.

4 Những ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Ô nhiễm không khí là một yếu tố nguy cơ đáng kể đối với một số bệnh liênquan đến ô nhiễm và tình trạng sức khoẻ bao gồm nhiễm trùng hô hấp, bệnh tim,COPD, đột quỵ và ung thư phổi Các ảnh hưởng sức khoẻ do ô nhiễm không khí cóthể bao gồm khó khăn trong việc thở, khò khè, ho, hen suyễn và tình trạng trầmtrọng của hô hấp và tim mạch Những ảnh hưởng này có thể làm tăng việc sử dụngthuốc, tăng khám bác sĩ hoặc phòng cấp cứu, nhập viện nhiều hơn và tử vong sớm.Các phản ứng cá nhân đối với chất gây ô nhiễm không khí tùy thuộc vào loại chấtgây ô nhiễm mà người đó tiếp xúc, mức độ tiếp xúc, tình trạng sức khoẻ và ditruyền của cá nhân Các nguồn phổ biến nhất của ô nhiễm không khí bao gồm cáchạt, ozone, nitrogen dioxide, và sulfur dioxide Trẻ em dưới 5 tuổi sống ở các nướcđang phát triển là những người dễ bị tổn thương nhất về số tử vong do ô nhiễmkhông khí trong nhà và ngoài trời

.1 Tử vong

- Tổ chức Y tế Thế giới ước tính vào năm 2014 rằng mỗi năm ô nhiễm

không khí gây ra cái chết non tháng của khoảng 7 triệu người trên toàn

thế giới Ấn Độ có tỷ lệ tử vong cao nhất do ô nhiễm không khí Theo Tổchức Y tế Thế giới, Ấn Độ cũng có nhiều ca tử vong do hen suyễn hơnbất kỳ quốc gia nào khác Trong tháng 12 năm 2013, ô nhiễm không khíước tính giết 500.000 người ở Trung Quốc mỗi năm Có sự tương quandương giữa tử vong do viêm phổi và ô nhiễm không khí do phát thải xe

cơ giới

- Số tử vong hàng năm của người châu Âu do ô nhiễm không khí ước tính

là 430.000 Nguyên nhân quan trọng của những người chết là nitrogendioxide và các oxit nitơ khác (NOX) phát ra từ các phương tiện giao thôngđường bộ Trên khắp Liên minh châu Âu, ô nhiễm không khí ước tínhlàm giảm tuổi thọ gần chín tháng Nguyên nhân gây tử vong bao gồm độtquỵ, bệnh tim, COPD, ung thư phổi và nhiễm trùng phổi

- Ô nhiễm không khí đô thị ngoài khơi ước tính gây ra 1,3 triệu trường hợp

tử vong trên toàn thế giới mỗi năm Trẻ em đặc biệt có nguy cơ do sự nontrẻ của hệ thống hô hấp của cơ thể

- EPA ước tính rằng một loạt các thay đổi trong công nghệ động cơ diesel

(mức 2) có thể làm giảm 12.000 trường hợp tử vong sớm, 15.000 trườnghợp nhồi máu cơ tim ít hơn, 6.000 phòng cấp cứu ít hơn trẻ em bị hensuyễn và 8.900 lượt nhập viện bệnh viện liên quan đến hô hấp ít hơn nămtại Hoa Kỳ

- EPA của Hoa Kỳ đã ước tính rằng việc hạn chế nồng độ ozone ở mặt đất

lên tới 65 phần tỷ, sẽ tránh được 1.700 đến 5.100 trường hợp tử vongsớm trên toàn quốc vào năm 2020 so với tiêu chuẩn 75 ppb Cơ quan này

dự kiến tiêu chuẩn bảo vệ nhiều hơn cũng sẽ ngăn ngừa thêm 26.000trường hợp mắc bệnh hen suyễn trầm trọng và hơn một triệu trường hợp

bị mất việc hoặc trường học Theo đánh giá này, EPA đã hành động để

bảo vệ sức khoẻ cộng đồng bằng cách giảm các tiêu chuẩn chất lượngkhông khí quốc gia (NAAQS) cho tầng ozone xuống 70 phần tỷ (ppb).

- Một nghiên cứu kinh tế mới về tác động của sức khoẻ và chi phí liên

quan đến ô nhiễm không khí ở lưu vực Los Angeles và Thung lũng SanJoaquin ở Nam California cho thấy hơn 3.800 người chết sớm (khoảng 14năm so với bình thường) mỗi năm bởi vì mức độ ô nhiễm không khí viphạm liên bang tiêu chuẩn Số người chết sớm hàng năm cao hơn đáng kể

so với số tử vong liên quan đến va chạm tự động trong cùng khu vực,trung bình ít hơn 2.000 mỗi năm

- Diesel thải (DE) là một đóng góp chính cho ô nhiễm không khí có nguồn

gốc từ sự cháy Trong một số nghiên cứu thực nghiệm của con người, sửdụng thiết lập phòng phơi nhiễm tốt, DE đã được liên kết với rối loạnchức năng mạch máu cấp tính và tăng sự hình thành thrombus

- Các cơ chế liên kết ô nhiễm không khí với tử vong do tim mạch tăng lên

không chắc chắn, nhưng có thể bao gồm viêm phổi và hệ thống

.2 Bệnh tim mạch

- Báo cáo năm 2007 về các bằng chứng cho thấy nguy cơ ô nhiễm không

khí xung quanh là một yếu tố nguy cơ tương quan với tổng số tử vongtăng lên do các biến cố tim mạch (khoảng từ 12% đến 14% /10microg/m³)

- Ô nhiễm không khí cũng đang nổi lên như là một yếu tố nguy cơ cho đột

qụy đặc biệt là ở các nước đang phát triển có nồng độ ô nhiễm cao nhất.Một nghiên cứu năm 2007 cho thấy ở phụ nữ, ô nhiễm không khí khôngliên quan đến xuất huyết nhưng bị đột quỵ thiếu máu cục bộ

.3 Bệnh phổi

- Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) bao gồm các bệnh như viêm phế

quản mãn tính và khí phế thủng mãn tính

- Các nghiên cứu đã chứng minh nguy cơ mắc bệnh hen suyễn và COPD

do gia tăng ô nhiễm không khí do giao thông gây ra Ngoài ra, ô nhiễmkhông khí có liên quan đến gia tăng tỷ lệ nhập viện và tử vong do hensuyễn và COPD

- Một nghiên cứu được tiến hành vào những năm 1960-1961 sau trận Great

Smog năm 1952 so với 293 cư dân Luân Đôn với 477 cư dân củaGloucester, Peterborough và Norwich, ba thị trấn có tỉ lệ tử vong thấp doviêm phế quản mạn tính Tất cả các đối tượng là lái xe tải bưu điện nam

từ 40 đến 59 tuổi So với các đối tượng ở các thành phố xa xôi, các đốitượng tại Luân Đôn biểu hiện nhiều triệu chứng hô hấp nghiêm trọng hơn(bao gồm ho, đờm và khó thở), giảm chức năng phổi (FEV1 và lưu lượngđỉnh) và tăng sản xuất đờm và nôn mửa Sự khác biệt rõ rệt hơn đối vớicác đối tượng từ 50 đến 59 tuổi Nghiên cứu này đã kiểm soát tuổi thọ vàthói quen hút thuốc, do đó kết luận rằng ô nhiễm không khí là nguyênnhân chính gây ra nhiều sự khác biệt quan sát được

- Người ta tin rằng giống như xơ nang, sống trong một môi trường đô thị

nhiều hơn các nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng trở nên rõ ràng hơn Cácnghiên cứu đã chỉ ra rằng ở khu vực thành thị bệnh nhân bị nhược điểmnhầy, giảm chức năng phổi, và tự chẩn đoán bệnh viêm phế quản mãntính và khí phế thủng

.4 Ung thư

- Ung thư chủ yếu là kết quả của các yếu tố môi trường.