Phương pháp học tập đại học Phương pháp học tập đại học là các cách thức, đường lối mang tính lý luận được hệ thống thành các nguyên tắc hướng dẫn sinh viên tiếp thu, lĩnh hội các kiến
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM
- -BÀI TẬP LỚN
Nghiên cứu về phương pháp học tập theo nhóm
hiệu quả đối với sinh viên Đại học
Họ và tên sinh viên : Nguyễn Thị Hồng Liên
Giảng viên hướng dẫn : Hà Thị Minh Chính
Trang 2Hà Nội, Tháng 12 Năm 2021
MỤC LỤC
PHẦN 1: TẦM QUAN TRỌNG CỦA PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP
THEO NHÓM CỦA SINH VIÊN 2
PHẦN 2: NỘI DUNG 4
2.1 Những vấn đề chung về phương pháp học tập ở bậc đại học 4
2.1.1 Phương pháp học tập 4
2.1.2 Phương pháp học tập đại học 5
2.2 Phương pháp học tập theo nhóm 5
2.2.1 Định nghĩa của phương pháp học tập theo nhóm 5
2.2.2 Vai trò của phương pháp học tập theo nhóm 5
2.2.3 Ưu và nhược điểm của phương pháp học tập theo nhóm 6
2.2.4 Quy tắc trong học tập theo nhóm để hiệu quả 8
2.2.5 Kỹ năng bổ trợ trong học tập theo nhóm 11
2.2.6 Phương pháp thiết lập và tổ chức học nhóm 12
Trang 3PHẦN 1: TẦM QUAN TRỌNG CỦA PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP
THEO NHÓM CỦA SINH VIÊN
Trong bài thơ “Hòn đá”, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:
“Hòn đá to, Hòn đá nặng, Chỉ một người, Nhắc không đặng
Hòn đá nặng, Hòn đá bền, Chỉ ít người, Nhắc không lên
Hòn đá to, Hòn đá nặng, Nhiều người nhắc, Nhắc lên đặng
Biết đồng sức, Biết đồng lòng, Việc gì khó, Làm cũng xong…”
Bài thơ của Hồ Chí Minh đã nêu bật sức mạnh tập thể, tầm quan trọng của kỹ năng làm việc nhóm Làm việc nhóm - kỹ năng thiết yếu trong cuộc sống, vì vốn dĩ không
ai là một hòn đảo riêng biệt mà ít hay nhiều luôn trong mối quan hệ với những người khác, với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp Và phần lớn thành quả trong cuộc sống đều nhờ sức, nỗ lực của rất nhiều người
“Làm việc nhóm là khả năng làm việc cùng nhau hướng đến tầm nhìn chung Là khả năng dẫn dắt những thành tích cá nhân vì các mục tiêu của tổ chức Đây là nguồn nhiên liệu giúp những người bình thường có thể đạt được những kết quả phi thường.”
- Andrew Carnegie
Kỹ năng làm việc nhóm (Team work skills) là một trong những “kỹ năng mềm” cần thiết nhất của sinh viên trong kỷ nguyên 4.0 Kỹ năng này tưởng như quen thuộc nhưng cũng gây lúng túng cho rất nhiều người khi không phải biết phối hợp, tương tác thế nào trong đội nhóm Nhiều người đã tự biện minh mình là người khép kín, không giỏi ăn nói nên tham gia làm việc nhóm vô cùng khó khăn, và họ cố tình đứng ngoàicác buổi hội họp, giao lưu với bạn bè, đồng nghiệp Nhưng điều đáng mừng, đây lại không phải là kỹ năng thiên bẩm mà bạn hoàn toàn có thể đạt được thông qua nỗ lực rèn luyện thực tế
Trong học tập, nhóm có thể được thành lập do sự phân công của giảng viên hay do một số bạn có cùng mối quan tâm tìm hiểu về một chủ đề nào đó mà kết hợp lại thành nhóm để trao đổi, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau nhằm đạt kết quả học tập tốt hơn
Nhằm cung cấp thêm tài liệu, học hỏi thêm về “Phương pháp học tập theo nhóm hiệu quả và chuyên nghiệp đối với sinh viên” cũng như để trợ giúp cho các bạn đang loay hoay về các loại hình, nguyên tắc, bước phát triển cùng với các phương thức rèn luyện cũng như vấn đề hòa nhập, giao tiếp trong quá trình làm việc nhóm, tôi xin lựa chọn đề tài để nghiên cứu
Trang 4Đây là lần đầu tiên tôi làm một đề tài nghiên cứu nên chắc chắn còn nhiều vấn đề thiếu sót mong nhận được sự góp ý của giảng viên và các bạn đọc để đề án sau tôi được hoàn thiện hơn
PHẦN 2: NỘI DUNG
2.1 Những vấn đề chung về phương pháp học tập ở bậc đại học
2.1.1 Phương pháp học tập
* Phương pháp là gì?
- Theo cách giải nghĩa từ: phương là hướng, pháp là phép, phép tắc; là định hướng triển khai các phép, giải quyết một vấn đề nào đó
- Với cách hiểu lý luận khái quát nhất, phương pháp là cách thức nhận thức, nghiên cứu các hiện tượng của tự nhiên và đời sống xã hội Tức là để trang bị cho mình thế giới quan, con người cần có phương pháp, cách thức nghiên cứu thế giới
- Phương pháp là những lý luận được vận dụng thành các nguyên tắc, lý luận của phương pháp là những lý luận đã được thực tiễn xác nhận
=> Như vậy, có thể định nghĩa phương pháp là các cách thức, đường lối mang tính lý
luận được hệ thống thành các nguyên tắc để giải quyết một vấn đề nào đó
- Hai đặc trưng của phương pháp:
Có tính khách quan về mặt nội dung, vì phương pháp bao giờ cũng phải gắn với một công việc, hoạt động cụ thể, phụ thuộc vào nội dung của hoạt động
Về hình thức, phương pháp có tính chủ quan, bởi vì phương pháp chỉ tồn tại trong đầu óc con người, nghĩa là trong hoạt động có ý thức, chứ không tồn tại ở bên ngoài và độc lập với con người
* Khái niệm học tập:
- Có nhiều định nghĩa khác nhau về học tập:
Học tập là hoạt động học và luyện tập để hiểu biết, để có kỹ năng
Học tập là quá trình tiếp thu kiến thức và rèn luyện kỹ năng dưới sự dạy bảo, hướng dẫn của thầy cô Việc lĩnh hội kiến thức cũng có thể diễn ra dưới sự độc lập, tự chủ của người học
- Học tập là hoạt động nhận thức có hai chức năng xã hội cơ bản:
1) Giúp con người tiếp thu những nội dung và phương thức nhận thức được khái quát hóa dưới dạng các tri thức, phương pháp, kĩ năng, kĩ xảo tạo ra và phát triển phẩm chất, năng lực của con người kết tinh trong đó, làm cho tâm lí và nhân cách của họ hình thành
và phát triển;
2) Giúp cho thế hệ đang lớn lên gia nhập vào xã hội, lĩnh hội được những chuẩn mực giá trị của nó Như vậy, học tập là quá trình tiếp thu, lĩnh hội các kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo dưới sự hướng dẫn của nhà trường, thầy cô hoặc cá nhân độc lập, tự chủ học tập nhằm
Trang 5phát triển phẩm chất, năng lực của bản thân và thích ứng, gia nhập vào các hoạt động xã hội
Từ khái niệm về phương pháp, học tập:
=> Phương pháp học tập được hiểu là các cách thức, đường lối mang tính lý luận được
hệ thống thành các nguyên tắc hướng dẫn việc tiếp thu, lĩnh hội các kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo giúp người học phát triển phẩm chất, năng lực và thích ứng, gia nhập các hoạt động
xã hội
2.1.2 Phương pháp học tập đại học
Phương pháp học tập đại học là các cách thức, đường lối mang tính lý luận được hệ thống thành các nguyên tắc hướng dẫn sinh viên tiếp thu, lĩnh hội các kiến thức, kĩ năng,
kĩ xảo nhằm phát triển năng lực, phẩm chất và thích ứng với một lĩnh vực nghề nghiệp cụ thể
- Phương pháp học tập đại học có tính chất:
Tự do, sinh viên được tự do lựa chọn cách thức học tập phù hợp với bản thân
Phương pháp học tập đại học có tính nghiên cứu cả về lý luận và thực tiễn, đòi hỏi sinh viên luôn luôn phải tìm tòi, khám phá kiến thức bằng nhiều cách thức khác nhau vừa thông qua tài liệu, sách vở nhưng lại phải có cả sự thực hành, kiểm nghiệm ngoài thực tiễn
Tính đa dạng, phức hợp; để đạt được hiệu quả cao trong học tập, sinh viên cần áp dụng tổng hợp, kết hợp nhiều phương pháp, cách thức học tập
Sinh viên luôn luôn phải chủ động tìm kiếm phương pháp học tập phù hợp với bản thân, phù hợp với học phần, chuyên ngành học tập của mình
Sinh viên có thể sáng tạo các kỹ thuật, phương pháp học tập mới
2.2 Phương pháp học tập theo nhóm
2.2.1 Định nghĩa của phương pháp học tập theo nhóm
Học nhóm trong sinh viên là cách
thức học tập của nhóm người có sự
phối hợp thống nhất, chặt chẽ với nhau
để cùng nhận dạng, phân tích và luận
giải các vấn đề học tập đặt ra, từ đó
lĩnh hội, củng cố và mở rộng kiến thức
đã được học và vận dụng chúng trong
quá trình thi - kiểm tra đạt kết quả cao
Học nhóm, nghĩa là chúng ta không phải ngồi trên lớp với các thây cô bộ môn thay phiên nhau dạy, cũng không phải ngồi ở nhà một thầy cô bộ môn nào đó đề học mà chỉ có
ta với những người bạn
Trang 6Học nhóm là một hình thức học hợp tác nâng cao chất lượng của mỗi thành viên nhờ học hỏi từ bạn bè thông qua quá trính trao đôi và chia sẻ kiến thức cùng nhau, đo đó có được những kết quả học tập tiến bộ về nhiều mặt
2.2.2 Vai trò của phương pháp học tập theo nhóm
Trong thời đại mới khi lượng tri thức ngày càng phát triển, làm việc theo nhóm là yêu cầu quan trọng, cần thiết được đặt ra đối với tất cả mọi người Với sinh viên, học tập theo nhóm là một trong các phương pháp học tập hiệu quả để qua đó rèn cho sinh viên khả năng hợp tác, chia sẻ tình cảm, bồi dưỡng, phát triển tư duy, nâng cao trình độ tri thức Học nhóm phát huy khả năng tư duy, trí tuệ của từng cá nhân và cả nhóm, giúp lĩnh hội và giải quyết các vấn đề học tập một cách nhanh chóng và hiệu quả Quá trình học nhóm giúp sinh viên có điều kiện nắm kiến thức chắc hơn, lâu hơn và đây là cơ hội học hỏi các phương pháp, kinh nghiệm học tập, phương pháp ghi nhớ kiến thức, phương pháp trả lời, làm bài thi của các thành viên khác trong nhóm, từ đó nâng cao chất lượng học tập
và thi – kiểm tra của mình
Các nhà nghiên cứu đã tuyên bố rằng, “cho dù nội dung môn học như thế nào thì sinh
viên làm việc theo từng nhóm nhỏ cũng có khuynh hướng học được nhiều hơn những gì được dạy và nhớ lâu hơn so với các hình thức dạy học khác" - theo Barbara Gross Davis,
Tools for Teaching.2
2.2.3 Ưu và nhược điểm của phương pháp học tập theo nhóm
* Ưu điểm của phương pháp học tập nhóm:
- Giảm tải khối lượng hoạt động để tăng đạt kết quả tốt:
+ Đây là vai trò quan trọng cũng là yếu tố quan trọng nhất của kỹ năng thực hiện công việc nhóm Nhiệm vụ này là hiển nhiên, bởi khi làm việc tập thể thì khối lượng hoạt động
có thể được chia nhỏ cho nhiều người, từ đó áp lực công việc sẽ được giảm hơn rất nhiều Các thành viên trong nhóm cũng không bị căng thẳng hay quá áp lực trước một công việc, dự án quá lớn
+ Thực hiện công việc nhóm sẽ giúp quá trình thực hiện công việc được nhẹ nhàng hơn
Và cũng nhờ có nhiều một lời phàn nàn giúp sức từ các thành viên trong nhóm, mà sự thông minh, tư duy ý tưởng được đẩy mạnh hơn Nhờ vào điều đó, tính đạt kết quả tốt cũng được nâng cao hơn rất nhiều Thực tế đã chứng minh, làm việc nhóm luôn luôn đem đến mục đích tốt hơn là làm việc cá nhân, đặc biệt là đối với những công việc mà tầm cỡ lớn
Trang 7- Bổ sung khiếm khuyết giữa các thành viên:
+ Nhiệm vụ của phương pháp học tập theo việc nhóm đó chính là bổ sung khiếm khuyết giữa các thành viên cho nhau Rõ ràng, trong quá trình làm việc, các thành viên sẽ đưa ra
ý kiến của mình và các thành viên khác lắng nghe và đánh giá Thông qua sự nhận xét, nhận xét, thành viên đó sẽ nhận biết mình đang sai, đang thiếu sót ở điểm nào để khắc phục và sửa chữa Từ đó, đạt kết quả tốt thực hiện công việc của bản thân và nhóm sẽ tăng cao hơn
- Phát huy tốt tiềm năng của từng người:
+ Trong quá trình làm việc nhóm, các thành viên sẽ cùng nhau chia sẻ trách nhiệm, hỗ trợ lẫn nhau để cùng nhau phát triển tài năng Sau một quá trình làm việc, chắc chắn từng thành viên sẽ biết được tiềm năng đang ngủ quên của mình là gì để đánh thức
+ Bên cạnh đó, sự phối hợp ăn ý giữa các thành viên sẽ xây dựng được nhiều thành quả mang tính sức mạnh và lâu dài, nó sẽ hiệu quả hơn rất nhiều so với việc chỉ tận dụng điểm mạnh của từng cá nhân
+ Khi làm việc nhóm, từng cá nhân có thể phát huy tốt tiềm năng của mình
- Truyền cảm hứng:
Trang 8+ Đây chính là nhiệm vụ phương pháp thực hiện công việc nhóm đã được chứng minh rõ nét nhất Điều này nó được thể hiện thông qua các ý tưởng thông minh, cảm hứng từ những cuộc tranh luận, qua đó các thành viên sẽ tự động tạo được cảm hứng thực hiện công việc cho chính mình
+ Hiểu một cách đơn giản, nếu một cá nhân có ý tưởng hay thì nó chỉ như viên ngọc thô chưa được mài giũa Nhưng thông qua quá trình quản trị nhóm, với sự tác động của nhiều thành viên khác, viên ngọc sẽ được mãi giũa để trở nên sáng đẹp hơn
- Ra quyết định đúng đắn hơn:
+ Khi làm việc cá nhân, ta chỉ có cái nhìn chủ quan về công việc Nhiều người cùng làm đồng nghĩa với nhiều góc nhìn đa chiều, nhiều cách tiếp cận và xử lý vấn đề hơn Các ý tưởng độc đáo và thông minh được nói ra từ nhiều cái đầu chắc hẳn sẽ tốt hơn góc nhìn đơn điệu từ duy nhất một người Sở hữu kỹ năng thực hiện công việc nhóm, bạn sẽ chưa bao giờ phải lo lắng về việc rơi vào hiện trạng thiếu ý tưởng Thực hiện công việc nhóm giúp ra quyết định đúng đắn hơn Mỗi một quyết định, lựa chọn cuối cùng được nói ra khi teamwork đã trải qua sự thảo luận, thương lượng của các thành viên Quá trình này giúp lọc những sai lầm không đáng có để đi đến quyết định đúng đắn và hợp lí nhất
+ Góp phần xây dựng tinh thần đồng đội và các mối quan hệ tương hỗ, đồng thời thúc đẩy sự tích cực học tập của cá nhân, tạo nên sự gắn kết trong một “cộng đồng” bởi trong khi làm việc nhóm, những mâu thuẫn sẽ nảy sinh từ đó yêu cầu giải quyết và để giải quyết cần sự cố gắng của mỗi cá nhân cùng với trí tuệ của cả tập thể
- Cải thiện kỹ năng giao tiếp:
Trang 9+ Giao tiếp luôn là chìa khóa trong kỹ năng làm việc nhóm Bạn luôn cần ăn nói để duy trì mối quan hệ, để trao đổi ý tưởng và đôi lúc cần phản biện nếu có ý kiến đối lập Những buổi họp, trao đổi xảy ra xuyên suốt khoảng thời gian thực hiện công việc nhóm chính là cơ hội quý giá để bạn nâng tầm kỹ năng ăn nói Lưu ý không những rèn luyện ăn nói với đồng nghiệp mà hãy rèn luyện cả giao tiếp trước đám đông bởi vậy, đừng ngại ngần nói lên một lời phàn nàn của mình khi cùng làm việc trong một team
+ Rèn luyện khả năng thuyết trình trước tập thể, kỹ năng giao tiếp và tính tự giác của mỗi
cá nhân, khả năng làm cho người khác hiểu điều mình hiểu – đây là điểm yếu của đa số sinh viên hiện nay
=> Những kỹ năng được rèn luyện trong khi làm việc nhóm là rất quan trọng cho môi trường làm việc mới sau này, đây sẽ là tiền đề để ta biết cách làm việc trong một môi trường tập thể.
Ví dụ: Sau một tháng học tập tại trường Đại học Thủ đô Hà Nội, bạn L đã trở nên tự tin
trước đám đông, cải thiện được giọng nói hay hơn, có kĩ năng làm Powerpoint tốt hơn, làm quen được nhiều bạn hơn và có kết quả học tập tốt vì trong các môn học giáo viên đã chia ra làm các nhóm nhỏ để làm việc, học tập, thảo luận với nhau,…
* Nhược điểm của phương pháp học tập theo nhóm khi tổ chức không hiệu quả:
Học tập theo nhóm có thể gây ồn trong lớp khó kiểm soát, vì vậy giáo viên cần chú ý giáo dục và rèn luyện kỷ năng hoạt động hợp tác trong nhóm cho sinh viên
- Thứ nhất, thiếu tính cộng tác Có thể nói đây là khuyết điểm lớn nhất Một số người chỉ
thích làm việc độc lập mà không muốn chia sẻ suy nghĩ hay ý tưởng với người khác Hoặc nhiều sinh viên không thích học theo nhóm, vì muốn chứng tỏ khả năng của mình với giáo viên hơn là với bạn Hiện tượng này đặc biệt phô biến ở những sinh viên các thành tích học tập cao vì sự ganh đua hoặc là sợ người khác cướp công vì mình làm nhiều còn người khác không làm hoặc làm ít mà vẫn được hưởng kết quả đánh giá chung của giảng viên đối với nhóm
Trang 10- Thứ hai, sự bất đồng ý kiến Đây là khó khăn thường thấy đối với các nhóm làm việc
trong học tập khi phải giải quyết một vấn đề nào đó Đặc biệt đối với sinh viên luật khi đối tượng cần giải mã là các vấn đề gắn với xã hội nên dễ dẫn đến nhiều kết quả khác nhau (“chín người mười ý”) nên ai cũng bảo vệ ý kiến của mình mà không thực sự xem xét thấu đáo ý kiến của người khác
Thường thì chỉ thấy cái thiếu sót trong ý kiến
của người khác mà không tìm ra cái đúng của
nó và ngược lại cũng chỉ thấy cái đúng của ý
kiến của mình mà không thấy cái thiếu sót Cuối
cùng, nhóm khó đi đến sự đồng thuận cao về
một vấn đề Sự bất đồng ý kiến dễ dẫn đến tan
rã nhóm học tập vì những chuyên nhỏ nhặt và
dỗi hờn, sĩ diện, hơn thua mà phần nhiều là do
sự xung đột về tính cách
+ Thứ ba, mức trách nhiệm không đông đều Trên thực tế mặc dù tình huống được giảng
viên đặt ra đối với toàn nhóm nhưng mức độ tham gia của các thành viên là không đồng đều, có người làm nhiều, có người làm ít nhưng cũng có người thờ ơ không làm Trong nhóm có thể có 1 số sinh viên tích cực, một số khác ỷ lại vào các bạn trong nhóm