Chữ viết là một công cụ dùng để giao tiếp và trao đổi thông tin, là phương tiện để ghi chép và tiếp nhận những tri thức văn hoá, khoa học, và đời sống. Do vậy, ở trường tiểu học, việc giáo viên và học sinh rèn luyện chữ viết là một nhiệm vụ hàng đầu, khi dạy phải gây được hứng thú, làm cho học sinh yêu thích và rèn viết chữ đẹp. Phân môn Tập viết là một môn có tính chất thực hành. Trong chương trình tiểu học khong học lí thuyết mà chỉ học rèn luyện kĩ năng. Tính chất thực hành có mục đích của việc dạy học Tập viết cũng góp phần khẳng định vị trí quan trọng của phân môn này ở tiểu học. Ngoài ra, Tập viết còn góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho HS những phẩm chất đạo đức tốt như tính chất cẩn thận, tính kỹ thuật và khiếu thẩm mĩ.Phân môn Tập viết truyền thụ kiến thức cơ bản về chữ viết và kĩ thuật chữ viết, dạy cho học sinh những khái niệm cơ bản để từ đó hình thành ở các em những biểu tượng về hình dáng, độ cao, sự cân đối, tính thẩm mĩ của các chữ viết. Ngoài ra chữ viết cần rèn cho các em về tư thế ngồi viết, viết đúng ô li, đúng mẫu chữ hoa và chữ thường Ở tiểu học chương trình Tập viết được phân bổ từ khi học lớp 1 cho đến lớp 3, tuy nhiên lớp 4 và 5 vẫn được chú trọng đến rèn chữ viết. Ngay từ bước vào lớp 1 các em đã được hình thành rèn luyện chữ viết vì chữ viết cũng là một biểu hiện của nết người. Tuy vậy vẫn còn nhiều học sinh vẫn còn viết sai, viết xấu và viết rất chậm, chưa đúng với yêu cầu, lẫn lộn giữa các chữ viết hoa. Điều đó cũng ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học Tiếng việt nói riêng và các môn khoa học khác nói chung. Thấy được tầm quan trọng của Tập viết đối với việc giảng dạy, giáo dục tiểu học, để phục vụ việc dạy tập viết nên đây cũng là lí do tôi chọn chủ đề “Chương trình và tài liệu dạy học Tập Viết”
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC – MẦM NON
TÊN ĐỀ TÀI:
TÌM HIỂU CHƯƠNG TRÌNH VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC
TẬP VIẾT
THÁNG 8 NĂM 2021
Trang 2ĐÁNH GIÁ CỦA GIẢNG VIÊN
………
………
………
………
Trang 3MỤC LỤC
Trang
PHẦN MỞ ĐẦU ……… 1
PHẦN NỘI DUNG……… 2
Nội dung 1: Chương trình và các tài liệu dạy học tập viết 2
1.1 Yêu cầu và nội dung chương trình dạy học Tập viết lớp 1, 2, 3 2 1.2 Các tài liệu dạy học tập viết 3
1.3 Mẫu chữ viết mới 3
1.3.1 Mẫu chữ cái viết thường 3
1.3.2 Mẫu chữ cái viết hoa 4
1.3.3 Mẫu chữ số 4
1.4 Một số quy định về dạy và học viết chữ 4
Nội dung 2: Kế hoạch bài dạy Tập viết 5
2.1.Kế hoạch bài dạy 5
2.2 Phương pháp,biện pháp dạy học tập viết thông qua tiết dạy 8
PHẦN KẾT LUẬN……… 9
TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 10
Trang 4MỞ ĐẦU
Chữ viết là một công cụ dùng để giao tiếp và trao đổi thông tin, là phương tiện để
ghi chép và tiếp nhận những tri thức văn hoá, khoa học, và đời sống Do vậy, ở trường tiểu học, việc giáo viên và học sinh rèn luyện chữ viết là một nhiệm vụ hàng đầu, khi dạy phải gây được hứng thú, làm cho học sinh yêu thích và rèn viết chữ đẹp
Phân môn Tập viết là một môn có tính chất thực hành Trong chương trình tiểu học khong học lí thuyết mà chỉ học rèn luyện kĩ năng Tính chất thực hành có mục đích của việc dạy học Tập viết cũng góp phần khẳng định vị trí quan trọng của phân môn này ở tiểu học Ngoài ra, Tập viết còn góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho HS những phẩm chất đạo đức tốt như tính chất cẩn thận, tính kỹ thuật và khiếu thẩm mĩ.Phân môn Tập viết truyền thụ kiến thức cơ bản về chữ viết và kĩ thuật chữ viết, dạy cho học sinh những khái niệm cơ bản để từ đó hình thành ở các em những biểu tượng về hình dáng, độ cao, sự cân đối, tính thẩm mĩ của các chữ viết Ngoài ra chữ viết cần rèn cho các em về tư thế ngồi viết, viết đúng ô li, đúng mẫu chữ hoa và chữ thường
Ở tiểu học chương trình Tập viết được phân bổ từ khi học lớp 1 cho đến lớp 3, tuy nhiên lớp 4 và 5 vẫn được chú trọng đến rèn chữ viết Ngay từ bước vào lớp 1 các em đã được hình thành rèn luyện chữ viết vì chữ viết cũng là một biểu hiện của nết người Tuy vậy vẫn còn nhiều học sinh vẫn còn viết sai, viết xấu và viết rất chậm, chưa đúng với yêu cầu, lẫn lộn giữa các chữ viết hoa Điều đó cũng ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học Tiếng việt nói riêng và các môn khoa học khác nói chung Thấy được tầm quan trọng của Tập viết đối với việc giảng dạy, giáo dục tiểu học, để phục vụ việc dạy tập viết nên
đây cũng là lí do tôi chọn chủ đề “Chương trình và tài liệu dạy học Tập Viết”
Trang 5NỘI DUNG 1:
1 CHƯƠNG TRÌNH VÀ CÁC TÀI LIỆU DẠY HỌC TẬP VIẾT
1.1 Yêu cẩu và nội dung chương trình dạy học Tập viết lớp 1, 2, 3.
- Theo quy định của chương trình Tiểu học, nội dung dạy kĩ năng viết chữ (phân môn Tập viết) được đặt ra chủ yếu đối với giai đoan đầu của cấp Tiểu học (lớp 1,2,3) Ở lớp 1, yêu cầu dạy chữ viết gắn liền với dạy kĩ năng đọc và phục vụ chủ yếu cho học sinh viết chính tả Ở các lớp 2,3 yêu cầu dạy viết chữ là vừa củng cố kĩ năng đọc vừa phục vụ cho học sinh viết chính tả và viết đoạn văn, bài văn ngắn
- Căn cứ vào chương trình tiểu học, có thể xác định nội dung, yêu cầu dạy học phân môn Tập viết ở các lớp 1,2,3 như sau:
Lớp 1: Viết các chữ cái cỡ vừa; viết các vần,tiếng – từ ứng dụng cỡ vừa và nhỏ Tô
các chữ hoa và viết các chữ số theo cỡ vừa; biết viết đúng và rõ ràng các chữ thường; ghi dấu thanh đúng vị trí
VD: Ở lớp 1(Chân trời sáng tạo) khi học môn Tiếng việt bài 1 học âm A và số 1 thì vở tập
viết sẽ viết âm a và số 1
Lớp 2: Tập viết chữ hoa cỡ vừa và nhỏ; Luyện viết chữ thường cỡ nhỏ; biết viết
đúng và đều nét các chữ thường, chữ hoa; viết liền mạch và để khoảng cách hợp lí giữa các chữ ghi tiếng
VD: Ở lớp 2(Chân trời sáng tạo) vẫn tiếp tục viết chữ A nhưng sẽ viết hoa và ứng với chữ
A là câu ca dao, tục ngữ, câu ứng dụng tương ứng để tích hợp giáo dục vào các phân môn còn lại của Tiếng việt Như chúng ta dạy tập viết bài D,Đ có câu ứng dụng đi hỏi về chào
sẽ tích hợp cho các em vào bài đáp lời chào hoặc câu hỏi của em ứng với mỗi tình huống sau
Lớp 3: Viết đúng và nhanh các kiểu chữ thường và chữ hoa cỡ nhỏ; viết rõ ràng,
đều nét các đoạn văn ngắn; Bước đầu hoàn thiện kĩ năng viết chữ ở giai đoạn thứ nhất (lớp 1,2,3) của chương trình tiểu học
VD: Khi dạy tập viết bài A có câu ứng dụng “Anh em như thể chân tay; rách lành đùm
bọc, dỡ hay đỡ đần” sau đó sẽ ứng dụng vào bài chiếc áo len người anh rất thương em nên
đã kêu mẹ mua áo len cho em mà đừng mua cho mình Dạy bảo các em anh em thì chung sống hoà thuận thương yêu nhau
Trên đây là yêu cầu cơ bản trong giờ tập viết Ngoài ra việc rèn luyện kĩ năng tập viết còn đước triển khai trong các giờ Chính tả và tập làm văn Trên ltinh thần này, tuy lớp 4 và 5 không có giờ tập viết song kĩ năng tập viết vẫn còn cần phải được chú ý
2
Trang 6rèn luyện thêm ờ mức độ cao hơn và tổng hợp hơn.
Tập viết cũng được phân phối theo chương trình môic tuần sẽ có 1 tiết tập viết gồm 2 trang và nhiệm vụ của học sinh là hoàn thành trang tại lớp, 1 trang sẽ luyện thêm ở nhà
1.2 Các tài liệu dạy học tập viết
Tài liệu chính để dạy học tiếng Việt nói chung và tập viết nói riêng được thể hiện trên quyển Tiếng Việt Tuy nhiên, học sinh không viết vào quyển sách đó Phần tập viết trong sách giáo khoa được trình bày ở cuối trang chẵn (phần học vần) cùng với lôgô vẽ hình một em bé đang tập viết Nội dung tập viết được trình bày mẫu trên các dòng kẻ
ô li Học sinh luôn luyện viết trên bảng con, vở ô li và v ở lập viết
- Vở ô li: Các vở ô li dưực dùng trước đây trong chương trình cải cách thường chỉ
có 5 dòng kẻ Việc bố trí 5 dòng kẻ tỏ ra thích hợp với chữ viết được dạv vì chiều cao tối đa của chữ chỉ có 2 đơn vị (tương ứng với 5 dòng kẻ) Chiều cao tối đa của chữ mới
là 2,5 đơn vị (tương ứmg với 6 dòng kẻ) Bởi vậy, khi chọn mua vở ô li tập viết, chúng ta nên chọn loại vở có 6 dòng kẻ hiện nay đã có bán trên thị trường là tốt nhât
- Vở tập viết: Đối với vở tập viết từ lớp 1,2,3 đều có 2 quyển đó là tập 1 và tập 2
Ở lớp 1 sau khi học chữ và số ở bài nào thì viết tập viết sẽ ứng cới chữ và số của phân môn Đọc, ở lớp 2 thì chủ yếu rèn học sinh viết chữ hoa và câu ứng dụng, ca dao tục ngữ hoặc 1 đoạn thơ trong bài tập đọc, ở lớp 3 thì chủ yếu rèn cách viét tên người, câu ứng dụng, ca dao tục ngữ và một vài đoạn trích nằm trong bài tập đọc của Tiếng Việt Ở lớp 2,3 tập cho các em viết liền nét, nhanh và rõ từng chữ Lớp 1 chỉ mới hình thành viết từng
âm vần và cho các em biết khoảng cách các con chữ với nhau
1.3 Mẫu chữ viết mới
QUYẾT ĐỊNH CỦA BỘ TRƯỞNG BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VỂ “MẪU CHỮ
TRONG TRƯỜNG TlỂU HỌC"
Ngày 14/6/2002, Bộ trưởng Bộ GDĐT đã ban hành Quyết định số 31/2002/QĐ BGD&ĐT về “mẫu dũt trong trường Tiểu học”.
1.3.1 Mẫu chữ cái viết thường
- Các chữ cái b, g, h, k, 1, y đưực viết với chiều cao 2,5 đơn vị
Tức bằng hai lần rưỡi chiều cao chữ cái ghi nguvên âm
- Chữ cái t được viết với chiều cao 1,5 đơn vị
- Các chữ cái r, s được viết với chiều cao 1,25 đơn vị
- Chữ cái d, đ, p, q được viết với chiều cao 2 đơn vị
- Các chữ cái còn lại o, ô, ơ, a, ă, â, e, ê, i, u, ư, n, m, v, x được
viết vỏi chiều cao 1 đơn vị
- Các dâu thanh được viết trong phạm v i l ô vuông có cạnh là 0,5 đơn vị
Trang 71.3.2 Mẫu chữ cái viết hoa
Chiều cao của các chử cái viết hoa là 2,5 đơn vị; riêng hai chữ cái viết hoa y, g được viết với chiều cao 4 đơn vị
1.3.3 Mẫu chữ số:
Chiều cao các chữ số là 2 đơn vị
1.4.MỘT SỐ QUY ĐỊNH VỀ DẠY VÀ HỌC VIẾT CHỮ:
- Trong trường Tiểu học, học sinh học viết chữ viết thường, chữ số và chữ viết hoa theo kiêu chữ viết đúng, nét đều là chủ yếu ở những nơi có điều kiện thuận lợi, giáo viên có thể dạy hoặc giới thiệu thêm cách viết chữ viết thường, chữ viết hoa theo kiểu chữ viết nghiêng, nét thanh, nét đậm
- Việc dạy chữ viết hoa được tiến hành theo một quá trình từ nhận diện, tập tô, tập viết nét cơ bản đến viết từng chữ cái; từ viết đúng đến viết thành thạo, viết đẹp
Nội dung dạy và học viết chữ theo bảng mẫu chữ do Bộ đã ban hành được quy định trong văn bản phân phối chương trình môn Tiếng Việt và hướng dẫn chuyên môn của Vụ Tiêu học, băt đầu từ lớp 1, năm học 2002 - 2003
- Nhìn chung, chữ viết cần đảm bảo một số yêu cầu cơ bản sau đây:
+ Dễ đọc, dễ viết
+ Cần đảm bảo phân biệt giữa chữ này với chữ khác
+ Cân đảm bảo tính thẩm mĩ
+ Tạo điều kiện cho việc viết liền mạch để tăng tốc độ khi viêt
- Muốn dạy chữ viết thì trước tiên phải giới thiệu cho học sinh các nét cơ bản tạo nên con chữ khi viết:
Hệ thông tín hiệu ngôn ngữ là hệ thống nhiều tầng bậc, từ một sô ít đơn vị thuộc
hệ thông bé nhẩt có thể tạo ra nhiều đơn vị bậc trên dựa vào những quy tắc nhất định Chữ viết cũng vậy, từ một số nét cơ bản, chúng được kết hợp với nhau theo những quy tắc nhất định để tạo ra các chữ cái khác nhau Biết được các nét cơ bản giúp giáo viên phân tích câu tạo chữ viết từ đó mà hướng dẫn học sinh viết các con chữ khác nhau về phía học sinh, nếu biết và viết được các nét cơ bản, các em sẽ có kĩ năng phân tích cấu tạo chữ viết và thực hiện viết chữ theo một quy trình hợp lí, chủ động đươc nét bút của mình
Việc xác định hệ thống nét chữ được phân tích trên cơ sở số lượng nét càng ít càng tốt để dễ dạy dễ học Đồng thời hệ thống nét đó lại phản ánh được toàn bộ hệ thống chữ cái và chữ sô tiếng Việt
Sau đây là các nét cơ bản thường gặp trong hệ thống chữ tiếng Việt
4
Trang 8* Các nét thẳng:
- Thẳng đứng: l
- Nét ngang: —
- Nét xiên: xiên phải ( / ), xiên tr á i ( \ )
- Nét hất: /
* Các nét cong:
- Nét cong kín (hình bầu dục đứng): 0
- Nét cong hở: cong phải: ( ), cong t r á i (C )
* Các nét móc;
- Nét móc xuôi (móc trái):
- Nét móc ngược (móc phải):
- Nét móc hai đầu:
- Nét móc hai đầu có thắt ở giữa:
* Nét khuyết:
- Nét khuyết trên (xuôi):
- Nét khuyết dưới (ngược):
* Nét thắt: (b, r, s)
Ngoài ra còn có một số nét bô’ sung: nét chấm (trong chữ i) nét gãy trong dâu phụ của chữ ă, â, dấu hỏi (?), dâu ngã (~)
Việc quan tâm đến hệ thống nét câu tạo chữ cái La tinh ghi âm vị tiếng Việt
là việc làm không thê thiếu được trong quá trình tổ chức dạy học tập viết Đây là điều kiện đê học sinh viết đúng mẫu (chính tự), đảm bảo không gây nhầm lẫn các chữ cái với nhau Đó là cơ sở để viết nhanh, từ đó nâng cao tính thẩm mĩ của chữ viết
NỘI DUNG 2: KHBD Tập Viết
2.1 Kế hoạch bài dạy
TẬP VIẾT: LỚP 3
ÔN CHỮ HOA P
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức: Viết đúng và tương đối nhanh chữ hoa P (1 dòng) Ph, B (1 dòng);
viết đúng tên riêng: Phan Bội Châu (1 dòng) và viết câu ứng dụng: Phá Tam Giang vào
nam (1 lần) bằng chữ cỡ nhỏ
2 Kĩ năng: Có kĩ năng viết đúng, viết đều, viết đẹp.
3 Thái độ: Yêu thích môn học; có ý thức “Rèn chữ, giữ vở”; tích cực, sáng tạo,
hợp tác
* MT: Giáo dục tình yêu quê hương, đất nước qua câu ca dao: Phá Tam Giang nối
Trang 9đường ra Bắc Đèo Hải Vân hướng mặt vào Nam (trực tiếp).
II ĐỒ DÙNG DẠY - HỌC:
1 Giáo viên: Bảng phụ Mẫu chữ viết hoa P (Ph, B), các chữ Phan Bội Châu và
câu tục ngữ viết trên dòng kẻ ô li
2 Học sinh: Đồ dùng học tập.
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC CHỦ YẾU:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
1 Hoạt động khởi động (5 phút):
- Yêu cầu học sinh viết bảng con một số từ
- Nhận xét, đánh giá chung
2 Dạy bài mới
2.1 Giới thiệu bài (2 phút)
- GV giới thiệu trực tiếp
- Ghi tựa bài lên bảng
2.2 Hướng dẫn học sinh viết bảng con (10
phút)
* Mục tiêu: Giúp học sinh viết đúng các con
chữ, hiểu từ và câu ứng dụng
* Cách tiến hành:
- Hát
- Viết bảng con
- Nhắc lại tên bài học
Luyện viết chữ viết hoa:
- Cho HS tìm các chữ hoa có trong bài: P,
Ph, B, C, T, G, Gi, Đ, H, V, N
- Treo chữ mẫu Phan Bội Châu cho HS quan
sát
- Cho HS nhắc lại cách viết hoa chữ: Ph,B,C
- Viết mẫu, kết hợp với việc nhắc lại cách
viết từng chữ
- Yêu cầu HS viết chữ Ph, B, C vào bảng
con
Luyện viết từ ứng dụng:
- Gọi HS đọc từ ứng dụng: Phan Bội Châu
- Cho HS nói về Phan Bội Châu
- Giới thiệu: Phan Bội Châu (1867 – 1940)
là một nhà cách mạng vĩ đại đầu thế kỉ XX
của Việt Nam Ngoài hoạt động cách mạng,
ông còn viết nhiều tác phẩm văn thơ yêu
- Tìm và phát biểu
- Quan sát
- Học sinh nhắc lại
- Theo dõi GV viết mẫu
- Viết các chữ vào bảng con
- 1 HS đọc: tên riêng
- 1 HS phát biểu
- Viết trên bảng con
6
Trang 10- Yêu cầu HS viết bảng con: Phan Bội Châu
Luyện viết câu ứng dụng:
Gọi HS đọc câu ứng dụng
Yêu cầu HS nêu ý nghĩa của câu ca dao
- Giải thích câu ca dao: Phá Tam Giang ở
tỉnh Thừa Thiên – Huế dài khoảng 60km,
rộng từ 1 đến 6km Đèo Hải Vân ở gần bờ
biển, giữa tỉnh Thừa Thiên – Huế và TP Đà
Nẵng, cao 1444m, dài 20km, cách Huế
71,6km
* MT: Các em phải biết yêu quê hương đất
nước, giữ gìn, xây dựng đất nước ngày thêm
giàu, đẹp.
- Cho HS viết bảng con
2.3 Hướng dẫn học sinh viết vào vở tập viết
(17 phút)
* Mục tiêu: Giúp học sinh viết đúng con
chữ, trình bày sạch đẹp vào vở tập viết
* Cách tiến hành:
- Nêu yêu cầu:
+ Viết chữ P: 1 dòng cỡ nhỏ
+ Viết chữ Ph, B: 1 dòng
+ Viết chữ Phan Bội Châu: 2 dòng cỡ nhỏ
+ Viết câu ca dao 2 lần
- Cho HS viết vào vở
- Theo dõi, uốn nắn, nhắc nhở HS ngồi viết
đúng tư thế, lưu ý các em viết đúng nét, độ
cao và khoảng cách giữa các chữ
2.4 Chấm, chữa bài (3 phút)
- Thu 7 bài để chấm
- Nhận xét tuyên dương một số vở viết đúng,
viết đẹp
- Hướng dẫn HS sửa lỗi sai
3 Củng cố, dặn dò (3 phút)
- 1 HS đọc câu ứng dụng
- 3 HS nêu
- Lắng nghe
- Lắng nghe
- Viết bảng con: Phá Tam Giang
- HS viết vào vở
- Lắng nghe
- HS nào viết nhanh đẹp thì mang lên nộp
- Sửa lỗi
- 2 HS đại diện cho 2 tổ viết
- Lắng nghe
Trang 11- Cho HS thi viết nhanh, viết đẹp trên bảng
lớp chữ Phan Bội Châu
- Nhận xét, khuyến khích các em học thuộc
lòng ca dao, luyện viết thêm trong vở Tập
viết để rèn chữ đẹp
- Xem lại bài, chuẩn bị bài sau
2.2 Phương pháp,biện pháp dạy học tập viết thông qua tiết dạy
* Phương pháp được sử dụng trong bài là:
- Phương pháp trực quan: qua việc quan sát các mẫu chữ, chữ giáo viên viết qua đây học sinh dễ tiếp thu, việc giáo viên viết chữ tạo niềm tin cho học sinh
- Phương pháp luyện tập, thực hành: thông qua học sinh tự viết chữ của mình vào vở từ
đó hình thành học sinh phân biệt được các con chữ được sắp xếp ở nhóm nào Đồng thời giúp giáo viên dễ dàng nhận biết được lỗi sai của học sinh, hướng dẫn học sinh thực hành
đi từ thấp lên cao: viết đúng rồi viết nhanh, viết đẹp
- Phương pháp kiểm tra đánh giá: kiểm tra vở tập viết thường xuyên để đánh giá các em thông qua chữ viết và giúp đỡ các em khi các em còn viết sai, chưa đúng ô ly
- Phương pháp đàm thoại gợi mở: Giáo viên từ việc hỏi về cấu tạo chữ cái, độ cao, kích thước con chữ để học sinh phân tích từ đó gợimở cho học sinh cách viết chữ cho đúng với cách đọc
* Biện pháp để dạy thông qua bài là:
- Đầu tiên chúng ta cần phải quan sát, theo dõi các em qua các phân môn Tiếng việt và đặc biệt là môn tập viết để chia học sinh theo nhiều nhóm khác nhau, đối với học sinh có năng khiếu thì sẽ được luyện theo nhóm riêng, nhóm cón viết ẩu, viết chưa đúng cần phải uốn nắn và phối hợp với phụ huynh để giúp các em viết tôt hơn Ngoài ra cần lưu ý sửa cho học sinh từ tư thế ngồi, cách cầm bút, cách để vở sao cho chuẩn mực để học sinh rèn luyện cách viết chữ hoa, viết theo đúng quy định, biết nối chữ hoa với chữ thường trong một tiếng, biết trình bày một từ chỉ tên riêng trong một tiếng, có khoảng cách hợp lí giữa các chữ ghi Có thể thêm một vài cách giáo dục hoặc câu chuyện ứng với câu ứng dụng để các em có hứng thú khi học mon tập viết để không nhàm chán và ràng buộc
8