LỊCH sử và lý THUYẾT xã hội học đề tài xã hội học của AUGUSTE COMTE

Ông đọc rất nhiều về triết học và lịch sử và đặc biệt quan tâm đến những nhà tư tưởng bắt đầu nhận thức và theo dõi một số trật tự trong lịch sử xã hội loàingười.. Comtesau đó đã nhận ra

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

KHOA XÃ HỘI HỌC VÀ PHÁT TRIỂN

MÔN: LỊCH SỬ VÀ LÝ THUYẾT XÃ HỘI HỌC

ĐỀ TÀI: XẴ HỘI HỌC CỦA AUGUSTE COMTE

LÊ PHƯƠNG ANH

XÃ HỘI HỌC K40 2053010001

HỌ VÀ TÊN

LỚP

MÃ SINH VIÊN

Hà Nội, 2021

MỤC LỤC

I Tiểu sử của Auguste Comte 2

II Các học thuật, lý thuyết của Auguste Comte 4

2.1 Khái niệm xã hội học 4

2.2 Phương pháp luận xã hội học 4

2.3 Quan niệm về cơ cấu của xã hội học 5

2.4 Suy nghĩ về tôn giáo 7

2.5 Hệ thống triết học tích cực (System of Positive Philosophy) 7

2.6 Phát triển chủ nghĩa thực chứng và đối tượng của nó 8

2.7 Ý tưởng triết học khác 8

2.8 Chức năng luận 8

3.1 Vận dụng tĩnh học xã hội 9

3.2 Vận dụng động học xã hội 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

Auguste Comte được xem là cha đẻ của ngành Xã hội học Với những đóng góp của mình,Comte đã có công lao rất lớn đối với sự ra đời và phát triển của Xã hội học Ông là một nhà

tư tưởng Pháp, nhà lý thuyết xã hội, người tạo ra ngành xã hội học, nhà thực chứng luận đãđưa ra thuật ngữ "Xã hội học" ("Sociology") Ông đã đóng góp không nhỏ vào lĩnh vực xãhội học của thế giới

I Tiểu sử của Auguste Comte.

Auguste Comte (tên đầy đủ: Isidore Auguste Marie Franẹois Xavier Comte; 17 tháng 1 năm

1798 - 5 tháng 9 năm 1857) Ông sinh tại Montpellier, trong một gia đình kitô giáo và theo

xu hướng quân chủ, ở tây nam nước Pháp Comte lớn lên ngay từ đầu Cách mạng Pháp Chacủa Comte, Louis Comte, một quan chức thuế và mẹ của ông, Rosalie Boyer, là những ngườitheo chủ nghĩa bảo hoàng và người Công giáo La Mã chân thành sâu sắc Nhưng sự đồngcảm của họ trái ngược với chủ nghĩa cộng hòa và chủ nghĩa hoài nghi tràn qua nước Phápsau cuộc Cách mạng Pháp Comte đã giải quyết những xung đột này ngay từ khi còn nhỏbằng cách từ chối tôn giáo và hoàng gia, ông trở thành một người có tư tưởng tự do và cáchmạng rất sớm tập trung vào nghiên cứu xã hội từ khi còn trẻ Ông là người có trí tuệ thôngminh Năm 1814, Sau khi học xong phổ thông, ông trúng tuyển vào Trường Bách khoa Paris

- được thành lập năm 1794 để đào tạo các kỹ sư quân sự nhưng nhanh chóng được chuyểnđổi thành một trường tổng hợp dành cho các ngành khoa học tiên tiến Đây là ngôi trườngnổi tiếng với những đào tạo chuyên sâu về Chủ nghĩa cộng hòa và tiến bộ Trường học tạmthời bị đóng cửa vào năm 1816, nhưng Comte nhanh chóng rời trường và tiếp tục học tạitrường Y ở Montpellier Khi trường Bách khoa mở lại ông cũng không xin quay lại học Saukhi trở về Montpellier, Comte nhận ra sự khác biệt với gia đình và quyết định trở lại Paris,ông kiếm sống những công việc vun vặn, bấp bênh ở đó bằng việc thỉnh thoảng giảng dạytoán học và báo chí Ông đọc rất nhiều về triết học và lịch sử và đặc biệt quan tâm đến

những nhà tư tưởng bắt đầu nhận thức và theo dõi một số trật tự trong lịch sử xã hội loàingười Vào tháng 8 năm 1817, ông tìm thấy một căn hộ trên đường Bonaparte, ở Paris, nơiông sống đến năm 1822, và sau đó trở thành một sinh viên và thư ký của Henri de Saint-Simon, người quen quan trọng nhất của Comte ở Paris, người đã đưa Comte tiếp xúc với xãhội trí thức, một nhà cải cách xã hội người Pháp và là một trong những người sáng lập chủnghĩa xã hội, người đầu tiên thấy rõ tầm quan trọng của tổ chức kinh tế trong xã hội hiện đại

Ý tưởng của Comte rất giống với Saint-Simon’s Chính trong thời gian này Comte đã choxuất bản những tiểu luận trong rất nhiều ấn bản đỡ đầu bởi Saint-Simon, L'Industrie, LePolitique, Le Censeur Européen và L'Organisateur, dù không xuất bản dưới tên riêng cho tớitận tác phẩm "La séparation générale des entre les opinions et les désirs" ("Sự tách biệt

trọng của Pháp trong thế kỷ 18 - như Montesquieu, Marquis de Condorcet, A.-R.-J Turgot,

và Joseph de Maistre, ông đã nghiên cứu một cách nghiêm túc về hệ thống tư tưởng củamình

Tuy nhiên, có sự khác biệt rõ rệt, không thể dung hòa trong quan điểm và nền tảng khoa họccủa hai người đàn ông, và cuối cùng Comte đã tách khỏi Saint-Simon vào năm 1824 Comtesau đó đã nhận ra những gì ông muốn làm - đó là tiếp tục nghiên cứu thuyết thực chứng.Năm 1822, ông xuất bản Kế hoạch của khoa học travaux nécessaires đổ réorganiser lasociété (Kế hoạch nghiên cứu khoa học cần thiết cho việc sắp xếp lại xã hội), dù vậy ông vẫnkhông nhận được một công việc ổn định, cuộc sống của Comte phải dựa vào tiền hỗ trợ từbạn bè Năm 1825, ông kết hôn với Caroline Massin nhưng cuộc hôn nhân không hạnh phúc

và họ ly thân vào năm 1842 Năm 1826, ông bắt đầu giảng giáo trình triết học thực chứng.Năm 1826, Comte bắt đầu một loạt bài giảng về "hệ thống triết lý tích cực" của mình chomột khán giả riêng, nhưng ông sớm bị suy nhược thần kinh nghiêm trọng Cũng cùng năm

1826 Comte được đưa tới bệnh viện thần kinh nhưng rời viện trong tình trạng chưa đượcchữa trị hoàn toàn vì ông muốn tiếp tục công việc dang dở Nhưng ông đã hồi phục gần nhưhoàn toàn các triệu chứng của mình vào năm sau, và vào năm 1828 - 1829, ông lại tiếp tụcloạt bài giảng dự kiến của mình Điều này đã được kết luận thành công đến nỗi ông đã phânphối lại nó tại Royal Athenaeum trong thời gian 1829 - 1830 12 năm sau từ 1832 đến 1842ông được dành cho việc xuất bản (sáu tập) triết học của mình trong một tác phẩm có tựa đềCours de Philosophie positive (“Course of Positive Philosophy”; dịch Tiếng Anh “ThePositive Philosophy of Auguste Comte”) Cũng trong khoảng thời gian đó, ông là gia sư vàsau đó là giám khảo của École Polytechnique hồi sinh Sau đó, vào năm cuối, ông đã cãinhau với giám đốc của trường và bị mất chức, cùng với phần lớn thu nhập của Comte Trongphần còn lại của cuộc đời, ông đã được hỗ trợ một phần bởi những người ngưỡng mộ ngườiAnh như John Stuart Mill và các môn đệ người Pháp, đặc biệt là nhà ngữ văn và từ điển họcMaximilien Littré Năm 1845 Comte có một trải nghiệm lãng mạn và tình cảm sâu sắc vớiClotilde de Vaux, từ 1844, Comte sống với bà, nhưng bà đã chết vào năm sau vì bệnh lao.Sau khi bà mất năm 1846, Comte đã lý tưởng hóa tình tiết tình cảm này, nó gây ảnh hưởngđáng kể đến tư tưởng và tác phẩm sau này của ông, đặc biệt là liên quan đến vai trò của phụ

nữ trong xã hội thực chứng mà ông định thành lập Ông cùng Stuart Mill phát triển một cáigọi là "tôn giáo nhân văn" mới Comte dành nhiều năm sau cái chết của Clotilde de Vaux đểsáng tác tác phẩm lớn khác của ông, Système de politique positive, 4 vol (1851 - 1854; Hệthống Chính sách Tích cực), trong đó ông đã hoàn thành việc xây dựng xã hội học của mình.Toàn bộ tác phẩm nhấn mạnh đạo đức và tiến bộ đạo đức là mối quan tâm trung tâm của trithức và nỗ lực của con người và đưa ra giải trình về chính thể, hoặc tổ chức chính trị, màđiều này đòi hỏi phải có Comte đã sống để xem các tác phẩm của mình được xem xét kỹlưỡng trên khắp châu Âu Nhiều trí thức Anh đã bị ảnh hưởng bởi ông, và họ đã dịch vàcông bố tác phẩm của ông Những người sùng đạo tiếng Pháp của ông cũng tăng lên, và mộtlượng lớn thư từ được phát triển với các xã hội thực chứng trên khắp thế giới Tác phẩm cuối

cùng, tập đầu tiên của "La Synthèse Subjective" được xuất bản năm 1856 Comte qua đời vìbệnh ung thư dạ dày vào ngày 5 tháng 9 năm 1857 ở Paris và được chôn cất ở nghĩa trangnổi tiếng Père Lachaise, được bao quanh bởi các đài kỷ niệm để tưởng nhớ mẹ của ông,Rosalie Boyer và Clotilde de Vaux Căn hộ mà ông sống từ 1841-1857 hiện được bảo tồn vàđổi tên thành Maison d'Auguste Comte, tòa nhà nằm ở số 10 rue Monsieur-le-Prince, Paris.Comte có tính cách khá u ám, vô ơn, tự cao và ích kỷ, nhưng ông đã bù đắp cho điều nàybằng lòng nhiệt thành đối với lợi ích của nhân loại, sự quyết tâm về trí tuệ và sự chăm chỉ ápdụng vào công việc của cuộc đời mình Ông đã cống hiến không mệt mỏi cho việc thúc đẩy

và hệ thống hóa các ý tưởng của mình và ứng dụng chúng vào sự nghiệp cải thiện xã hội.Tác phẩm chính: "Giáo trình triết học thực chứng" (1830 - 1842), "Những bài diễn văn vềtoàn bộ chủ nghĩa thực chứng" (1848), "Hệ thống chính trị thực chứng chủ nghĩa" (1851 -1854) Các tác phẩm khác của ông bao gồm Catéchisme positiveviste (1852; Giáo lý về tôngiáo tích cực) và Synthèse subjective (1856; “Tổng hợp chủ quan”) Nhìn chung, văn bảncủa Comte được sắp xếp tốt, và việc trình bày nó diễn ra một cách có trật tự một cách ấntượng, nhưng văn phong của ông lại nặng nề, tốn nhiều công sức và khá đơn điệu Các tácphẩm chính của Comte được chú ý chủ yếu vì phạm vi, tầm quan trọng và tầm quan trọngcủa dự án của ông và sự kiên trì tận tâm mà ông đã phát triển và thể hiện ý tưởng của mình

II Các học thuật, lý thuyết của Auguste Comte.

Những đóng góp của Auguste Comte (1798-1857) trong các lĩnh vực xã hội học và triết họcrất đa dạng và có tầm quan trọng lớn

2.1 Khái niệm xã hội học.

Đóng góp được công nhận nhất của Comte và đóng góp được liên kết nhiều nhất với tên của

nó là việc sử dụng, lần đầu tiên của thuật ngữ "Xã hội học" vào năm 1824 Ông là người tạo

ra ngành xã hội học, nhà thực chứng luận đã đưa ra thuật ngữ "Xã hội học" ("Sociology").Ông đã đóng góp không nhỏ vào lĩnh vực xã hội học của thế giới, những đóng góp của ông

về mặt lý thuyết như quan niệm về xã hội học xem xã hội học là khoa học nghiên cứu về cácquy luật của sự tổ chức xã hội Nhờ vào khả năng phân tích và chất lượng tổng hợp tuyệt vờicủa mình, Comte có thể thu thập tất cả các nghiên cứu có trong thời gian của ông về xã hội

và về các hiện tượng xã hội Những nghiên cứu này đã đạt đến độ chín muồi nhất định vàchính Comte đã tìm cách liên kết tất cả chúng theo cùng một thuật ngữ Với quan niệm coiđối tượng nghiên cứu của xã hội học là quy luật của hiện tượng xã hội, Comte đã có côngđầu đối với việc đặt nền móng cho khoa học xã hội học Chủ yếu là do công lao này chứkhông chỉ là việc sử dụng thuật ngữ xã hội học mà Comte được các nhà khoa học khắp nơitrên thế giới suy tôn là người khai sinh ra xã hội học

2.2 Phương pháp luận xã hội học.

Công lao thứ hai của Comte gắn liền với việc xác định phương pháp luận khi ông tách xã hộihọc ra khỏi triết học tư biện, kinh viện, giáo điều Ông phê phán tính chất chung chung, trừu

tượng, xa rời thực tiễn của triết học duy tâm, giáo điều lúc bấy giờ Ông cho

Comte gọi là xã hội học hay vật lý học xã hội.

2.3 Quan niệm về cơ cấu của xã hội học.

Đóng góp thứ ba của Comte là việc xác định rõ thành phần cơ cấu của bộ môn xã hội học.Theo Auguste Comte, xã hội học, còn gọi là vật lý học xã hội (Social Physics), hợp thành từhai bộ phận chính là Tĩnh học xã hội (Social Statics) và Động học xã hội (Dynamics) Mỗi

bộ phận tập trung vào nghiên cứu một loại đối tượng, một loại hiện tượng xã hội

Tĩnh học xã hội là bộ phận xã hội học chuyên nghiên cứu về trật tự xã hội, sự ổn định xã hội

và sự đồng thuận xã hội, cơ cấu xã hội, các thành phần và các mối liên hệ của các nhóm xãhội, gia đình và cộng đồng xã hội Chính vì những đối tượng nghiên cứu này tương đối ổnđịnh nên bộ phận tri thức xã hội học về chúng cũng được Comte gọi là tĩnh học Tên gọi nàybắt nguồn từ vật lý học mà một bộ phận của nó nghiên cứu trạng thái tĩnh, đứng im của cáchiện tượng vật lý Với tĩnh học xã hội, Comte đã nêu ra được những câu hỏi nghiên cứu cơbản của xã hội học: Trật tự xã hội là gì? Cái gì tạo nên sự ổn định, thống nhất xã hội? Làmthế nào duy trì, củng cố sự trật tự xã hội? Tĩnh học xã hội có đối tượng nghiên cứu cụ thể làthành phần cấu trúc của gia đình, là thể chế xã hội, là các nhóm và các tổ chức xã hội

Động học xã hội là một bộ phận xã hội học chuyên nghiên cứu các quy luật biến đổi xã hội

trong các hệ thống xã hội theo thời gian Comte đưa ra quy luật ba giai đoạn để giải thích sựphát triển của các hệ thống tư tưởng và hệ thống cơ cấu xã hội tương ứng Các câu hỏinghiên cứu của động học xã hội là: xã hội biến đổi như thế nào? Lịch sử xã hội đã trải quacác giai đoạn nào? Cái gì làm cho xã hội biến đổi? Biến đổi xã hội không phải là sự rối loạn

xã hội mà là một quá trình vận động của xã hội Biến đổi xã hội là một quá trình thay đổi từtrạng thái xã hội này sang trạng thái xã hội khác, từ kiểu trật tự xã hội này sang kiểu trật tự

xã hội khác Do đó, tĩnh học xã hội - chuyên nghiên cứu trật tự xã hội giúp động học xã hộitrả lời được phần nào các câu hỏi về sự biến đổi xã hội Động học xã hội sử dụng triệt đểphương pháp so sánh và phương pháp lịch sử để xem xã hội đã biến đổi từ trạng thái nàysang trạng thái khác như thế nào

Với động học xã hội, Comte đã nêu ra “quy luật ba giai đoạn” của lịch sử xã hội loài người,Theo quy luật này, xã hội loài người phát triển lần lượt qua ba giai đoạn:

1 Giai đoạn thần học tương ứng với xã hội chiếm hữu nô lệ

2 Giai đoạn siêu hình tương ứng với xã hội phong kiến

3 Giai đoạn thực chứng tương ứng với xã hội tư bản chủ nghĩa

Mỗi giai đoạn lịch sử xã hội này đều đặc trưng bởi một kiểu nhận thức, một kiểu quan niệm:giai đoạn thần học đặc trưng bởi sự nhận thức mang tính thần bí và niềm tin vào các thế lựcsiêu tự nhiên, siêu nhân Giai đoạn siêu hình đặc trưng bởi nhận thức cảm tính, kinh nghiệmchứ không nặng về niềm tin vào thần thánh như giai đoạn trước Giai đoạn thực chứng đặctrưng bởi nhận thức của khoa học và vận dụng tri thức khoa học vào sản xuất kinh doanh.Theo quy luật ba giai đoạn, mỗi giai đoạn trước là điều kiện phát triển của mỗi giai đoạn sau

Ví dụ, trong xã hội hiện đại, dòng họ không mất đi, cũng như các tư tưởng thần bí, siêu tựnhiên không hoàn toàn bị biến mất Việc biến đổi từ giai đoạn này sang giai đoạn khácthường trải qua thời kỳ bất ổn định, mâu thuẫn giữa cái cũ và cái mới Comte cho rằng, hệthống văn hóa bao gồm đạo đức và tinh thần quy định sự phát triển của hệ thống xã hội, cơcấu xã hội Quan niệm của Comte về lịch sử xã hội loài người có vẻ duy tâm nếu xét từ góc

độ triết học duy vật Tuy nhiên, nếu xét nó trong bối cảnh xã hội Châu Âu lúc

2.4 Suy nghĩ về tôn giáo.

Auguste Comte cho rằng tôn giáo phát triển qua ba giai đoạn:

Một là, người tiền sử cho rằng những gì họ không hiểu được là một dạng sức mạnh siêunhiên nào đó

Hai là, họ phát triển thành khái niệm về một vị thần trừu tượng

Ba là, con người dần gạt bỏ suy nghĩ như trên, tiến tới việc nghiên cứu hiện tượng một cáchkhoa học và chỉ tin vào những điều đã được kiểm nghiệm

Tuy nhiên, Comte đã lo ngại rằng nếu như tôn giáo là một phần không thể thiếu của cuộcsống thì việc phá bỏ nó sẽ gây ra tai họa Vì vậy, ông có đề xuất về một tôn giáo mang tínhnhân loại, gồm từ thiện, trật tự và khoa học Tư tưởng đó của ông cũng được một số nhà triếthọc tiếp nhận như John Stuart Mill hay Alain de Botton Nhưng việc xây dựng thành côngmột tôn giáo như vậy là rất khó nếu không muốn nói là bất khả thi

2.5 Hệ thống triết học tích cực (System of Positive Philosophy).

Comte đã sống trong một trong những thời kỳ hỗn loạn nhất trong lịch sử châu Âu Vì vậy,

là một triết gia, mục đích của ông không chỉ là để hiểu xã hội loài người mà còn là quy địnhmột hệ thống mà chúng ta có thể tạo ra trật tự thoát khỏi sự hỗn loạn, và do đó thay đổi xãhội theo hướng tốt đẹp hơn Cuối cùng, ông đã phát triển cái mà ông gọi là "hệ thống triếthọc tích cực", trong đó logic và toán học, kết hợp với kinh nghiệm giác quan, có thể hỗ trợtốt hơn trong việc hiểu các mối quan hệ và hành động của con người, giống như cách màphương pháp khoa học đã cho phép hiểu được tự nhiên thế giới Năm 1826, Comte bắt đầumột loạt bài giảng về hệ thống triết lý tích cực của mình cho một khán giả riêng, nhưng ôngsớm bị suy nhược thần kinh nghiêm trọng Ông phải nhập viện và sau đó hồi phục với sựgiúp đỡ của vợ mình, Caroline Massin, người mà ông kết hôn vào năm 1824 Ông tiếp tục

cuộc đời của Comte kéo dài 13 năm Trong thời gian này, ông đã xuất bản sáu tập của Khóahọc về Triết học Tích cực từ năm 1830 đến năm 1842 Toàn bộ tác phẩm nhấn mạnh đạođức và tiến bộ đạo đức là mối quan tâm chính của kiến thức và nỗ lực của con người, và đãcoi trọng tổ chức chính trị rằng điều này đòi hỏi Auguste Comte đặt nền móng cho một triết

lý mới Với dòng suy nghĩ mới này, Comte đã rửa tội cho nó cùng tên với tác

tăng và xã hội thực chứng phát triển trên khắp thế giới

2.6 Phát triển chủ nghĩa thực chứng và đối tượng của nó.

Đóng góp của Comte cho chủ nghĩa thực chứng không chỉ là đặt tên và mô tả nó, mà còn tìmkiếm ứng dụng của nó để cải thiện xã hội

Nhờ những đóng góp của Comte trong lĩnh vực này, các đối tượng của chủ nghĩa thực chứng

có thể được xác định:

1 Cung cấp tinh thần cá nhân với một hệ thống niềm tin thống nhất tinh thần tập thể

Thiết lập các quy tắc phối hợp về niềm tin chung của hệ thống niềm tin

2 Xác định một tổ chức chính trị, được tất cả đàn ông chấp nhận và đáp ứng nguyện vọngtrí

tuệ và khuynh hướng đạo đức của họ

3 Ý tưởng của Comte đã cho phép phát triển chủ nghĩa thực chứng sau này, một triết lý vẫncòn hiệu lực

2.7 Ý tưởng triết học khác.

Những đóng góp triết học của Comte không chỉ xảy ra trong các chủ đề của chủ nghĩa thựcchứng Việc tạo ra triết lý tích cực của ông đòi hỏi Comte phải giải quyết các vấn đề triết họcliên quan khác, đóng góp quan trọng cho sự phát triển lịch sử của chúng Trong số các chủ

đề triết học trong đó các ý tưởng của Comte đã được thảo luận rộng rãi là các khái niệm "ýthức hệ" và "không tưởng", và mối liên hệ của chúng với lý thuyết tách rời tâm linh khỏithời gian Ngay cả chủ đề của nghệ thuật cũng được Comte đối xử rộng rãi trong các lýthuyết triết học của ông

2.8 Chức năng luận.

Là người tiếp thu có chọn lọc những quan điểm của các nhà triết học Hy Lạp cổ đại và sau

đó là tư tưởng khai sáng của Hobbe, Rousseau và các nhà khoa học tự nhiên, Comte chorằng, xã hội như cơ thể sống (biological organism) có cấu trúc bởi ba bộ phận rất quan trọng

đó là các thành phần (elements), chuỗi liên kết mô (tissues) và các cơ quan (organs) Xã hộicũng là một loại cơ thể sống được cấu trúc bởi gia đình với tư cách là tế bào sống (cells) của

cơ thể; sau đó là các giai cấp, giai tầng (castes) với tư cách là chuỗi liên kết các tế bào thànhcác mô thích hợp của cơ thể sống; cuối cùng là các thành phố hoặc các cộng động dân cư(real organs) Comte coi xã hội như một cơ thể thống nhất bởi các bộ phận, mỗi bộ phận cóchức năng riêng đảm bảo sự tồn tại, phát triển của mình và có liên quan tới các bộ phận kháctrong cơ thể xã hội, Comte đề cao tính thống nhất chức năng để duy trì một trật tự xã hội.Tuy nhiên., khái niệm chức năng của Comte còn rất đơn giản và xã hội cũng được hiểu một