TIỂU LUẬN đề tài PHÁT TRIỂN DU LỊCH tâm LINH tại THÀNH PHỐ CHÍ LINH

Trong đó tiêu biểu nhất là vùng đất Chí Linh nơi là quê hương của những anh hùng hào kiệt, danh nhân lỗi lạc, nhiều thế kỉ trôi qua, các giá trị tiêu biểu đó được gìn giữ và bảo lưu qua

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI

KHOA DU LỊCH

TIỂU LUẬN

Đề tài: PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI

THÀNH PHỐ CHÍ LINH

Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Trần Việt Anh

Mã sinh viên: 59DDL26043

Hà Nội, tháng 07 - 202

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài

2.Lịch sử nghiên cứu vấn đề

3.Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

4.Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

5.Phương pháp nghiên cứu

6.Đóng góp của tiểu luận văn

7.Bố cục tiểu luận

Chương I : Khái quát về du lịch tâm linh tại thành phố chí linh - hải

dương 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm Du lịch

1.1.2 Khái niệm Tâm linh

1.1.3 Khái niệm Du lịch tâm linh

1.2 Khái quát về Thành phố Chí Linh - Hải Dương

1.2.1 Điều kiện tự nhiên (Gạch đầu dòng: Vị trí địa lý, điều kiện khí hậu, thủy văn, đất đai, v.v )

1.2.2 Điều kiện văn hóa - xã hội

1.2.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển

1.2.2.2 Điều kiện dân cư và kinh tế

1.2.2.2 Hệ thống di tích lịch sử, văn hóa và danh thắng (Chú ý nêu bật các ditích mang tính tâm linh)

1.2.2.3 Lễ hội - Phong tụ ̣c tập quán

1.2.2.4 Các điều kiện khác (Ẩm thực, loại hình nghệ thuật truyền thống, v.v )Chương II: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LICH TÂM LINH TẠI

THÀNH PHỐ CHÍ LINH

2.1 Thực trạng về số lượng khách du lịch

2.2 Thực trạng về doanh thu

2.3 Cơ sở vật chất - hạ tầng kỹ thuật phụ ̣c vụ ̣ du lịch

2.4 Công tác quảng bá du lịch tâm linh tại địa phương

2.5 Thực trạng về nhân lực phụ ̣c vụ ̣ du lịch

2.6 Thực trạng về công tác quản lý du lịch

2.7 Thực trạng về đầu tư, phát triển du lịch

2.8 Một số chương trình du lịch tâm linh đã được thực hiện

Chương III: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI

THÀNH PHỐ CHÍ LINH

3.1 Chính sách phát triển du lịch tại thành phố Chí Linh (Các văn bản về phát triển du lịch do UBND và các cơ quan chức năng của TP Chí Linh ban hành trong thời gian qua, chú ý trích dẫn những văn bản có nêu về phát triển loại hình du lịch tâm linh)

3.2 Các giải pháp phát triển du lịch tâm linh tại thành phố Chí Linh

3.2.1 Xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng

3.2.2 Đẩy mạnh công tác xúc tiến, quảng bá cho các điểm du lịch

3.2.3 Đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao ý thức người dân trong phụ ̣c vụ ̣ phát triển du lịch tâm linh

3.2.5 Giải pháp về vốn đầu tư du lịch

3.2.6 Khai thác tài nguyên du lịch tâm linh hướng tới phát triển du lịch bềnvững

3.2.7 Xây dựng, bổ sung và hoàn thiện các tuyến du lịch trong và ngoài thành phố Chí Linh

Phần Mở Đầu

1 Lý do chọn đề tài

Du lịch tâm linh ngày càng trở thành xu hướng phổ biến trên thế giới, đặc biệt

là Việt Nam Trong những năm gần đây, ngành du lịch Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, trong đó du lịch tâm linh có đóng góp rất lớn và bền vững vào sự tăngtrưởng ấy Lợi ích của du lịch tâm linh không chỉ là kinh tế, mà còn phản ánh giá trị tinh thần của đời sống xã hội hơn bao giờ hết Song tìm hiểu các di tích,

lễ hội văn hóa truyền thống của dân tộc cũng đang là một trong những xu hướngkhơi dậy sự quan tâm của nhiều người Chính vì vậy mà chúng ta cần có những

sự hiểu biết và xây dựng phát triển du lịch tâm linh ngày càng văn minh và hấp dẫn hơn nữa Trên bình diện du lịch tâm linh nói chung của cả nước, Hải Dương

là vùng đất giàu truyền thống nằm ở trung tâm đồng bằng Bắc bộ hiện nay Trong đó tiêu biểu nhất là vùng đất Chí Linh nơi là quê hương của những anh hùng hào kiệt, danh nhân lỗi lạc, nhiều thế kỉ trôi qua, các giá trị tiêu biểu đó được gìn giữ và bảo lưu qua hệ thống văn hóa vật thể, phi vật thể đặc sắc như ditích lịch sử, lễ hội, phong tụ ̣c tập quán có nhiều di tích nổi tiếng, trong số đó có

9 di tích được công nhận là Di tích Quốc gia, 2 di tích Côn Sơn và Kiếp bạc được xếp hạng di tích đặc biệt quan trọng của quốc gia và nhiều di tích được xếp hạng cấp tỉnh Cùng với thời gian và dòng chảy của sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước, hệ thống di tích của tỉnh đã được tu bổ, khôi phụ ̣c và tôn tạo xứng đáng với tầm vóc của các danh nhân đất nước và các giá trị lịch sử, văn hóa và du lịch vốn có Điển hình là khu di tích Công Sơn, Kiếp Bạc, đền thờ thầy giáo Chu Văn An, đền Cao An Lạc Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất ChíLinh, nhận thức về giá trị của các di tích và lễ hội quê hương giàu bản sắc văn hóa, lưu truyền nhiều nét đẹp ngàn xưa kèm theo đó lag những tinh túy tích lũy

từ bao đời được lưu truyền lại, từ đó tôi chọn đề tài: “PHÁT TRIỂN DU LỊCHTÂM LINH TẠI THÀNH PHỐ CHÍ LINH ” là nội dung nghiên cứu của tiểu luận

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài.

Đã có nhiều nghiên cứu về các di tích lễ hội ở Chí Linh nhưng tuy nhiên chưa

có những đề tài chuyên sâu nghiên cứu về du lịch tâm linh và phương hướng phát triển Vì vậy, trong khuôn khổ của tiểu luận này mụ ̣c đích của tôi là cho mọi người thấy được sự hấp dẫn, huyền bí đặc sắc của các di tích và nhận thấy

sự phong phú và đa dạng trong đời sống văn hoá, tín ngưỡng cũng như sinh hoạtcộng đồng của người dân nơi đây để góp cái nhìn đa chiều hơn về du lịch tâm linh tại Chí Linh

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu.

-Nghiên cứu về những giá trị văn hóa lịch sử của di tích và lễ hội

-Tìm hiểu mối quan hệ, sự tương tác giữa các di tích liên quan trong thành phố

-Nghiên cứu về sự phát triển thay đổi của các di tích Tìm ra phương hướng để thúc đẩy sự phát triển du lịch tâm linh tạo ra nhiều điều hấp dẫn thu hút khách

du lịch

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu các di tích lịch sử thuộc Thành phố Chí Linh:

-Khu di tích Kiếp Bạc: Thuộc xã Hưng Đạo, huyện Chí Linh, cách Côn Sơn 7

km, là nơi có Đền thờ Trần Hưng Đạo được xây dựng tại nơi trước đây là đại bản doanh của Tướng quân trần Hưng Đạo, từ nơi đây 3 lần xuất quân và đại thắng quân Nguyên Mông Khu di tích Kiếp Bạc là một quần thể gồm nhiều di tích như: Đền thờ Trần Hưng Đạo, Dược Sơn, dòng sông lụ ̣c đầu, Bến Bình Than, Cồn Kiếm

-Khu di tích Chùa Côn Sơn : Chùa Côn Sơn (hay còn gọi là Thiên Tư Phúc tự hay chùa Hun) là một ngôi chùa ở trên ngọn núi Côn Sơn (hay còn gọi là núi Hun) ở phường Cộng Hoà, thị xã Chí Linh Chùa này được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam xếp hạng quốc gia đợt I năm 1962 và xếp hạng đặc biệt quan trọng vào năm 1994

-Đền Cao: thuộc xã An Lạc Ở đây có bốn ngôi đền linh thiêng từ lâu đời, thờ năm anh em nhà họ Vương đã có công giúp vua Lê Đại Hành đánh tan quân Tống do Hầu Nhân Bảo và Tôn Toàn Hưng chỉ huy năm 981

-Chùa Thanh Mai: thuộc xã Hoàng Hoa Thám Chùa Thanh Mai là ngôi chùarất cổ, được xây dựng năm 1329 do Thiền sư Pháp Loa - Đệ nhị tổ của Thiềnphái Trúc Lâm Yên tử sáng lập Chùa được công nhận di tích lịch sử quốc gianăm 1992

-Đền Sinh - Đền hóa: tọa lạc trên sườn núi Ngũ Nhạc thôn An Mô xã Lê Lợi huyện Chí Linh Đền là một công trình kiến trúc cổ, tựa lưng vào núi Ngũ Nhạc nhìn ra hướng Đông Bắc giữa bạt ngàn cây rừng xen lẫn những đồi vải thiều xum xuê Đền Sinh thờ nơi sinh, đền Hóa thờ nơi hóa của tướng quân Chu Phúc

Uy – thiên thần thời tiền Lý ( 544)

-Đền Chu Văn An: nằm trên núi Phượng Hoàng, thuộc xã Văn An; cách khu di tích Côn Sơn khoảng 4 km Đây là một điểm di tích văn hoá và danh thắng mà quý khách có thể đến thăm, với cảnh rừng thông đẹp trùng điệp, có đền thờ cũ

và mới xây xong năm 2007 Lăng mộ Chu Văn An nằm trong khu di tích này

Lễ hội vào tháng tám và tháng một, trọng hội vào ngày 25-8 và 26-11 Khu di tích được xếp hạng năm 1998

-Đền bà Chúa Sao sa: đên thơ Nguyên Thi Duê ̣đươc xây dưng trên cơ sơ cua ngôi đên cu trên đinh đôi Mâm Xôi măṭhương theo phia tây nam Theo thuyêt phong thuỷ thê đât cua đên như viên ngoc đươc bao boc bơi day nui Phương

Hoang Phia trươc la môṭđâp ̣ nươc rông ̣ mênh mang chấp chới những cánh cò,cánh vạc vào những buổi hoàng hôn đã khẳng định nơi đây quả thật đất lành.

5 Phương pháp nghiên cứu

-Tiểu luận sử dụ ̣ng chủ yếu phương pháp tổng hợp, phân tích, đồng thời sử dụ ̣ng phương pháp quan sát và phỏng vấn để xác nhận, mở rộng các thông tin thu thập được từ nguồn tài liệu

- Về phần tài liệu đã tiếp cận các nguồn tài liệu và các bài viết trong các tài liệunghiên cứu, Hồ sơ di tích, Hồ sơ xếp hạng di tích quốc gia của di tích, bên cạnh

đó là một số thu thập thông tin, đối chiếu so sánh trên các trang thông tin điện tử

để mở rộng các sự kiện, thông tin có liên quan đến các di tích tại thành phố Chí Linh

-Sử dụ ̣ng phương pháp điền dã, khảo sát thực địa

-Phương pháp nghiên cứu tư liệu cũng được tác giả sử dụ ̣ng một cách triệt đểnhằm kế thừa những kết quả nghiên cứu của các học giả, các nhà khoa học đitrước để phụ ̣c vụ ̣ cho việc hoàn thành bài tiểu luận của mình

-Ngoài ra để thu thập thông tin định tính cho luận văn tác giả còn trao đổi vàphỏng vấn một số đối tượng khác nhau như cán bộ quản lý di tích, người dânsống xung quanh các khu di tích và một số du khách thập phương để thấy đượckhách quan hơn

6 Đóng góp của tiểu luận văn

Qua việc nghiên cứu, tôi mong muốn làm nổi bật giá trị du lịch tâm linh tại thành phố Chí Linh thông qua các vẻ đẹp kiến trúc, văn hóa, nghi thức, nghi lễ của các di tích, qua đó cũng đóng góp một phần nhỏ vào việc bảo tồn văn hóa ditích tại Chí Linh và thúc đẩy phát triển mạnh mẽ du lịch tâm linh Đồng thời bổ sung nguồn tư liệu về du lịch tâm linh tại Chí Linh

7 Bố cục tiểu luận.

Bài tiểu luận gồm: Phân mở đầu, 3 chương, phần kết thúc

Chương I : Khái quát về du lịch tâm linh tại thành phố Chí Linh - Hải DươngChương II: Thực trạng hoạt động du lich tâm linh tại thành phố Chí Linh

Chương III: Giải pháp phát triển du lịch tâm linh tại thành phố Chí Linh

Chương I : Khái quát về du lịch tâm linh tại thành phố chí linh - hải

dương 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm Du lịch

Ngày nay du lịch trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến Hiệp

hội lữ hành quốc tế đã công nhận du lịch là một ngành kinh tế lớn nhất thế giớivượt lên cả ngành sản xuất ô tô, thép điện tử và nông nghiệp Vì vậy, du lịch đãtrở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của nhiều quốc gia trên thế giới Thuật

ngữ du lịch đã trở nên khá thông dụ ̣ng, nó bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp với ý nghĩa là đi một vòng Du lịch gắn liền với nghỉ ngơi, giải trí, tuy nhiên do

hoàn cảnh, thời gian và khu vực khác nhau, dưới mỗi góc độ nghiên cứu khác nhau nên khái niệm du lịch cũng không giống nhau

Luật Du lịch Việt Nam 2005 đã đưa ra khái niệm như sau: “Du lịch là

các hoạt động liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ

dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”

Theo liên hiệp Quốc các tổ chức lữ hành chính thức( International Union

of Official Travel Oragnization: IUOTO): Du lịch được hiểu là hành động duhành đến một nơi khác với điạ điểm cư trú thường xuyên cuả mình nhằm mụ ̣cđích không phải để làm ăn, tức không phải để làm một nghề hay một việckiếm tiền sinh sống

Tại hội nghị LHQ về du lịch họp tại Roma - Italia ( 21/8 – 5/9/1963),

các chuyên gia đưa ra định nghĩa về du lịch: Du lịch là tổng hợp các mối quan

hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú cuả cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên cuả họ hay ngoài nước họ với mụ ̣c đích hoà bình Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc cuả họ

Theo các nhà du lịch Trung Quốc: họat động du lịch là tổng hoà hàng

loạt quan hệ và hiện tượng lấy sự tồn tại và phát triển kinh tế, xã hội nhất địnhlàm cơ sở, lấy chủ thể du lịch, khách thể du lịch và trung gian du lịch làmđiều kiện

Theo I.I pirôgionic, 1985: Du lịch là một dạng hoạt động cuả dân cư trong thờigian rỗi liên quan với sự di chuyển và lưu lại tạm thời bên ngoài nơi cư trú thường xuyên nhằm nghĩ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nângcao trình độ nhận thức văn hoá hoặc thể thao kèm theo việc tiêu thụ ̣ những giá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hoá

Theo nhà kinh tế học người Áo Josep Stander nhìn từ góc độ du khách:

khách du lịch là loại khách đi theo ý thích ngoài nơi cư trú thường xuyên

để thoả mãn sinh họat cao cấp mà không theo đuổi mụ ̣c đích kinh tế

Nhìn từ góc độ thay đổi về không gian cuả du khách: du lịch là một trong nhữnghình thức di chuyển tạm thời từ một vùng này sang một vùng khác, từ một nướcnày sang một nước khác mà không thay đổi nơi cư trú hay nơi làm việc

Nhìn từ góc độ kinh tế: Du lịch là một ngành kinh tế, dịch vụ ̣ có nhiệm vụ ̣ phụ ̣cvụ ̣ cho nhu cầu tham quan giải trí nghĩ ngơi, có hoặc không kết hợp với các hoạtđộng chữa bệnh, thể thao, nghiên cứu khoa học và các nhu cầu khác

1.1.2 Khái niệm Tâm linh

Chúng ta đều hiểu "tâm" như nguồn gốc phát sinh, như người đạo diễn ẩn

diện, như nguyên lý động lực học của tư duy, tình cảm, ý chí, ham muốn tómlại của mọi hoạt động hay đời sống tinh thần

"Linh" hay linh thiêng là tác dụ ̣ng hay hiệu lực "vật chất" lên cuộc sống của conngười hay tồn tại của vật thể Tác dụ ̣ng ấy hay hiệu lực ấy có cường tính không giới hạn nhưng cơ chế của nó lại nằm ngoài, thậm chí thường khi mâu thuẫn vớikinh nghiệm hàng ngày, tri thức phổ biến, quy luật thực nghiệm và nguyên lý khoa học Do đó "linh" thường làm ta hoang mang trước sự lựa chọn: hoặc thựckiện tai nghe, mắt thấy, hoặc, nói chung, tri thức mà ta đã tích tập.

Tâm Linh là cái Tâm phiếm hình nhưng lại có hiệu ứng Linh Như vậy trong tiếng Việt ta xưa nay vẫn có một từ hoàn toàn tương ứng với cả nội hàm, cả ngoại diên của tâm linh, đó là Thần "Biến hóa mạc trắc vị chi thần", Thần ứng dụ ̣ng cho cả người, cả cho vật, cả lúc sống, cả lúc chết, vì thế thật ra Thần minhđịnh cho tâm linh rõ hơn, hay hơn bản thân khái niệm "tâm linh" nhiều, tiếc rằng lâu nay ta có thói quen sính từ mới nên quên mất "thần”

Như vậy Tâm linh thuộc phạm trù niềm tin của con người vào những đấng siêu nhiên để gửi gắm niềm tin, tâm thành để cầu sự linh nghiệm phù giúp cho những ước nguyện, ý chí của con người Ngoài ra tâm linh còn là những hiện tượng kỳ bí, nằm ngoài phạm vi hiểu biết thông thường của con người như ngoại cảm, thần giao cách cảm, lên đồng, ma nhập, mộng du, bóng đè, thôi miên, chữa bệnh bằng tâm linh, mà khoa học chưa khám phá, giải thích và chứng minh được

1.1.3 Khái niệm Du lịch tâm linh

Du lịch tâm linh (tiếng Anh là Spiritual tourism) la loai hinh du lich van hoa,lây yêu tô van hoa tam linh vưa lam co sơ, vưa lam mục tieu nhăm thoa mannhu câu tam linh cua con nguơi trong đơi sông tinh thân

Đời sống tâm linh từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộcsống hàng ngày của người dân Việt Nam, được thể hiện qua các hoạt động tôngiáo, đời sống thường nhật…

Du lịch tâm linh là một trong những loại hình phổ biến tại Việt Nam và trên thếgiới, thường gắn liền với những giá trị văn hóa phi vật thể và vật thể gắn liền với lịch sử, tôn giáo, tính ngưỡng và những giá trị tinh thần khác Con người sẽtìm đến các đình đền chùa miếu, các khu di tích để lễ bái, tham quan, vãng cảnh

Do đó, du lịch tâm linh không chỉ mang đến cho khách du lịch những trải

nghiệm khám phá vùng đất mới mà còn mang đến những giá trị, trải nghiệmthiêng liêng về tinh thần cho người đi du lịch

1.2 Khái quát về Thành phố Chí Linh - Hải Dương

1.2.1 Điều kiện tự nhiên

Vị trí địa lý

Thị xã nằm ở phía đông bắc tỉnh Hải Dương, cách trung tâm tỉnh 40 km Phía đông giáp huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh Phía tây giáp tỉnh Bắc Ninh Phía nam giáp huyện Nam Sách Phía bắc giáp tỉnh Bắc Giang.Phía bắc và đông bắc của Chí Linh là vùng đồi núi thuộc cánh cung Đông Triều, ba mặt cònlại được bao bọc bởi sông Kinh Thày, sông Thái Bình và sông Đông Mai.

Chí Linh nằm trong vùng tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh

Nó có đường giao thông thuận lợi Đường bộ có Quốc lộ 18 chạy dọc theo hướng đông- tây qua trung tâm huyện nối liền Hà Nội - Quảng Ninh, đường Quốc lộ 183 nối Quốc lộ 5 và đường 18, đường 37 là đường vành đai chiến lược quốc gia từ trung tâm huyện đi tỉnh Bắc Giang Đường thuỷ̉ có chiều dài

40 km đường sông bao bọc phía đông, tây, nam của huyện thông thương với Hải Phòng, Bắc Giang, Đáp Cầu (Bắc Ninh)

-Điều kiện khí hậu, thủy văn, đất đai + Khí hậu:

Chí Linh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa

Có 2 mùa rõ rệt: mùa khô hanh lạnh từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau và

mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 9 hàng năm Nhiệt độ trung bình năm 23 °C

Do đặc điểm của địa hình, địa mạo nên khí hậu Chí Linh được chia làm 2 vùng:Khí hậu vùng đồng bằng phía nam mang đặc điểm khí hậu như các vùng đồng bằng trong tỉnh

Khí hậu vùng chiếm diện tích phần lớn trong vùng, do vị trí địa lý và địa

hình nên mùa đông ở đây lạnh hơn vùng khí hậu đồng bằng

+ Thuỷ̉ văn: Chí Linh là nơi: Sông Lụ ̣c Nam hợp lưu với sông Thương tại xã Hưng Đạo, sông Thương hội lưu với sông Cầu tại phường Phả Lại thành sông Thái Bình Sông Đuống hợp lưu với sông Thái Bình tại phường Cổ Thành, sông Kinh Thầy lấy nước từ sông Thái Bình Sông Đông Mai lấy nước từ

sông Kinh Thầy tại phường Văn Đức, chảy lên phía bắc

Thành phố Chí Linh có nguồn nước phong phú bởi có sông Kinh Thầy, Thái Bình, Đông Mai bao bọc, có kênh mương trung thủy nông từ Phao Tân đến An Bài dài 15,5 km chạy qua những cánh đồng canh tác chính của huyện, có nguồn nước của nhà máy điện Phả Lại cung cấp quanh năm Ngoài ra còn có 33 hồ đậpvới tổng diện tích tự thủy 409 ha, đặc biệt có nguồn nước ngầm sạch trữ lượng lớn

+ Đất đai: Tổng diện tích của thành phố Chí Linh là 29.618 ha Đất Chí Linh được hình thành từ 2 nhóm chính, nhóm đất đồi núi được hình thành tại chỗ, phát triển trên các đá sa thạch; nhóm đất thủy thành do phù sa sông Kinh

Thầy và Thái Bình bồi tụ ̣

+ Rừng: Thành phố Chí Linh có 14.470 ha đất đồi rừng, trong đó rừng trồng 1.208 ha, rừng tự nhiên 2.390 ha Rừng tự nhiên có nhiều loại gỗ quý, ước khoảng 140.000 m³, có nhiều loại động thực vật đặc trưng cung cấp nguồn dượcliệu cho y học Rừng trồng chủ yếu là keo tai tượng, bạch đàn và rừng thông thuộc khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc

9

+Khoáng sản: Thành phố Chí Linh tuy không nhiều về chủng loại, nhưng cóloại có trữ lượng lớn và giá trị kinh tế như: đất Cao lanh trữ lượng 40 vạn tấn,sét chịu lửa 8 triệu tấn, đá, cát vàng xây dựng, mỏ than nâu trữ lượng hàng tỉtấn.

1.2.2 Điều kiện văn hóa - xã hội

12 sứ quân Tuy nhiên, cánh quân của Dương Huy không nằm trong danh sách

12 sứ quân Vì cánh quân của ông và địa bàn của ông bị cánh quân của NguyễnThủ Tiệp đánh bại, vùng đất của ông bị Nguyễn Thủ Tiệp chiếm và tự xưng VũNinh Vương Thời điểm xảy ra loạn 12 sứ quân, vùng đất Chí Linh nằm trong địa phận quản lý của sứ quân Nguyễn Thủ Tiệp

Năm 981 vua Lê Đại Hành đã chọn An Lạc, Tân Dân là cơ sở chỉ huy chống quân xâm lược Tống tại đất Doanh Vạn (Ải Vạn), Vua Lê Hoàn dựng đại bản doanh tại Đồng Dinh, đặt Nội Xưởng làm nơi rèn vũ khí, khí giới, đặt Bàn Cungtrên núi Bàn Cung để làm nơi bàn bạc việc quân cơ với các tướng lĩnh, núi Doanh Vạn được chọn để cắm cờ hiệu, núi Sơn Đụ ̣n là nơi tích trữ, cất giấu lương thực nuôi quân…Từ đại bản doanh này, cuối tháng 4 năm 981, Vua Lê Hoàn đã chỉ huy quân Đại Cồ Việt đánh thắng trận Bạch Đằng, giết chủ tướng giặc Hầu Nhân Bảo cùng hàng vạn quân giặc vùi xác dưới đáy Bạch Đằng giang

và giành chiến thắng trong cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược cuối mùa xuân năm 981

Đến thế kỷ̉ XIII, vùng đất Chí Linh lại một lần nữa được lựa chọn trở thành đại bản doanh chống quân Nguyên Mông và là chiến trường nơi diễn ra trận đánh VạnKiếp nổi tiếng trong lịch sử thời nhà Trần, dưới sự chỉ huy Trần Quốc Tuấn Đại bản doanh và chiến trường Vạn Kiếp năm xưa, nay thuộc xã Hưng Đạo, nằm phía tây bắc của thành phố Trong 3 cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông, Vạn Kiếp

có vai trò lớn trong 2 cuộc kháng chiến lần 2 năm 1285 và lần 3 cuối năm 1287 đầu năm 1288 Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần 2 năm

1285, Vạn Kiếp diễn ra một trận đánh lớn khi quân Nguyên theo đường bộ từ Lạng Sơn kéo về Thăng Long, làm tiêu hao sinh lực địch Tổng cộng quân số của Vua tôi nhà Trần do Vua Trần Nhân Tông và Trần Hưng Đạo chỉ huy ở chiến trậnVạn Kiếp lên tới gần 30 vạn quân, còn quân của Thoát Hoan lên tới gần 50 vạn quân Tại Vạn Kiếp, Trần Hưng Đạo đã bài binh bố trận sẵn để đợi địch Trần Hưng Đạo lựa chọn các tướng dũng mãnh Phạm Ngũ Lão, Nguyễn Khoái giao chỉhuy đạo quân này Vùng Vạn Kiếp có địa thế đồi núi giáp đường giáp sông, quân

ta chiếm địa thế đánh cắt ngang vào đội hình địch khiến đầu cuối không cứu được nhau Tiền quân của địch bị đánh ở

Vạn Kiếp còn trung quân của địch cũng vẫn chưa qua được sông Lụ ̣c Đầucũng bị quân ta đánh mạnh khiến địch hoảng loạn dẫm đạp lên nhau khiến cầuphao bị đứt khiến rất nhiều quân lính bị chết dưới sông.

Trải qua các thời kỳ phong kiến Chí Linh đã được nhiều triều đại chọn là nơi xây dựng cung thành, tỉnh lỵ như thành Phao (Phả Lại) – đời nhà Mạc, thành Vạn (Tân Dân) trong vòng ba thế kỷ̉ từng là trung tâm hành chính của thừa tuyên Hải Dương Theo lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú dưới triều Lê Thánh Tông, “Quang thuận thứ 10 (1469) Lỵ sở Hải Dương đặt tại Mạc Động, tụ ̣c gọi Dịnh Vạn (tức cánh đồng Dinh bên bến Vạn) Lỵ sở Mạc Động có thành Vạn, trong thành có chợ, trên bến dưới thuyền, dân chúng khắp nơi họp chợ buôn bán tấp nập,đông vui, ở đây còn có đò ngang qua

sông” Chí Linh còn có tên gọi là Bằng Châu hay Bằng Hà sau đó đổi tên là Phượng Hoàng và sau này là Chí Linh Đến thơi Đồng Khánh Chí Linh Có 7 tổng 65 thôn

Tháng 6 năm 1886, thực dân Pháp thành lập Nha Chí Linh thuộc phủ Nam Sách Sau Cách mạng tháng 8, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đặt thành huyện Chí Linh Tháng 4 năm 1947, huyện Chí Linh thuộc tỉnh Quảng Hồng; tháng 11 năm 1948, Chí Linh thuộc tỉnh Quảng Yên; từ tháng 2 năm

1955, Chí Linh thuộc tỉnh Hải Dương, ban đầu gồm thị trấn Phả Lại, thị trấn nông trường Chí Linh và 20 xã: An Lạc, Bắc An, Cẩm Lý, Chí Minh, Cổ

Thành, Cộng Hòa, Đan Hội, Đồng Lạc, Hoàng Hoa Thám, Hoàng Tân, Hoàng Tiến, Hưng Đạo, Kênh Giang, Lê Lợi, Nhân Huệ, Tân Dân, Thái Học, Văn An,Văn Đức, Vũ Xá

Ngày 21 tháng 1 năm 1957, chuyển 3 xã: Vũ Xá, Cẩm Lý, Đan Hội về huyệnLụ ̣c Nam, tỉnh Bắc Giang quản lý

Ngày 27 tháng 3 năm 1978, thành lập thị trấn Sao Đỏ, thị trấn huyện lỵ

huyện Chí Linh

Ngày 16 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định

19-CP Theo đó, sáp nhập 3 thôn Phao Sơn, Thạch Thủy và Bình Giang của xã

Cổ Thành vào thị trấn Phả Lại

Ngày 14 tháng 1 năm 2002, giải thể thị trấn nông trường Chí Linh và thành lập thị trấn Bến Tắm trên cơ sở 412,88 ha diện tích tự nhiên và 5.703 nhân khẩu của xã Bắc An

Ngày 24 tháng 9 năm 2009, thị trấn Sao Đỏ được công nhận là đô thị loại IV Cuối năm 2009, huyện Chí Linh có 20 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 3 thị trấn: Sao Đỏ (huyện lị), Phả Lại, Bến Tắm và 17 xã: An Lạc, Bắc An, Chí Minh, Cổ Thành, Cộng Hòa, Đồng Lạc, Hoàng Hoa Thám, Hoàng Tân, Hoàng Tiến, Hưng Đạo, Kênh Giang, Lê Lợi, Nhân Huệ, Tân Dân, Thái Học, Văn An,Văn Đức

Ngày 12 tháng 2 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 09/NQ-CP Theođó: Thành lập thị xã Chí Linh trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số củahuyện Chí Linh

Chuyển 3 thị trấn: Bến Tắm, Phả Lại, Sao Đỏ và 5 xã: Chí Minh, Cộng Hòa,Hoàng Tân, Thái Học, Văn An thành 8 phường có tên tương ứng.

Sau khi thành lập, thị xã Chí Linh có 28.202,78 ha diện tích tự nhiên và 164.837người với 20 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 8 phường: Bến Tắm, Chí Minh,Cộng Hòa, Hoàng Tân, Phả Lại, Sao Đỏ, Thái Học, Văn An và 12 xã: An Lạc, Bắc An, Cổ Thành, Đồng Lạc, Hoàng Hoa Thám, Hoàng Tiến, Hưng Đạo, Kênh Giang, Lê Lợi, Nhân Huệ, Tân Dân, Văn Đức

Ngày 25 tháng 6 năm 2015, thị xã Chí Linh được công nhận là đô thị loại III Ngày 10 tháng 1 năm 2019, Ủy ban Thường vụ ̣ Quốc hội ban hành Nghị

quyết 623/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2019) Theo đó:

Sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Kênh Giang vào xã Văn Đức Chuyển 6 xã: An Lạc, Cổ Thành, Đồng Lạc, Hoàng Tiến, Tân Dân, Văn Đứcthành 6 phường có tên tương ứng

Thành lập thành phố Chí Linh trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị

xã Chí Linh

Sau khi thành lập, thành phố Chí Linh có 282,91 km² diện tích tự nhiên và 220.421 người với 19 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 14 phường và 5 xã.1.2.2.2 Điều kiện dân cư và kinh tế

Năm 2018, kinh tế tăng trưởng khá, với giá trị sản phẩm tăng 9% Cơ cấu kinh

tế chuyển dịch tích cực, công nghiệp chiếm 57,39%, thương mại - dịch vụ ̣ 32,6% và nông nghiệp giảm còn hơn 10% Thành phố hiện có một khu công nghiệp và 4 cụ ̣m công nghiệp với trên 1.400 doanh nghiệp hoạt động, trong đó 7doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Thu ngân sách nhà nước đạt hơn 1.000 tỷ̉ đồng/năm Thu nhập bình quân năm 2018 đạt 75 triệu đồng/người;tỷ̉ lệ hộ nghèo chỉ còn 1,2%, thấp nhất tỉnh Nhiều chỉ tiêu y tế, giáo dụ ̣c của TPChí Linh đang dẫn đầu tỉnh Tất cả các trường công lập đều đạt chuẩn quốc gia; các xã, phường đều đạt chuẩn quốc gia về y tế Trước đó, Chí Linh đã trở thành một trong 2 đơn vị cấp huyện đầu tiên của tỉnh hoàn thành xây dựng nông thôn mới vào năm 2017, vượt xa chỉ tiêu đại hội đảng bộ đã đề ra Để đạt kết quả này, Chí Linh đã huy động hơn 2.100 tỷ̉ đồng xây dựng nông thôn mới, trong

đó có 70% từ nguồn xã hội hóa

Những năm qua, TP Chí Linh đã tập trung quy hoạch, đầu tư xây dựng cơ sở hạtầng, chỉnh trang đô thị Trong giai đoạn 2016 - 2018, Chí Linh đã dành hơn

743 tỷ̉ đồng tập trung đầu tư xây dựng cơ bản Năm 2018, thành phố đã triển khai 74 dự án đầu tư xây dựng và chỉnh trang đô thị trên địa bàn, tăng 29 dự án

so với năm trước đó Diện mạo Chí Linh đổi thay rõ nét từng ngày Không gian

đô thị Chí Linh được mở rộng với việc phát triển các khu đô thị mới, điểm dân

cư mới vừa tạo quỹ đất ở, vừa tạo điểm nhấn cho đô thị như khu dân cư phườngSao Đỏ, khu tái định cư hồ Côn Sơn, khu dân cư phía đông đường Yết Kiêu Công tác quản lý về đầu tư xây dựng cơ bản được thực hiện tốt, quản lý trật tự

đô thị và kiến trúc đô thị ngày càng chặt chẽ Trong một thời gian ngắn, hàng loạt công trình trọng điểm đã được triển khai, đưa vào sử dụ ̣ng Điển hình như

Trung tâm Văn hóa thể thao, Trường THCS Chu Văn An, đền thờ các anh hùng liệt sĩ, nhà làm việc Thành ủy, nhà lưu trữ tài liệu… Một số công trình phụ ̣c vụ ̣ dânsinh đã được xây dựng như quảng trường Sao Đỏ, khu du lịch, dịch vụ ̣ và dân cư

hồ Mật Sơn, Trung tâm Thương mại Vincom, công viên cây xanh Hoa Lạc viên Nhiều tuyến đường đã được cải tạo, nâng cấp như đường Yết Kiêu, đường Bạch Đằng (phường Sao Đỏ), đường Thanh Xuân (phường Phả Lại), đường xuống vùng chuyên canh rau Nhân Huệ, kết nối đường Nguyễn Huệ với đường 398, đường giao thông Bắc An - Lê Lợi, đường dẫn hai đầu cầu Văn Đức

-Kênh Giang Nhiều tuyến phố và các đoạn tuyến quốc lộ 37, 18 qua trung tâm thành phố được chỉnh trang với hệ thống điện chiếu sáng, cây xanh, vỉa hè, thoát nước tạo cảnh quan đô thị sáng, xanh, sạch, đẹp

TP Chí Linh tiếp tụ ̣c nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế; đẩy mạnh xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; xây dựng môi trường đầu tư thuận lợi

để tạo động lực phát triển Thành phố đang hoàn thiện và phát triển các khu công nghiệp, cụ ̣m công nghiệp để tiếp tụ ̣c thu hút nhiều doanh nghiệp đến đầu

tư phát triển sản xuất, kinh doanh Khu công nghiệp Cộng Hòa đầu năm 2019

đã thu hút thêm 5 dự án FDI từ Hồng Kông, Đài Loan (Trung Quốc) với số vốn đăng ký đầu tư hơn 10 triệu USD/dự án Nhiều tập đoàn như FLC, Tân Hoàng Minh, TMS, ADJ đang nghiên cứu phát triển tại TP Chí Linh với tổng mức đăng ký đầu tư dự kiến hàng tỷ̉ USD Một số dự án sinh thái, dịch vụ ̣ đang hướng tới các khu vực Bến Tắm, cồn Vĩnh Trụ ̣, hồ Mật Sơn Công nghiệp sạch, điện mặt trời đang được các doanh nghiệp xúc tiến, nghiên cứu đầu tư ở Hoàng Tiến…

1.2.2.2 Hệ thống di tích lịch sử, văn hóa và danh thắng

-Đền Kiếp Bạc: tức đền thờ Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo vương từ), còn được biết đến với các tên gọi khác, như đền Kiếp, đền Vạn Kiếp, đền Trần Hưng Đạo Kiếp Bạc là ghép từ tên của hai vùng Vạn Yên (làng Kiếp) và Dược Sơn (làng Bạc) Khu vực đền Kiếp Bạc nằm trong một thung lũng trù phú, xanh tươi, ba phía có dãy núi Rồng bao bọc, phí trước là Lụ ̣c Đầu Giang, nơi hội tụ ̣ của sáu con sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lụ ̣c Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và nhánh chính của sông Thái Bình Vị trí Đền Kiếp Bạc xưa cũng là đầu mối huyết mạch giao thông đường thủy bộ trấn giữ cửa ngõ phía đông Kinh thành Thăng Long xưa (Hà Nội ngày nay) Chính vì vậy sau cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ nhất (1258), Trần Hưng Đạo đã chọn khu vực này làm trung tâm chỉ huy của phòng tuyến quân sựvùng Đông Bắc, kéo dài từ biên giới Lạng Sơn ra biển Đông, nhằm tạo thế trận chống giặc Nguyên Mông lần thứ 2 (1285) và lần thứ 3 (1288) Sau khi Trần Hưng Đạo mất, để tưởng nhớ công lao to lớn của ông đối với đất nước, nhân dân địa phương đã lập đền thờ trên vị trí trung tâm chỉ huy xưa kia, đặt tên là Kiếp Bạc và tôn ông làm Đức Thánh Trần Bà Nguyễn Thị Thùy Liên, Phó Trưởng Ban quản lý di tích Côn Sơn kiếp bạc, cho biết: "Hiện nay thì trên cả nước ta có hàng nghìn di tích thờ Hưng Đạo đại vương Tuy nhiên với Vạn Kiếpđây là một mảnh đất gắn bó rất sâu sắc với cuộc đời và sự nghiệp của người

Nếu như Nam Định là quê hương của Đức Thánh Trần và Trần Thương ở Hà Nam là kho quân lương lớn nhất của nhà Trần thì Vạn Kiếp là nơi đại bản doanh và là nơi mà người cống hiến cả cuộc đời và sự nghiệp và cũng là nơi màngười mất tại tư dinh Vạn Kiếp này Hiện nay thì rất nhiều trên cả nước có di tích thờ đức thánh Trần nhưng tuy nhiên ở Vạn Kiếp, Kiếp bạc với những tình cảm mà Đức Thánh Trần gắn bó với Vạn Kiếp cả khi người còn sống và khi người hiển thánh mất đi Cho nên Kiếp Bạc trong tâm thức của dân gian đây là thánh địa thờ đức Thánh Trần".

Đền Kiếp Bạc hướng ra sông Lụ ̣c Đầu với cổng lớn nguy nga, đồ sộ cùng ba cửa ra vào Trên mặt ngoài cổng có 9 chữ lớn, trong đó phía trên là 4 chữ "Hưngthiên vô cực", phía dưới là 5 chữ "Trần Hưng Đạo Vương từ" và hai cột câu đối

“Kiếp Bạc hữu sơn giai kiếm khí/ Lụ ̣c Đầu vô thủy bất thu thanh” (Kiếp Bạc muôn ngọn núi đều có hùng khí của kiếm thiêng/ Lụ ̣c Đầu không còn nước nào chẳng vọng tiếng thu) Qua cổng lớn, bên trái có Giếng Ngọc mắt rồng không bao giờ cạn nước Đền Kiếp Bạc có 3 tòa điện lớn Tại vị trí trang trọng nhất là tòa điện giữa, đặt tượng thờ Trần Hưng Đạo Tòa điện ngoài cùng đặt tượng thờTướng quân Phạm Ngũ Lão là con rể Trần Hưng Đạo Tòa điện trong cùng đặt tượng thờ Quốc mẫu Thiên Thành công chúa, vợ của Trần Hưng Đạo và hai congái Trong đền còn đặt 4 bài vị thờ 4 con trai của Trần Hưng Đạo Bà Nguyễn Thị Thùy Liên, Phó Trưởng Ban quản lý di tích Côn Sơn kiếp bạc, cho biết thêm: "Toàn bộ khu Đền Kiếp Bạc này được khởi dựng từ thời nhà Trần khi mà Vua Trần Anh Tông cho xây dựng để phụ ̣ng thờ đức Thánh Trần (năm 1300) Toàn thể công trình kiến trúc của đền Kiếp Bạc được bố trí theo lối cung đình Niên đại của đền Kiếp Bạc đây là từ thời nhà Nguyễn (1802 - 1945) và trước đó

đã được tôn tạo nhiều lần Toàn bộ khu vực sân đá cũng được tôn tạo từ thời nhà Nguyễn vào năm Khải Đinh thứ 21 Cho đến nay qua nhiều năm tôn tạo và mới nhất là năm 2012 có tôn tạo lại sân để phụ ̣c vụ ̣ cho bà con nhân dân về lễ thánh"

- Khu di tích Côn Sơn: gồm quần thể các di tích sau

+ Chùa Côn Sơn: tên Nôm là chùa Hun, tên chữ là Thiên Tư Phúc tự, Tư Phúc tự, Côn Sơn tự, được xây dựng từ thế kỷ̉ XIV, đã qua nhiều lần trùng tu Các hạng mụ ̣c kiến trúc chính của chùa hiện nay gồm: hồ bán nguyệt, tam quan, sân trước, tiền đường (5 gian, 2 chái), thiêu hương (3 gian), thượng điện (3 gian), nhà Tổ, điện Mẫu, vườn tháp, nhà bia, cùng một số hạng mụ ̣c phụ ̣ trợ khác…

+Tả, hữu hậu hành lang: hai dãy tả, hữu hậu hành lang dài 75,13m, rộng 3,86m,mỗi bên gồm 29 gian

+Thanh Hư động: nằm ở phía Tây Bắc núi Côn Sơn Đây là một thung lũng, được bao bọc bởi núi Côn Sơn và núi Ngũ Nhạc, giữa là suối Côn Sơn Thanh

Hư động bao gồm nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng, gắn với một số danh nhân, hiền sĩ thời Trần và thời Lê, như nhà ở của Đại Tư đồ Trần Nguyên Đán, cầu Thấu Ngọc, nền nhà Nguyễn Trãi, bàn đá, suối Côn Sơn…

+Đền thờ Nguyễn Trãi: Khu đền có 15 hạng mụ ̣c công trình Đền chính rộng 200m2, mặt bằng kiến trúc dạng chữ Công

+Đền thờ Trần Nguyên Đán: Đền được dựng trên mặt bằng kiến trúc dạng chữ Đinh, gồm bái đường và hậu cung Kiến trúc bái đường gồm 2 tầng, 8 mái Hậu cung là nơi đặt tượng Trần Nguyên Đán, được đúc bằng đồng Cạnh đền thờ là dấu tích nền nhà cũ của quan Đại Tư đồ Trần Nguyên Đán, hiện được bảo tồn nguyên trạng.

Núi Ngũ Nhạc: là dãy núi xoải dài từ Bắc xuống Nam, với chiều dài hơn

4km, gồm có 5 đỉnh Đỉnh cao nhất khoảng 238m, nằm về phía Đông Bắc củadãy Côn Sơn Các ngôi đền/miếu ở đây đều được xây dựng lộ thiên, bằng các khối đá xanh

Bàn cờ tiên: đỉnh Côn Sơn là một khu vực khá bằng phẳng Tương truyền, từ thời Trần, Pháp Loa Tôn giả - tổ thứ 2 của Thiền phái Trúc Lâm, đã lập một bàn

cờ tại vị trí này, tụ ̣c gọi là Bàn cờ Tiên Hiện nay, tại khu vực này mới dựng thêm một nhà bia, theo kiểu vọng lâu, với 2 tầng, 8 mái

Đăng Minh bảo tháp: giữa hai khu vườn tháp, ở phía trên giếng Ngọc, là Đăng Minh bảo tháp - tháp Tổ Huyền Quang, vị Tổ thứ 3 của Thiền phái Trúc Lâm Sau khi Tổ Huyền Quang viên tịch tại chùa Côn Sơn (1334), tháp mộ của ông được dựng ở vị trí này Đăng Minh bảo tháp hiện nay được dựng lại trên nền tháp cũ, trên bình đồ rộng 8,40m, dài 7,78m, gồm 3 tầng, cao khoảng 6m, được ghép bởi những phiến đá hình hộp chữ nhật

Hồ Côn Sơn: có diện tích 43 ha, với sức chứa hàng trăm ngàn mét khối nước.Suối Côn Sơn: Bắt nguồn từ hai dãy núi Côn Sơn và Ngũ Nhạc, dài khoảng 3km, uốn lượn tạo thành nhiều ghềnh, thác kế tiếp nhau, rồi đổ vào hồ Côn Sơn Khu Di tích Côn Sơn là một trong những trung tâm Phật giáo của dòng thiền phái Trúc Lâm Đại Việt mà Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông sáng lập ở thế kỷ̉ XIV Côn Sơn còn là nơi thờ quan Đại tư đồ Trần Nguyên Đán và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi Côn Sơn, Kiếp Bạc là một trong những khu di tích tiêu biểu kết tinh tư tưởng tam giáo đồng nguyên: Phật giáo - Đạo giáo - Nho giáo cùng hòa đồng, mụ ̣c đích là quy tụ ̣ nhân tâm, lấy thần quyền phụ ̣c vụ ̣ cho vương quyền, củng cố tư tưởng độc lập

tự chủ của dân tộc

Côn Sơn là mảnh đất lịch sử lâu đời Hơn một ngàn năm trước, Định Quốc Công Nguyễn Bặc, thủy tổ của dòng họ Nguyễn Trãi đã lập căn cứ ở đây để đánh sứ quân Phạm Phòng Át, giúp Đinh Tiên Hoàng thống nhất đất nước vào năm 968

Cùng với Yên Tử, Quỳnh Lâm và Thanh Mai, Côn Sơn là chốn tổ của thiền phái Trúc Lâm, một thiền phái mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam Đệ nhất

tổ - Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông, Đệ nhị tổ - Pháp Loa tôn giả và Đệtam tổ - Huyền Quang tôn giả đã về đây hoằng dương thuyết pháp, xây dựng chùa Hun thành chốn tổ đình gọi là liêu Kỳ Lân, một thiền viện lớn nổi tiếng của Triều Trần

- Khu di tich lich sư đên Cao đang trâm măc ̣soi minh bên dong NguyêṭGiangthơ mông ̣ - một cảnh quan đặc biệt của Chí Linh Dâu ân lich sư oanh liêṭhaohung thơi Tiên Lê cung nhưng chiên công hiên hach cua năm vi tương ho

Vương đên nay con hiêṇ diêṇ qua nhưng ngôi đên cô tai vung đât An Lac

lam nên dâu thiêng vung đât Chi Linh

Tư câu Thiên trên quôc lô ̣18 băc qua dong Nguyêt Giang đi vao 300m du khách đến với miên đât nhiêu sư thoai, đó chính là mảnh đất An Lạc của huyện Chí Linh Diện tích tự nhiên 4km2 nhưng lại có tới 99 quả đồi lớn nhỏ cao từ

15 – 100m Phía nam có dòng Nguyệt giang êm đềm uốn khúc ôm ấp những cánh đồng phì nhiêu An Lạc cũng là nơi có rừng lim nhân tạo duy nhất của tỉnhHải Dương với hàng trăm năm tuổi

Do ở vị trí quân sự trọng yếu, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, động thực vật phong phú, núi non giăng thành, đường thủy bộ xuôi ngược thuận tiện nên thế kỷ̉ 10 An Lạc đã trở thành một phòng tuyến, một hậu cứ để tấn công kẻ thù xâm phạm miền Đông Bắc của tổ quốc Thời kỳ cận hiện đại đây vẫn còn là một vị trí quân sự có tầm quan trọng chiến lược Khảo sát và tìm hiểu vùng An lạc thấy nhiều di tích và truyền thuyết quan hệ đến cuộc kháng chiến chống Tống Khu di tích Đền Cao gồm có 5 đền thờ

Đền Cả thờ Vương phụ ̣, Vương mẫu và Vương Thị Đào (Đao hoa trinh thuâṇcông chua) Vương Thi Liêu la ( Liêu hoa linh ưng công chua)

Bên cạnh đền là chùa

Đền Cao: thờ trưởng nam họ Vương: Vương Đưc Minh (Thiên Bông Đai tươngquân đai vương )

Đền Bến Tràng thờ Vương Đưc Xuân (Dưc thanh linh ưng đai vương)

Đền Bến Cả thờ Vương Đưc Hông (Anh vu dung lươc đai vương)

Đên Ca toa lac giưa canh đông xanh tươi tru phu, năm canh dong NguyêṭGiang thơ mông,̣ uôn minh chơ năng ̣ phu sa Đên Ca mang môṭdang ve uy linh, huyên

ao đươc bao trum bơi nhưng cây cô thụ gân 1000 năm Đên Ca la nơi thơ phụngVương phụ Vương mâu va hai chi ca “ Đao Hoa Trinh Thuâṇ công chua” va “ Liêu Hoa Linh Ứng công chua” Đên đươc xây dưng theo kiên truc thơi

Nguyên: 3 gian tiên tê, 1 gian trung tư, 1gian hâụ cung Trên noc ngôi đên co đôi rông châu măṭtrơi do cụ pho si ơ Nam Ha đăp Theo nhiêu nha nghiên cưu nhâṇ xet thi đây la môṭtrong nhưng đôi rông đep nhât miên Băc Trong đên co nhiêu bưc hoanh phi, câu đôi cô ca ngơi công lao to lơn cua 5 vi thanh tiêu biêu

la bưc hoanh phi “ Tam linh tich hưu” và câu đôi “ Thân hoa khai tiên cô miêu anh linh quang lac đia; Thanh sinh kê hâụ tiên Lê trung liêṭtrân nam thiên” Trong qua trinh hơn 1000 năm kiên thiêt trung tu xây dưng di tich quê hương, ngươi An Lac cung cac câp chinh quyên, ban nganh đoan thê cua xa, huyên,̣ tinh cung du khach thâp ̣ phương ca nươc đa bô sung vao đây nhiêu hang mục công trinh đê di tich ngay cang khang trang tô hao Bên canh đên Ca la ngôi chua thâm nghiêm, trâm măc ̣- nơi phâṭThich Ca ban phuc cho muôn dân Đên

Ca se mai mai la điêm hen văn hoa tâm linh cua nhưng con ngươi biêt trân trongcông tich cua tô tông va cua lich sư

Đền Cao cach đên Ca trưng 500m vê phia đông, du khach thây ân hiêṇ thâp thoang trong ve u tich cua rưng lim cô thụ ngôi đên Cao năm trên đinh nui Thiên Bông thuôc ̣ day nui Voi, trươc măṭla dong NguyêṭGiang mêm mai uôn