Mưu đồ tự sát: tiến thêm một bước nữa người bệnh đã suy nghĩ sâu hơn về cái chết của mình, suy nghĩ về phương tiện cũng như kế hoạch tự sát, có những hành vi để chuẩn bị cho việc tự sát
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA SEN
KHOA DU LỊCH
-BÁO CÁO KẾT THÚC MÔN HỌC TÂM LÝ HỌC - ỨNG DỤNG VÀ KHÁI NIỆM
Đề tài:
NGHIÊN CỨU LÝ DO TỰ TỬ
Giảng viên: NGUYỄN THỊ NGỌC VUI Sinh viên:
VÕ QUANG NGHIÊM 2173732
Tp Hồ Chí Minh, tháng 2 năm 2021
PHIẾU GHI ĐIỂM BÁO CÁO KẾT THÚC MÔN HỌC
-TÊN BÁO CÁO: ……… … ……
Trang 21, Thông tin sinh viên thực hiện Báo cáo
STT Họ và tên MSSV Tỷ lệ đóng góp Ký tên 1
2
3
4
5
2, Đánh giá bài báo cáo
2.1 Hình thức (tối đa 30%, tương đương 3 điểm theo thang điểm
10)
Trình bày đúng tiêu chuẩn □ 0.1 □ 0.2 □ 0.3 □ 0.4 □ 0.5
Ghi rõ nguồn tham khảo □ 0.1 □ 0.2 □ 0.3 □ 0.4 □ 0.5
Hình ảnh, bảng - biểu □ 0.1 □ 0.2 □ 0.3 □ 0.4 □ 0.5
Có phân tích đánh giá riêng □ 0.1 □ 0.2 □ 0.3 □ 0.4 □ 0.5
Nhận xét chung: _
_
2.2 Nội dung (Tối đa 70%, tương đương 7 điểm theo thang điểm 10)
Bài báo cáo phải bảo đảm theo sát đề cương và nội dung môn học
Số liệu, dữ liệu phong phú □ 0.1 □ 0.2 □ 0.3 □ 0.4 □ 0.5
Xử lý số liệu hợp lý □ 0.1 □ 0.2 □ 0.3 □ 0.4 □ 0.5 Giới thiệu thiệu tổng quan □ 0.2 □ 0.5 □ 0.7 □ 1.0 □ 1.5
Cơ sở lý thuyết nền phù hợp □ □ 0.25 □ 0.5 □ 0.75 □ 1.0 Thực trạng vấn đề nghiên cứu □ □ 0.5 □ 0.75 □ 1.0 □ 1.5 Nhận xét - Đánh giá của nhóm □ □ 0.25 □ 0.5 □ 0.75 □ 1.0 Kiến nghị, kết luận hợp lý □ □ 0.25 □ 0.5 □ 0.75 □ 1.0
Nhận xét chung: _
_
Tổng điểm:
Điểm hình thức: Điểm nội dung: Tổng điểm tiểu luận:
Ngày …….tháng………năm 2021
Giảng viên chấm bài
Trang 31 BÁO CÁO KHẢO SÁT
2 TÌM HIỂU CHUNG
2 1 KHÁI NIỆM
Tự tử là một phản ứng bi thảm với các tình huống căng thẳng trong cuộc sống và bi thảm hơn nữa vì tự tử có thể được ngăn chặn Cho dù bạn đang cân nhắc đến việc tự tử hoặc biết ai đó có ý muốn tự sát, hãy học cách nhận biết các dấu hiệu của tự tử và làm thế nào để tiếp cận với sự giúp đỡ ngay lập tức, đồng thời nhận được các phương pháp điều trị chuyên nghiệp Bạn có thể cứu sống được bản thân hoặc người khác
2.2 NGUYÊN NHÂN
Đôi khi, các vấn đề trong cuộc sống dường như không có cách nào giải quyết
và tự tử là cách duy nhất để chấm dứt cơn đau
Tự sát có thể có ở “người thường” do nhiều nguyên nhân như : quá thất vọng, quá đau khổ, quá chán nản, buồn rầu, cảm thấy cuộc đời không có lối thoát bị nghi ngờ oan uổng ở những người thiếu ý chí phấn đấu nhất là ở lứa tuổi thanh thiếu niên 16 – 26 tuổi
Trong tâm thần học, tự sát thường hay gặp ở những người bệnh tâm thần trong các trạng thái sau đây:
a Trạng thái buồn rầu, chán nản, mất hy vọng trong Rối loạn trầm cảm hoặc trong Rối loạn lưỡng cực
b Trạng thái ảo giác, hoang tưởng trong bệnh tâm thần phân liệt Người bệnh do bị ảo giác chi phối (thường là ảo thanh) với nội dung ra mệnh lệnh hay mạt sát , phê phán nghiêm khắc hoặc do hoang tưởng bị hại, bị tội chi phối làm cho bệnh nhân đau khổ quá mức dẫn đến hành vi tự sát Có trường hợp, người bệnh lúc đầu dọa tự sát để nhằm thỏa mãn một yêu
Trang 4sách nào đó , rồi sau đấy do những người xung quanh không có phương pháp giải quyết thích đáng và kịp thời nên đi đến tự sát thật sự
c Một số ít người rối loạn phân ly vì thích bị kịch hóa nên cũng có thể có hành vi tự sát
Để đánh giá khả năng thực hiện tự sát, người ta có thể phân loại mức độ nặng nhẹ như sau:
a Ý tưởng về sự chết chóc: Những ý tưởng về sự chết chóc thường được người bệnh biểu lộ ra ngoài qua quá trình tiếp xúc giữa thầy thuốc và người bệnh Người bệnh có một ý tưởng về sự chết chóc nào đó không rõ rệt, chán sống nhưng không hình dung mình sẽ chết ra sao
b Ý tưởng tự sát: khi người bệnh đã có ý tưởng tự sát thì họ bắt đầu hình dung mình sẽ chết như thế nào
c Mưu đồ tự sát: tiến thêm một bước nữa người bệnh đã suy nghĩ sâu hơn
về cái chết của mình, suy nghĩ về phương tiện cũng như kế hoạch tự sát, có những hành vi để chuẩn bị cho việc tự sát như tích lũy thuốc rồi uống một lúc, cất dấu dây thừng, xé chăn bện làm dây thắt cổ, nhảy lầu, lao xuống sông, lao vào đầu xe ô tô,
… Người bệnh có thể dấu diếm ý tưởng tự sát, lừa dối nhân viên y tế và người nhà, giả vờ lành bệnh và tìm cách xuất viện để thực hiện ý đồ tự sát của mình
2.3 Tâm lý của những người có ý định tự tử
Về mặt tâm lý, mỗi người trong chúng ta có ngưỡng cảm xúc khác nhau cũng như sức chịu đựng trước những biến cố Tùy vào mức độ mà mỗi người có phản ứng về cảm xúc trước hành vi của mình Và khi không thể chịu đựng được trước những áp lực tâm lý, nhiều người thường tìm đến con đường chết thông qua việc "tự tử" Một người có ý định tự tử sẽ trải qua những diễn biến tâm lý rồi mới đưa ra quyết định Giai đoạn 1 Họ
sẽ rơi vào trạng thái tuyệt vọng
Trang 5a Nguyên nhân được lí giải là do khi có cuộc sống đầy đủ, con người thường sẽ đặt ra những tiêu chuẩn quá mức về “hạnh phúc”, do đó
mà khi có sự cố xảy ra, họ sẽ bị sụp đổ vì họ không thể lường trước được
b Hầu hết những người có ý định tự tử đều có chất lượng cuộc sống cao hơn mức trung bình Tỷ lệ tự tử ở những nước giàu cao hơn nước nghèo, hay nói cách khác những nước càng đề cao tự do cá nhân, càng phát triển thì có tỷ lệ tự tử cao Một thống kê khác cũng chỉ ra, những người có học vấn cao, được nhiều người kì vọng thì rất dễ có nguy cơ tự sát
c Theo các bằng chứng nghiên cứu, ý nghĩ tự tử xuất hiện do con người thất vọng trước hoàn cảnh, tình huống hiện tại không đúng như mình mong muốn (Ví dụ: hoàn cảnh nghèo không phải là yếu tố dẫn đến
tự tử, nhưng sự sụp đổ từ giàu thành nghèo mới là yếu tố dẫn đến tự tử)
Khi con người tự đặt ra cho mình những tiêu chuẩn riêng, quá nhiều
kỳ vọng và thực tế lại không như mong muốn là yếu tố dẫn đến quyết định tự tử
Giai đoạn 2 Tự trách bản thân
a Hầu hết như những người có ý định tự tử đều tự trách bản thân mình
là một người vô ích, là một người làm ra những lỗi này lỗi kia, là người làm đau người khác,… Cảm giác bất lực, sự tủi hổ, tội lỗi, hay cảm giác bị xâm phạm, nhục mạ và bị chối bỏ khiến những người tự
tử chán ghét bản thân; từ đó tự đẩy mình ra khỏi xã hội
b Những người có lòng tự trọng thấp thường hay chỉ trích người khác chứ không phải bản thân, do đó, những người có lòng tự trọng cao mới là đối tượng dễ tự tử
Giai đoạn 3 Tự ý thức cao với bản thân
Trang 6a Họ sẽ tự so sánh bản thân với các tiêu chuẩn Chính sự so sánh khắc nghiệt không ngừng với một "cái Tôi" tốt hơn (một "cái Tôi" trong quá khứ hạnh phúc hơn, đạt được nhiều thành tựu hơn) đã đẩy con người
ta càng gần đến với con đường tự tử
b Những ý nghĩ kích thích tiêu cực này thực chất có thể đo lường được,
ít nhất là trực tiếp thông qua việc phân tích ngôn ngữ được sử dụng trong "thư tuyệt mệnh"
c Việc sử dụng chương trình phân tích để phân loại và đếm các loại từ ngữ mà người tự tử đã sử dụng được các nhà khoa học cho là có hiệu quả nhất So với những bức thư tuyệt mệnh giả, những bức thư thật
rõ ràng sử dụng đại từ ngôi thứ nhất số ít nhiều hơn, chứng tỏ sự tự ý thức cao về bản thân
Giai đoạn 4 Ảnh hưởng tiêu cực
a Theo các số liệu nghiên cứu về các loài động vật cho thấy chúng ta là giống loài duy nhất trên hành tinh có khả năng đánh giá, chỉ trích lẫn nhau mà có thể khiến đối phương tủi hổ đến mức tự tử
b Một số nhà tâm lý học cho rằng, những người tự tử cảm thấy có lỗi và tìm kiếm sự trừng phạt cho lỗi lầm của mình Nhưng một số người khác lại nghĩ, người có ý định tự tử có nghĩa là họ đã mất sự nhận thức về bản thân
Giai đoạn 5 Suy giảm nhận thức
a Đây là giai đoạn thể hiện rõ những suy nghĩ vô cùng đáng sợ của những người tự tử
b Ở giai đoạn này, những thứ trong nhận thức của con người bắt đầu sụp đổ Nghĩa là họ sẽ không nhận thức được là ngày hay đêm mà chỉ thấy thời gian dài vô tận do họ đang lo lắng và chán ghét hiện tại (có thể là tương lai)
c Các bằng chứng cho thấy những người tự tử thường thấy khó khăn khi nghĩ về tương lai Họ lựa chọn cách dùng nỗi sợ cái chết để thoát
Trang 7khỏi những suy nghĩ đó Đây là một cơ chế phản kháng tự động giúp cho con người có thể thoát khỏi sự nhận thức về suy nghĩ lỗi lầm trong quá khứ hay tương lai mờ mịt, tuyệt vọng
Giai đoạn 6 Mất phản xạ có điều kiện
a Đây là giai đoạn cuối cùng tách biệt ý định tự tử với hành động tự tử thật sự Sự mất phản xạ có điều kiện xảy ra khi người ta vượt qua nỗi
sợ hãi đặc biệt khi phải trải qua cái chết Đây là một kết quả khác của
sự suy giảm nhận thức
b Một nghiên cứu cho thấy, trong khi có rất nhiều người đã từng có suy nghĩ tự tử thì thực tế số lượng những vụ tự tử lại rất ít Điều này chủ yếu là do ngoài mong muốn tự kết liễu, con người cần đạt được "năng lực" để tự tử, bao gồm: thoát khỏi nỗi sợ cái chết và tăng khả năng chịu đau
c Tiền sử chịu đựng nỗi đau thể chất cũng làm tăng khả năng dẫn đến
tự sát (Ví dụ: Một đứa trẻ từng phải chịu bạo lực gia đình hay bị lạm dụng tình dục có thể khiến nó quen dần với nỗi đau, tạo thành nhân
tố giúp nạn nhân đối mặt với cái chết)
2.4 Đặc điểm chung của người có ý định tự tử:
Suy nghĩ ám ảnh về cái chết thường xuyên xuất hiện trong đầu Không còn một chút hy vọng nào, và cách duy nhất để giải quyết nỗi đau đó là tự kết liễu đời mình Cảm thấy cuộc sống trở nên vô nghĩa, hoặc không thể kiểm soát chúng Bộ não thường hay mơ hồ, hoặc không thể tập trung được
Ngoài ra:
50-70% người đang trong quá trình cân nhắc quyết định có tự tử không
sẽ cho người xung quanh dấu hiệu cảnh báo Họ nói về cái chết, ý định hoặc đe dọa tự sát Đây là thời điểm họ đang cân nhắc và cần nhận sự giúp đỡ từ người khác Do đó, mọi dấu hiệu cảnh báo về lời nói cần được xem xét nghiêm túc
Trang 82.5 Biểu hiện - hành vi của ngừoi có ý định tự tử:
a Tâm trạng đột ngột thay đổi
b Thường xuyên căng thẳng lo âu cùng cực Ngoài ra họ rất dễ cáu kỉnh
c Có cảm giác tội lỗi hay xấu hổ, hoặc cảm thấy bản thân trở thành gánh nặng cho người khác
d Thường hay cảm thấy cô đơn hay biệt lập, thậm chí ngay cả khi đang ở cạnh nhiều người
e Thông qua lời nói:
vd:
“Họ sẽ nhớ về tôi khi tôi ra đi,” hoặc “Bạn sẽ thương tiếc khi tôi ra đi.”
“Tôi không thể chịu đựng nỗi đau này được nữa,” hoặc “Tôi không thể giải quyết hết mọi chuyện Cuộc sống quá khó khăn đối với tôi.”
“Tôi thà chết,” hoặc “Ước gì tôi chưa bao giờ được sinh ra trên đời này.”
…
Thông thường, một người có ý định tự tử sẽ bắt đầu bằng việc sắp xếp lại công việc và các mối quan hệ Họ đột nhiên thăm hỏi bạn bè, thành viên trong gia đình, cho đi tài sản cá nhân, lập di chúc hoặc dọn dẹp nhà cửa Một số người viết ghi chú trước khi tự sát Số khác mua súng hoặc thuốc độc, dây thừng
Ngoài ra, những người nung nấu ý định kết liễu cuộc đời có chung tâm trạng trống rỗng, tuyệt vọng như bị mắc kẹt với các vấn đề của cuộc sống Họ có nỗi đau tinh thần hoặc thể xác không thể chịu đựng nhưng khó chia sẻ
3 HỆ QUẢ
Trang 94 HƯỚNG GIAI QUYÊT
4.1 VỚ́I BẢN THÂN NGƯỜI CÓ Ý ĐỊNH TỰ TỬ
“Đừng giữ những cảm xúc muốn tự tử cho riêng bạn”
Nhiều người đã thấy rằng bước đầu tiên để đối phó với suy nghĩ và cảm xúc tự tử là chia sẻ chúng với những người bạn có thể tin tưởng Đây có thể là một người bạn, một nhà trị liệu, một giáo viên, một bác sĩ gia đình, một huấn luyện viên, hoặc một nhân viên tư vấn giàu kinh nghiệm Bạn cần phải nói cho
họ biết chính xác những gì bạn đang cảm thấy
Đừng đánh mất cơ hội để được thông cảm với nỗi sợ hãi, xấu hổ hay bối rối của bạn Chỉ nói về làm thế nào bạn đạt đến thời điểm này trong cuộc sống
có thể làm giảm áp lực đã được hình thành và giúp bạn tìm thấy một cách để đối phó Hãy thử viết thư và đưa cho người bạn tin tưởng, hoặc gửi email nếu bạn thấy nó quá khó để nói chuyện
“Thực hiện một kế hoạch xây dựng toàn những điều tích cực”
Liệt kê các bước bạn có thể làm là một ý tưởng tốt, những điều tích cực về bản thân, những điều tích cực về cuộc sống của bạn cũng như những điều giúp ngăn bạn khỏi những suy nghĩ xấu Bạn cần phải chắc rằng bạn có số điện thoại của bác sĩ hoặc bác sĩ chuyên khoa cũng như bạn bè và các thành viên gia đình, những người có thể giúp đỡ bạn trong trường hợp khẩn cấp
Mỗi khi có ý nghĩ tự tử, hãy gọi cho những người trên Hãy trì hoãn bất kỳ
nỗ lực tự tử nào khi nó vừa nảy sinh hoặc nói chuyện với ai đó về những suy nghĩ và cảm xúc của bạn Sau đó, bạn nên thảo luận về kế hoạch an toàn của
Trang 10mình với một chuyên viên y tế và các cam kết với chính bản thân về kế hoạch đó
“Tránh những điều gây ra ý nghĩ tự tử”
Cô đơn, uống rượu và sử dụng ma túy sẽ kích hoạt ý nghĩ tự tử của bạn Thay vào đó, tại sao bạn không thử dành thời gian bên gia đình hoặc bạn bè? Đó
là một ý tưởng tốt để bỏ rượu, ma túy và những thứ bạn đã sử dụng hoặc dự định sử dụng để làm tổn thương bạn Ý nghĩ tự tử có thể trở nên mạnh mẽ hơn nếu bạn đã dùng ma túy hoặc rượu Bất cứ khi nào bạn cảm thấy thất vọng, hay đang suy nghĩ về tự tử, hãy nhớ không sử dụng ma túy hoặc rượu để quên đi, vì chúng có thể làm trầm trọng thêm những suy nghĩ của bạn
“Hãy nghĩ về những điều sau khi bạn tự tử”
Nếu bạn nghĩ rằng tự tử có thể là một cách đáp lại những người khác, hoặc để cho họ thấy bao nhiêu nỗi đau mà bạn đang gánh chịu, đó chỉ là một phần của câu chuyện Hãy suy nghĩ về những người mà bạn yêu thương, họ sẽ
ra sao sau cái chết của bạn? Liệu những người mà bạn căm ghét, và họ là nguyên nhân khiến bạn tự tử có cảm thấy dày vò và tội lỗi sau khi bạn tự tử? Nếu bạn muốn giải quyết vấn đề, bạn nên nói chuyện với những người gây ra vấn đề của mình thay vì lấy đi cuộc sống của chính bạn
Nhiều người trong chúng ta đã có ý nghĩ tự tử tại một số điểm trong cuộc sống, vì vậy bạn không đơn độc Điều quan trọng nhất là hiểu được bản thân, đánh giá tình hình thực tế của bạn Theo thời gian và sự hỗ trợ, bạn có thể khắc phục được vấn đề của mình, nỗi đau và ý tưởng tự tử sẽ trôi qua
4.2 VỚ́I NGƯỜI THÂN CỦA NGƯỜI CÓ Ý ĐỊNH TỰ TỬ
Trang 11“Thể hiện rằng bạn có quan tâm.”
Yếu tố bảo vệ tốt nhất để chống lại cảm giác bị cô lập (yếu tố nguy cơ nghiêm trọng) đó là sự hỗ trợ về tình cảm cũng như mối liên kết với bạn bè, gia đình và cộng đồng Một người có ý định tự sát cần phải có cảm giác thuộc về cuộc sống, nên thể hiện cho người đó thấy rằng ho là một phần quan trọng trong cuộc sống của bạn
Mục tiêu chính đó là thể hiện cho ho thấy rằng bạn rất quan tâm tới ho nên bạn vô cùng xem trọng những sở thích cũng như lời khuyên của ho Hãy hỏi những câu hỏi mở đê ho thẳng thắn chia sẻ về nhiệt huyết cũng như sở thích của bản thân với bạn
Bạn có thể hỏi một số câu hỏi như:
a “Làm thế nào mà cậu tìm hiểu được nhiều điều như vậy về (điền vào chỗ trống) thế?”
b “Cậu có thể nói thêm cho tớ biết về điều đó được không?”
c “Tớ rất thích phong cách của cậu; cậu lựa chọn trang phục như thế nào thế? Cậu có lời khuyên nào về thời trang cho tớ không?”
d “Tớ đã xem bộ phim mà cậu nói và tớ rất thích nó Cậu có thêm bộ phim nào để giới thiệu cho tớ không?” “Bộ phim yêu thích của cậu là gì? Tại sao cậu lại thích nó?”
e “Có sở thích hay hoạt động nào mà cậu có thể dành cả đời để thực hiện không?”
“Chuẩn bị nói chuyện với ho về việc tự sát “
Sau khi tìm hiểu các thông tin về tự sát và nhấn mạnh lại mối quan hệ của bạn với người đang có ý định tự tử, hãy chuẩn bị để nói chuyện với ho Tạo một