Bằng những kiến thức đã học về thời đại nhà Đường và thơ Đường, anhchị hãy trình bày những đặc điểm chung của thi nhân thời Đường và đặc trưng cơ bản về Đường thi

Bằng những kiến thức đã học về thời đại nhà Đường và thơ Đường, anhchị hãy trình bày những đặc điểm chung của thi nhân thời Đường và đặc trưng cơ bản về Đường thi BÀI LÀM 1, Khái quát căn bản về văn học Trung Quốc thời đại nhà Đường + Trung Quốc là một đất nước có bề dày về lịch sử, vì vậy quốc gia này cũng lưu giữ một tài sản văn học vô cùng phong phú. Có rất nhiều các thể loại như thơ, tiểu thuyết, văn xuôi, kịch. Từng giai đoạn lịch sử của đất nước sẽ có những nét đặc sắc về văn học và nghệ thuật riêng.Nền văn học Trung Quốc cũng phát triển vô cùng Cường Thịnh và Đỉnh cao ở thời kỳ nhà Đường. + Nhà Đường Đã cống hiến rất nhiều những thành tựu cho lịch sử Trung Hoa. Nó nằm giữa giai đoạn cai trị của hoàng đế Đường Thái tông và hoàng đế Đường Nhân tông. Đây là một giai đoạn thịnh vượng, Đất nước thái bình , sự phát triển được lan tỏa diễn ra trong mọi lĩnh vực từ văn hóa, xã hội, nghệ thuật, kinh tế. Đây chính là một thời kỳ được các thế hệ đời sau tôn vinh với tên gọ

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành bài tiểu luận này, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến:

Khoa ……… Đại học … vì đã tạo điều kiện về cơ sở vật chất với hệ thống hiện đại, đa dạng, tài liệu thuận lợi cho việc tìm kiếm, nghiên cứu thông tin

Xin cảm ơn giảng viên bộ môn - Thầy ……… đã giảng dạy tận tình, chi tiết

để em có đủ kiến thức và vận dụng chúng vào bài thu hoạch này

Do chưa có nhiều kinh nghiệm làm để tài cũng như những hạn chế về kiến thức, trong bài làm chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự nhận xét, ý kiến đóng góp, phê bình từ phía Thầy để bài luận được hoàn thiện hơn

Lời cuối cùng, em xin kính chúc Thầy nhiều sức khỏe, thành công và hạnh phúc

Đề bài: Bằng những kiến thức đã học về thời đại nhà Đường và thơ Đường, anh/chị hãy trình bày những đặc điểm chung của thi nhân thời Đường và đặc trưng cơ bản

về Đường thi

BÀI LÀM

1, Khái quát căn bản về văn học Trung Quốc thời đại nhà Đường

+ Trung Quốc là một đất nước có bề dày về lịch sử, vì vậy quốc gia này cũng lưu giữ một tài sản văn học vô cùng phong phú Có rất nhiều các thể loại như thơ, tiểu thuyết, văn xuôi, kịch Từng giai đoạn lịch sử của đất nước sẽ có những nét đặc sắc về văn học và nghệ thuật riêng.Nền văn học Trung Quốc cũng phát triển vô cùng Cường Thịnh và Đỉnh cao ở thời kỳ nhà Đường

+ Nhà Đường Đã cống hiến rất nhiều những thành tựu cho lịch sử Trung Hoa

Nó nằm giữa giai đoạn cai trị của hoàng đế Đường Thái tông và hoàng đế Đường Nhân tông Đây là một giai đoạn thịnh vượng, Đất nước thái bình , sự

phát triển được lan tỏa diễn ra trong mọi lĩnh vực từ văn hóa, xã hội, nghệ thuật, kinh tế Đây chính là một thời kỳ được các thế hệ đời sau tôn vinh với tên gọi

là “ Thịnh Đường Khí Tượng”

Có khá nhiều những thi nhân nổi tiếng như Lý Bạch, Đỗ Phủ và hàng loạt các họa sĩ nổi tiếng Như Chu Phương, Hàn Cán Hầu hết các công trình về lịch sử văn học, các công trình nghiên cứu về địa lý hay những công trình lớn hầu như đều được hoàn thành ở trong thời kỳ nhà Đường

+ Nhắc tới thơ Đường, được sáng tác khoảng từ thế kỉ 7-10 ( năm 618-907).Những giai đoạn của Đường Thi được chia làm những giai đoạn

➢ Sơ Đường ( Năm 618-673)

➢ Thịnh Đường (Năm 713-766)

➢ Trung Đường (Năm 766-835)

➢ Văn Đường (Năm 835-907)

+ Thơ Đường có ai thể loại đó là cổ và thân Trong cổ lại được chia làm ngủ ngôn và thất ngôn Thể loại thơ của nhà Đường khá chú trọng đến tính nhạc, tính họa Ngôn từ được trau chuốt kết hợp với cảm hứng về tự nhiên, được tích lũy từ những kiến thức tổng hợp từ nhiều nguồn của các nhà thơ thời kỳ đó Nổi bật với những câu thơ có hình thức đẹp, những bài thơ với nội dung thấm thía mang đậm giá trị hiện thực, lãng mạn Nổi bật với ba nhà thơ tiêu biểu đó

là Đỗ Phủ, Lý Bạch và Bạch Cư Dị

Có thể nói, thơ Đường chính là một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử của văn học Trung Quốc Đây chính là một thể loại đặc sắc, thể hiện văn hóa cũng như Tinh thần của triều đại nhà Đường một cách sâu sắc nhất

2, Đặc điểm chung của thi nhân thời Đường

+ Cuộc sống đa cạnh , đa chiều , mỗi nhà thơ lại là một tài năng , một khí cốt đặc biệt Vì thế , họ đã chủ động tạo cho mình một phong cách thơ riêng , đặc sắc Tuy nhiên , điều thú vị là , qua những rung cảm tự nhiên nhất , trong những lúc ngẫu hứng chọn và khai thác đề tài , họ đã cùng tỏ ra chú ý và thích thú một

số khách thể thẩm mỹ Tần số lặp lại những khách thể này , trong tác phẩm ,

đã bộc lộ thị hiếu thẩm mỹ của họ Nhìn chung , các nhà thơ thường lấy cảm hứng từ thiên nhiên , cho dù đó là giờ tống biệt , là nỗi nhớ da diết cố hương , hay là nỗi đau thương vì chiến tranh , loạn lạc Thiên nhiên hiện lên chỉ vài nét

mờ ảo nhưng tỏa ấm linh hồn của vạn vật , của cuộc sống Mượn thiên nhiên , các nhà thơ muốn tạo ra một “ huyền ngoại chi âm ” ( tiếng vang sau khi dây đàn ngừng bặt ) Người đọc phải cố lắng nghe dư âm ấy , kể cả phải biết cảm nhận được cái cam dư chi vị ” ( vị ngọt sau khi ăn quả đắng ) Thiên nhiên trong thơ Đường gắn với một không gian , thời gian nhất định Phần nhiều , các hình ảnh cụ thể chính là nét phác của cả vũ trụ , hay là sự cụ thể hóa một dòng thời gian chảy trôi Những đặc điểm trên đều in dấu vào thị hiếu thẩm

mỹ của các nhà thơ

Những tác giả của thơ Đường thường lựa chọn và miêu tả những khoảnh khắc dồn nén trong tâm hồn, đó cũng chính là bản chất của quá trình đời sống con người Đó là những khỏanh khắc đặc biệt của hiện thực được nhìn qua lăng kính của tâm trạng, những khỏanh khắc thăng hoa, bột phát trong thế giới của tâm linh Có khi đó là khỏanh khắc lúc chia li, là khi lên cao, là màn đêm yên tĩnh nhìn trăng mà da diếc nhớ về quê hương, là khỏanh khắc khi đối mặt với cái chết, hay chỉ là một thoáng mờ của giấc chiêm bao

+ Thi nhân thời Đường: có cách nhìn khác về cá tính sáng tạo của nhà văn, họ

tự do sử dụng văn liệu của người đi trước nhưng cũng có mức độ thể hiện cá tính của mình trong nội dung, cái nhìn, cảm hứng, giọng điệu

+ Các nhà thơ Đường đã dùng ngòi bút của mình để phác họa lại văn hoá để

nó được truyền xuyên suốt thời gian và không gian Văn hoá nhà Đường bảo tồn một thông điệp siêu phàm để truyền cho các thế hệ sau Hàm ý trong các áng thơ này bộc lộ một sự khát khao mong mỏi về một thiên giới vô lượng vô biên, một mong ước không thể diễn tả

+ Thi nhân thời đường đa số ghi chép về điều nhân loại hiểu và nhớ về thiên giới như thế nào Hồi ức về thiên giới là được lưu lại vĩnh viễn trong tâm trí của nhân loại, duy trì nguyên vẹn qua vạn kiếp luân hồi của họ trên Trái Đất

Ba nhà thơ tiêu biểu của thời Đường:

+ Đỗ Phủ (712 – 770): Ông là một trong những nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc Sống vào thời nhà Đường Ông được coi là một trong hai nhà thơ vĩ đại nhất lịch sử văn học Trung Quốc Người còn lại chính là Lý Bạch Những tác phẩm của ông gây ảnh hưởng nhiều đến văn hóa Trung Quốc Thậm chí là cả Nhật Bản.Các nhà phê bình Trung Quốc gọi ông là Thi sử và Thi thánh Cả cuộc đời Đỗ Phủ đã sáng tác khoảng hơn 1.500 bài thơ Để lại gia tài thơ văn

đồ sộ cho nhân loại

+ Lý Bạch (701 – 762): Là nhà thơ có sức ảnh hưởng nhất thời kỳ này Ông đã

để lại nhiều áng thơ xuất thần Ông tự lấy hiệu cho mình là Thái Bạch Bên cạnh đó, do sinh ở làng Thanh Liên nên ông lấy hiệu là Thanh Liên cư sĩ Giới thi nhân thời bấy giờ vô cùng kính nể tài uống rượu làm thơ của ông Do

đó ông được tôn là Lý Trích Tiên Lý Bạch đã sáng tác khoảng gần 1.000 bài thơ và được lưu truyền đến ngày nay Lý Bạch là một trong những nhà thơ vĩ đại nhất trong lịch sử thơ ca Trung Quốc Chính vì vậy, ông được tôn làm Thi Tiên – Tiên thơ của Trung Quốc

+ Bạch Cư Dị (772-846): Ông cũng là một nhà thơ Trung Quốc nổi tiếng ở thời Đường Có lẽ hai bài Tỳ bà hành, Trường Hận Ca là tác phẩm nổi tiếng nhất của ông tại Việt Nam

Ngoài ra ông còn làm một số bài thơ về các chủ đề khác Như thiên nhiên, nhàn tản Ông thích đàm đạo về thiền, về Lão Trang Cũng như mang trong mình tư tưởng lánh đời Ông đã quá ngán ngẩm về nhân tình thế thái thời bấy giờ Ông

để lại khoảng trên 2.800 bài thơ cho con cháu đời sau

+ Vương Bột (650–676), tự Tử An, người Long Môn, Giáng Châu (ngày nay

là Hà Tân, Sơn Tây) thời nhà Đường Vương Bột được xem là một trong "Sơ Đường tứ kiệt" (bốn nhà thơ kiệt xuất giai đoạn đầu của nhà Đường), 3 nhà thơ còn lại là: Dương Quýnh, Lư Chiếu Lân và Lạc Tân Vương Văn học Trung Quốc cực kì nhiều nhà thơ nổi tiếng, với những tác phẩm đi vào sử sách Vương

Bột cũng là một trong những huyền thoại thơ của Trung Quốc Tác phẩm nổi tiếng của ông là Đằng Vương Các Tự Ngoài "Đằng Vương Các tự" mà ai đọc thơ Đường cũng biết, nhà thơ này còn có nhiều bài thơ đặc sắc khác về nhiều mặt của đời sống xã hội lúc bấy giờ Các nhà nghiên cứu Trung Quốc còn nói:

đó là một "thần đồng", thậm chí một "thiên tài", và làm thơ không bao giờ phải nháp

3, Đặc trưng cơ bản về Đường thi

Thơ Đường hay Đường thi: là những bài thơ của các thi sĩ Trung Hoa làm dưới thời nhà Đường, nổi tiếng nhất là 300 bài được gọi là Đường thi tam bách thủ Trong số đó có một số được làm theo thể thơ Đường luật, số còn lại làm theo các thể thơ khác, phần lớn là thơ cổ phong Trên bình diện văn hóa tinh thần, Đường thi của một thời rực rỡ, biểu tượng hết sức huy hoàng của nhân loại đã đạt đến đỉnh điểm của sự thăng hoa, rất nhiều bài thơ cho đến nay vẫn còn làm say mê, xúc động lòng người Có thể nói một điều là trong văn chương nói chung và thơ ca nói riêng có lẽ thể loài Đường thi là có sức sống mãnh liệt nhất Lịch sử đã trải qua bao sự hưng vong, quốc gia đã bao lần đổi chủ nhưng không vì lẽ đó mà làm mờ đi hồn tính của thơ Đường Sự tồn tại bao giờ cũng

lý do nhất định của nó, với Đường thi và đó chính là sự tinh diệu trong nghệ thuật được nhào nặn, chắt lọc của những ngòi bút tài hoa qua nhiều thế hệ + Nội dung: chan chứa tính nhân văn, đầy ắp tình người, tình đời, nỗi đau, nỗi hận… Đường thi phản ánh số phận “thập loại chúng sinh” trên khắp đất nước Trung Hoa thời phong kiến nhà Đường Đồng thời, trong từng câu thơ còn thấm đượm những nghĩ suy và triết lí thâm thuý của con người trước thời cuộc thăng trầm, những rung động sâu lắng của trái tim đối với thiên nhiên, tình yêu, tình bạn và với những cảnh thống khổ trên đời

Đề tài trong Đường thi có những nội dung rất đa dạng và phong phú… Có rất nhiều hình thức diễn đạt phóng khoáng từ những đề tài về an nhàn ẩn dật, vui thú điền viên, tả cảnh thiên nhiên, đến những bài thơ nói về cung đình, biên tái, chiến chinh, những đề tài liên quan đến xã hội, cảnh nghèo đói áp bức, nỗi bất

công của phụ nữ, những bài thơ tâm tình, tình bè bạn, thiên nhiên, đến tình yêu nam nữ, rồi những đề tài vịnh sử, hoặc những bài thơ mang hương vị Thiền, đạo giáo Đường thi rất coi trọng tính nhạc, tính họa Sự trau chuốt khổ công đi đôi với những cảm hứng tự nhiên, không phải tự dưng hái được, mà do những kiến thức thu hái từ nhiều nguồn của các nhà thơ đời Đường Vương Duy không chỉ là một nhà thơ, ông còn là một họa sĩ, một nhà thư pháp nổi tiếng Vì lẽ đó

mà trong thơ của ông, thơ và họa kết hợp rất hài hòa Sau này, Tô Đông Pha đã phải thốt lên rằng: “Trong mỗi bài thơ của Vương Duy là một bức họa Và trong mỗi bức họa lại có một bài thơ” Vương Xương Linh, Vương Chi Hoán, Cao Thích nghe hát ở Kỳ Đình, thẩm âm sành điệu chẳng khác gì nhạc công, nhạc sĩ…

Đường thi có hình thức đẹp, nội dung cực kì sâu sắc Cả giá trị hiện thực và lãng mạn đều đạt tới đỉnh cao…

+ Thể thơ trong Đường thi

Ðường thi tam bách thủ (Ba trăm bài thơ Ðường) là cuốn hợp tuyển gồm những được cho là tiêu biểu của thi ca đời Ðường Ta có thể căn cứ vào sự phân loại trong sách này, lấy thể thơ làm tiêu chuẩn, chia thơ Ðường ra làm sáu loại sau: ngũ ngôn cổ thi, thất ngôn cổ thi, ngũ ngôn luật thi, thất ngôn luật thi, ngũ ngôn tuyệt cú, thất ngôn tuyệt cú Trong mỗi loại, là những bài nhạc phủ làm theo thể thơ thuộc loại ấy

Cổ thể hay cổ phong:Thể thơ này không có luật lệ nhất định Không hạn định

số câu Cách gieo vần rất rộng rãi, uyển chuyển Có thể dùng độc vận (một vần), liên vận (nhiều vần) hay không hiệp vận Vận chính là các vận thuộc cùng một vận bộ Vận thông là các vận thuộc hai vận bộ khác nhau, có âm thanh tương tự Vận chuyển là những vận có âm vốn không giống nhau Ngoài ra, thể này không phải theo niêm, luật, cũng không bắt buộc phải có đối ngẫu

Cận thể hay kim thể:Người đời Đường gọi lối thơ tuyệt cú và lối thơ luật là cận thể hay kim thể, để phân biệt cổ thể hay cổ phong nói trên Thơ cận thể thật ra

đã xuất hiện trong đời Lục Triều, sau công trình biện biệt tứ thanh của nhóm

Thẩm Ước (Thẩm Ước là tác giả sách Tứ thanh phổ, người thời Vĩnh Minh (483-493), đời Tề), và việc phân định vận của nhóm Lục Pháp Ngôn (Lục Pháp Ngôn là tác giả sách Thiết vận, người đời Tuỳ Văn Đế (581-640)) Nhưng đến đời Ðường, mới có sự phân biệt rõ rệt thơ cổ với thơ cận thể

Luật thi: Luật đây là sáu luật, là luật hoà hợp âm thanh Luật thơ cũng giống như kỷ luật dụng binh, pháp luật hình án, nghiêm ngặt chặt chẽ, không được vi phạm

Tuyệt cú: Trong một bài tuyệt cú, câu 1 là khởi, câu 2 là thừa, câu 3 là chuyển, câu 4 là hợp Khi làm thơ tuyệt cú, các nhà thơ đời Ðường cũng có thái độ như khi làm luật thi, nghĩa là không chịu sự câu thúc chặt chẽ của quy tắc

Nhạc phủ: là một loại thơ làm theo nhiều thể khác nhau và có công dụng trong

ca nhạc Ðời Ðường, nhạc phủ gồm có những bài thơ cổ phong, luật thi và nhất

là tuyệt cú Vương Thế Trinh đời Thanh nói rằng: "Thơ tuyệt cú của ba trăm năm đời Ðường chính là nhạc phủ của ba trăm năm đời Ðường"

+ Đặc trưng mĩ học: Đặc trưng mỹ học của thơ ĐườngĐặc trưng mỹ học của thơ Đường trước hết biểu hiện ở tính hàm súc, ít lời nhiều ý, ý ở ngoài lời Kết cấu thơ Đường luật hết sức chặt chẽ, mỗi bài thơ giống như một bài toán giải đáp một vấn đề xã hội bằng hình tượng nghệ thuật Thơ Đường luật đúc kết những kinh nghiệm quá khứ nâng lên thành luật bằng trắc đối xứng Đối xứng chính là mâu thuẫn thống nhất trong âm thanh, đối xứng càng cao, hài hòa càng lớn Do đó câu số chữ của một bài thơ được hạn định, nên các nhà thơ phải tìm tòi những tinh hoa của dân gian, kết hợp với điển cố lịch sử và từ hoa lệ của văn học thành văn Sự quy định niêm luật cho một thể thơ có thể hạn chế sự biểu đạt những tình cảm bay bổng, phóng khoáng, nhưng nó buộc phải sáng tạo ngôn ngữ hàm súc, cấu tứ chặt chẽ Thơ Đường có phong độ một tâm hồn Á Đông, gắn tâm tư tình cảm con người với thiên nhiên Đất nước Tình cảm biểu hiện trong thơ Đường thực muôn màu muôn vẻ, có khi bồng bột,bay bổng, có khi thâm trẩm, uẩn khúc quanh co Có thể nói, nó như những dòng thác đổ dồn

về một con sông lớn cuồn cuộn

+ Ở Đường thi, có thể nói nó sống đúng nghĩa với hai chữ " trữ tình" Tình cảm, cảm xúc trở thành mạch nối vô hình để hàn kết các hình ảnh, ý tưởng, nhạc điệu tạo nên sự vận động của ý thơ trên con đường tạo nên cấu tứ

Cái độc đáo nhất của Đường thi là dồn nén biểu cảm để đạt tới sự tập trung cao

độ và trở thành tính khái quát, triết lí Thơ Đường thường gợi chứ không tả.Từ những khoảng trống, khoảng trắng, nốt lặng vô hình trong kết cấu, trong các tương quan, trong các " nhãn tự", người đọc tự khám phá về thế giới tâm hồn của nhà thơ được dồn nén vào trong đó

+ Nghệ thuật:Đường thi tập trung nghệ thụât tinh tế, diệu xảo.Thơ Đường lựa chọn những chi tiết đặc sắc,đạt đến độ tinh xảo giàu sức gợi, giàu sức khái quát, mọi ý tứ thăng trầm, sâu sắc được toát lên từ những gợi ý này Thơ Đường thường dồn nén những ẩn dụ tượng trưng Những ẩn dụ tượng trưng này có sức bùng nổ lượng thông tin lớn Cái ưu thế của nghệ thuật tinh tế, diệu xảo được tạo ra bởi "ngôn hữu hạn, ý vô cùng", nhờ sự lựa chọn và tổ chức hình ảnh mang tính ẩn dụ cao Các thủ pháp miêu tả dựa trên các mối quan hệ giữa các đối tượng, theo các dạng thức “vẽ mây nảy trăng”, dùng tĩnh tả động, dùng động tả tĩnh, tả cảnh ngụ tình, trong thơ có hoạ, trong thơ có nhạc… tạo nên cấu trúc đặc biệt của thơ Đường Các thi nhân đều nhất thiết tuân thủ phương pháp sáng tác cơ bản và ưu việt là sự “lập tứ” : phải tìm bằng được cái “vấn đề”

để viết! Do đó, thơ không chú trọng vào miêu tả mà là gợi mở, tìm ra các “ý tượng” của thơ Tất cả những câu, những chữ của bài thơ đều được tổ chức để xoáy, vào cái tứ đó, miêu tả và phát triển nó đến tuyệt đỉnh Do đó, Đường thi

có tính khắc họa rất cao và sống mãi với thời gian

+ Ngôn ngữ Đường thi là ngôn ngữ khái quát so với ngôn ngữ thơ ca đời trước Mặt khác ngôn ngữ thơ đường còn là ngôn ngữ tinh luyện và chính xác, cô động

và hàm súc.Cũng như thơ nói chung, Đường thi sử dụng rộng rãi phép tĩnh lược và đảo trang.Tất cả những yếu tố trên đã hợp thành chỉnh thể nghệ thuật, tạo nên cái tinh tế, diệu xảo để chuyển tải nội dung một cách tốt nhất

+ Đường thi trở thành cuộc họp mặt hùng hậu của 2.300 nhà thơ tài hoa, với khoảng 50.000 bài thơ đặc sắc.Dòng chảy thơ Đường có 4 thời kỳ, mang diện mạo và sinh khí khác nhau: Sơ Đường (618 – 713) bóng bẩy và hoa mỹ trong những vần thơ ca tụng.Thịnh Đường (713 – 766) “ Tài này, sắc ấy nghìn vàng chưa cân” (Nguyễn Du).Trung Đường (766 – 835) bắt đầu phai sắc kém hương, với vần thơ cảm thương.Vãn Đường (835 – 907) buổi chiều tà, với những vệt sáng hoàng hôn cuối cùng.Sừng sững giữa đội ngũ 2.300 nhà thơ là những tên tuổi ngời chói Sơ Đường có tứ kiệt: Vương Bột, Lạc Tân Vương, Lô Chiếu Lân, Dương Quýnh, Thịnh Đường có thi tiên Lý Bạch, thi thánh Đỗ Phủ, thi phật Vương Duy, Trung Đường có Bạch Cư Dị, Liễu Tông Nguyên, Vãn Đường có Lý Thương Ẩn, Đỗ Mục, Mỗi nhà thơ là một ngọn sóng tỏa dư ba khác nhau, nhưng cùng tạo nên sinh khí cuồn cuộn, tráng lệ cho thơ ca thời này Chúng ta xin mượn lời cụ Ngô Tất Tố để cảm nhận khái quát về thơ Đường:“Sơ Đường phần nhiều hay về khí cốt nhưng lối dùng chữ đặt câu chưa được trau chuốt cho lắm Vãn Đường giỏi về từ tảo, lời đẹp, ý sâu, nhưng lại thiếu phần hùng hồn, có khi còn bị cái tội ủy mị là khác Duy chỉ có Thịnh Đường ở vào giữa hai thời kỳ ấy, cho nên chẳng những không có cái dở của hai thời kỳ kia,

mà còn gồm cả cái hay của hai thời kỳ ấy nữa”

+ Tư duy: tư duy quan hệ, nói cách khác nó theo đúng biện chứng nghệ thuật Điều này có nguồn gốc sâu xa là sự phát triển đến độ chín muồi của tư duy Trung Quốc ở thời đại hoàng kim của xã hội phong kiến (nhà Đường) Ở đó có

sự hội nhập của ba dòng tư tưởng, ba kiểu tư duy tiêu biểu của phương Đông

là Nho, Phật, Lão Sự hội nhập này là một quá trình biện chứng Nó dung hội

ưu điểm của ba dòng tư tưởng: tính thực tiễn và duy lý của Nho gia, tính chất huyền diệu, vô vi của Đạo gia, tính chất từ bi và siêu thế của Phật giáo; đồng thời nó cũng chế ước lẫn nhau, không có một kiểu tư duy nào độc chiếm ưu thế (mặc dù Nho được ủng hộ bởi triều đình), khiến cho tư duy Trung Quốc thời này đã đạt được một sự quân bình Nó hướng tới cái cao siêu nhưng không hề viển vông, nó hợp lý và thực tiễn nhưng không dung tục tầm thường; Nó tìm