Từ thực tiễn hoạt động của báo chí. Anh chị đánh giá như thế nào về vấn đề đạo đức nghề nghiệp của nhà báo Kết cấu 2 phần + Suy ngẫm về cơ chế thị trường ảnh hưởng tới đạo đức làm báo + Suy ngẫm về 1 câu nói của Bác đối với vấn đề đạo đức nghề nghiệp nhà báo Bài làm Báo chí vốn được coi như là thứ quyền lực thứ tư của nhà nước. Báo chí luôn có sức ảnh hưởng to lớn tới đời sống chính trí, kinh tế, văn hóa xã hội ở các quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam, Báo chí là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước. Nhà báo là chiến sĩ trên mặt trận văn hóa – tư tưởng. Nó có vai trò quan trọng trong việc tạo dựng, định hướng dư luận và tác động mạnh mẽ tới tư tưởng, tinh thần và đạo đức của công chúng. Với ảnh hưởng to lớn tới đất nước, tới người dân, vậy nên, đạo đức nghề nghiệp của nhà báo luôn được Đảng, Nhà nước và các cơ quan báo chí đề cao và quan tâm tới việc trau dồi, tu dưỡng và phát huy đạo đức nhà báo trong hoạt động báo chí. Song từ cơ sở lý luận tới thực tiễn xã hội và thực tiễn báo chí thì những sai số, những con sâu làm giàu nồi canh đang làm xấu đi những giá trị vốn có và ý nghĩa của báo chí. Và theo nhà báo Đức Lượng, nguyên Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân thì cho rằng báo chí ngày nay khác ngày xưa ở chỗ “Báo chí trước kia đơn thuần vì mục đích chính trị. Tuy nhiên, trong xu thế phát triển hiện nay, môi trường hoạt động báo chí thay đổi. Từ chỗ chỉ làm nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thì nay, báo chí cũng phải hoạt động theo cơ chế thị trường ”. Cơ chế thị trường liệu có phải là vấn đề cốt lõi ảnh hưởng và tạo nên những vấn đề trong đạo đức nghề nghiệp của nhà báo?
Trang 1Từ thực tiễn hoạt động của báo chí Anh chị đánh giá như thế nào về vấn đề đạo đức nghề nghiệp của nhà báo
Kết cấu 2 phần
+ Suy ngẫm về cơ chế thị trường ảnh hưởng tới đạo đức làm báo
+ Suy ngẫm về 1 câu nói của Bác đối với vấn đề đạo đức nghề nghiệp nhà báo
Bài làm
Báo chí vốn được coi như là thứ quyền lực thứ tư của nhà nước Báo chí luôn có sức ảnh hưởng to lớn tới đời sống chính trí, kinh tế, văn hóa xã hội ở các quốc gia trên thế giới Ở Việt Nam, Báo chí là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước Nhà báo là chiến sĩ trên mặt trận văn hóa – tư tưởng Nó có vai trò quan trọng trong việc tạo dựng, định hướng dư luận và tác động mạnh mẽ tới tư tưởng, tinh thần và đạo đức của công chúng Với ảnh hưởng to lớn tới đất nước, tới người dân, vậy nên, đạo đức nghề nghiệp của nhà báo luôn được Đảng, Nhà
Trang 2nước và các cơ quan báo chí đề cao và quan tâm tới việc trau dồi, tu dưỡng và phát huy đạo đức nhà báo trong hoạt động báo chí Song từ cơ sở lý luận tới thực tiễn xã hội và thực tiễn báo chí thì những sai số, những con sâu làm giàu nồi canh đang làm xấu đi những giá trị vốn có và ý nghĩa của báo chí Và theo nhà báo Đức Lượng, nguyên Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân thì cho rằng báo chí ngày nay khác ngày xưa ở chỗ “Báo chí trước kia đơn thuần vì mục đích chính trị Tuy nhiên, trong xu thế phát triển hiện nay, môi trường hoạt động báo chí thay đổi Từ chỗ chỉ làm nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thì nay, báo chí cũng phải hoạt động theo cơ chế thị trường ” Cơ chế thị trường liệu có phải là vấn đề cốt lõi ảnh hưởng và tạo nên những vấn đề trong đạo đức nghề nghiệp của nhà báo?
Thực tiễn hiện nay, xã hội Việt Nam có quá nhiều vấn đề đáng bàn và với báo chí – cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước, kênh thông tin, định hướng công chúng cũng không ít vẫn
đề cần xem xét Theo thống kê, Năm 2016, Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) đã thu hồi Thẻ nhà báo đối với 13 nhà báo do có sai phạm và bị xử lý kỷ luật, Hội Nhà báo Việt Nam
Trang 3đã xóa tên 313 hội viên và khai trừ 2 hội viên vi phạm đạo đức nghề nghiệp, pháp luật Những vụ việc nổi bật liên quan tới việc
vi phạm đạo đức nghề nghiệp nhà báo như “lợi dụng quyền tự
do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân” tại báo Người Cao Tuổi, với việc làm trái với đạo đức của nguyên TBT báo Người cao tuổi Kim Quốc Hoa, nhiều cơ quan báo chí đăng tin sai sự thật về nước mắm nhiễm Arsen, và nhiều vụ việc liên quan tới nhà báo khác,
… Những sai phạm trong đạo đức nghề nghiệp nhà báo chủ yếu xoay quanh việc đưa sai thông tin sự thật, lợi dụng chức vụ, địa
vị của mình để thao túng trục lợi và đặc biệt là những hành vi xâm hại tới quốc gia Đây có thể được coi là những hành vi sai trái không chỉ với đạo đức nghề nghiệp nhà báo mà nó còn là sai trái trong pháp luật Ngoài ra, những vấn đề khác, mang tính chất nhẹ hơn nhưng cũng làm ảnh hưởng tới đạo đức nghề báo như việc đưa thông tin thiếu tính định hướng, nhà báo làm tin đen, đăng hình ảnh phản cảm, thiếu tinh nhân văn và đăng tin bài quảng cáo lộ liễu đều tạo nên những hậu quả tiêu cực tới xã hội Những hệ lụy của nó thì chúng ta đều thấy: nhà báo bị kiểm điểm, nặng có thể bị cách chức, tước thẻ nhà báo và cả việc bị
xử lí hình sự Và đây thực sự là những bài học đắt giá cho người
Trang 4làm báo và cả cho những sinh viên theo đuổi nghề báo như chúng em
Hãy nhìn vào những trường hợp vi phạm đạo đức kể trên,
có những vụ việc nhà báo nói xấu, bôi nhọ quốc gia Đó có thể
là những ảnh hưởng đặc biệt trong nhận thức của họ Nhưng liệu
có sợi dây nào đó lôi kéo, thúc đẩy họ làm những hành động như vậy hay không? Họ làm như vậy, liệu có phải họ không chỉ mang tư tưởng phản động mà hơn hết là họ được trả những khoản tiền lớn, đủ mê hoặc họ có thể làm ra những hành vi xâm hại tới quốc gia như vậy?
Tiếp theo, là vấn đề nói sai sự thật, đưa thông tin thiếu tính định hướng, nhà báo làm tin đen, đăng hình ảnh phản cảm, thiếu tinh nhân văn và đăng tin bài quảng cáo Đây có lẽ là vấn đề phổ biến nhất trong việc vi phạm đạo đức nghề báo Liệu một số nhà báo làm như vậy vì do năng lực của họ còn kém, việc cấp thẻ nhà báo có sai sót hay sao mà lại có một số nhà báo thiếu năng lực như vậy? Có lẽ ảnh hưởng của cơ chế thị trường buộc họ làm như vậy Tại sao hàng loạt cơ quan báo chí lại đồng loạt nói
về việc nước mắm nhiễm arsen mà khi cơ quan điều tra vào cuộc thì tất cả đều là thông tin sai lệch Tại sao việc kiểm chứng
Trang 5thông tin lại bị buông lỏng như vậy, hay chỉ vì đây là thông tin
có sức ảnh hưởng lớn tới xã hội nên nhà báo quyết giật tít sốc để tăng sự quan tâm của công chúng, hoặc đây là chiêu trò thao túng thị trường mà nhà báo là nhân vật cầu nối?
Cơ chế thị trường, đặc biệt là sự phát triển quá mạnh của mạng xã hội đã tạo nên sức ép lớn hơn cho trong việc sản xuất
và đưa tin bài đến công chúng một cách nhanh nhất Một cuộc chiến giành công chúng và thị trường quảng cáo đã tạo nên sự hỗn loạn trong báo chí và với nhà báo Và như vậy với những nhà báo thiếu kinh nghiệm, họ có thể bị chính thông tin lừa lại, một số nhà báo viết thêm phần nội dung quảng cáo để kiếm thêm tiền, làm những tin bài thông tin đen để thu hút công chúng hơn Và đặc biệt nguy hiểm nếu như để hút lượt xem và quảng cáo, nhà báo bất chấp đưa những hình ảnh phản cảm, thiếu nhân văn thì quả thật là hành vi tồi tệ vi phạm đạo đức nhà báo
Được thực tập 1 tháng tại cơ quan Báo Nhân dân và đơn vị Trung tâm truyền hình Nhân dân, em có thấy một số vấn đề trong đạo đức làm việc của các tiền bối Liệu đó có phải là cơ chế thị trường hay là cách tiếp cận thông minh của báo chí? Đó
là lần em đi cùng 1 chị đến phòng của cục trưởng nào đó ở Bộ
Trang 6Văn hóa và chị đã ngỏ ý với vị cục trưởng ấy là khi vị cục trưởng ấy đi công tác ở bất kì địa phương nào cũng đều có thể
cử người về làm tin liên quan đến sự kiện ấy Ngoài ra, còn việc
1 chị nhận tin bài mình làm nhưng lại không đi quay với quay phim mà lại xin file từ các phóng viên đài khác Em không chắc
là việc đó có thực sự là như vậy hay không, nhưng đó là những
sự hình dung và bài học cho em sau này
Còn rất nhiều vấn đề khác, với nhiều góc nhìn đặt ra rằng liệu có phải là cơ chế thị trường đang tác động quá lớn vào nghề báo và làm cho nhiều nhà báo có những hướng đi lệch lạc và gây nên những vấn đề trong đạo đức nhà báo Nhưng quả thật hiện nay mọi vấn đề không nằm ngoài cái được gọi là cơ chế thị trường ấy Dù nhà báo vi phạm đạo đức làm báo là không nhiều, một số người là những con sâu làm giàu nồi canh Tại sao nhiều người có năng lực, nhận thức, tư tưởng chính trị kém lại vẫn được vào làm tại các cơ quan báo chí, có phải 1 số hành vi sai trái ấy là do lỗi của những cộng tác viên, phóng viên đang học việc và liệu nhà báo có đủ tỉnh táo để thay đổi khi xã hội thay đổi, dòng chảy thông tin mãnh liệt hơn và các cơ quan báo chí ngày một phải tự chủ một cách không phụ thuộc quá nhiều vào
Trang 7ngân sách nhà nước Dù có xảy ra những vi phạm đạo đức nghề báo nhưng em luôn cho rằng đó chỉ là những nốt trầm rất nhỏ trong hoạt động báo chí ở nước ta Báo chí vẫn luôn là trợ thủ đắc lực cho Nhà nước tuyên truyền tới người dân, là kênh thông tin định hướng chính xác nhất và điều quan trọng, báo chí luôn mang tới những thông điệp tốt đẹp và ý nghĩa tới cuộc sống
Nhà báo sẽ thật sự phải thông minh và tỉnh táo để thay đổi
và thích ứng tốt với cơ chế thị trường hiện nay Đầu tiên và quan trọng nhất chính là việc trau dồi, rèn luyện nghiệp vụ cũng như đạo đức nghề nghiệp của mỗi nhà báo Muốn làm báo tốt phải rèn luyện, muốn vững vàng tư tưởng cũng phải rèn luyện tu dưỡng Thứ hai, để đem đến công chúng những thông tin chân thật, ý nghĩa nhất thì việc kiểm chứng thông tin và trách nhiệm làm việc và phối hợp giữa nhà báo và lãnh đạo phải luôn được cũng cố, kiểm tra và giám sát Đây là những đánh giá và phương hướng của cá nhân em, ngoài ra nhà báo còn phải học tập tiếp thu nhiều hơn nữa những phương hướng của cơ quản quản lý và Nhà nước Để tránh những hành vi vi phạm đạo đức nghề báo thì ý thức của mỗi nhà báo phải luôn đặt lên hàng đầu và có lẽ 1 câu nói của Bác Hồ thực sự có ý nghĩa sâu sắc đối với việc nhìn
Trang 8nhận về vấn đề đạo đức nghề nghiệp nhà báo : “ Chớ tự ái….Tự
ái là tự phụ, mà tự phụ là kẻ địch dữ tợn, nó ngăn chặn con đường tiến bộ của chúng ta Việc báo chí, nhà báo tự phê bình
và nhận phê bình từ quần chúng nên là công việc thường xuyên, lâu dài ”
Tự ái trong những trường hợp nào? Có thể nhà báo tự ái khi bài viết, tác phẩm của mình không được duyệt, không được đưa tới công chúng Chớ tự ái…chớ tự ái vì tác phẩm của mình không được đăng Hãy nhìn nhận lại về bài viết của mình, có chỗ nào sai không, câu văn có chỗ nào chưa hay, chưa hợp lí không, dẫn chứng, lí lẽ đã đủ và thuyết phục chưa? Đó là nhiều điều mà nhà báo phải tự suy ngẫm để thay đổi cho tác phẩm và cho những lần viết tiếp theo Hay có thể chớ tự ái vì cấp trên phê bình Liệu mọi thứ trong công việc bạn đều thực hiện hoàn chỉnh Hãy thử nghĩ xem tác phong, lề lối là việc của mình ra sao, trách nhiệm công việc như thế nào? Và cũng có thể chớ tự
ái vì không nhận điều nhiều sự đón đọc của công chúng, nhận được nhiều phản hồi phê bình từ công chúng Công chúng không phải ai cũng giống ai, hãy nghĩ làm sao có thể làm vừa lòng đến
cả những công chúng khó tính nhất Nghĩ lại về cách làm tác
Trang 9phẩm của mình, thiếu cái gì, điểm nào sai hay liệu mình đã đặt hết cái tâm của mình vào bài báo đó chưa? Còn rất nhiều điều tự
ái khác nữa của nhà báo và Bác luôn muốn nhà báo tự phê bình,
tự nhìn nhận ra những cái thiếu của mình Vậy nên Bác nói “ Chớ”, bởi vì nếu nhà báo tự ái thì đâu còn biết tự phê bình mình nữa Các nhà báo tự ái và chỉ nghĩ ra những cái tiêu cực và dần dẫn đến tự phụ
Thật không sai khi Bác nói “ tự phụ là kẻ địch dữ tợn ngăn chặn đường tiến bộ của nhà báo Sự tự phụ của nhà báo có thể là cho rằng công chúng cần thông tin của mình, đề cao tài năng và giá trị của mình trong mỗi tác phẩm đưa đến người đọc Vậy nên chỉ cần nhận những lời chỉ trích, phê phán từ công chúng, từ lãnh đạo là ắt hẳn sẽ dẫn đến sự tự ái Đó là sự khó chịu, đó là việc nhà báo chưa đặt công chúng vào trung tâm của tác phẩm của mình Viết với ý thức cá nhân, viết tác phẩm và ăn lương nhà nước Vậy tiến bộ làm sao khi những tác phẩm của nhà báo
ấy không được công chúng đón nhận, không để lại nhiều giá trị cho xã hội và trong thời buổi thị trường hiện nay, họ sẽ nhanh chóng bị gạt bỏ và sự nghiệp làm báo sẽ dần suy tàn Nhưng tự phụ nó còn dữ tợn đến mức là việc nhà báo quá đề cao giá trị cá
Trang 10nhân Nhà báo cho rằng mình là nhà báo thì có quyền áp đặt thông tin, định hướng dư luận theo ý thức cá nhân và lỗi nghiêm trọng nhất chính là bịa đặt thông tin và lạm dụng 1 số đặc quyền của nhà báo để vụ lợi, đặt điều Như vậy, nó không chỉ làm suy thoái đi đạo đức nghề báo, gây tiếng xấu cho báo chí và hậu quả xấu tới nhà báo là họ có thể bị tước bảo thẻ nhà báo, uy tín cá nhân, danh dự và luật pháp Đây là điều Bác không muốn, nền báo chí không muốn nhưng đâu đó gần đây vẫn còn nhiều vụ việc nổi cộm về vấn đề đạo đức nhà báo Nó một phần xuất phát
từ sự tự phụ, tự ái của nhà báo và hơn nữa là sự suy thoái trong đạo đức người làm báo
Bác dùng từ “ chớ” cũng muốn ám chỉ là bác nhắc nhở trên tinh thần chung trong sự nghiệp hoạt động báo chí để phục vụ nhân dân, đất nước Bác luôn mong mỏi và hi vọng những vấn nạn đó ít xảy ra và khi các nhà báo ý thức được việc đó thì sẽ tạo dựng nên nền báo chí trong sạch và hiệu quả Tư tưởng của Bác thực sự nhân văn, vừa mềm mỏng, vừa cứng rắn Nhà báo phải thường xuyên nhận phê bình từ quần chúng vì báo chí là phục
vụ nhân dân Đưa ra rồi để đấy là vô trách nhiệm, nhà báo phải biết nhận ra những điểm hạn chế, thiếu xót từ những sự phê bình
Trang 11cũng công chúng để thay đổi, trau dồi hơn nữa kiến thức, nghiệp
vụ để sáng tạo nên những tác phẩm báo chí hay hơn tới công chúng Và như thế cũng giúp nhà báo rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, đạo đức con người để tiến bộ và đóng góp có ích cho xã hội