Phân tích mối quan hệ giữa sự kiện và vấn đề trong tác phẩm báo chí A: Phân biệt sự kiện và vấn đề trong tác phẩm báo chí I. Sự kiện 1. Khái niệm + theo từ điển tiếng việt: là sự việc có ý nghĩa ít nhiều quan trọng đã, đang, sẽ xảy ra trong cuộc sống thực tiễn + 1 số định nghĩa khác: sự kiện là trạng thái tồn tại khác thường của hiện thực trong giới hạn không gian và thời gian nhất định được nhà báo quan tâm, phản ánh trong tác phẩm. + chỉ có những sự kiện có ảnh hưởng tác động hoặc gây được sự quan tâm, hứng thú đối với công chúng mới trở thành sự kiện báo chí. + Không có sự kiện thì không thể có tác phẩm báo chí. Sự kiện chính là khởi điểm của sáng tạo tác phẩm báo chí 2. Phân loại sự kiện + Sự kiện khách quan hay bản thể: Xảy ra theo quy luật tự nhiên, không phụ thuộc vào ý muốn của con người Là một lát cắt, 1 trạng thái, 1 phần của cuộc sống hiện thực đang vận động không ngừng. Mang tính cụ thể: được xác định rõ về không gian, thời gian, bối cảnh tự nhiên và bối cảnh xã hội, những nhân chứng có liên quan + Sự kiện báo chí ( nhận thức) Là những sự kiện hằng ngày xảy ra trong tự nhiên và xã hội chỉ được thông tin trên báo chí, khi có nhà báo tiếp cận với sự kiện ấy, tư duy, xem xét nó có ý nghĩa như thế nào đấy với xã hội, công chúng báo chí sẽ đón nhận, quan tâm đến nó như thế nào, rồi sau đó mới lựa chọn để làm tác phẩm Sự kiện báo chí là 1 phần, 1 bộ phận, hoặc toàn bộ hiện thự khách quan đã đang và sẽ xảy ra, được nhà báo nhận thức và lựa chọn để phảm ánh trong tác phẩm của mình Sự kiện báo chí là những vấn đề gắn với hơi thở của cuộc sống, được nhà báo lựa chọn để có thể truyền tải tới người đọc những thông tin quan trọng, chính xác, nhanh chóng, kịp thời. 3. Tiêu chí cụ thể của sự kiện báo chí: Mới lạ, độc đáo, hấp dẫn, chứa đựng những điều mà con người tò mò muốn biết Có liên quan đến quyền lợi của mỗi con người Có khả năng chứng minh hay lí giải về một phần tiến trình vận động mang tính quy luật của tự nhiên, xã hội. Cụ thể xác thực, không bịa đặt. Một sự kiện báo chí thường phản ánh cụ thể về sự việc gì xảy ra, xảy ra ở đâu, xảy ra như thế nào, có liên quan đến ai. Tất cả những thông tin ấy phải được kiểm chứng chính xác. Mang tính thời điểm. Nó được quy định bởi tính chất nóng nguội của sự kiện vào thời điểm mà nó xảy ra. Sự kiện chỉ có ý nghĩa khi xem xét nó trong thời điểm mà nó xảy ra hoặc trong giai đoạn lịch sử mà nó xảy ra.
Trang 1Phân tích mối quan hệ giữa sự kiện và vấn đề trong tác phẩm báo chí A: Phân biệt sự kiện và vấn đề trong tác phẩm báo chí
I Sự kiện
1 Khái niệm
+ theo từ điển tiếng việt: là sự việc có ý nghĩa ít nhiều quan trọng đã, đang, sẽ xảy ra trong cuộc sống thực tiễn
+ 1 số định nghĩa khác: sự kiện là trạng thái tồn tại khác thường của hiện thực trong giới hạn không gian và thời gian nhất định được nhà báo quan tâm, phản ánh trong tác phẩm
+ chỉ có những sự kiện có ảnh hưởng tác động hoặc gây được sự quan tâm, hứng thú đối với công chúng mới trở thành sự kiện báo chí
+ Không có sự kiện thì không thể có tác phẩm báo chí Sự kiện chính là khởi điểm của sáng tạo tác phẩm báo chí
2 Phân loại sự kiện
+ Sự kiện khách quan hay bản thể:
- Xảy ra theo quy luật tự nhiên, không phụ thuộc vào ý muốn của con người
- Là một lát cắt, 1 trạng thái, 1 phần của cuộc sống hiện thực đang vận động không ngừng
- Mang tính cụ thể: được xác định rõ về không gian, thời gian, bối cảnh tự nhiên và bối cảnh xã hội, những nhân chứng có liên quan + Sự kiện báo chí ( nhận thức)
- Là những sự kiện hằng ngày xảy ra trong tự nhiên và xã hội chỉ được thông tin trên báo chí, khi có nhà báo tiếp cận với sự kiện ấy,
tư duy, xem xét nó có ý nghĩa như thế nào đấy với xã hội, công chúng báo chí sẽ đón nhận, quan tâm đến nó như thế nào, rồi sau
đó mới lựa chọn để làm tác phẩm
Trang 2- Sự kiện báo chí là 1 phần, 1 bộ phận, hoặc toàn bộ hiện thự khách quan đã đang và sẽ xảy ra, được nhà báo nhận thức và lựa chọn để phảm ánh trong tác phẩm của mình
- Sự kiện báo chí là những vấn đề gắn với hơi thở của cuộc sống, được nhà báo lựa chọn để có thể truyền tải tới người đọc những thông tin quan trọng, chính xác, nhanh chóng, kịp thời
3 Tiêu chí cụ thể của sự kiện báo chí:
- Mới lạ, độc đáo, hấp dẫn, chứa đựng những điều mà con người tò
mò muốn biết
- Có liên quan đến quyền lợi của mỗi con người
- Có khả năng chứng minh hay lí giải về một phần tiến trình vận động mang tính quy luật của tự nhiên, xã hội
- Cụ thể xác thực, không bịa đặt Một sự kiện báo chí thường phản ánh cụ thể về sự việc gì xảy ra, xảy ra ở đâu, xảy ra như thế nào, có liên quan đến ai Tất cả những thông tin ấy phải được kiểm chứng chính xác
- Mang tính thời điểm Nó được quy định bởi tính chất nóng nguội của sự kiện vào thời điểm mà nó xảy ra Sự kiện chỉ có ý nghĩa khi xem xét nó trong thời điểm mà nó xảy ra hoặc trong giai đoạn lịch
sử mà nó xảy ra
II Vấn đề
1 Khái niệm
+ Bản chất của vấn đề là những câu hỏi, những mâu thuẫn, những góc khuất cần được lí giải, cần được giải quyết bằng ngòi bút của nhà báo Giải quyết được vấn đề khúc mắc một cách triệt để sẽ góp phần thúc đẩy xã hội phát triển
+ Vấn đề là điều cần được xem xét, nghiên cứu, giải quyết
+ Vấn đề có thể tồn tại trong thời gian dài, bản chất của vấn đề có thể không đổi hoặc nâng lên cấp độ mới; hình thức biểu hiện của vấn đề
có thể không đổi nhưng cũng có thể đổi rất nhiều so với trước
2 Tiêu chí của vấn đề báo chí:
Trang 3- Mang tính khái quát, gồm nhiều sự kiện có cùng bản chất hợp thành
- Chứa đựng mâu thuẫn về cả bề rộng lẫn bề sâu cần được giải quyết nhưng có thể giải quyết ngay hoặc không giả quyết lập tức
mà cần có thời gian để nghiên cứu và giải quyết, cần có sự vào cuộc đồng bộ của nhiều cơ quan chức năng
- Mang tính thời đại, giai đoạn lịch sử
III Điểm giống nhau giữa sự kiện và vấn đề trong tác phẩm báo chí + Sự kiện và vấn đề đều là yếu tố căn bản, đầu tiên làm nên diện mạo của tác phẩm báo chí về mặt nội dung
+ Sự kiện và vấn đề đều lấy chất liệu từ hiện thực cuộc sống, những sự việc có thực đang diễn ra hằng ngày
+ Sự kiện và vấn đề giống nhau về bản chất nhằm đảm bảo yêu cầu thông tin chính xác, khách quan đến công chúng Chúng được nhìn nhận, thu thập một cách toàn diện, khách quan nhất từ nhà báo
+ Sự kiện và vấn đề cùng có ý nghĩa với xã hội khi định hướng dư luận
có sự hiểu biết căn bản đến sâu sa về sự việc Thông qua thu thập thông tin, phân tích về sự kiện, vấn đề, báo chí thể hiện rõ vai trò giám sát và phản biện xã hội
IV Khác nhau
Mục đích chính Thông báo, mang đến
cho công chúng thông tin cơ bản nhất về sự việc đã, đang và sẽ diễn ra
Phân tích, bàn luận, đưa ra những đánh giá, tác động đến xã hội và đưa ra hướng giải quyết
Tính chất Thông báo nhanh Được nghiên cứu kĩ
càng, phân tích, làm sáng tỏ những mâu thuẫn, nảy sinh
Trang 4Khía cạnh, bình diện + Là 1 lát cắt, 1 trạng
thái, 1 phần của đời sống hiện thực đang vận động
+ Nội dung của sự kiện chỉ dừng lại ở việc phản ánh bề nổi của sự việc đang diễn ra
+ sự kiện được nhìn nhận qua 1 góc độ nào theo sự quan sát, lắng nghe và thu thập thông tin của nhà báo
+ Khai thác chiều sâu của sự việc
+ Phân tích, khai thác cái bên trong của sự việc trên nhiều góc độ khác nhau
Trả lời câu hỏi Ai? Cái gì? Xảy ra khi
nào? Xảy ra như thế nào và xảy ra ở đâu?
Phân tích chuỗi các sự kiện xảy ra như thế nào? Tác động như thế nào đến xã hội? Nguyên nhân, mục đích là gì? Hướng giải quyết ra sao?
Thể loại báo chí thực
hiện Tất cả các thể loại báochí, song để thông tin
1 cách nhanh nhất, thời sự nhất thì nhà báo sử dụng thể loại tin để phản ánh sự kiện
Các loại hình báo chí thường phản ánh vấn
đề 1 cách rõ ràng nhất
là bình luận, phóng
sự, đảm thoại Các loại hình này đảm bảo tính chất chuyên sâu cho việc phân tích vấn
đề với nhiều gics cạnh thể hiện
Thời gian, không gian Thời gian, không gian
được xác định rõ ràng
Vấn đề có thể biểu hiện trong thời gian dài, kéo dài, dai dẳng
Trang 5Không gian bao quát,
có thể bao hàm tất cả không gian mà sự kiện, sự việc diễn ra
Như vậy sự kiện và vấn đề đều làm nên chất liệu của báo chí Nếu với sự kiện là những sự việc diễn ra trong cuộc sống với tính thời sự, rõ ràng về thời gian, địa điểm, bản chất thì vấn đề là những mâu thuẫn từ những sự kiện tạo nên Vấn đề thể hiện bản chất sâu xa, kéo dài do cách mà sự kiện biểu hiện Mỗi tác phẩm báo chí có những cách đưa tin, tư duy phân tích theo nhiều khía cạnh khác nhau về sự kiện và vấn đề nhưng đều hướng đến việc định hướng thông tin, tác động như thế nào đến xã hội
B: Mối quan hệ giữa sự kiện và vấn đề trong tác phẩm báo chí
Sự kiện và vấn đề có nhiều điểm giống và khác nhau Vấn đề mang tính chất nội tại, bao quát hơn sự kiện Mặc dù vậy, sự kiện và vấn đề có mối quan hệ biện chứng cho nhau, luôn song hành với nhau để góp phần làm sáng tỏ nội dung của tác phẩm báo chí Với cách tư duy, nhìn nhận, phân tích trên nhiều góc cạnh của nhà báo, Vấn đề có thể bao hàm, sâu chuỗi của nhiều sự kiện có liên quan đến nhau hoặc từ 1 sự kiện có thể nhìn nhận thấy nhiều vấn đề có thể tác động đến xã hội
I Thông qua việc sâu chuỗi các sự kiện có liên quan đến nhau có
thể làm nổi bật vấn đề liên quan
1 Khái quát
+ Sự kiện ở đây là những biểu hiện cụ thể, các sự việc diễn ra mà đều liên quan đến 1 vấn đề
+ Vấn đề ở đây đã, đang, và sẽ là 1 hiện trạng có tác động đến xã hội Qua việc sâu chuỗi các sự kiện, phân tích, đánh giá trên nhiều góc độ, có thể phát hiện và phản ánh vấn đề cụ thể nhất
Trang 6VD: Vấn đề biến đổi khí hậu ở Miền Trung Việt Nam mà xoay quanh vấn đề này là các sự kiện nổi bật như bão lũ, hạn hán trong những khoảng thời gian, không gian được xác định có những tác động đến xã hội
- Trong năm 2016, các sự kiện nổi bật phản ánh tình trạng bão lũ ở miền Trung
Trên Vnexpress ngày 5/10/2016, có bài “ 27 người chết vì mưa
lũ, trực thăng tham gia cứu trợ”
Vnexpress ngày 15/10/2016, có bài “ mòn mỏi chờ chồng, con mất tích sau lũ”
Sự kiện điều động máy báy ứng cứu, những mất mát của người dân là những sự kiện nổi bật nhất để phản ánh về vấn đề tình trạng khó khăn của người dân miền Trung sau lũ
Vnexpress ngày 11/10/2016, có bài phản ánh vấn đề: “ Cái đói bủa vây người miền Trung sau lũ” Đây có thể là vấn đề thấy rõ khi miền Trung phải hứng chịu nhiều trận mưa lớn và lũ lụt 1
số hình ảnh, chi tiết lấy trong bài báo
Trang 7Hình ảnh đói khát, thiếu lương thực của người dân miền Trung
Đây được xem là 1 góc độ vấn đề mà nhà báo phản ánh và bình luận, sự kiện có tác động lớn để làm nảy sinh vấn đề
2 Với nhà báo
+ Bằng những cách thức tiếp cận thông tin, bằng tư duy, cách nhìn nhận của nhà báo về vấn đề và các sự kiện xoay quanh vấn đề ấy, cùng với việc tìm hiểu, phân tích thông qua nhiều cơ quan có chức năng, thì nhà báo có thể định hướng công chúng nhìn nhận đúng đắn về vấn đề trên nhiều khía cạnh khác nhau
+ Nhà báo phải biết cách lựa chọn sự kiện sao cho có ý nghĩa, mang tính thời sự và liên quan trực tiếp tới vấn đề để từ đó phân tích vấn đề sao
Trang 8cho có tác động cao tới nhận thức của công chúng Như vậy, tác phẩm báo chí đó mới thành công
+ VD:
- Sau khi những sự kiện bão lũ ở miền trung xảy ra với thông tin quan trọng như thiệt hại, cách thức ứng phó của người dân và Nhà nước Nhà báo bằng cách tìm ra nguyên nhân do những thay đổi bất thường của khí hậu có thể phân tích về vấn đề “ biến đổi khí hậu tác động tiêu cực đến Miền Trung
Tại sao môi trường lại trở nên thay đổi tiêu cực như vậy?
Đảng và Nhà nước cần có biện pháp gì để giảm thiểu thiệt hại ?
Đánh giá về những biến đổi, tác động tiếp theo của thay đổi thời tiết đến miền Trung
II Thông qua 1 sự kiện có thể phát hiện nhiều vấn đề mới, sẽ có
ảnh hưởng tới xã hội:
1 Khái quát
+ Sự kiện ở đây là 1 sự việc có ý nghĩa quan trọng với đời sống xã hội, tác động đến nhiều người dân
+ Vấn đề ở đây có thể là những ảnh hưởng, mẫu thuẫn sẽ diễn ra, có tác động lớn đến xã hội
2 Với nhà báo:
+ Từ 1 sự kiện có tầm ảnh hưởng lớn đến, bằng khả năng tư duy, nhìn nhận đánh giá, tìm ra nguyên nhân và tiếp cận trên nhiều góc độ khác nhau thì nhiều vấn đề bắt đầu xuất hiện và tạo tầm ảnh hưởng lớn đến xã hội
+ Các sự kiện như vậy thường thuộc những lĩnh vực quan trọng như kinh tế, chính trị,…
+ VD: Từ sự kiện Thủ tướng chính phủ phê duyệt quy hoạch chung xây dựng thủ đô và quy hoạch phòng chống lũ đê điều sông Hồng, sông Thái
Trang 9Bình, 1 số vấn đề mà nhà báo có thể phát hiện ra trong quá trình thực hiện quy hoạch:
- Hà nội có chấp thuận tư vấn Trung quốc tham gia quy hoạch
- Những biến động của bất động sản khi thực hiện quy hoạch chung thủ đô,…
Trên báo Tiền Phong số ra ngày 22/3/2017, 2 nhà báo Tú Anh – Trường Phong có bài “ Hà Nội chưa chấp thuận tư vấn Trung Quốc”, 2 nhà báo thông qua trao đổi với Geleximco, 1 trong ba đơn vị được thành phố Hà Nội chấp thuận đầu tư dự án, đã mời nhà tư vấn Trung Quốc, đã có đánh giá về việc nhà tư vấn Trung Quốc được mời và tác động đến với dự án Đây là một vấn đề trên 1 góc độ phân tích từ sự kiện lớn: quy hoạch chung thủ đô Ở đây qua phân tích vấn đề nhà báo muốn công chúng,
cơ quan liên quan thấy rõ về điểm nhà tư vấn Trung quốc có “sự tương đồng” để tạo nên 1 quy hoạch tốt cho thủ đô Đồng thời phân tích về 1 vài quan điểm( hình ảnh trong bài báo)
Trang 10Nhà tư vấn Trung Quốc tạo sự e ngại về tính khả thi và chất lượng, tiến độ làm việc
Như vậy, sự kiện và vấn đề là 2 yếu tố không thể tách rời, 2 yếu
tố bổ sung, tác động đến nhau để qua đó nhà báo có thể có những lựa chọn, phân tích cụ thể sự kiện, vấn đề đó để tạo nên 1 tác phẩm báo chí hay, có chất lượng
C: Những ví dụ trong báo chí hiện nay cho thấy mối quan hệ song hành, gắn kết giữa sự kiện và vấn đề
1 Vấn đề thực phẩm bẩn trong tác phẩm báo chí “ Nói không với thực phẩm bẩn” của Trung tâm tin tức VTV24
+ Vấn đề thực phẩm bẩn đang trở thành mối nguy hại, mối lo lớn đối với người dân Việt Nam Các sự kiện về việc phát hiện thực phẩm bẩn, chế
Trang 11biến thực phẩm bẩn gần đây mà người dân, báo chí, cơ quan công an phát hiện đang ngày một cho thấy vấn đề thực phẩm bẩn có tác động lớn như thế nào đến xã hội
+ 1 số sự kiện nổi bật về thực phẩm bẩn được VTV24 phát sóng
- Chuyên mục “ nói không với thực phẩm bẩn” ngày 10/1/2017, nói
về việc các hộ dân ở Văn Lâm, Hưng Yên sơ chế, sản xuất bóng bì,
bì lợn làm thực phẩm Một số hộ dân sử dụng chất oxi già được sử dụng trong sản xuất giấy để tẩy trắng bóng bì Khi chất ấy tồn dư trong bóng bì có thể gây ra viêm liêm mạc, dạ dày, vấn đề hô hấp của người sử dụng
- Chuyên mục “nói không với thực phẩm bẩn” ngày 23/1/2017, nói
về quy trình sản xuất miến thủ công ở Nguyên Bình, Cao Bằng Sản xuất miến ở đây còn thủ công, sản lượng thấp và chưa có thương hiệu, nên mặc dù được đảm bảo là an toàn nhưng các sản phẩm đều không được biết đến rộng rãi
- Chuyên mục “ nói không với thực phẩm bẩn” ngày 7/3/2017, nói
về câu chuyện phụ gia thực phẩm, nếu không hiểu biết về nó, sử dụng với liều lượng quá mức thì ảnh hưởng đến sức khỏe con người là rất lớn
+ Như vậy, thông qua rất nhiều sự việc, sự kiện như phát hiện chất cấm, quy trình sản xuất mất vệ sinh, sử dụng thực phẩm ôi thiu thì vấn đề thực phẩm bẩn được phản ánh 1 cách chân thực nhất qua nhiều khía cạnh: cảnh báo về việc sử dụng các loại sản phẩm như thế nào; khuyến cáo sử dụng sản phẩm như thế nào; cách thức giải quyết của các cơ quan chức năng
Vấn đề có thể được tạo nên, sâu chuỗi từ nhiều sự kiện nổi bật được nhà báo lựa chọn và phân tích Sự kiện đem đến cho công chúng thông tin: thông tin, hiểu biết về thực phẩm bẩn, quy trình thiếu vệ sinh; khi được nhà báo tổng hợp lại, phân tích dựa trên những đánh giá có chuyên môn từ cơ quan y tế, cơ quan môi trường, vấn đề thực phẩm bẩn được phơi bày, tác động mạnh đến
Trang 12nhận thức của người dân về lựa chọn và sử dụng thực phẩm Ngoài
ra, nhà báo còn đặt ra các vấn đề về ý thức của con người, trách nhiệm của các cơ quan chức năng và phân tích đưa ra hướng giải quyết
2 Sự kiện cái chết của Kim Jong Nam và những vấn đề xoay quanh
vụ việc
+ Ngày 13/2/2017, một người đàn ông mang hộ chiếu ngoại giao của Triều tiên tên là Kim Chol đã bị sát hại tại sân bay ở Kuala Lumpur Theo Malaysia thì người đàn ông này là Kim Jong Nam, người anh em cùng cha khác mẹ với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, còn về phía Triều Tiên thì bác bỏ thông tin này Đây được xem là 1 sự kiện có tầm ảnh hưởng lớn tới ngoại giao, an ninh khu vực mà các bên liên quan
có cả Triều Tiên, Malaysia, Hàn Quốc và Việt Nam
+ Một số vấn đề mà có thể xảy ra từ vụ việc trên
- Ngày 16/3/2017, Vnexpress đăng bài “ Triều tiên nói vụ ám sát Kim Jong Nam là mưu đồ lật đổ của Hàn- Mĩ” Báo chí đã nhanh chóng đề cập đến vấn đề an ninh đứng sau vụ sát hại Mà đó là những cao buộc lẫn nhau giữa triều tiên và Hàn Quốc và Mĩ khi quan hệ giữa triều Tiên với Hàn-Mĩ có nhiều bất ổn, chống đối nhau
- Liên quan đến nghi phạm Đoàn Thị Hương, báo chí có đăng bài về vấn đề: “ Đoàn Thị Hương có thể bị nghi phạm Triều Tiên dụ dỗ” Vấn đề này có liên quan đến quyết định của tòa án đến nghi phạm người Việt Nam
- Ngày 27/2, BBC tiếng Việt đã đặt ra câu hỏi về vấn đề: “ Ai có thể đứng sau vụ ám sát Kim Jong Nam” Theo BBC tiếng Việt nhận định, vụ án có liên quan đến nhà lãnh đạo Kim Jong Un và Bộ tư lệnh cảnh vệ Bắc Hàn
+ Như vậy, chỉ thông qua 1 sự kiện là cái chết của một người Triều Tiên
là Kim Chol mà đã có rất nhiều vấn đề liên quan đến vụ việc Những vấn