Công tác hòa giải ở cơ sở (Tập 1 Hướng dẫn quản lý công tác hòa giải): Phần 1 - NXB Tư Pháp

Công tác hòa giải ở cơ sở (Tập 1 Hướng dẫn quản lý công tác hòa giải): Phần 1 hướng dẫn quản lý nhà nước về công tác hòa giải ở cơ sở giới thiệu một số vấn đề chung trong quản lý nhà nước về công tác hòa giải ở cơ sở; nghiệp vụ thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác hòa giải ở cơ sở; vai trò, trách nhiệm của Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên cua Mặt trận trong công tác hòa giải ở cơ sở;...Mời các bạn cùng tham khảo!

Bộ trưởng Bộ Tư pháp

tổ chức biên soạn:

- Nguyễn Tất Viễn

Vụ trưởng Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật - Bộ Tư pháp

Phó Cục trưởng Cục Trợ giúp pháp lý - Bộ Tư pháp

- Đào Thị ái Thi

Phó trưởng Khoa Khoa học hành chính - Học viện Hành chínhQuốc gia

quản lý công tác hòa giải ở cơ sở và đội ngũ hòa giải viên trên toànquốc, trên cơ sở kết quả điều tra, nghiên cứu đánh giá năng lực cán

bộ tư pháp cấp tỉnh về quản lý, hướng dẫn công tác hòa giải ở cơ sở đã

được tiến hành từ năm 2005, trong khuôn khổ Dự án VIE/02/015

“Hỗ trợ thực thi Chiến lược phát triển hệ thống pháp luật Việt Nam

đến năm 2010” do Chương trình phát triển của Liên Hợp quốc(UNDP), Cơ quan Hợp tác phát triển quốc tế của Chính phủ Thuỵ

Điển (Sida), Cơ quan Hợp tác phát triển quốc tế của Chính phủ

Đan Mạch (DANIDA), Chính phủ Na Uy và Chính phủ Ai Len tàitrợ, Bộ Tư pháp đã tiến hành xây dựng Bộ tài liệu tập huấn thốngnhất về Công tác hòa giải ở cơ sở dành cho cán bộ tư pháp và cáchòa giải viên

Cuốn sách Công tác hòa giải ở cơ sở, gồm hai tập sau:Tập 1 - Hướng dẫn quản lý công tác hòa giải, giới thiệunghiệp vụ quản lý công tác hòa giải, hướng dẫn cán bộ tư pháp địaphương về phương pháp tập huấn, bồi dưỡng để tập huấn cho các hòagiải viên

Tập 2 - Cẩm nang bồi dưỡng cho hòa giải viên, cung cấpcho các hòa giải viên, cán bộ tư pháp các kiến thức pháp luật cầnthiết trong hòa giải, hướng dẫn nghiệp vụ hòa giải, phổ biến kinhnghiệm hòa giải

Bộ tài liệu tập huấn được biên soạn dưới hình thức hướng dẫn

cụ thể, dễ hiểu, thuận tiện với người sử dụng

Hy vọng rằng, Bộ tài liệu này sẽ là tài liệu nghiệp vụ cần thiết

để các cán bộ tư pháp và hòa giải viên cơ sở tham khảo trong quátrình thực hiện công tác hòa giải

Chúng tôi xin chân thành cám ơn sự hỗ trợ tích cực của các nhàtài trợ, sự chỉ đạo trực tiếp của Lãnh đạo Bộ Tư pháp, sự tham gianhiệt tình của các chuyên gia luật pháp, của nhiều cán bộ, côngchức ngành tư pháp, các hòa giải viên ở cơ sở trong quá trình biênsoạn Bộ tài liệu và mong muốn tiếp tục nhận được ý kiến đóng gópcủa các độc giả để hoàn thiện Bộ tài liệu này

Thay mặt Dự án VIE/02/015 “Hỗ trợ thực thi Chiến lược pháttriển hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010”, Nhà xuất bảnTư pháp xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc Tập 1 “Hướng dẫnquản lý công tác hoà giải”

Hà Nội, tháng 6 năm 2007nhà xuất bản tư pháp

Lời giới thiệu

Phần I Hướng dẫn quản lý nhà nước

về công tác hoà giải ở cơ sở

I Một số vấn đề chung trong quản lý nhà nước về công tác hòa giải ở cơ sở

1 Nội dung quản lý nhà nước về công tác hoà giải ở cơ sở

2 Các cơ quan quản lý nhà nước về công tác hoà giải ở cơ sở

II Nghiệp vụ thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác hoà giải ở cơ sở

1 Xây dựng và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật

về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở

2 Xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch của Uỷ ban nhân dân về

26 34 35

III Vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận trong công tác hoà giải ở cơ sở

1 Phối hợp trong việc xây dựng văn bản hướng dẫn về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở

2 Phối hợp trong việc xây dựng, củng cố, kiện toàn tổ chức các

5 Phối hợp trong sơ kết, tổng kết công tác hoà giải ở cơ sở

6 Tạo điều kiện cho các thành viên của mình tham gia tích cực vào công tác hoà giải

7 Động viên các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia xây dựng, củng cố tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở

8 Gắn hoạt động hoà giải ở cơ sở với việc xây dựng và thực hiện các phong trào quần chúng ở địa phương

IV Các biện pháp nhằm tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa ngành Tư pháp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận trong công tác hoà giải ở cơ sở

1 Xây dựng và thực hiện kế hoạch phối hợp

2 Phân công đầu mối phối hợp thực hiện theo dõi, quản lý tổ chức

và hoạt động của các Tổ hoà giải ở địa phương

3 Trao đổi thông tin tư liệu

40 42 43 44

46 46 47 48 49

50 50 51 51

Phần II Phương pháp tập huấn cùng tham gia

I Tổng quan về phương pháp tập huấn cùng tham gia

1 Yêu cầu

2 Sự cần thiết phải đổi mới phương pháp tập huấn

3 So sánh phương pháp tập huấn truyền thống với phương pháp

tập huấn cùng tham gia

4 Dạy và học trong quá trình tập huấn là gì?

5 Xác định mục tiêu tập huấn

6 Nguyên tắc tập huấn

7 Cách học của người lớn

8 Quy trình tập huấn

9 Chu trình học và thiết kế bài học

10 Mở đầu khóa tập huấn

11 Giới thiệu phương pháp tập huấn cùng tham gia và vai trò trong nhóm

54 54 55 58 58 59 62 64

67 69 76 77 77 79

14 Phương pháp phỏng vấn chuyên gia

15 Phương pháp trao đổi nội dung

7 Kỹ năng giao bài tập tình huống

8 Kỹ năng xử lý tình huống giảng dạy

9 Kỹ năng phản hồi của tập huấn viên

85 88 90 93 95 96 98 99 100 104 106 109 110 110 112 113 115 117 121 124 126 128

được nhân dân thành lập ở cơ sở, thực hiện hướng dẫn, giúp đỡ,thuyết phục các bên tranh chấp đạt được thỏa thuận, tự nguyện giảiquyết với nhau những việc vi phạm pháp luật và tranh chấp nhỏ,nhằm xây dựng tình làng, nghĩa xóm, giữ gìn đoàn kết trong nội bộnhân dân, củng cố, phát huy những tình cảm và đạo lý truyền thốngtốt đẹp trong gia đình và cộng đồng dân cư, phòng ngừa, hạn chế viphạm pháp luật, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, góp phần thúc đẩyphát triển kinh tế, xã hội Duy trì, phát triển, không ngừng nâng caochất lượng và hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở cũng chính là gópphần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước Chínhvì vậy, để phát huy hiệu quả hoạt động của các Tổ hòa giải ở cơ sở,thì không thể thiếu được sự quản lý của Nhà nước

Quản lý nhà nước về công tác hòa giải ở cơ sở được hiểu là hoạt

động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc theo dõi,chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức và hoạt động của Tổ hòa giải ở cơ sở nhằm

củng cố, phát triển tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở.

Theo quy định tại Điều 6 Pháp lệnh về Tổ chức và hoạt độnghòa giải ở cơ sở năm 1998, Điều 5 và Điều 6 Nghị định số 160/1999/NĐ-CP ngày 18/10/1999 của Chính phủ quy định chi tiết một số

điều của Pháp lệnh về Tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở năm

1998 (dưới đây viết tắt là Nghị định số 160/1999/NĐ-CP), thì nộidung quản lý nhà nước về công tác hòa giải ở cơ sở, bao gồm:

- Ban hành văn bản pháp luật về tổ chức và hoạt động hoà giải

ở cơ sở;

- Hướng dẫn về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở;

- Xây dựng, phát triển hệ thống mạng lưới Tổ hoà giải và độingũ những người làm công tác hòa giải;

- Tổ chức bồi dưỡng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luậtcủa Nhà nước, nâng cao nghiệp vụ hòa giải cho người làm công táchòa giải;

- Biên soạn, in ấn, phát hành, cung cấp tài liệu hướng dẫnnghiệp vụ hoà giải ở cơ sở;

- Quản lý, sử dụng kinh phí bảo đảm cho công tác hoà giải ở cơ sở;

- Kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện công tác hoà giải ở cơ sở;

- Sơ kết, tổng kết, đánh giá, thực hiện chế độ báo cáo, thống kê

về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở theo quy định của pháp luật;

- Tổ chức thi đua, khen thưởng trong công tác hoà giải ở cơ sở

2 Các cơ quan quản lý nhà nước về công tác hoà giải ở cơ sởTheo quy định của Pháp lệnh về Tổ chức và hoạt động hoà giải

ở cơ sở năm 1998, Nghị định số 160/1999/NĐ-CP và các văn bảnquy phạm pháp luật như: Nghị định số 62/2003/NĐ-CP ngày06/6/2003 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền

hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tư pháp; Nghị định số

171/2004/NĐ-CP ngày 29/9/2004 của Chính phủ quy định tổ chức các cơ quanchuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộctrung ương; Nghị định số 172/2004/NĐ-CP ngày 29/9/2004 củaChính phủ quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ bannhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; Thông tư liêntịch số 04/2005/TTLT-TP-NV ngày 05/5/2005 của Bộ Tư pháp và

Bộ Nội vụ hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu

tổ chức của các cơ quan chuyên môn giúp Uỷ ban nhân dân quản

lý nhà nước về công tác tư pháp địa phương thì các cơ quan quản

lý nhà nước về công tác hoà giải ở cơ sở, bao gồm:

+ Tổ chức bồi dưỡng và hướng dẫn các Sở Tư pháp tổ chức bồidưỡng về đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước,nâng cao nghiệp vụ hoà giải cho người làm công tác hoà giải;+ Kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện công tác hòa giải trong phạm

vi cả nước;

+ Sơ kết, tổng kết công tác hoà giải của Tổ hoà giải trong phạm

vi cả nước;

2.2 ở địa phương:

- Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về công táchoà giải ở địa phương theo sự chỉ đạo và hướng dẫn của Bộ Tư pháp.Căn cứ tình hình cụ thể và khả năng ngân sách của địa phương,

Uỷ ban nhân dân các cấp tạo điều kiện, hỗ trợ về kinh phí cho việckiện toàn tổ chức, bồi dưỡng nghiệp vụ, sơ kết, tổng kết, thi đua,khen thưởng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động hoà giải ở địa phương

- Sở Tư pháp có trách nhiệm giúp Uỷ ban nhân dân cùng cấp thựchiện quản lý nhà nước về công tác hoà giải ở địa phương như sau:+ Dự thảo văn bản quy phạm pháp luật về công tác hoà giảitrình Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh ban hành

+ Theo sự chỉ đạo của Bộ Tư pháp và Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh,hướng dẫn việc thực hiện quy định của cấp trên về tổ chức và hoạt

động hoà giải trong phạm vi địa phương;

+ Tổ chức bồi dưỡng và hướng dẫn Phòng Tư pháp tổ chức bồidưỡng về đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước,nâng cao nghiệp vụ hoà giải cho người làm công tác hoà giải;+ Kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện công tác hòa giải trongphạm vi địa phương;

+ Sơ kết, tổng kết và báo cáo Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh và BộTư pháp về công tác hoà giải ở địa phương; tổ chức thi đua, khenthưởng công tác hoà giải ở địa phương

- Phòng Tư pháp có trách nhiệm:

+ Theo sự chỉ đạo của cơ quan tư pháp cấp trên và của Uỷ bannhân dân cấp huyện, hướng dẫn các Ban Tư pháp triển khai thựchiện các quy định về công tác hoà giải ở địa phương; đề xuất với Uỷban nhân dân cấp huyện biện pháp kiện toàn tổ chức và nâng caohiệu quả hoạt động hoà giải ở địa phương;

+ Tổ chức bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ hoà giảicho người làm công tác hòa giải ở địa phương theo hướng dẫn củacơ quan tư pháp cấp trên;

+ Kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện công tác hòa giải ở địa phương;+ Sơ kết, tổng kết công tác hoà giải của Tổ hoà giải ở địa phương

và báo cáo về công tác hoà giải với Uỷ ban nhân dân cấp huyện vàcơ quan tư pháp cấp trên; tổ chức thi đua, khen thưởng công táchoà giải của Tổ hoà giải ở địa phương

- Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã có trách nhiệm:

+ Thực hiện việc bồi dưỡng nghiệp vụ hoà giải, cung cấp tàiliệu nghiệp vụ cho Tổ hoà giải ở địa phương theo sự hướng dẫn củacơ quan tư pháp cấp trên;

+ Hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc hoạt động của các Tổ hòa giải ở

Bên cạnh đó, theo quy định tại Pháp lệnh về Tổ chức và hoạt

động hoà giải ở cơ sở năm 1998, Nghị định số 160/1999/NĐ-CP, thìMặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận,các tổ chức xã hội khác, các tổ chức kinh tế, các cơ quan nhà nước,các đơn vị vũ trang và công dân có trách nhiệm phối hợp chặt chẽvới các cơ quan nhà nước hữu quan, động viên nhân dân trong việcxây dựng, củng cố Tổ hoà giải và các tổ chức hoà giải khác củanhân dân trong cộng đồng dân cư; giúp đỡ, tạo điều kiện cho hoạt

động hoà giải ở cơ sở; tham gia hoà giải theo quy định của phápluật Do vậy, trong công tác quản lý nhà nước về hoà giải ở cơ sở, Sở

Tư pháp, Phòng Tư pháp và Ban Tư pháp cấp xã phải lưu ý đếnviệc phối hợp chặt chẽ với Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức thành viêncủa Mặt trận, các cơ quan, tổ chức hữu quan nhằm huy động sứcmạnh của cả hệ thống chính trị đối với việc xây dựng và phát triểnhoạt động hoà giải ở cơ sở.

II NGHIệP Vụ THựC HIệN CáC NHIệM Vụ QUảN Lý NHà NƯớC

Về CÔNG TáC HòA GIảI ở CƠ Sở

1 Xây dựng và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật

về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở

1.1 Xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở

Xây dựng văn bản quy phạm pháp luật là một trong những nộidung quan trọng của công tác quản lý nhà nước nói chung và tronghoạt động quản lý nhà nước về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ

sở nói riêng Việc ban hành một hệ thống các văn bản quy phạmpháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi đối với công tác hoà giải ởcơ sở là điều kiện quan trọng cho việc duy trì, củng cố, phát triểncông tác này ở mỗi địa phương Để thực hiện tốt chức năng quản lýnhà nước về hoà giải ở cơ sở, các Sở Tư pháp, Phòng Tư pháp, BanTư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã cần chủ động tham mưu cho Uỷban nhân dân cùng cấp ban hành các văn bản quy phạm pháp luật

về hoà giải ở cơ sở phù hợp với các quy định của pháp luật và thực

tế ở địa phương Việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật vềhoà giải ở cơ sở là sự cụ thể hoá các chủ trương, chính sách của

Đảng, pháp luật của Nhà nước, sự chỉ đạo, hướng dẫn của cơ quancấp trên, đồng thời để phục vụ yêu cầu quản lý công tác hòa giải ở

địa phương Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật đượcchia thành hai loại như sau:

- Loại thứ nhất, việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật là

để thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan cấptrên, trong đó quy định việc giao các địa phương phải ban hànhvăn bản quy phạm pháp luật Nhiệm vụ này được xác định ngaytrong các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan cấp trên.Các Sở Tư pháp, Phòng Tư pháp, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấpxã có trách nhiệm nắm bắt các nội dung, yêu cầu đặt ra trong vănbản của cơ quan cấp trên, báo cáo Uỷ ban nhân dân cùng cấp để tổchức xây dựng dự thảo văn bản quy phạm pháp luật

- Loại thứ hai, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật xuấtphát từ yêu cầu quản lý ở địa phương Để hoạt động này được thựchiện theo đúng quy định của pháp luật phải xác định rõ sự cầnthiết phải ban hành văn bản, những nội dung cần quy định trong

dự thảo văn bản, thẩm quyền ban hành văn bản Hình thức vănbản phải phù hợp với quy định hiện hành Để đảm bảo văn bản

được xây dựng có hiệu quả, cần chủ động nghiên cứu đầy đủ, toàndiện các nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước, sự chỉ đạo,hướng dẫn của cấp trên về hoà giải ở cơ sở và những lĩnh vực cóliên quan; đánh giá tình hình thực tiễn công tác hoà giải ở địaphương, dự kiến kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật

để báo cáo Uỷ ban nhân dân cùng cấp

Sở Tư pháp, Phòng Tư pháp, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấpxã trong quá trình tham mưu, giúp Uỷ ban nhân dân cùng cấp xâydựng dự thảo các văn bản quy phạm pháp luật về tổ chức và hoạt

động hòa giải ở cơ sở phải thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục dopháp luật quy định (theo đúng quy định của Luật Ban hành vănbản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân).Ngoài ra, các văn bản hành chính (văn bản cá biệt, đơn hành,công văn hành chính) cũng chiếm một vị trí hết sức quan trọng.Trong quá trình giúp Uỷ ban nhân dân thực hiện chức năng quản

lý nhà nước về công tác hoà giải ở cơ sở, các Sở Tư pháp, Phòng Tưpháp, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã tự mình ban hành hoặctham mưu, giúp Uỷ ban nhân dân, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cùngcấp ban hành các văn bản này theo quy định của pháp luật và thực

tế của địa phương, cụ thể như: ban hành công văn đôn đốc, hướngdẫn nghiệp vụ, quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo, khenthưởng, công nhận Tổ hoà giải, bầu, miễn nhiệm tổ viên Tổ hoàgiải… Việc xây dựng các loại văn bản này cần bám sát các văn bảnquy phạm pháp luật, sự hướng dẫn, chỉ đạo của cơ quan Tư phápcấp trên và Uỷ ban nhân dân cùng cấp

1.2 Hướng dẫn việc thực hiện các quy định của pháp luật về tổ chức

và hoạt động hoà giải ở cơ sở

Hướng dẫn việc thực hiện các quy định của pháp luật về tổ chức

và hoạt động hoà giải ở cơ sở là một nội dung quan trọng của quản

lý nhà nước

- ở cấp tỉnh, các Sở Tư pháp phải nắm rõ được thực trạng côngtác hoà giải trên địa bàn toàn tỉnh, đội ngũ hoà giải viên, đặc điểmcủa từng địa bàn cấp huyện, thực trạng công tác quản lý, sự quantâm của cấp uỷ, chính quyền địa phương đối với công tác này,những mặt mạnh, mặt hạn chế, nguyên nhân của nó trên từng địabàn Trên cơ sở đó, tham mưu cho Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có kếhoạch phổ biến, quán triệt và tổ chức thực hiện các văn bản quyphạm pháp luật về hoà giải ở cơ sở đến các sở, ban, ngành, đoànthể có liên quan, Uỷ ban nhân dân cấp huyện

- ở cấp huyện, Phòng Tư pháp cần bám sát, nắm vững thực tếcông tác hoà giải ở cơ sở trên địa bàn cấp huyện đầy đủ, cụ thể hơn

để tham mưu cho Uỷ ban nhân dân cấp huyện có kế hoạch quántriệt, triển khai thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật đến cácphòng, ban có liên quan, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn trên

địa bàn

- ở cấp xã, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã có trách nhiệmgiúp Uỷ ban nhân dân cùng cấp quán triệt, tổ chức triển khai, trựctiếp hướng dẫn các Tổ hòa giải, tổ viên Tổ hòa giải thực hiện các vănbản quy phạm pháp luật về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở

ở những địa phương tư pháp cấp xã được tổ chức theo mô hìnhBan Tư pháp, thì Trưởng Ban Tư pháp (là Chủ tịch hoặc Phó Chủtịch Uỷ ban nhân dân xã) trực tiếp tổ chức chỉ đạo công tác quản lýnhà nước về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở Việc theo dõi,hướng dẫn, nắm tình hình cụ thể về tổ chức và hoạt động hoà giải ởcơ sở có thể giao cho một số thành viên kiêm nhiệm như: cán bộ mặttrận, phụ nữ, nông dân, cựu chiến binh,… nhưng cán bộ tư pháp cầnphải là người chủ trì trực tiếp giúp Trưởng ban triển khai các nhiệm

vụ quản lý nhà nước về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở

2 Xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch của Uỷ ban nhân dân

Bước 1: Chuẩn bị xây dựng dự thảo kế hoạch

ở bước này, cần phải rà soát tất cả các văn bản của các cấp uỷ

đảng và các cơ quan nhà nước, sự hướng dẫn của các cơ quan tư phápcấp trên về công tác hoà giải ở cơ sở, đánh giá thực trạng công táchoà giải ở cơ sở trên địa bàn địa phương Các công việc này cho phépcơ quan, công chức chủ trì soạn thảo kế hoạch, nắm được những

yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra đối với công tác hoà giải ở cơ sở trong giai

đoạn hiện nay Trên cơ sở đó, xác định được những công việc, nhiệm

vụ cụ thể cần phải triển khai thực hiện

Việc xây dựng kế hoạch này cần phù hợp với điều kiện về kinhphí của địa phương Nếu kinh phí thực hiện kế hoạch đã được dựtrù trong dự toán kinh phí hàng năm thì cần bám sát thực hiệntheo dự toán đó Nếu kinh phí thực hiện kế hoạch chưa có trong dựtoán hàng năm thì cần thiết xác định cụ thể kinh phí trong kếhoạch trình Uỷ ban nhân dân cùng cấp phê duyệt

Bước 2: Xây dựng dự thảo kế hoạch

Trên cơ sở những chuẩn bị nêu trên, tiến hành dự thảo kế hoạch

Kế hoạch thực hiện công tác hoà giải ở cơ sở cần được xây dựng rõràng, cụ thể, trong đó thường bao gồm những nội dung như:

- Mục đích, yêu cầu;

- Nội dung công việc;

- Cơ quan thực hiện;

- Tiến độ;

- Kinh phí

Bước 3: Lấy ý kiến góp ý vào dự thảo kế hoạch

Để đảm bảo tính khả thi và sự phối hợp trong quá trình triểnkhai thực hiện, dự thảo kế hoạch cần được gửi lấy ý kiến các cơquan, tổ chức có liên quan vào dự thảo kế hoạch

Bước 4: Trình phê duyệt kế hoạch

Trên cơ sở các ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức hữuquan, các Sở Tư pháp, Phòng Tư pháp, Ban Tư pháp (cán bộ tưpháp) cấp xã có trách nhệm chỉnh sửa, bổ sung, hoàn thiện dự thảo

kế hoạch trình Uỷ ban nhân dân hoặc Chủ tịch Uỷ ban nhân dâncùng cấp phê duyệt

b Tổ chức thực hiện kế hoạch:

Sau khi kế hoạch được Uỷ ban nhân dân hoặc Chủ tịch Uỷ bannhân dân cùng cấp phê duyệt, nhiệm vụ quan trọng là tổ chức, triểnkhai thực hiện kế hoạch Công việc đầu tiên của công tác tổ chức thựchiện là việc phổ biến, quán triệt kế hoạch đến những đối tượng thựchiện và các tổ chức, cá nhân có liên quan Trường hợp cần có sự phốihợp thực hiện kế hoạch của các cơ quan, tổ chức thì có thể tiến hànhviệc tổ chức họp thông báo, bàn cách thức tổ chức thực hiện Đây làcông việc có ý nghĩa quan trọng tạo ra sự nhận thức thống nhất, đồngthuận, phối hợp chặt chẽ, có hiệu quả trong quá trình triển khai kếhoạch Trong quá trình tổ chức thực hiện, các Sở Tư pháp, Phòng Tưpháp, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã phải luôn luôn theo dõi,nắm bắt tình hình, kết quả tổ chức thực hiện, kịp thời hướng dẫn vềchuyên môn, nghiệp vụ, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc; định

kỳ kiểm tra, đánh giá kết quả, thống kê, báo cáo đối với cơ quan Tưpháp cấp trên, Uỷ ban nhân dân, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cùngcấp; tiến hành việc sơ kết, tổng kết theo định kỳ nhằm đảm bảo kếhoạch được triển khai thực hiện đạt hiệu quả cao nhất

Trong quá trình thực hiện kế hoạch, sự phối hợp của các cơquan, ban ngành, chính quyền địa phương không chặt chẽ, tiến độthực hiện chậm, chất lượng công việc chưa đạt yêu cầu, các Sở Tưpháp, Phòng Tư pháp, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã phảichủ động tham mưu cho Uỷ ban nhân dân cùng cấp chỉ đạo, đôn

đốc, hướng dẫn nhằm bảo đảm thực hiện kế hoạch theo đúng yêucầu về nội dung và tiến độ đã đề ra

3 Xây dựng, củng cố, kiện toàn tổ chức và hoạt động hòa giải

ở cơ sở

a Đối với cấp tỉnh, cấp huyện:

Định kỳ, Sở Tư pháp, Phòng Tư pháp thực hiện rà soát, thống

kê số liệu về công tác tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở trên địabàn, kịp thời hướng dẫn, có biện pháp củng cố, kiện toàn, phát triển

và nâng cao chất lượng hoạt động của các Tổ hoà giải và tổ viên Tổhòa giải ở địa phương

b Đối với cấp xã:

- Củng cố, kiện toàn tổ chức các Tổ hoà giải ở cơ sở hiện có:+ Rà soát tổ chức Tổ hoà giải ở cơ sở: Để kiện toàn các Tổ hoàgiải hiện có, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã phối hợp với Mặttrận Tổ quốc cấp xã và trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố tiến hành

rà soát số lượng Tổ hoà giải hiện có trong phạm vi xã, phường, thịtrấn; rà soát lại tổ viên Tổ hoà giải về số lượng, trình độ chuyênmôn, nghiệp vụ và khả năng đáp ứng yêu cầu công tác, số người cần

được bổ sung, các trường hợp thôi không làm tổ viên Tổ hoà giải nếucó; trên cơ sở đó, đề xuất, kiến nghị về mặt tổ chức, hoạt động, bồidưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho tổ viên Tổ hoà giải

+ Bầu bổ sung tổ viên Tổ hoà giải: Việc bầu bổ sung tổ viên Tổhoà giải được tiến hành trong trường hợp số lượng tổ viên Tổ hoà giảithiếu theo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu thực tế củacông việc Trong trường hợp này, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấpxã chủ động báo cáo với Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã thông báo cho

Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc xã chuẩn bị công tác lựa chọn, giới thiệungười để nhân dân thôn, xóm, bản, ấp, tổ dân phố bầu tổ viên Tổ hoàgiải Trưởng thôn, xóm, bản, ấp, tổ dân phố tổ chức và chủ trì cáccuộc họp nhân dân, họp chủ hộ hoặc tổ chức việc phát phiếu lấy ýkiến chủ hộ để bầu tổ viên Tổ hoà giải Biên bản bầu bổ sung tổ viên

Tổ hoà giải được gửi đến Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã, phường, thịtrấn xem xét để công nhận Trên cơ sở kết quả bầu tổ viên Tổ hoàgiải, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã tham mưu cho Uỷ bannhân dân cấp xã ra quyết định công nhận tổ viên Tổ hoà giải.+ Miễn nhiệm đối với tổ viên Tổ hoà giải: Việc miễn nhiệm tổ

viên Tổ hoà giải được thực hiện trong các trường hợp: có hành vi viphạm pháp luật; có hành vi trái đạo đức xã hội; thiếu nhiệt tìnhtrong hoạt động hoà giải; theo nguyện vọng cá nhân xin rút khỏi

Tổ hoà giải Căn cứ biên bản họp nhân dân, họp chủ hộ hoặc kếtquả phiếu lấy ý kiến chủ hộ về việc miễn nhiệm tổ viên Tổ hoà giải

do trưởng thôn, xóm, bản, ấp, tổ dân phố chủ trì, Ban Tư pháp (cán

bộ tư pháp) cấp xã đề nghị bằng văn bản để Chủ tịch Uỷ ban nhândân cùng cấp xem xét, quyết định công nhận việc miễn nhiệm Saukhi có quyết định miễn nhiệm, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấpxã cần nhanh chóng đề nghị người được miễn nhiệm bàn giao cáccông việc của Tổ hoà giải cho Tổ trưởng Tổ hoà giải và thông báo

để Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc xã tiến hành việc bầu bổ sung thànhviên Tổ hoà giải

- Thành lập Tổ hoà giải mới:

Theo quy định hiện hành, căn cứ đặc điểm, tình hình cụ thể củacụm dân cư, kết quả cuộc họp thôn, xóm, bản, ấp, tổ dân phố, kết quảcuộc họp các chủ hộ hoặc kết quả phiếu lấy ý kiến các chủ hộ, BanTư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã cần tham mưu, giúp Chủ tịch Uỷban nhân dân cùng cấp quyết định số lượng Tổ hoà giải ở địa phương

Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp)cấp xã phải thường xuyên phối hợp với Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc,các trưởng thôn, xóm, ấp, bản, tổ trưởng tổ dân phố, khu dân cư

rà soát, đánh giá nhu cầu về việc có thành lập mới Tổ hoà giải haykhông Trong trường hợp cần thành lập thêm Tổ hoà giải ở cụmdân cư thì đề nghị trưởng thôn, xóm, bản, ấp, tổ dân phố, khu dâncư lấy ý kiến nhân dân qua cuộc họp thôn, xóm, bản, ấp, tổ dânphố, cuộc họp chủ hộ hoặc qua phiếu lấy ý kiến chủ hộ Căn cứ vàokết quả nói trên, Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã tổng hợp đềnghị Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã quyết định số lượng Tổ hoàgiải mới cần thành lập

Trên cơ sở quyết định của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã về

số lượng Tổ hoà giải ở địa phương, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc cấp xãphối hợp với các tổ chức thành viên của Mặt trận lựa chọn, giớithiệu người để nhân dân bầu tổ viên Tổ hoà giải

Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã phối hợp chặt chẽ với Mặttrận Tổ quốc cùng cấp hướng dẫn các thôn, xóm, bản, ấp, tổ dânphố thành lập Tổ hoà giải, bầu Tổ trưởng, tổ viên Tổ hoà giải theo

đúng quy định của pháp luật và hướng dẫn của cơ quan tư phápcấp trên mà trực tiếp là Phòng Tư pháp

Trên cơ sở kết quả bầu Tổ trưởng, tổ viên Tổ hoà giải, Ban Tưpháp (cán bộ tư pháp) cấp xã tham mưu cho Uỷ ban nhân dân cấpxã ra quyết định công nhận việc thành lập Tổ hoà giải và thànhphần Tổ hoà giải

- Hướng dẫn hoạt động hoà giải:

Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã cần thường xuyên theodõi quá trình hoạt động của Tổ hoà giải, tổ viên và Tổ trưởng Tổhoà giải để nắm rõ những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức, hoạt

động của các Tổ hoà giải và hoà giải viên; đề xuất với Uỷ ban nhândân cấp xã, cơ quan Tư pháp cấp trên các biện pháp giải quyết

4 Tổ chức bồi dưỡng đường lối, chính sách của Đảng, phápluật của Nhà nước, nâng cao nghiệp vụ hòa giải cho tổ viên Tổhoà giải

Việc bồi dưỡng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật củaNhà nước, nâng cao nghiệp vụ hòa giải cho đội ngũ tổ viên Tổ hoàgiải là một trong những nội dung quan trọng của công tác quản lýnhà nước về hoà giải ở cơ sở Đây là hoạt động cần được tổ chứcthực hiện thường xuyên, định kỳ, nhất là trong những thời điểmsắp xếp, củng cố, kiện toàn, bầu mới các tổ viên Tổ hoà giải hoặc

trong những trường hợp hệ thống pháp luật liên quan đến hoạt

động hoà giải ở cơ sở có sự sửa đổi, bổ sung

a Trách nhiệm của cơ quan tư pháp các cấp trong tổ chức bồi dưỡng

đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nâng caonghiệp vụ hoà giải cho người làm công tác hoà giải như sau:

- Bộ Tư pháp xây dựng chương trình, tài liệu khung về bồi dưỡngnâng cao kiến thức pháp luật, các chủ trương, chính sách của Đảng

và kỹ năng, nghiệp vụ cho người làm công tác hoà giải

- Sở Tư pháp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương căn cứ vàochương trình khung của Bộ Tư pháp, xây dựng chương trình, tài liệubồi dưỡng nâng cao nhận thức về đường lối, chủ trương, chính sáchcủa Đảng và pháp luật của Nhà nước, kỹ năng, nghiệp vụ hoà giảicho người làm công tác hoà giải phù hợp với các điều kiện cụ thể của

địa phương, trực tiếp tổ chức bồi dưỡng thí điểm ở địa phương

- Phòng Tư pháp chỉ đạo, hướng dẫn, hỗ trợ Ban Tư pháp cấp xã

tổ chức bồi dưỡng hoặc trực tiếp thực hiện việc bồi dưỡng đường lối,chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nâng cao nghiệp vụhoà giải cho người làm công tác hoà giải Tuỳ theo điều kiện cụ thểcủa từng địa phương, Phòng Tư pháp có thể hỗ trợ về kinh phí, tàiliệu, báo cáo viên

- Ban Tư pháp (cán bộ tư pháp) cấp xã thực hiện bồi dưỡng

đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nâng caonghiệp vụ hoà giải cho hoà giải viên ở cơ sở theo sự chỉ đạo của cơquan tư pháp cấp trên (trực tiếp là Phòng Tư pháp)

b Nội dung bồi dưỡng, tập huấn:

- Đường lối, chính sách của Đảng;

- Pháp luật của Nhà nước, nhất là những kiến thức pháp luậtliên quan thiết thực đến đời sống của người dân ở cơ sở, thường được