Học thuyết Mác –Lênin về chính đảng cách mạng của giai cấp công nhân là một bộ phận cấu thành của chủ nghĩa xã hội khoa học. Đó là một hệ thống quan điểm tư tưởng hoàn chỉnh của C. Mác, Ph. Ăngghen và V.I.Lênin về tổ chức và hoạt động của chính đảng cách mạng, chính đảng kiểu mới của giai cấp công nhân. Học thuyết đó chỉ ra quá trình khách quan của sự hình thành và phát triển của Đảng Cộng sản, nêu nên những nguyên lý, nguyên tắc xây dựng đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Đó là những cơ sở khoa học bảo đảm cho việc xây dựng các Đảng Cộng sản thực sự là đội tiên phong, lãnh tụ chính trị và bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân. Học thuyết gắn liền với tên tuổi của Mác, Ăngghen, Lênin và đã trải qua một quá trình phát triển lâu dài gắn liền với những điều kiện lịch sử cụ thể của cuộc đấu tranh cách mạng của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.
Trang 1TIỂU LUẬN
TƯ TƯỞNG CỦA LÊ NIN VỀ NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT, ĐẶC ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA CƠ HỘI VÀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI TRONG TÁC PHẨM “LÀM GÌ?” Ý NGHĨA TRONG XÂY DỰNG ĐẢNG TA HIỆN NAY.
Họ và tên: Trần Quỳnh Anh
Trang 2TƯ TƯỞNG CỦA LÊ NIN VỀ NGUỒN GỐC, BẢN CHẤT, ĐẶC ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA CƠ HỘI VÀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA
CƠ HỘI TRONG TÁC PHẨM “LÀM GÌ?” Ý NGHĨA TRONG XÂY
DỰNG ĐẢNG TA HIỆN NAY.
Học thuyết Mác –Lênin về chính đảng cách mạng của giai cấp công
nhân là một bộ phận cấu thành của chủ nghĩa xã hội khoa học Đó là một hệthống quan điểm tư tưởng hoàn chỉnh của C Mác, Ph Ăngghen và V.I.Lênin
về tổ chức và hoạt động của chính đảng cách mạng, chính đảng kiểu mới củagiai cấp công nhân Học thuyết đó chỉ ra quá trình khách quan của sự hìnhthành và phát triển của Đảng Cộng sản, nêu nên những nguyên lý, nguyên tắcxây dựng đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức Đó là những cơ sở khoa họcbảo đảm cho việc xây dựng các Đảng Cộng sản thực sự là đội tiên phong,lãnh tụ chính trị và bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân Họcthuyết gắn liền với tên tuổi của Mác, Ăngghen, Lênin và đã trải qua một quátrình phát triển lâu dài gắn liền với những điều kiện lịch sử cụ thể của cuộcđấu tranh cách mạng của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế
Nghiên cứu học thuyết về xây dựng đảng kiểu mới của V.I.Lênin, cóthể nhận thấy V.I.Lênin đã có những cống hiến vô cùng to lớn về mặt lý luận
và thực tiễn công tác xây dựng Đảng Ông đã phát triển sáng tạo lý luận khoahọc của C.Mác và Ph.Ăngghen về Đảng Cộng sản và hoàn chỉnh học thuyếtxây dựng Đảng của chủ nghĩa Mác Trong quá trình thực hiện chủ trươngthành lập một đảng kiểu mới, một trong những cống hiến xuất sắc củaV.I.Lênin là đã vạch rõ nguồn gốc, bản chất, đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội,xét lại và đã đấu tranh kiên quyết với các trào lưu cơ hội chủ nghĩa nhằmchuẩn bị về mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức để thành lập Đảng Những tưtưởng của V.I.Lênin về nguồn gốc, bản chất, đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội
và chống chủ nghĩa cơ hội được thể hiện tập trung trong tác phẩm “Làm gì?”.
Trang 3Những tư tưởng đó có ý nghĩa hết sức quan trọng cho việc thành lập mộtchính đảng cách mạng mácxít lêninnít chân chính để lãnh đạo phong tràocông nhân, chấm dứt thời kỳ phân tán về tổ chức, rệu rã, tản mạn về tư tưởngtrong phong trào công nhân dân chủ- xã hội Nga Đến nay, tư tưởng đó vẫncòn nguyên giá trị trong công tác xây dựng đảng của các Đảng Cộng sản trên
thế giới, trong đó có Đảng Cộng sản Việt Nam Tác phẩm: “Làm gì?” được
V.I.Lênin viết từ tháng 5 năm 1901, hoàn thành và xuất bản tháng 2 năm
1902
Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm:
Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX chủ nghĩa tư bản phát triển tươngđối ổn định và hoà bình, phong trào công nhân phát triển về bề rộng và có xuhướng thiên về đấu tranh nghị trường Giai cấp tư sản đã lợi dụng hoàn cảnh
cùng tồn tại “hoà bình” với giai cấp công nhân, tìm mọi cách lũng đoạn
phong trào công nhân và làm cho chủ nghĩa cơ hội ra đời, phát triển nhanhchóng trong phong trào công nhân
Quốc tế II được thành lập (7.1889), giai đoạn đầu khi Ph.Ăngghencòn sống và lãnh đạo (1889 - 1895) Ông đã kiên quyết bảo vệ chủ nghĩa Mác,đấu tranh chống xu hướng cải lương, thoả hiệp, cơ hội xét lại trong Quốc tế II,làm cho nội bộ Quốc tế II ổn định Nhưng sau khi Ph.Ăngghen mất (1895),bọn cơ hội xét lại trong Quốc tế II ngóc đầu dậy chống chủ nghĩa Mác, lũngđoạn phong trào công nhân, mưu toan biến các đảng công nhân dân chủ - xãhội Tây Âu thành các đảng cơ hội, cải lương, làm cho phong trào cộng sản vàcông nhân quốc tế bị phân hoá thành 3 trào lưu chính trị, tư tưởng khác nhau:Trào lưu cơ hội cánh hữu do Bécstanh đứng đầu, công khai đòi xét lại chủnghĩa Mác, thực chất là phủ nhận chủ nghĩa Mác; trào lưu phái giữa doCauxky cầm đầu là chủ nghĩa cơ hội dấu mặt, họ khoác áo chủ nghĩa Mácnhưng chống lại chủ nghĩa Mác; phái tả do V.I.Lênin đứng đầu kiên trì, bảo
Trang 4vệ và phát triển chủ nghĩa Mác V.I.Lênin cho rằng: cả hai trào lưu cơ hộicánh hữu và phái giữa đều là bọn cơ hội chủ nghĩa, tay sai của giai cấp tư sản.
Như vậy, với tình hình hoạt động của phong trào công nhân và cácđảng xã hội - dân chủ Tây Âu trong thời kỳ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
đã cho chúng ta thấy bức tranh của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế
đã bị những quan điểm, tư tưởng của chủ nghĩa cơ hội lũng đoạn, làm hoen ố
Tình hình nước Nga:
Vào giữa thế kỷ XIX, nước Nga Sa hoàng mới bước vào con đườngphát triển tư bản chủ nghĩa, có chậm hơn so với các nước Tây Âu Nhưng đếnnăm 1861 khi bãi bỏ chế độ nông nô thì chủ nghĩa tư bản Nga phát triểnnhanh chóng Cùng với sự phát triển chủ nghĩa tư bản ở Nga, giai cấp côngnhân Nga cũng phát triển rất nhanh Trong 25 năm (1865 - 1890) chỉ tínhtrong các xí nghiệp đại công nghiệp, số lượng công nhân đã phát triển từ 7vạn lên gần một triệu rưỡi Sang đầu thế kỷ XX, số lượng công nhân tăng gần
3 triệu người
Chủ nghĩa tư bản phát triển, chế độ nông nô bị bã bỏ, nhưng giai cấpcông nhân và nông dân Nga bị cả tư bản và phong kiến dưới chế độ Sa hoàngbóc lột thậm tệ Giai cấp công nhân và nông dân Nga không được hưởng mộtchút quyền tự do chính trị nào Từ những năm 70, 80 của thế kỷ XIX giai cấpcông nhân Nga bắt đầu thức tỉnh, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân
và nhân dân lao động Nga diễn ra rất mạnh mẽ, song đều bị thất bại, vì cáccuộc đấu tranh đó đều mang tính tự phát
Do yêu cầu khách quan của phong trào công nhân Nga, các tổ chức
chính trị đầu tiên của giai cấp công nhân Nga được thành lập: Năm 1875 “Hội liên hiệp công nhân miền Nam Nga” thành lập ở Ôđétxa; năm 1878 “Hội liên hiệp công nhân miền Bắc Nga” thành lập ở Pêtécbua, nhưng hai tổ chức đầu
Trang 5tiên này của giai cấp công nhân Nga đều bị chính phủ Nga Hoàng thẳng tayđàn áp và làm tan rã Tuy bị Nga Hoàng đàn áp dã man, nhưng phong tràocông nhân vẫn không ngừng phát triển, chỉ trong 5 năm (1881 - 1886) có tới
48 cuộc bãi công nổ ra với số công nhân tham gia lên đến 8 vạn người Tuy bị
Sa hoàng đàn áp dã man, nhưng phong trào công nhân ngày càng lên cao
Nhờ cao trào công nhân lên cao và chịu ảnh hưởng của phong tràocông nhân Tây Âu các tổ chức mác xít đầu tiên được thành lập ở Nga
Năm 1883 nhóm “Giải phóng lao động” được thành lập ở Giơnevơ
(Thuỵ Sĩ) do PlêKhanốp lãnh đạo Nhóm này đã tích cực dịch và truyền bá lý
luận Mác vào nước Nga nhưng bị phái “dân tuý” cản trở Phái “dân tuý” cho
rằng việc đưa chủ nghĩa Mác vào Nga là làm phá sản nước Nga Theo họ, sựnghiệp cách mạng ở nước Nga phải do giai cấp nông dân lãnh đạo Thực chất
phái “dân tuý” mưu toan làm lạc hướng cuộc đấu tranh của quần chúng lao
động chống lại giai cấp áp bức bóc lột, làm cho giai cấp công nhân Ngakhông nhận thức được vai trò sứ mệnh lịch sử của mình, đồng thời kìm hãmviệc thành lập một chính đảng độc lập của giai cấp công nhân
Nhóm “Giải phóng lao động” đã tích cực đấu tranh chống phái “dân tuý” song lại phạm những sai lầm là không đả động gì đến vai trò của giai cấp
nông dân trong cách mạng, nhóm này cho rằng: giai cấp tư sản tự do Nga có thểủng hộ cách mạng Mặt khác, tuy đã tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác vào nướcNga nhưng họ chưa hề liên hệ với phong trào công nhân, do đó họ mới thành lậpđược đảng dân chủ xã hội Nga trên lý thuyết, chưa kết hợp chủ nghĩa xã hội khoahọc với phong trào công nhân
Tình hình các tổ chức cách mạng của giai cấp công nhân Nga:
Lần đầu tiên, năm 1895, V.I.Lênin thống nhất các tổ chức mác xít ở
Pêtécbua, lập ra “Hội liên hiệp đấu tranh giải phóng giai cấp công nhân”.
Nhưng ngay sau đó tổ chức này bị chính phủ Nga Hoàng đàn áp, khủng
Trang 6bố,V.I.Lênin và các nhà lãnh đạo của Hội bị bắt Ban lãnh đạo của Hội có sựthay đổi lớn và đã theo đuổi một đường lối chính trị sai lầm, cải lương cơ hội.
Họ chủ trương: công nhân chỉ nên đấu tranh về kinh tế chống lại bọn chủ, cònđấu tranh về chính trị là công việc của giai cấp tư sản tự do và quyền lãnh đạocuộc đấu tranh đó nên để cho giai cấp tư sản tự do Đây chính là tư tưởng của
phái “kinh tế”, bao gồm các phần tử cơ hội, thoả hiệp đầu tiên trong hàng ngũ
các tổ chức mác xít ở Nga chống chủ nghĩa Mác, phủ nhận sự thành lậpchính đảng của giai cấp công nhân, muốn biến giai cấp công nhân thành vậtphụ thuộc về chính trị của giai cấp tư sản Do đó, V.I.Lênin yêu cầu phải đánh
bại phái "kinh tế" mới thành lập ra chính đảng của giai cấp công nhân được.
Mùa xuân năm 1898, một số nhóm mác xít đã nhóm họp ở Minxcơtiến hành Đại hội lần thứ nhất, tuyên bố thành lập Đảng công nhân dân chủ -
xã hội Nga Đai hội đã bầu ra được Ban chấp hành, nhưng Đại hội chưa thôngqua được cương lĩnh và điều lệ Đại hội vừa kết thúc thì toàn bộ Ban chấphành Trung ương bị bắt Do đó, trên thực tế, Đảng vẫn chưa được hình thành.Đại hội lần thứ nhất của Đảng công nhân dân chủ - xã hội Nga không thànhcông làm cho sự dao động về tư tưởng, phân tán về tổ chức của phong tràocông nhân và các nhóm mác xít ở Nga càng biểu hiện rõ Việc thành lập mộtĐảng tập trung thống nhất của giai cấp công nhân Nga lúc này gặp nhiều khókhăn: Chính quyền Sa hoàng đàn áp dã man phong trào cách mạng chúngdùng mọi thủ đoạn như bỏ tù, cho đi đầy các cán bộ ưu tú của Đảng; Một sốlớn các ban chấp hành ở các địa phương và cán bộ địa phương quen làm việctrong tình trạng lộn xộn về tư tưởng, phân tán về tổ chức, nên không thấyđược sự cần thiết, cấp bách của một đảng thống nhất tập trung; Trong Đảng
lúc đó có một nhóm có cơ quan ngôn luận riêng( như: báo Tư tưởng công nhân và báo Sự nghiệp công nhân) đòi bào chữa về mặt lý luận cho sự dao
động về tư tưởng, phân tán về tổ chức, họ phản đối việc thành lập một chính
Trang 7đảng cách mạng tập trung thống nhất Nhóm đó chính là phái “kinh tế” trong
đảng công nhân dân chủ- xã hội Nga, thực chất họ đã phủ nhận vai trò của lýluận cách mạng; sùng bái tính tự phát của phong trào công nhân; phủ nhận vaitrò lãnh đạo của Đảng đối với phong trào công nhân; phủ nhận cách mạng vôsản và chuyên chính vô sản
Theo Lênin, muốn thành lập một chính đảng cách mạng tập trungthống nhất, trước hết phải đánh bại các quan điểm tư tưởng cơ hội của phái
“kinh tế” biểu hiện chủ nghĩa cơ hội Béstanh ở Nga.
Với mục đích đấu tranh chống lại và đánh bại những khuynh hướng
cơ hội chủ nghĩa của phái “kinh tế” - biến tướng của chủ nghĩa cơ hội quốc tế
ở Nga, đồng thời cũng để chống lại chủ nghĩa cơ hội quốc tế, đặt những cơ sở
về tư tưởng cho việc thành lập một chính đảng tập trung thống nhất của giaicấp công nhân để lãnh đạo phong trào công nhân chống giai cấp tư sản, lật đổ
chủ nghĩa tư bản, V.I.Lênin đã tập hợp các bài viết trong báo Tia lửa với nhan đề Bắt đầu từ đâu? thành tác phẩm Làm gì?
Tác phẩm Làm gì? được kết cấu gồm: Lời tựa và 5 chương, phần kết
luận và phụ lục Tư tưởng cơ bản được trình bày trong tác phẩm là: Vạch trần
bản chất, nguồn gốc, đặc điểm của phái “kinh tế”; khẳng định vai trò lý luận
cách mạng đối với phong trào công nhân và Đảng công nhân dân chủ - xã hộiNga; chỉ rõ vai trò của Đảng là giáo dục tổ chức lãnh đạo phong trào côngnhân, đưa yếu tố tự giác vào phong trào công nhân và khắc phục tính tự phátcủa phong trào đó, đồng thời phê phán tệ sùng bái tính tự phát của chủ nghĩa cơ
hội; vạch trần bản chất cơ hội, cải lương của phái “kinh tế”, chỉ ra sự khác nhau
căn bản về quan điểm, nhiệm vụ chính trị của đảng kiểu mới của giai cấp công
nhân với phái “kinh tế” - biểu hiện của đảng kiểu cũ; đấu tranh chống những quan điểm cơ hội, xét lại của phái "kinh tế", của chủ nghĩa cơ hội quốc tế về
vấn đề tổ chức, đồng thời khẳng định đặc trưng về tổ chức của đảng kiểu mới ở
Trang 8Nga và nêu lên vấn đề phải có kế hoạch xây dựng một tờ báo chính trị trongtoàn nước Nga.
Như vậy, nội dung cơ bản của tác phẩm “Làm gì?” chủ yếu được
V.I.Lênin đưa ra là: Đấu tranh với chủ nghĩa cơ hội trên các lĩnh vực chính
trị, tư tưởng và tổ chức để khẳng định tính tất yếu phải thành lập ra chính đảng độc lập của giai cấp công nhân, một đảng tập trung thống nhất, mang tính chất toàn quốc.
Trong khuôn khổ một bài thu hoạch, tác giả tập trung làm rõ: “ Tư
tưởng của V.I Lênin về nguồn gốc, bản chất, đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội và đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội trong tác phẩm “Làm gì?” Ý nghĩa trong xây dựng Đảng ta hiện nay”.
Tư tưởng đó được thể hiện rõ ngay từ chương thứ nhất: Chủ nghĩa giáo điều và tự do phê bình Lênin đã phê phán Béstanh cho rằng chủ nghĩa
Mác là giáo điều, và tự do phê bình là thủ đoạn của Béstanh nhằm phủ nhậnchủ nghĩa Mác Lê nin đã vạch trần nguồn gốc, bản chất, đặc điểm và tác hại
của chủ nghĩa cơ hội nói chung, của phái “ kinh tế” nói riêng, nêu rõ trách
nhiệm của những người cách mạng đồng thời khẳng định vai trò của lý luậncách mạng( chủ nghĩa Mác) đối với phong trào công nhân và Đảng Cộng sản
Về nguồn gốc của chủ nghĩa cơ hội, theo V.I.Lênin: Chủ nghĩa cơ hội
đã xuất hiện từ rất sớm trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.Trong giai đoạn khi sự ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác chưa rộng lớn thì những
kẻ cơ hội chủ nghĩa đứng ngoài hàng ngũ của những người mác xít để chốnglại chủ nghĩa Mác Nhưng đến cuối thế kỷ XIX, chủ nghĩa Mác trở thành mộttrào lưu tư tưởng tiến bộ nhất của loài người, ngày càng mở rộng và ảnhhưởng trong phong trào công nhân, buộc những kẻ thù của chủ nghĩa Mácphải khoác áo những người mácxít để chống lại chủ nghĩa Mác Đặc biệt saukhi Ph.Ăngghen mất (1895), bọn cơ hội chủ nghĩa đứng đầu là Bécstanh trong
Trang 9Quốc tế II đã xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác, chủ trương biến các Đảngdân chủ - xã hội Tây Âu thành các Đảng cải lương, cơ hội, thực chất là sự giữlại hình thức nhưng tước bỏ nội dung, linh hồn của chủ nghĩa Mác nhằm phục
vụ cho lợi ích của giai cấp tư sản Bécstanh đã phủ nhận khả năng có thể đemlại cho chủ nghĩa xã hội cơ sở khoa học, phủ nhận những mâu thuẫn ngàycàng trầm trọng trong lòng xã hội tư bản Bécstanh còn kiên quyết phủ nhận
sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản, phủ nhận chuyên chính vô sản TheoLênin, sự ra đời của chủ nghĩa cơ hội xét lại không phải là ngẫu nhiên, mà nó
có nguồn gốc từ tình hình kinh tế, lịch sử, xã hội từ chế độ tư bản chủ nghĩatrong giai đoạn nửa cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX:
Về nguồn gốc kinh tế, đó là sự mua chuộc của giai cấp tư sản đối với
các tầng lớp trên của giai cấp công nhân (vô sản quí tộc) bằng hình thức siêulợi nhuận thuộc địa Thông qua các hình thức kinh tế để làm thoái hoá biếnchất họ, làm cho họ quên lãng vai trò, sứ mệnh lịch sử của mình, thực chất làlàm suy yếu phong trào công nhân
Về nguồn gốc lịch sử, đó là thời kỳ chủ nghĩa tư bản phát triển tương
đối ổn định, hoà bình, các hình thức đấu tranh nghị trường, đấu tranh trongcác câu lạc bộ được sử dụng phổ biến trong phong trào công nhân Thông qua
đó giai cấp tư sản cài cắm những phần tử cơ hội vào phong trào công nhânnhằm lũng đoạn phong trào
Về nguồn gốc xã hội, đó là sự tham gia đông đảo của tầng lớp thanh
niên trí thức, tiểu tư sản chưa thực sự giác ngộ chủ nghĩa Mác vào đảng công
nhân dân chủ - xã hội Theo V.I.Lênin đó là sự tham gia của “các viện sĩ” vào các đảng dân chủ - xã hội, khi mà chủ nghĩa Mác trở thành trào lưu “mới lạ”,
nhạy cảm với thanh niên, các đảng dân chủ - xã hội là tổ chức chính trị đương
thời Khi chủ nghĩa Mác đã trở thành một cái “mốt” rất hấp dẫn đối với tầng
lớp thanh niên tiểu tư sản trí thức
Trang 10Về bản chất, chủ nghĩa cơ hội xuất hiện vào cuối thế kỷ XIX và phát
triển mạnh vào đầu thế kỷ XX trong hàng ngũ những người mác xít, đó là sựphản ánh cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản trongnội bộ phong trào cộng sản của phong trào công nhân Chủ nghĩa cơ hộikhông công khai phủ nhận chủ nghĩa Mác, nhưng xuyên tạc chủ nghĩa Mác,khoác áo chủ nghĩa Mác nhưng lại chống lại chủ nghĩa Mác, chỉ giữ hìnhthức, giũ bỏ nội dung, giữ thể xác, giũ bỏ linh hồn của chủ nghĩa Mác
Núp dưới chiêu bài “tự do phê bình” chúng xuyên tạc những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác, cho chủ nghĩa Mác là “giáo điều”, “cũ kỹ”cần phải xét lại Chúng phủ nhận học thuyết đấu tranh giai cấp, phủ nhận
sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản, phủ nhận chuyên chính vô sản, phủ nhậnbạo lực cách mạng, cách mạng xã hội Sau khi Ăng ghen mất(1895), Béstanhlên đứng đầu Quốc tế 2 và trở thành tên đầu sỏ của chủ nghĩa cơ hội xét lại
Lênin đã chỉ ra rằng thủ đoạn tự do phê bình của phái “ kinh tế” là
khuynh hướng phê bình theo hệ tư tưởng tư sản vào phong trào công nhân,biến các đảng dân chủ –xã hội thành các đảng cơ hội, cải lương Trong khi đó,đảng dân chủ- xã hội là sản phẩm của sự kết hợp của chủ nghĩa Mác vớiphong trào công nhân, từ năm 1895 về trước là đảng mácxít chân chính, saunăm 1895 do chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa cơ hội nên chuyển thành đảng cảilương Từ đó Lênin gọi là đảng kiểu cũ Sau khi Quốc tế III ra đời, đảng dânchủ- xã hội Nga phân hoá thành 2 phái: cánh tả là đảng cộng sản(đảng kiểumới): cánh hữu là đảng dân chủ-xã hội(đảng kiểu cũ)
Phái“ kinh tế” ở Nga được biểu hiện dưới hình thức “chủ nghĩa kinh tế”, là biến tướng của chủ nghĩa cơ hội xét lại, khoác áo chủ nghĩa Mác
nhưng phản bội lại chủ nghĩa Mác, là chủ nghĩa Béstanh ở Nga Như vậy,Chủ nghĩa cơ hội về bản chất là kẻ phản bội chủ nghĩa Mác, tay sai của chủ
Trang 11nghĩa tư bản, do chủ nghĩa tư bản nuôi dưỡng, có nguồn gốc kinh tế, xã hội vàlịch sử từ chế độ tư bản chủ nghĩa.
Đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội ở Nga, V.I Lênin cho rằng: chủ
nghĩa cơ hội được biểu hiện dưới nhiều màu sắc khác nhau tuỳ thuộc vào từngđặc điểm của từng quốc gia, dân tộc nhưng về nội dung, bản chất chính trị- xãhội thì chúng giống hệt nhau Đó là sợ công bố, sợ công khai, sợ phê bình; về
tư tưởng, họ tầm thường hoá chủ nghĩa Mác; về chính trị là sách lược thiếukiên định, cải lương với giai cấp tư sản, họ hạ thấp, thu hẹp mục tiêu đấu
tranh của phong trào công nhân ở “chủ nghĩa công liên”, từ bỏ cách mạng vô
sản, chuyên chính vô sản; về hình thức đấu tranh giai cấp, chỉ đấu tranh kinh
tế, ham mê quy mô tiểu tổ, phường hội, bỏ quy mô tập trung thống nhất; về tổchức, họ phủ nhận tính tiên phong gương mẫu của Đảng và hạ thấp hình thức
tổ chức của Đảng ngang hàng với các tổ chức khác của giai cấp công nhân.Đồng thời chủ nghĩa cơ hội có khả năng tồn tại dai dẳng, dưới nhiều bộ mặt
và hình thức khác nhau, mập mờ, ít dứt khoát, có tác hại ảnh hưởng lớn đốivới sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân Nga và đảng kiểu mới ởnước Nga
Theo Lênin, Đảng cách mạng và những người cách mạng phải đánhbại bọn cơ hội, phải làm lại công tác lý luận, phải đấu tranh chống lại phái
“kinh tế”, phải khắc phục tình trạng phân tán, tản mạn, dao động trong phong
trào công nhân dân chủ- xã hội Nga
Đi từ phân tích, xem xét nguồn gốc, bản chất, đặc điểm của chủ nghĩa
cơ hội xét lại, V.I.Lênin chỉ ra: “Những biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội quốc
tế hiện đại thay đổi tuỳ theo đặc điểm dân tộc, nhưng chủ nghĩa cơ hội thì bất
cứ ở đâu, cũng giống hệt như nhau về nội dung xã hội và chính trị Ở nước này, những người cơ hội chủ nghĩa tập hợp nhau lại từ lâu dưới ngọn cờ riêng biệt; ở nước kia, họ coi thường lý luận, và trên thực tiễn, tiến hành
Trang 12chính sách của phái xã hội cấp tiến; ở nước thứ ba, một số đảng viên đảng cách mạng nhảy sang hàng ngũ cơ hội chủ nghĩa và cố gắng đạt mục đích của họ, không phải bằng cách đấu tranh công khai cho những nguyên tắc và cho một sách lược mới, mà bằng cách làm cho đảng họ dần dần bị đồi bại một cách tuần tự, không thể cảm thấy được và không thể trừng phạt được, nếu có thể nói như thế; sau hết, ở nước thứ tư, những kẻ đào ngũ ấy dùng cũng những phương pháp như thế trong cảnh đen tối của sự nô dịch chính trị, với những mối quan hệ hoàn toàn độc đáo giữa hoạt động “hợp pháp” và hoạt động “bất hợp pháp”…”1, và V.I.Lênin đi đến kết luận: “Lấy tự do phê bình và chủ nghĩa Bécstanh làm điều kiện đoàn kết những người dân chủ - xã hội Nga mà không phân tích những biểu hiện cụ thể và những kết quả đặc biệt của chủ nghĩa Béc-stanh Nga, như thế là nói để không nói gì cả” 2
V.I.Lênin đã kiên quyết phê phán, đấu tranh chống lại khuynh hướng cơ hội
chủ nghĩa của phái “kinh tế” trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, tư tưởng và tổ
chức
Về mặt tư tưởng, theo V.I.Lênin: phái “kinh tế” đã có những luận
điệu lừa dối giai cấp công nhân, họ nêu lên rằng hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa
có thể phát sinh từ phong trào tự phát của giai cấp công nhân, họ sùng bái tính
tự phát của phong trào công nhân Thật ra, hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩakhông phải phát sinh từ phong trào tự phát mà từ nền tảng của cơ sở lí luậncách mạng, khoa học V.I.Lênin cho rằng không chịu thừa nhận quan điểm đótức là vạch đường cho hệ tư tưởng tư sản thâm nhập vào phong trào côngnhân, là thủ tiêu sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoa học với phong tràocông nhân, tức là thủ tiêu vai trò lãnh đạo của Đảng, là phản bội lại giai cấpcông nhân
1 V.I.Lênin, to n t àn t ập, tâp6, Nxb Tiến bộ Mátxcơva, tr 18.