sáng kiến kinh nghiệm âm nhạc tiểu học

ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội khóa 13 về đổi mớichương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, một trong những nội dung đổimới

MỤC LỤC

B Biện pháp nâng cao chất lƣợng giảng dạy môn Mĩ thuật 8

3.1 Giải pháp 1: Sử dụng hiệu quả kỹ thuật dạy học theo hướng mở 9

3.2 Giải pháp 2: Sử dụng hiệu quả kỹ thuật dạy học hợp tác 16

3.3 Giải pháp 3: Sử dụng hiệu quả kỹ thuật dạy học tích hợp, tăng cường

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

Thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội khóa 13 về đổi mớichương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, một trong những nội dung đổimới quan trọng mà Nghị quyết 29-NQ/TW đã đề ra đó là: “Tiếp tục đổi mớiphương pháp giáo dục theo hướng phát triển toàn diện năng lực và phẩm chấtngười học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp

tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng tư duyđộc lập; đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập, tăng cường hiệu quả sử dụng cácphương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông; giáo dục ởnhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội; tạo chuyển biến căn bản,toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạyngười và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng vềtruyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất vànăng lực, hài hòa trí, đức, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi họcsinh"

Mĩ thuật là môn học thuộc lĩnh vực giáo dục nghệ thuật Trong CT

GDPT-2018, môn Mĩ thuật nhằm hình thành, phát triển ở học sinh năng lực mĩ thuật,biểu hiện của năng lực thẩm mĩ trong lĩnh vực mĩ thuật; đồng thời cũng gópphần cùng các môn học và hoạt động giáo dục khác hình thành, phát triển ở họcsinh các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung đặc biệt là giáo dục ý thức kếthừa và phát huy văn hóa nghệ thuật dân tộc phù hợp với thời đại

Ngay từ lớp một học sinh Tiểu học đã được làm quen với bộ môn mĩ thuật.Trẻ em ở lứa tuổi này đã có nhận thức, cảm xúc về thế giới xung quanh và cónhu cầu biểu đạt nó Tuy nhiên, các phương tiện biểu đạt như viết, nói… còn bịhạn chế rất nhiều, trong khi đó tạo hình lại là phương tiện biểu đạt phù hợp nhất.Thông qua các hình ảnh, vẽ, xé dán, nặn, tạo hình 3D, màu sắc, cách sắp xếp bốcục, bài trí… Các em có thể nói lên suy nghĩ, cảm xúc của mình trước sự vật,hiện tượng, con người và thế giới xung quanh mình

Vì vậy, trẻ em lứa tuổi học sinh tiểu học luôn có sự ham thích đặc biệt vớimôn mĩ thuật Tuy nhiên các giờ học mĩ thuật sẽ thu hút và có hiệu quả nếu GV

có các phương pháp và hình thức tổ chức các hoạt động phù hợp với từng chủ

đề Những hoạt động đó mang lại cho trẻ có cơ hội trao đổi, chia sẻ kinh nghiệmsống, thể hiện những ý tưởng, tự tìm tòi, chủ động sáng tạo, khám phá và tạo sảnphẩm mang dấu ấn cá nhân

Theo định hướng phương pháp giáo dục trong chương trình môn mỹ thuậtnhằm phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh thì: người học muốn cónăng lực không chỉ học tri thức, kỹ năng mà còn phải học cả phương pháp làmviệc trong quá trình học để sau khi học có khả năng giải quyết những vấn đềtrong thực tiễn

Mục tiêu dạy học của chương trình môn mĩ thuật hiện hành là nhằm đạtđược chuẩn kiến thức, kỹ năng theo từng nội dung chủ đề giáo dục cụ thể quyđịnh trong chương trình môn mỹ thuật Với phương pháp do Đan Mạch hỗ trợthì mục tiêu môn học thay đổi theo định hướng phát triển về năng lực và yêu cầucần đạt Cụ thể, phương pháp dạy học hình thành, phát triển ở học sinh các thànhphần của năng lực Mĩ thuật như sau:

+ Quan sát và nhận thức thẩm mỹ

+ Sáng tạo và ứng dụng thẩm mỹ

+ Phân tích và đánh giá thẩm mỹ

Dự án “Hỗ trợ giáo dục mĩ thuật tiểu học” (SAEPS) tại Việt Nam là một dự

án trong chương trình hợp tác văn hóa Việt Nam – Đan Mạch Dự án này vớitrọng tâm thay đổi phương pháp giảng dạy (PPGD) Mĩ thuật theo hướng đổi mới

đã bắt đầu được áp dụng rộng rãi trên cả nước Tuy vậy, thực tế còn nhiều bấtcập khi triển khai Phương pháp dạy học mới trên cơ sở Chương trình giáo dục

Mĩ thuật hiện hành, điều kiện dạy học Mĩ thuật của giáo viên và học sinh cònnhiều khó khăn; trình độ chuyên môn, năng lực của giáo viên Mĩ thuật cấp Tiểuhọc còn chưa đồng đều Nhiều nơi giáo viên dạy Mĩ thuật không được đào tạochuyên sâu, không được tập huấn phương pháp mới hoặc được tập huấn chưađúng hay chưa hiểu đúng tinh thần của phương pháp mới nên còn gặp khó khăn,

5lúng túng trong xây dựng kế hoạch dạy học theo chủ đề và thiết kế các hoạtđộng dạy - học hiệu quả.

Để giúp cho các giáo viên mĩ thuật tiểu học hiểu rõ những vấn đề chung

về dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới ở bậc Tiểu học và có thể vận dụnglinh hoạt, sáng tạo các Phương pháp dạy học Mĩ thuật mới vào Chương trìnhgiáo dục Mĩ thuật (GDMT) hiện hành, đồng thời hướng tới Chương trìnhGDMT 2018 theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh cũng chính vì lí

do đó tôi đã nghiên cứu và áp dụng sáng kiến:

SỬ DỤNG HIỆU QUẢ MỘT SỐ KỸ THUẬT DẠY HỌC HIỆN ĐẠI NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG MÔN MĨ THUẬT LỚP 4,5

Để chia sẻ những kinh nghiệm của bản thân trong quá trình dạy học nhằmđem lại hiệu quả cao trong dạy và học môn Mĩ thuật

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP

1 Mô tả giải pháp kỹ thuật trước khi tạo ra sáng kiến:

Từ năm học 2015 - 2016 đến năm học 2019 - 2020, tôi được phân cônggiảng dạy môn Mĩ thuật khối lớp 4, khối lớp 5 Trong quá trình dạy học theo dự

án hỗ trợ của Vương quốc Đan Mạch môn Mĩ thuật tôi thấy rằng một trongnhững đặc trưng cơ bản của dạy học Mĩ thuật là hoạt động dạy – học thông quacác hoạt động thực hành

Mỗi một quy trình dạy học đều có các hình thức tổ chức hoạt động khácnhau nhưng có điểm chung là: học sinh được chia sẻ, khám phá, tìm tòi, sáng tạo

và biết kết hợp để tạo ra những sản phẩm mang tính ứng dụng cao

Việc sử dụng PPDH và KTDH theo chủ đề đều dựa trên biên soạn của bộsách giáo viên và sách giáo khoa

 Chủ đề 5: Sự chuyển động của dáng người

 Chủ đề 6: Ngày tết, lễ hội và mùa xuân

 Chủ đề 7: Vũ điệu của sắc màu

 Chủ đề 8: Sáng tạo với những nếp gấp giấy

 Chủ đề 9: Sáng tạo họa tiết, tạo dáng và trang trí đồ vật

 Chủ đề 10: Tranh tĩnh vật

 Chủ đề 11: Em tham gia giao thông

 Chủ đề 12: Tìm hiểu tranh dân gian Việt Nam

Các chủ đề được biên soạn nhằm hướng tới mục tiêu lấy học sinh làmtrung tâm; kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức, từ đógiúp các em hình thành và phát triển ba năng lực cốt lõi:

• Sáng tạo mĩ thuật, qua đó biểu đạt bản thân (suy nghĩ, tình cảm, mongmuốn…)

•Hiểu, cảm nhận và trân trọng sản phẩm/ tác phẩm mĩ thuật

• Giao tiếp/trao đổi, tiếp nhận thông tin thông qua sản phẩm/ tác phẩm

mĩ thuật

Bộ sách vận dụng các quy trình mĩ thuật theo PPDH mới của dự ánPAEPS do Đan Mạch tài trợ được biên soạn theo các chủ đề Trong mỗi chủ đề,các em được tiếp cận với kiến thức mĩ thuật thông qua các hoạt động tương tácvới giáo viên và với các bạn trong lớp bằng các hình thức trải nghiệm, thựchành, vận dụng sáng tạo

Các chủ đề được tách riêng chia theo từng nội dung cụ thể nên rất thuậnlợi cho giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động cơ bản và hoạt động thựchành khi hướng dẫn các em tìm hiểu kiến thức và yêu cầu cần đạt thông quamục tiêu của bài Hệ thống có sự đan xen giữa các chủ đề với nhau tạo ra cácmức độ từ dễ đến khó nhằm: Rèn luyện và phát triển các kỹ năng thực hànhthông qua việc quan sát, nhớ lại, tưởng tượng giúp học sinh sáng tạo, linh hoạttrong các cách thể hiện tác phẩm cá nhân hay sản phẩm của nhóm Phát triển tưduy ngôn ngữ, khả năng thuyết trình nhận xét và đánh giá tác phẩm

Ví dụ:

Chủ đề 7: Vũ điệu sắc màu Học sinh được trải nghiệm khả năng lắng nghe và cảm nhận âm nhạc, được vận động theo giai điệu, chuyển âm thanh giai điệu thành những đường nét và màu sắc biểu cảm trên giấy.

Học sinh được chia sẻ cảm nhận thông qua tác phẩm chung và cá nhân Học sinh được phát triển được trí tưởng tượng và sáng tạo trong quá trình tạo ra bức tranh biểu cảm mới từ đường nét và màu sắc.

Học sinh được phân tích đánh giá tác phẩm thông qua việc đặt tên.

Học sinh được bày tỏ quan điểm, tình cảm trước lớp và người thân trong gia đình.

8Theo phân phối chương trình dành cho lớp 5 có tất cả 13 chủ đề Cụ thể:

 Chủ đề 1: Chân dung tự họa

 Chủ đề 2: Sự liên kết thú vị của các hình khối

 Chủ đề 3: Âm nhạc và sắc màu

 Chủ đề 4: Sáng tạo với những chiếc lá

 Chủ đề 5: Trường em

 Chủ đề 6: Chú bộ đội của chúng em

 Chủ đề 7: Tìm hiểu tranh theo chủ đề “Ước mơ của em”

 Chủ đề 8: Trang trí sân khấu và sáng tác câu chuyện

 Chủ đề 9: Trang phục yêu thích

 Chủ đề 10: Cuộc sống quanh em

 Chủ đề 11: Vẽ biểu đạt các đồ vật

 Chủ đề 12: Thử nghiệm và sáng tạo với các chất liệu

 Chủ đề 13: Xem tranh “Bác Hồ đi công tác”

Các chủ đề trong chương trình mĩ thuật lớp 5 hướng tới mục tiêu lấy học sinhlàm trung tâm Các chủ đề có sự liên kết chặt chẽ với nhau theo kiến trúc đồngtâm giúp các em hình thành và phát triển các năng lực đặc thù

Hệ thống các chủ đề đều hướng tới việc rèn luyện và phát triển các kỹ năngthực hành thông qua việc quan sát, nhớ lại, tưởng tượng giúp học sinh sáng tạo,linh hoạt trong các cách thể hiện tác phẩm cá nhân hay sản phẩm của nhóm Pháttriển tư duy ngôn ngữ, khả năng thuyết trình nhận xét và đánh giá tác phẩm

1.1.2 Khó khăn

* Kiến thức trong Sách giáo khoa hàn lâm, còn nặng về dạy học sinh

chuyên nghiệp, vì vậy:

- Kết quả sản phẩm của học sinh tiểu học không đảm bảo yêu cầu so với lượng kiến thức mà sách giáo khoa đưa ra

- Tính ứng dụng sản phẩm còn hạn chế

- Sự hợp tác và chia sẻ chưa hiệu quả

- Hệ thống hình minh họa không được rõ nét, tư liệu minh họa ít, hệ thống

câu hỏi còn chung chung chưa phân loại được đối tượng học sinh

- Nhiều chủ đề lượng kiến thức mới nhiều nhưng thời gian để giảng dạy ít

vì vậy giáo viên khó khăn trong việc tổ chức cho học sinh tham gia các hoạtđộng thực hành cũng như trưng bày và giới thiệu sản phẩm

1.2.Về phía giáo viên

1.2.1 Thuận lợi

Là một giáo viên chuyên giảng dạy về môn Mĩ thuật, bản thân tôi luôn cóniềm đam mê trong công việc, luôn tìm tòi học hỏi để tìm ra các phương phápdạy và hình thức tổ chức lớp học hiệu quả, các hình thức tổ chức dạy học trựcquan nhất, sinh động nhất để học sinh tiếp thu kiến thức, dễ dàng tìm được sựmóc nối giữa các kiến thức và kỹ năng thực hành, kỹ năng giao tiếp chia sẻ

Tôi thường xuyên giao lưu, học hỏi với các đồng nghiệp trong trường vàcác trường bạn Tự nghiên cứu sách vở, tài liệu, trang mạng internet… có liênquan đến các lĩnh vực giáo dục thẩm mỹ nhằm tìm những giải pháp giúp họcsinh có thể nắm vững bài học và thực hành tốt các chủ đề mang tính ứng dụng

và tính thẩm mỹ cao nhất

Tôi thường xuyên sử dụng mạng internet trao đổi với đồng nghiệp về các

tư liệu hình ảnh, sản phẩm tạo hình và kinh nghiệm giảng dạy

Thường xuyên tham gia các buổi sinh hoạt chuyên môn, dự giờ theohướng nghiên cứu bài học do Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Nam Định

tổ chức giúp cho giáo viên có cơ hội để học hỏi chuyên môn, trao đổi kinhnghiệm nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy Mĩ thuật trong trường Tiểu học

1.2.2 Khó khăn

Điều kiện không gian và số lượng học sinh đông là cản trở lớn cho tôi khi

tổ chức các hoạt động theo nhóm như chủ đề: Vẽ theo nhạc, vẽ cùng nhau xâydựng câu chuyện, tạo hình 3D

1.3.Về phía học sinh

1.3.1 Thuận lợi

Học sinh đã được tiếp cận với các quy trình học Mĩ thuật theo dự án từnhững năm đầu tiên khi thử nghiệm nên tất cả các em đều rất thoải mái và tựtin

10khi tham gia các hoạt động học tập, chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm thông qua cáchoạt động thực hành và nhận xét, đánh giá.

Đặc biệt Mĩ thuật là môn học đặc thù nhằm phát huy khả năng sáng tạo và

tư duy tưởng tượng trong các hoạt động thực hành nên đa phần các em đều rấthào hứng muốn thể hiện bản thân nên giờ học rất sôi động, đạt hiệu quả cao

1.3.2 Khó khăn

Bên cạnh việc có nhiều em yêu thích học mĩ thuật thì cũng còn có những

em chưa hứng thú trong việc học tập, các em còn mải chơi, chưa thực sự tậptrung khi học tập và dành ít thời gian cho việc thực hành Do môn Mĩ thuật làmôn học ít giờ nên phụ huynh học sinh cũng ít quan tâm vì vậy mà các emthường xuyên thiếu đồ dùng học tập cá nhân

1.4.Đối với nhà trường

1.4.1 Thuận lợi

Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường và sự phối hợp, tạo điềukiện của các đồng nghiệp trong trường đó là nguồn động viên để tôi phấn đấutìm tòi, học hỏi nâng cao chất lượng giảng dạy

Phòng Mĩ thuật được trang bị các thiết bị hiện đại như: máy tính, máychiếu, mạng Internet,…

Các lớp được bố trí học 2 tiết Mĩ thuật liên tục trong cùng 1 buổi học nênviệc học sinh thực hành các chủ đề đảm bảo yêu cầu cần đạt của môn học

1.4.2 Khó khăn

Diện tích phòng học còn hạn chế nên giáo viên chưa chủ động trong việctriển khai các kỹ thuật dạy học và hình thức tổ chức các hoạt động dạy học đượchiệu quả

1.5.Đối với phụ huynh học sinh:

1.5.1 Thuận lợi

Phần lớn phụ huynh học sinh đều ủng hộ và tạo điều kiện cho con emđược học tập môn Mĩ thuật và tham gia các hoạt động liên quan đến bộ mônnhư: trang trí trại thu, gian hàng, trưng bày sản phẩm STEM…

11Phụ huynh cũng thường xuyên cho con tiếp cận với những chương trình,

sự kiện liên quan đến giáo dục thẩm mỹ qua các kênh thông tin Nhiều phụhuynh học sinh còn cùng các em tham gia các hoạt động trình diễn thời trang táichế và các chương trình biểu diễn có sử dụng các sản phẩm mĩ thuật

1.5.2 Khó khăn

Do môn học đặc thù nên nhiều phụ huynh học sinh chưa tìm hiểu sâu vềhoạt động giáo dục thẩm mĩ nên chưa thực sự quan tâm đến con em mình Cónhững bài thực hành các em cần sự giúp đỡ của phụ huynh nhưng vì năng lực mĩthuật còn hạn chế nên các em gặp khó khăn khi tham gia các hoạt động trảinghiệm thực tế Hay như một số khác do bận công việc làm ăn nên không để ýđến việc học hành của con

Tóm lại, qua thực tế giảng dạy tôi thấy rằng với điều kiện cơ sở vật chất,không gian lớp học và số lượng học sinh Để đảm bảo yêu cầu cần đạt về phẩmchất, năng lực và đặc biệt là sản phẩm của học sinh sau mỗi chủ đề tôi có nhữngbiện pháp nhằm thay đổi hình thức tổ chức các hoạt động cũng như phươngpháp dạy học phù hợp với tình hình thực tế tại trường Tiểu học Chu Văn An

2 Mô tả giải pháp kỹ thuật sau khi có sáng kiến:

Từ thực trạng và nguyên nhân trên, qua quá trình thực hiện, tôi đã đề ra 3giải pháp giúp học sinh học tập môn Mĩ thuật hiệu quả hơn :

2.1.Giải pháp 1: Sử dụng hiệu quả kỹ thuật dạy học theo hướng mở

2.1.1 Nắm vững kỹ thuật dạy học theo hướng mở.

Trong quá trình dạy học bản thân tôi thấy rằng để sử dụng kỹ thuật dạyhọc theo phương pháp mở giáo viên cần nắm vững bản chất và các quy trình thực hiện

* Bản chất

- Nắm chắc và dạy học theo đúng quy trình của từng phương pháp;

- Dạy học theo phương pháp mở (kết thúc bài học này là mở ra một bài học mới); tăng cường dạy học hợp tác nhưng vẫn coi trọng cá thể hóa học sinh;

- Phát triển các năng lực của trẻ (Văn học, Âm nhạc, Vận động, Ngôn ngữ ) trong quá trình dạy học Mĩ thuật theo phương pháp của Đan Mạch;

- Vẽ ký họa dáng (người/vật): Quy trình Vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu chuyện

- Vẽ theo mẫu (chân dung /vật thể): Quy trình Vẽ biểu cảm

- Vẽ trang trí (Làm bìa sách, bưu thiếp, giấy mời…): Quy trình Trang trí và vẽtranh qua âm nhạc

- Hình ảnh các nhân vật được xé, cắt dán, tạo hình 3D để tạo một chủ đề có cốttruyện: Quy trình Xây dựng cốt truyện

- Các hình khối được tạo ra từ vật tìm được, dây thép, đất nặn, giấy bồi… và đượckết nối với nhau trong một không gian nhất định: Quy trình tạo hình 3D tiếp cậntheo chủ đề

- Các nhân vật được tạo hình từ các vật dụng tìm được và câu chuyện được pháttriển theo chủ đề: Quy trình Điêu khắc - Nghệ thuật tạo hình không gian (Nghệthuật sắp đặt/ hoạt cảnh/ biểu diễn và sắm vai)

- Tạo hình các con rối và tạo ra một buổi trình diễn ấn tượng: Quy trình “Tạo hìnhcon rối và nghệ thuật biểu diễn”

Cả 7 quy trình này đều được xây dựng chung một cấu trúc:

• Thảo luận và làm quen với chủ đề

• Quy trình được chi tiết từ đầu tới cuối thông qua mô tả thực tế các bước khácnhau của một quy trình, trong đó kết hợp nhuần nhuyễn các quy trình nói trên đểđảm bảo hiệu quả cao nhất trong việc giáo dục mĩ thuật

• Có thể có những thay đổi linh hoạt hoặc cân nhắc khác cho quy trình cụ thể ởthực tế Những quy trình dạy - học Mĩ thuật này không phải là công thức cố định

mà chúng ta phải làm theo Những quy trình này tạo cảm hứng cho giáo viên và

nó còn có thể điều chỉnh cho phù hợp với đối tượng học sinh và điều kiện thực

tế tại địa phương Giáo viên có thể phát triển khả năng của học sinh ở

13các mức độ khác nhau trong các quy trình này như khả năng trải nghiệm, sáng tạo, biểu đạt, giao tiếp và đánh giá.

2.1.2 Nghiên cứu sách giáo khoa để lựa chọn hoạt động và xây dựng các hoạt động theo hướng mở.

a Lựa chọn các hoạt động, chủ đề

b Xây dựng các hoạt động theo hướng mở

Với môn học đặc thù như môn Mĩ thuật khi áp dụng kỹ thuật dạy học mởnày Giáo viên cần quan tâm đặc biệt đến việc tổ chức các hoạt động và phâncông công việc cho từng cá nhân, nhóm đảm bảo các thành viên trong nhómphát huy thế mạnh của mình với sự hỗ trợ phù hợp của giáo viên tạo được ngânhàng hình ảnh phong phú đa dạng phục vụ cho các chủ đề tiếp theo

2.1.3 Tổ chức hoạt động theo hướng mở.

a Hướng dẫn học sinh hoạt động theo hướng mở

b Sử dụng kết quả/sản phẩm của học sinh theo hướng mở

Ví dụ: hình ảnh minh họa (sử dụng dáng người – xây dựng bố cục cho chủ đề mới…)

15

* Ví dụ: Chủ đề 5: Sự chuyển động của dáng người ( Mĩ

thuật 5) Quy trình thực hiện:

- Sau khi GV hướng dẫn tạo hình dáng người bằng dây thép, giao nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên, nhóm tạo dáng người.

- Giáo viên hướng dẫn học sinh cách tạo sự chuyển động dáng theo ý thích

- Học sinh thực hiện tạo dáng người và sự chuyển động của dáng người theo các

đề tiếp theo: Chủ đề 6 “ Ngày tết, lễ hội và mùa xuân”

Học sinh sử dụng dáng người trong ngân hàng hình ảnh để xây dựng bố cục cho chủ đề mới và xây dựng câu chuyện thông qua sự kết hợp các tư thế vận động của dáng người ở bài học trước.

17

2.2.Giải pháp 2: Sử dụng hiệu quả kỹ thuật dạy học hợp tác

2.2.1 Quy trình hợp tác.

Đây là hình thức dạy học hợp tác kết hợp dạy học cá thể, trong đó họcsinh từng nhóm dưới sự hướng dẫn của giáo viên, trao đổi chia sẻ những ýtưởng, kiến thức, kĩ năng trong quá trình học tập nhằm đạt được tri thức và hìnhthành phát triển những năng lực của người học

Dạy học theo nhóm hợp tác sẽ phát huy được tính tích cực chủ động củahọc sinh Học sinh tham gia học tập một cách tự giác bằng khả năng của bảnthân Học theo nhóm, học sinh sẽ có trách nhiệm hơn với nhiệm vụ học tập củamình đồng thời tham gia, hợp tác với các thành viên khác trong nhóm nhằm đạthiệu quả tối ưu của nhóm Học theo nhóm tạo điều kiện thuận lợi cho học sinhphát huy tinh thần tập thể, chia sẻ kinh nghiệm sống, có ý thức cộng đồng đốivới công việc chung

+ Hoạt động sáng tạo và vận dụng thẩm mỹ

Các nhóm thực hiện tạo hình theo cảm nhận bằng nhiều hình thức như 2D, 3D,… và bằng các chất liệu khác nhau Quá trình này sẽ tạo điều kiện để học sinh trao đổi, thảo luận và thống nhất ý tưởng thực hiện…

+ Hoạt động phân tích và đánh giá thẩm mỹ

Các nhóm cảm nhận, trao đổi nội dung thể hiện trong các sản phẩm/ tác phẩm mỹ thuật; nhận biết và phân biệt nội dung, chất liệu và yếu tố thẩm mỹ xung quanh đời sống.

2.2.2 Hình thức tổ chức dạy học mỹ thuật ngoài không gian lớp học

Là hình thức tổ chức dạy học mỹ thuật ở địa điểm ngoài lớp học; trong đógiáo viên tổ chức, chỉ đạo hoạt động học tập của học sinh nhằm tạo điều kiệnthuận lợi cho học sinh được hợp tác, nắm vững, mở rộng kiến thức mỹ thuậtthông qua các hoạt động Hình thức tổ chức dạy học này rất linh hoạt và tạo nêncác hoạt động dạy học đa dạng, phong phú kích thích hứng thú học tập của họcsinh Dạy học ngoài lớp tạo điều kiện để học sinh trải nghiệm thực tế cuộc sống,thực hiện phương thức học tập, chia sẻ, hợp tác cùng thực hiện hoạt động họctập có hiệu quả Có nhiều hình thức dạy học mỹ thuật ngoài lớp học như: vẽngoài trời, tham quan thực tế, học tại bảo tàng, phòng triển lãm tranh,…

2.2.3 Các hình thức tổ chức dạy học hợp tác

Các hình thức dạy học hợp tác mỹ thuật muốn đạt kết quả tối ưu về giáodục và phát triển năng lực cho học sinh, giáo viên cần chuẩn bị chu đáo kếhoạch bài dạy và thực hiện tốt kế hoạch đó Kế hoạch phải thể hiện rõ các khâucủa quá trình dạy học Có thể nói, các hình thức tổ chức dạy học mỹ thuật nêutrên có quan hệ mật thiết với nhau và hỗ trợ nhau

Trong thực tiễn dạy học nói chung và dạy học mỹ thuật nói riêng, mỗihình thức tổ chức dạy học đều có những ưu điểm và hạn chế nhất định Việc vậndụng, phối hợp hình thức, phương pháp dạy học như thế nào để đạt hiệu quả thìgiáo viên cần cân nhắc phù hợp, khoa học, hợp lí với đặc thù môn học nghệthuật - mỹ thuật và với nhận thức của học sinh

Ví dụ: Chủ đề 11: Vẽ biểu cảm các đồ vật ( Mĩ thuật

5 ) Chủ đề 01: Chân dung tự họa ( Mĩ thuật 5)

Quy trình thực hiện:

-Giáo viên chia nhóm ( nhóm đôi vẽ chân dung )

-Bày mẫu, làm mẫu

- Hướng dẫn học sinh cách thực hành vẽ biểu cảm ( Vẽ mà không nhìn vào giấy, vẽ một nét)

-Sau khi vẽ xong đổi bài cho bạn để vẽ thêm nét

-Vẽ màu theo nét mà bạn đã chỉnh sửa và vẽ thêm

-Trưng bày và chia sẻ cảm nhận về bài của bạn và nhóm bạn

27

2.3.Giải pháp 3: Sử dụng hiệu quả kỹ thuật dạy học tích hợp tăng cường ứng dụng

2.3.1 Thiết kế dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp môn Mĩ thuật là hình thức dạy kiến thức liên môn xuấtphát từ yêu cầu của mục tiêu dạy học phát triển năng lực học sinh, đòi hỏi phảităng cường yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức môn học vào giải quyết nhữngvấn đề thực tiễn trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày

Các vấn đề thực tiễn trong hoạt động hàng ngày và những giờ học thựcđịa đã giúp học sinh có thêm kiến thức thực tế áp dụng vào mỗi giờ học có hiệuquả Chuyển từ phương pháp truyền thống qua phương pháp học tích cực, tíchhợp kiến thức liên môn, quan sát thực địa không khỏi gây cho giáo viên phải đầu

tư thời gian nghiên cứu bài học cũng như tư liệu liên môn, sợ học sinh khôngtiếp thu được kiến thức bài học, nhất là đối tượng học sinh nhút nhát khôngquen với hoạt động nhóm, hoạt động tự thuyết trình, chia sẻ, kể chuyện, Vìvậy, đòi hỏi người giáo viên phải thực sự tìm tòi, chuẩn bị chu đáo, chủ độngvận dụng linh hoạt vào từng chủ đề khác nhau, nhằm thu hút sự tham gia của tất

cả các em học sinh

Thông qua bộ môn Mĩ thuật, học sinh có thể lĩnh hội được các kiến thức

về Tự nhiên xã hội, Văn hóa, Toán học, Âm nhạc,Tiếng Việt….đằng sau nhữngbiểu hiện của ngôn ngữ tạo hình Bằng cách này, giáo dục nghệ thuật được tíchhợp trong chương trình giảng dạy ở tất cả các lớp học, chúng được lồng ghéptrong các bài học để nâng cao khả năng quan sát, liên tưởng, kết nối kiến thứccủa học sinh Vậy làm thế nào để các môn Tiếng Việt, Âm nhạc, Toán học, khoahọc, tự nhiên xã hội… được tích hợp vào bộ môn Mĩ thuật?

Thực ra, chương trình Mĩ thuật ở bậc tiểu học luôn có sự kết nối với cácmôn học và được nâng cao dần ở cấp học tiếp theo, tạo thành một vòng tròn pháttriển đồng tâm phù hợp với các giai đoạn phát triển nghệ thuật của trẻ, sự tíchhợp đó có thể tạo ra kinh nghiệm phong phú đa tầng cho trẻ cũng như kinhnghiệm bản thân

2.3.2 Cách thực hiện

Để thực hiện tốt phương pháp dạy học tích cực, tích hợp kiến thức liênmôn, quan sát thực địa, giáo viên cần: Học hỏi, tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, ápdụng linh hoạt, sáng tạo sao cho phù hợp với điều kiện, đối tượng học sinh củamình Tuy nhiên khó khăn này chỉ là bước đầu và có thể khắc phục dễ dàng hơnkhi giáo viên chuẩn bị tốt các bước dạy học tích hợp theo chủ đề

Bước 1: cho học sinh tìm hiểu tài liệu, các kênh thông tin liên quan đếnchủ đề cần dạy tích hợp Với hoạt động ngoài không gian lớp học thi cho họcsinh tới những điểm thực địa gần gũi nơi em sinh hoạt tiếp xúc hàng ngày nhưsân trường, vườn hoa, phố phường, di tích lịch sử địa phương hoặc kết hợp vớicác chuyến trải nghiệm thực tế ngoại khóa của lớp, nhà trường tổ chứcBước 2: Trong quá trình dạy học của mình, giáo viên vẫn phải thường xuyêndạy những kiến thức có liên quan đến các môn học khác, vì vậy đã có sự am

hiểu về kiến thức liên môn cũng như kỹ năng hợp tác trong thực hành.Bước 3: Với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò của giáoviên không còn là người truyền thụ kiến thức thụ động mà là người tổ chức,kiểm tra, định hướng hoạt động học của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học

Tổ chức những cuộc thi vẽ tranh cá nhân, tập thể cho HS, tổ chức nhữngphòng tranh thiếu nhi, trưng bày sản phẩm sáng tạo, mô hình, những buổi kểchuyện, thuyết trình, biểu diễn, đóng kịch, câu lạc bộ Mĩ thuật, những buổi dãngoại và trải nghiệm…

2.3.3 Ví dụ minh họa:

Chủ đề 7: Vũ điệu của sắc màu ( Mĩ thuật 4 )

Với chủ đề này học sinh được làm quen với kỹ năng nghe nhạc và vậnđộng theo giai điệu của âm nhạc, Học sinh biết tiết tấu, nhịp điệu và các thể loạinhạc ( Giáo dục âm nhạc)

Chủ đề 11: Em tham gia giao thông (Mĩ thuật 4)

Với chủ đề này ngoài kiến thức về đặc điểm các loại hình, phương tiệngiao thông học sinh còn được tìm hiểu về luật an toàn giao thông và kỹ năngtham gia giao thông một cách an toàn nhất ( Giáo dục An toàn giao thông)