sáng kiến kinh nghiệm âm nhạc tiểu học

Qua học hát, các em có ý thức về việc hát đúng cao độ, trường độ và tập hát diễn cảm để từ đó kết hợp với các động tác phụ họa khi biểu diễntại lớp cũng như các hoạt động âm nhạc khác, H

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

"Âm nhạc là loại hình nghệ thuật sử dụng âm thanh để diễn tả cảm

xúc, thái độ, nhận thức và tư tưởng của con người Âm nhạc là một phần thiết yếu của các nền văn hoá, gắn bó và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội Âm nhạc làm phong phú những giá trị tinh thần của nhân loại, là phương tiện giúp con người khám phá thế giới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống" Âm nhạc còn là quà tặng đặc biệt dành cho tất cả mọi

người trên trái đất này, không phân biệt già trẻ gái trai, không phân biệt màu

da sắc tộc, không phân biệt giữa người có năng khiếu âm nhạc hay không cónăng khiếu âm nhạc Âm nhạc để lại trong lòng người những khoảng lắng cầnthiết để có thể làm vui hơn niềm vui, làm vơi đi những nỗi buồn, làm dịu đinhững căng thẳng trong cuộc sống đời thường để tình người được lên ngôivới đầy ắp tình yêu thương và lòng nhân ái Lứa tuổi thiếu nhi nếu khôngđược sống trong môi trường âm nhạc sẽ là một thiệt thòi lớn cho các em.Nhà sư phạm lỗi lạc thế giới Xu Khôm - Linxki đã nhận định về âmnhạc và tác dụng của nó với trẻ em như sau:

"Tuổi thơ ấu không thể thiếu âm nhạc, trò chơi và truyện cổ tích Thiếu những cái đó, trẻ em chỉ là những bông hoa khô héo Âm nhạc dẫn dắt trẻ đi vào thế giới của những điều thiện, tạo được sự đồng cảm và là một phương tiện bồi dưỡng năng lực, trí tuệ mà không một phương tiện nào có thể sánh kịp Thiếu giáo dục âm nhạc thì không thể phát triển trí tuệ của trẻ em một cách đầy đủ được.

Trong nhà trường, giáo dục âm nhạc tạo cơ hội cho học sinh được trảinghiệm và phát triển năng lực âm nhạc - biểu hiện của năng lực thẩm mĩ vớicác thành phần sau: thể hiện âm nhạc, cảm thụ và hiểu biết âm nhạc, ứngdụng và sáng tạo âm nhạc; góp phần phát hiện, bồi dưỡng những học sinh cónăng khiếu âm nhạc Đồng thời, thông qua nội dung các bài hát, các hoạtđộng âm nhạc và phương pháp giáo dục của nhà sư phạm, giáo dục âm nhạc

góp phần phát triển ở học sinh các phẩm chất yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm, cùng các năng lực tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo để trở thành những công dân phát triển

toàn diện về nhân cách, hài hoà về thể chất và tinh thần Sự yêu thích âmnhạc của trẻ diễn ra một cách tự nhiên như là một nhu cầu không thể thiếu

Để trẻ phát triển một cách toàn diện, phù hợp với xu thế của thời đại, bêncạnh những môn văn hóa, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa các môn nghệthuật như Âm nhạc, Mĩ thuật vào chương trình phổ thông Trong chươngtrình Âm nhạc cấp Tiểu học, phân môn chủ đạo và xuyên suốt là phân môn

"Học hát" Qua học hát, các em có ý thức về việc hát đúng cao độ, trường độ

và tập hát diễn cảm để từ đó kết hợp với các động tác phụ họa khi biểu diễntại lớp cũng như các hoạt động âm nhạc khác, Học sinh được giáo dục tìnhcảm trong sáng, lành mạnh, phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc, có ý thứctích cực tham gia các hoạt động âm nhạc ở lớp, ở trường

Năm học 2020 - 2021, là năm học đầu tiên chương trình GDPT 2018được thực hiện đối với lớp 1 Để thực hiện chương trình đạt hiệu quả, sau quátrình nghiên cứu và được tập huấn kĩ càng trước khi chính thức áp dụngchương trình, tôi nhận thấy được một số khó khăn khi giảng dạy môn Âmnhạc lớp 1 chương trình mới, chính vì thế tôi lựa chọn đề tài:

"Giải pháp khắc phục khó khăn trong giảng dạy Âm nhạc lớp 1

chương trình GDPT 2018"

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP

1 Mô tả thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến

Chương trình môn Âm nhạc cấp tiểu học giúp học sinh bước đầu làmquen với kiến thức âm nhạc phổ thông, sự đa dạng của thế giới âm nhạc vàcác giá trị âm nhạc truyền thống; hình thành một số kĩ năng âm nhạc ban đầu;nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mĩ và tình yêu âm nhạc, hứng thú tham gia cáchoạt động âm nhạc phù hợp với lứa tuổi; góp phần hình thành và phát triển

cho học sinh những phẩm chất chủ yếu (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung

thực, trách nhiệm) và các năng lực chung (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo) Khi thực hiện chương trình mới, tôi nhận

thấy có những thuận lợi, khó khăn sau:

1.1 Thuận lợi:

1.1.1 Về cơ sở vật chất: Trường tiểu học Lương Thế Vinh được công

nhận đạt chuẩn mức II và chuẩn Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn, cơ sơ vật chấtcủa nhà trường được nâng cấp khang trang cảnh quan sạch đẹp, có phònghọc riêng cho bộ môn âm nhạc với các thiết bị phục vụ bộ môn tương đối đầy

đủ và hiện đại như máy tính, máy chiếu, ti vi thông minh kết nối internet

1.1.2 Về nội dung chương trình, SGK lớp 1:

* Về Sách học sinh:

- Có đủ SGK

- Sách được phân chia theo Chủ đề giúp giáo viên (GV) xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện dễ dàng hơn

* Về đồ dùng học tập, tư liệu tham khảo:

- Bộ đồ dùng học tập của HS sinh động, dễ sử dụng Có trang sách điện

tử làm tài liệu tham khảo

* Về Sách giáo viên (SGV) và kế hoạch bài học (KHBH):

- SGV được thiết kế chi tiết với KHBH theo từng chủ đề có các trang học liệu điện tử như trang Hành trang số, trang Tập huấn…để tham khảo

- GV được chủ động lên kế hoạch từng tiết, từng tuần và cả năm học

- Có nhiều trang, hội nhóm, sách tham khảo… trên mạng internet, cóKHBH đã được xây dựng để GV tham khảo bám sát chương trình Âm nhạcban hành ngày 26/12/2018, khi chuyển thành SGK có độ mở nhất định Kếthừa có chọn lọc một số điểm trong các SGK Âm nhạc đã có Vận dụng một

số kinh nghiệm của các nước Sách góp phần đổi mới Phương pháp dạy học

âm nhạc Sách được trình bày gọn gàng, sáng sủa, nội dung nhẹ nhàng, dễdạy, dễ học Hình thức sách có tính thẩm mĩ, nhiều hình minh họa, hấp dẫn

Những bài hát trong chương trình là những bài hát có lời ca hay, trongsáng, được viết ở các nhịp 2 ; 4 với tiết tấu và hình thức âm nhạc đơn giản,

4 4giai điệu đẹp, âm vực các bài hát thường không quá quãng 9, phù hợp với tâm sinh lý của học sinh lớp 1

1.1.3 Về yếu tố con người:

* Về Học sinh

- Hồn nhiên, ngây thơ trong sáng, yêu thích môn học

- HS hứng thú tham gia các hoạt động như: khởi động trước tiết học,các trò chơi, các bài tập (BT) liên quan đến trò chơi…

- Hầu hết học sinh khối lớp 1 có cùng độ tuổi nên có sự đồng đều vềnhận thức và đặc biệt các em rất thích học âm nhạc nên các em luôn có sự say

mê, hứng thú đối với môn học

Là giảng viên cốt cán bộ môn Âm nhạc cấp tiểu học tỉnh Nam Định, tôiđược tham gia trực tiếp các đợt tập huấn chuyên môn của Bộ GD - ĐT nên cóđiều kiện nắm bắt tốt hơn về nội dung chương trình và phương pháp giảngdạy âm nhạc ở Tiểu học

1.2 Khó khăn:

Tuy nhiên, khi thực hiện giảng dạy Âm nhạc lớp 1 chương trình GDPT

2018, tôi nhận thấy có những khó khăn sau:

1.2.1 Về Cơ sở vật chất: Tuy đã được công nhận đạt chuẩn II, nhưng

sau khi sáp nhập trường thì tại điểm trường A vẫn còn thiếu một số phòngchức năng trong đó có phòng âm nhạc Chương trình giáo dục phổ thông mới

đã chính thức thông qua vào tháng 7/2017 Mặc dù đã được quyết định lùithời gian triển khai nhưng lộ trình đưa chương trình giáo dục phổ thông mớivào áp dụng trong thực tế vẫn gấp gáp Hiện các nhà trường còn khá nhiềukhó khăn để đảm bảo cho chương trình được thực hiện đúng mục tiêu Mộttrong những khó khăn lớn nhất của các trường hiện nay là điều kiện cơ sở vậtchất nhằm đáp ứng chương trình, sách giáo khoa mới, số phòng học bộ môn,trang thiết bị dạy học, thư viện hiện chưa đáp ứng được nhu cầu

Các cơ sở giáo dục trong huyện có nơi vẫn còn phòng học bán kiên cố,các thiết bị ứng dụng công nghệ thông tin ở một số trường thiếu hoặc đã lạchậu Một yêu cầu quan trọng để triển khai chương trình giáo dục phổ thôngmới là cơ sở vật chất Điều kiện tối thiểu là học sinh Tiểu học phải học 2buổi/ngày, sĩ số 35 học sinh/lớp Lớp học cũng phải đảm bảo điều kiện vềdiện tích để kê bàn ghế theo nhóm đây cũng là thách thức không nhỏ vì khithực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới, về phòng học, cấp tiểu họcphải đảm bảo yêu cầu 1 lớp/phòng học để học 2 buổi/ngày, trong thực tế một

số trường chưa đáp ứng được yêu cầu của chương trình mới

1.2.2 Về nội dung chương trình:

* Về SGK, vở bài tập (VBT)

- Một số trang chữ viết nhỏ, HS chưa biết chữ nên rất khó đọc được nộidung, các em còn nhiều bỡ ngỡ, tốn nhiều thời gian để học lời ca VBT ít họcsinh có

- Một số bài hát chưa thực sự hay, quãng khó, kết lửng

* Về đồ dùng học tập, tư liệu

- Thiếu đồ dùng dạy học (tranh ảnh, đồ dùng của GV và HS).

- Cơ sở vật chất một số trường chưa có điều kiện (tivi, máy chiếu, âmthanh) hỗ trợ giảng dạy tương tác trình chiếu, nên cách truyền đạt chưa linhhoạt, sinh động như các bài giảng mẫu, thiếu đồ dùng dạy học nên cũng khótruyền đạt nội dung hoặc tổ chức luyện tập được sinh động

- Trang hanhtrangso.nxbgd.vn GV khó khăn khi đăng nhập theo mã số sau sách vì:

+ Mã số in quá nhỏ, khó đọc

+ Đa số đăng nhập đều bị báo là mã số đã đăng nhập hoặc sai mật khẩu

* Về nội dung chương trình:

- Tập đọc cao độ các nốt nhạc Đô - Rê - Mi - Son - La hơi quá sức vớihọc sinh lóp 1, vì nhiều em nói còn ngọng, phát âm chưa chuẩn

- Hiện nay chủ trương của ngành giáo dục là giảm tải nhiều nội dungtrong sách giáo khoa, nhưng trong thực tế việc thực hiện chủ trương này vẫncòn hạn chế Công tác hành chính, sổ sách của cán bộ quản lý và giáo viênvẫn còn rất nhiều

* Về KHBH

Nội dung bài soạn dài, giáo viên có rất nhiều lo lắng vì cho đến hiện

tại "quyền tự chủ cho giáo viên sắp xếp lại nội dung, xây dựng kế hoạch giảng dạy phù hợp với đối tượng học sinh" chỉ dừng lại ở mức bố trí tiết học

thế nào, kết hợp hay chia tách nội dung của sách giáo khoa mà không phải làđịnh hướng nội dung và tự do chọn lựa chương trình Đồ dùng dạy học củagiáo viên và đồ dùng học tập của học sinh ở chương trình mới chưa đượctrang bị đầy đủ

1.2.3 Khó khăn về yếu tố con người:

* Về Học sinh

- Khó khăn khi đọc lời ca vì chưa biết chữ

- Hiếu động, vẫn còn ảnh hưởng nền nếp sinh hoạt ở trường mầm non

* Về GV

- Thời gian tập huấn còn quá ít, khó tiếp thu vì đa số là tập huấn trực tuyến.

- Nội dung bài soạn trong SGV dài và chưa quen xây dựng KHBH

- Thiếu thiết bị ĐDDH và các phương tiện hỗ trợ khác như: âm thanh, tivi, sách tham khảo, tranh ảnh…

2 Mô tả giải pháp sau khi áp dụng sáng kiến.

2.1 Khắc phục khó khăn về cơ sở vật chất:

Để đáp ứng điều kiện cơ sở vật chất thực hiện chương trình - sách giáokhoa mới, số phòng học bộ môn, trang thiết bị dạy học, thư viện cần phảiđược đầu tư, trang bị đầy đủ và khắc phục việc thiếu tư liệu, phần mềm,phương tiện phục vụ giảng dạy âm nhạc cùng những hạn chế của các phươngtiện sẵn có

Khi gặp những khó khăn như trên, tôi đã mất nhiều ngày tư duy, tìmhiểu vấn đề, nguyên nhân vướng mắc để tìm cách tháo gỡ Qua một thời gian,với những trải nghiệm thực tế, tôi xin được trình bày những giải pháp mà tôi

đã thực hiện để khắc phục khó khăn này

Trước tiên, tôi tham mưu với nhà trường để nhà trường tham mưu vớichính quyền địa phương và quản lý cấp trên cho phương án khắc phục việcthiếu phòng học Được sự đồng ý của cấp trên, nhà trường đã dồn khối lớpchưa thực hiện chương trình mới để tạo điều kiện đủ phòng học cho lóp 1

thực hiện chương trình Phòng âm nhạc được nối mạng internet và trang bị

âm thanh, màn hình phù hợp, thay màn chiếu bằng Smart tivi

Có Smart tivi, tôi khai thác được rất nhiều tư liệu phục vụ việc giảngdạy từ trang Hành trang số, trang Tập huấn ở đó có tương đối đầy đủ các tưliệu, hình ảnh, âm thanh để ta sử dụng cho việc dạy học

2.2 Khắc phục khó khăn về nội dung chương trình:

* Về SGK, VBT

- HS chưa biết chữ nên rất khó đọc được nội dung, các em còn nhiều

bỡ ngỡ, tốn nhiều thời gian để học lời ca Tôi đã sử dụng smart phone kết nốivới smart tivi trình chiếu lời ca sau đó dùng thanh phách hướng dẫn các emđọc lời ca theo tiết tấu

Qua việc thực hành này các em đã thuộc lời ca dễ dàng hơn

- Một số bài hát chưa thực sự hay, quãng khó, kết lửng Tôi đã chủđộng báo cáo với BGH để xin được thay thế bài hát khác và sử dụng thờilượng phù hợp hơn để giải quyết những hạn chế này Đề xuất hợp lí nên BGH

và phụ trách chuyên môn cấp trên rất đồng tình

* Về đồ dùng học tập, tư liệu

- Thiếu đồ dùng dạy học (tranh ảnh, đồ dùng của GV và HS) Tôi đãnhờ giáo viên chủ nhiệm lớp thông qua hệ thống sổ liên lạc điện tử nhắn tới

phụ huynh làm giúp con em mình những nhạc cụ đơn giản như thanh phách,súc sắc tôi cho thông số kích thước, chất liệu cụ thể như: chiều dài, chiềurộng, độ dày, các vật liệu như: tre, nứa, gỗ, chai nhựa, đá cuội, sỏi, bi ve Qua đó, phụ huynh rất dễ thực hiện giúp con em mình và các em đã rất thíchthú, phấn khởi khi sử dụng các đồ dùng tự làm đó trong các tiết học, phụhuynh cũng cảm thấy rất vui và hào hứng khi được đồng hành cùng các controng việc học tập.

- Cơ sở vật chất của một số trường chưa có điều kiện (tivi, máy chiếu,

âm thanh) hỗ trợ giảng dạy tương tác trình chiếu, nên cách truyền đạt chưalinh hoạt, sinh động như các bài giảng mẫu, thiếu đồ dùng dạy học nên cũngkhó truyền đạt nội dung hoặc tổ chức luyện tập được sinh động Trong cácbuổi sinh hoạt chuyên môn, tôi đã phát biểu ý kiến đề xuất để lãnh đạo cấptrên có biện pháp tham mưu tháo gỡ

- Trang taphuan.nxbgd.vn; trang hanhtrangso.nxbgd.vn, GV gặp khókhăn khi đăng nhập theo mã số sau sách vì:

+ Mã số in quá nhỏ, khó nhìn

+ Đa số đăng nhập đều bị báo là mã số đã đăng nhập hoặc sai mật khẩu

Sau khi nhiều đồng nghiệp thắc mắc vì không đăng nhập được, tôi đãliên hệ trực tiếp với người phụ trách của Phòng giáo dục, Sở giáo dục đề xuấtvướng mắc để cán bộ phụ trách cấp trên cấp tài khoản và mật khẩu mới hoặccho cách khắc phục những vướng mắc này Sau đó, khó khăn trong việc đăngnhập đã được giải quyết

Khi đã đăng nhập được các trang: taphuan.nxbgd.vn; hay là tranghanhtrangso.nxbgd.vn, tôi đã hướng dẫn cặn kẽ bằng hình ảnh cụ thể để cácđồng nghiệp có thể dễ dàng thực hiện thao tác tìm kiếm tư liệu trên nền tảngcủa ứng dụng đó và một số nền tảng ứng dụng khác trên không gian mạnginternet như: YouTube, Zalo, Facebook có rất nhiều tư liệu để sử dụng vàtham khảo, như hình ảnh dưới đây:

+ Tư liệu trên YouTube

+ Tư liệu Trên Zalo; Facebook:

+ Tìm tư liệu để phục vụ giảng dạy và tham khảo trên các trang của

nxbgd.vn với các bước đăng nhập như sau:

* Bước 1: Trên Google (hoặc Cốc Cốc ) nhập từ khóa vào ô tìm kiếm

* Bước 2: Đăng nhập bằng ID và mật khẩu được cấp hoặc đăng nhậpbằng Email của mình rồi click (nháy chuột trái) vào quên mật khẩu, mật khẩu

sẽ được cung cấp qua Email mà ta vừa dùng để dăng nhập

* Bước 3: Chọn lớp và chọn bộ sách mà ta sử dụng

* Với trang hanhtrangso.nxbgd.vn: ta cũng thao tác tương tự như vậy Ởnhững trang học liệu này ta sẽ thấy có đầy đủ các bộ sách và các môn họckhác nhau để phục vụ giảng dạy và làm tư liệu tham khảo.

+ Ta cũng có thể tìm tài liệu liên môn một cách dễ dàng:

* Về nội dung chương trình:

- Tập đọc cao độ các nốt nhạc Đô - Rê - Mi - Son - La hơi quá sức vớihọc sinh lóp 1, vì nhiều em nói còn ngọng, phát âm chưa chuẩn, hơi thở ngắn.Tôi đã phải tăng nhiều thời gian hơn và chia nhỏ câu nhạc ra để giúp các emthực hiện được yêu cầu cần đạt của bài

Hiện nay chủ trương của ngành giáo dục là giảm tải nhiều nội dungtrong sách giáo khoa nhưng trong thực tế việc thực hiện chủ trương này vẫncòn hạn chế Công tác hành chính, sổ sách của cán bộ quản lý và giáo viênvẫn còn rất nhiều Tôi đã tham mưu và đề nghị với lãnh đạo nhà trườngchuyển sang quản lý bằng số hóa một số sổ sách trùng lặp, khi cần số liệu in

ra là được ngay

* Về KHBH

Nội dung bài soạn dài và nhiều, giáo viên rất lo lắng vì cho đến hiện

tại "quyền tự chủ cho giáo viên sắp xếp lại nội dung, xây dựng kế hoạch giảng dạy phù hợp với đối tượng học sinh" chỉ dừng lại ở mức bố trí tiết học

thế nào, kết hợp hay chia tách nội dung của sách giáo khoa ra làm sao? màkhông phải là định hướng nội dung và tự do chọn lựa chương trình Đồ dùngdạy học của giáo viên và đồ dùng học tập của học sinh ở chương trình mớichưa được trang bị đầy đủ Trong các hội nghị hoặc các buổi sinh hoạtchuyên môn tôi đã mạnh dạn đề xuất để giáo viên được chuẩn bị kế hoạch bàidạy sao cho ngắn gọn, xúc tích, đủ ý miễn là học sinh đến được đich cuốicùng là đạt yêu cầu của bài học một cách tốt nhất theo đúng năng lực của các

em và có nhiều tiến bộ trong việc rèn luyện phẩm chất

Nhằm giúp các đồng nghiệp dễ dàng hơn trong việc chuẩn bị kế hoạchbài dạy cũng như trao đổi chuyên môn thường xuyên, tôi đã tạo nhóm Zalo

để các bạn cùng nhau thảo luận, thống nhất chuyên môn, trao đổi, chia sẻkinh nghiệm trong giảng dạy và đánh giá học sinh Tôi đã sưu tầm bộ fontchữ viết nhạc chia sẻ với đồng nghiệp và hướng dẫn các bạn sử dụng bộ Fontviết nhạc để thuận tiện hơn khi soạn bài, khi lên kế hoạch bài dạy và lên lớp: