Lênin vị lãnh tụ vĩ đại của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Người kế thừa xuất sắc, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác trong thời đại của mình. Lênin đã phát triển những tư tưởng của C.Mác Ph.Ăngghen và hoàn chỉnh học thuyết về Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân, một học thuyết thống nhất chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn. Học thuyết về đảng kiểu mới là một trong những cống hiến to lớn của Lênin vào kho tàng lý luận, là kim chỉ nam hành động cho đảng kiểu mới của giai cấp công nhân Nga và các Đảng Cộng sản trên toàn thế giới.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
XÂY DỰNG ĐẢNG HIỆN NAY
Họ và tên: Trần Quỳnh Anh
Trang 2NỘI DUNG
Lênin vị lãnh tụ vĩ đại của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế Người
kế thừa xuất sắc, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác trong thời đại của mình Lênin đãphát triển những tư tưởng của C.Mác - Ph.Ăngghen và hoàn chỉnh học thuyết vềĐảng kiểu mới của giai cấp công nhân, một học thuyết thống nhất chặt chẽ giữa lýluận và thực tiễn Học thuyết về đảng kiểu mới là một trong những cống hiến to lớncủa Lênin vào kho tàng lý luận, là kim chỉ nam hành động cho đảng kiểu mới củagiai cấp công nhân Nga và các Đảng Cộng sản trên toàn thế giới
Với trí tuệ thiên tài và cuộc đời hoạt động cách mạng phong phú của mình,ông đã viết nhiều tác phẩm có giá trị về lý luận và thực tiễn, soi sáng con đường cáchmạng cho giai cấp vô sản, thực hiện vai trò sứ mệnh lịch sử của mình Tác phẩm làm
gì ? là một tác phẩm có một ý nghĩa vô cùng to lớn đối với việc thành lập, xây dựng
và củng cố các đảng Mác - Lênin chân chính Trong tác phẩm làm gì ? trên cơ sởđánh bại lý luận cơ hội chủ nghĩa của phái “ kinh tế” ở Nga, một biến dạng của chủnghĩa cơ hội Tây Âu Lênin đã lý giải rất khoa học nguyên lý cơ bản của chủ nghĩaMác: Đảng là sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào công nhân
Trở lại với lịch sử chúng ta thấy rằng, cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX trên thếgiới, chủ nghĩa tư bản phát triển tương đối ổn định, cùng tồn tại hoà bình với giai cấpcông nhân, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân lúc này phát triển cả về bềrộng và có xu hướng thiên về đấu tranh nghị trường, nhiều chính đảng của giai cấpcông nhân được thành lập ở các nước tư bản phát triển như ở Đức, Pháp, Anh Trướctình hình đó, giai cấp tư sản đã lợi dụng hoàn cảnh tìm mọi cách lũng đoạn phongtrào công nhân và làm cho chủ nghĩa cơ hội xuất hiện và phát triển nhanh
Quốc tế II được thành lập ngày 14 tháng 7 năm 1889, ngay từ đầu thành lậptrong nội bộ quốc tế II đã xuất hiện những trào lưu tư tưởng chủ nghĩa cơ hội Mặc
Trang 3dù vậy, trong giai đoạn (1889 - 1895) với uy tín và tài năng trí tuệ của mìnhPh.Ăngghen đã kiên quyết đấu tranh chống lại các xu hướng cải lương, thoả hiệp, cơhội…giữ vững nội bộ Quốc tế II ổn định Nhưng sau khi Ph.Ăngghen mất (1895),bọn chủ nghĩa cơ hội trong Quốc tế II ngóc đầu dậy chống phá chủ nghĩa Mác, lũngđoạn phong trào công nhân, biến các Đảng dân chủ - xã hội Tây Âu thành các đảng
cơ hội, cải lương, làm cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế bị phân hoáthành các trào lưu chính trị, tư tưởng khác nhau
Giai đoạn này ở nước Nga, giai cấp công nhân Nga phát triển nhanh chóngcùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản Mặc dù chế độ tư bản phát triển, chế độnông nô bị bãi bỏ, nhưng công nhân và nông dân Nga vẫn phải sống dưới ách thốngtrị của tàn bạo của chế độ Nga Hoàng Giai cấp công nhân và nông dân không đượchưởng một chút quyền tự do chính trị nào Từ những năm cuối của thế kỷ XIX, ởnước Nga là khâu yếu nhất của chủ nghĩa tư bản, tồn tại nhiều mâu thuẩn gay gắt:mâu thuẩn giữa nhân dân Nga với chế độ quân chế Nga; giai cấp công nhân Nga vớigiai cấp tư sản; dân tộc Nga với sự can thiệp của chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốcbên ngoài Nước Nga trở thành trung tâm cách mạng thế giới, công nhân Nga bắt đầuthức tỉnh, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Ngadiễn ra rất mạnh mẽ, hình thành nhiều cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân, dướinhiều hình thức khác nhau, song đều bị thất bại, vì các cuộc đấu tranh đó đều mangtính tự phát, chưa được tổ chức và chưa có lý luận tiên phong dẫn đường
Sự phát triển của phong trào công nhân Nga, đòi hỏi khách quan phải có đảngcách mạng lãnh đạo Thời điểm này, ở Nga các tổ chức mácxít đầu tiên được thànhlập Năm 1875 “Hội liên hiệp công nhân miền Nam Nga” được thành lập ở Ôđétxa;năm 1878 “Hội liên hiệp công nhân miền Bắc Nga” thành lập ở Pêtécbua, nhưng hai
tổ chức đầu tiên này của giai cấp công nhân đều bị Nga Hoàng thẳng tay đàn áp vàlàm tan rã Mặc dù vậy, nhưng phong trào công nhân nước Nga vẫn phát triển không
Trang 4ngừng, các cuộc bãi công ngày càng tăng lên Trong 5 năm ( 1881 - 1886 ) có tới 48cuộc bãi công, số công nhân tham gia lên tới 8 vạn người.
Năm 1883 “Nhóm giải phóng lao động” được thành lập ở Giơnevơ (Thuỵ sỹ)
do Plêkhanốp lãnh đạo Nhóm này đã cố gắng bằng nhiều hình thức để truyền bá chủnghĩa Mác vào nước Nga, nhưng lại bị phái “dân túy” cản trở Phái “dân tuý” chorằng đưa chủ nghĩa Mác vào Nga là phá sản nước Nga Theo họ, sự nghiệp cáchmạng nước Nga chính là giai cấp nông dân lãnh đạo Thực chất phái “dân tuý” mưutoan làm lạc hướng cuộc đấu tranh của quần chúng lao động chống lại giai cấp ápbức, bóc lột, làm cho giai cấp công nhân không nhận thức được vai trò, sứ mệnh củamình, đồng thời kìm hãm và cản việc thành lập một chính đảng độc lập của giai cấpcông nhân trên đất nước Nga Với mục đích truyền bá chủ nghĩa Mác vào nước Ngacủa “Nhóm giải phóng lao động” đã dáng một đòn mạnh mẽ vào phái “dân tuý” đểdọn đường cho chủ nghĩa Mác xâm nhập vào giai cấp công nhân Nga
Vấn đề lịch sử đặt ra là muốn truyền bá chủ nghĩa Mác vào nước Nga thì phảiđấu tranh chống chủ nghĩa “dân túy” Nhóm “Giải phóng lao động” đã tích cực đấutranh chống phái “dân tuý” nhưng không đánh bại được tư tưởng của phái “dân túy”,
vì họ đã phạm phải những sai lầm nghiêm trọng, ngay trong bản cương lĩnh đầu tiêncủa họ, họ không đả động gì đến vai trò của giai cấp nông dân trong cách mạng, màlại cho rằng giai cấp tư sản tự do Nga là một lực lượng cách mạng, có thể ủng hộcách mạng mặc dù sự ủng hộ không vững chắc, hơn thế nữa họ cũng như các tổ chứcmácxít khác chưa hề liên hệ với phong trào công nhân Cho nên, họ chỉ thành lậpđược Đảng dân chủ - xã hội Nga trên lý thuyết, chưa kết hợp chủ nghĩa xã hội khoahọc với phong trào công nhân mà chỉ thuần tuý truyền bá tư tưởng Mác vào Nga
Phong trào công nhân tự phát ngày càng phát triển mạnh ở Nga, đồng thờicũng đặt ra yêu cầu phải kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào côngnhân Năm 1895, lần đầu tiên ở Nga, Lênin đã thống nhất 20 tổ chức mácxít ởPêtécbua lập ra “Hội liên hiệp chiến đấu giải phóng giai cấp công nhân” Tổ chức đó
Trang 5là mầm mống mang phôi thai tổ chức chính trị đảng Mácxít, tiền thân của một đảngcách mạng dựa vào phong trào công nhân Nhưng tồn tại không bao lâu, Hội bị chínhquyền Nga Sa Hoàng khủng bố Lênin và các bạn chiến đấu của Người bị bắt đi đày
ở Xibêri
Sau thời kỳ này chủ nghĩa cơ hội ảnh hưởng mạnh tới nước Nga, những nhómcòn lại cùng với những thành viên ở Pêtécpua vẫn phát triển, nhưng tư tưởng của cácnhóm mácxít này chịu sự chi phối của hai luồng tư tưởng đó là: chủ nghĩa Mác vàchủ nghĩa cơ hội Ban lãnh đạo mới do Máctốp đứng đầu đã theo đuổi một đường lốichính trị sai lầm, cải lương cơ hội chủ nghĩa - đó là phái “kinh tế”
Năm 1898, một nhóm mácxít đã họp ở Minxcơ tiến hành Đại hội lần thứ nhất,tuyên bố thành lập Đảng công nhân dân chủ - xã hội Nga, gọi là Đại hội I Đại hộibầu được Ban chấp hành, nhưng Đại hội chưa thông qua được Cương lĩnh và Điều lệ,Đại hội vừa kết thúc thì Ban chấp hành Trung ương mới bầu ra đều bị bắt Sau Đạihội, thời kỳ (1889 - 1903) đảng bước vào giai đoạn khủng hoảng, phân tán về tưtưởng, tan rã về tổ chức, do đó việc thành lập một đảng tập trung thống nhất gặp rấtnhiều khó khăn Lúc này phong trào công nhân Nga phát triển rất mạnh mẽ đòi hỏicần có một chính đảng cách mạng lãnh đạo, trong lúc đó phần đông các tổ chứcmácxít địa phương quen làm theo lối thủ công nghiệp, cục bộ không có tính chất toànquốc Trong đảng thời kỳ này xuất hiện phái kinh tế, mà phái này đang nắm số đôngtrong các nhóm và nắm cơ quan ngôn luận: Báo tư tưởng công nhân trong nước vàbáo sự nghiệp công nhân ở nước ngoài Phái kinh tế chính là sản phẩm sự biến tướngchủ nghĩa cơ hội trong lòng nước Nga Chúng đã lợi dụng cơ quan ngôn luận để làmphân tán tư tưởng cônh nhân, phủ nhận xuyên tạc chủ nghĩa Mác, sùng bái phongtrào tư phát của công nhân Đứng trước tình hình đó, vấn đề đặt ra là phải đập tan chủnghĩa cơ hội, luận diệu của phái kinh tế thành lập tổ chức Mác xít thật sự
Lênin cho rằng, muốn thành lập một chính đảng cách mạng tập trung thốngnhất, trước hết, phải đánh bại các quan điểm tư tưởng cơ hội của phái “kinh tế” biểu
Trang 6hiện chủ nghĩa cơ hội của Bécstanh ở Nga Từ thực tế đó, Lênin đã tập hợp các bàiviết trong báo “Tia lửa” với nhan đề “Bắt đầu từ đâu” thành tác phẩm “Làm gì?” Tácphẩm được Lênin viết vào tháng 5 năm 1901 và xuất bản tháng 2 năm 1902.
Tác phẩm bao gồm: Lời tựa, 5 chương, phần kết luận và phụ lục
Nội dung của tác phẩm trình bày và giải quyết nhiều vấn đề có ý nghĩa đối vớiviệc thành lập Đảng và công tác xây dựng Đảng Trong phạm vi bài thu hoạch đi sâulàm rõ tư tưởng của Lênin về đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội, trên cơ sở đó vậndụng vào thực tiễn xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
Chúng ta thấy rằng ở những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, xu hướng
cơ hội chủ nghĩa phát triển mạnh trong phong trào công nhân, đó cũng là một biểuhiện phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp; giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản Xuhướng ấy phát triển đặc biệt nhanh chóng trong những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế
kỷ XX, khi mà chủ nghĩa tư bản biến thành chủ nghĩa đế quốc
Trước đây, khi sự ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác đối với phong trào công nhânchưa rộng lớn, thì chủ nghĩa cơ hội đứng ngoài hàng ngũ của những người mácxít đểchống lại chủ nghĩa Mác Nhưng đến lúc chủ nghĩa Mác đã trở thành một trào lưu tưtưởng tiến bộ nhất, được loài người thừa nhận và ảnh hưởng rộng lớn, sâu sắc trongphong trào công nhân, buộc kẻ thù của chủ nghĩa Mác phải thay đổi hình thức chốnglại chủ nghĩa Mác, chúng đội lốt những người mácxít để chống lại chủ nghĩa Mác
Trước những thắng lợi của chủ nghĩa Mác, khuynh hướng cơ hội chủ nghĩaxuất hiện ngay trong hàng ngũ những người mácxít Bọn cơ hội chgủ nghĩa lúc nàykhông dám công khai phủ nhận chủ nghĩa Mác, nhưng chúng lại tiến hành xuyên tạcchủ nghĩa Mác, giữ hình thức, vứt bỏ nội dung, linh hồn của chủ nghĩa Mác, nhằmphục vụ cho lợi ích của giai cấp tư sản
Cuộc đấu tranh giữa khuynh hướng mácxít chân chính và cơ hội chủ nghĩatrong phong trào xã hội dân chủ quốc tế được Lênin mô tả: “có lúc bừng lên sáng rực
Trang 7như một ngọn lửa chói loà, có lúc lại dịu xuống âm ỉ dưới đống tro tàn của nghị quyếtngừng chiến trang nghiêm” 1
Năm 1895, bọn cơ hội Látxan và những đại biểu của những trào lưu thù địchvới chủ nghĩa Mác trong phong trào Dân chủ - xã hội Đức và Quốc tế II đã nấp dướichiêu bài “tự do phê bình” đã tự do phê bình chủ nghĩa Mác, cho chủ nghĩa Mác là
“giáo điều”, “cũ kỹ” cần phải xét lại chủ nghĩa Mác Sau khi Ăngghen mất (1895),Bécstanh là lãnh tụ Quốc tế II, đồng thời là lãnh tụ của chủ nghĩa cơ hội đã xuyên tạc
và phủ nhận toàn diện chủ nghĩa Mác, biến các Đảng dân chủ - xã hội Tây Âu thànhcác Đảng cơ hội cải lương, phủ nhận cơ sở khoa học của chủ nghĩa xã hội khoa học,phủ nhận tính tất yếu khách quan của chủ nghĩa xã hội trong tiến trình lịch sử, phủnhận tình trạng bần cùng hoá của giai cấp công nhân, phủ nhận học thuyết Mác vềđấu tranh giai cấp, về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, về chuyên chính vôsản và về cách mạng bạo lực Toàn bộ những tư tưởng cốt lõi của chủ nghĩa Mác đều
bị xuyên tạc Phái “kinh tế” ở Nga thực chất là sự biến tướng của chủ nghĩa cơ hộiquốc tế, đã núp dưới chiêu bài “tự do phê bình” để chống chủ nghĩa Mác, thay nhữngnguyên lý đó bằng lý luận tư sản về điều hòa mâu thuẫn giai cấp, về sự hợp tác giaicấp, thứ lý luận mà những người mácxít chân chính không chấp nhân được.Bécstanh lý luận rằng, dưới chế độ tư bản, giai cấp công nhân không bị bần cùng hóa
mà còn thường xuyên được cải thiện điều kiện hoạt động với giai cấp tư sản tự do,nhờ đó mà thu được những thắng lợi trong các cuộc tuyển cử và hoạt động nghịtrường
Với tư duy lý luận sắc bén của mình, Lênin đã vạch rõ quan điểm của chủnghĩa cơ hội, xét lại của Bécstanh là: “ông ta phủ nhận khả năng đem lại cho chủnghĩa cơ hội một cơ sở khoa học và khả năng chứng minh theo quan điểm duy vậtlịch sử, rằng chủ nghĩa xã hội là tất yếu không thể tránh khỏi, ông ta phủ nhận tìnhtrạng bần cùng hóa ngày càng tăng, phủ nhận sự vô sản hóa và tình trạng những mâuthuẫn tư bản chủ nghĩa ngày càng trầm trọng; ông ta tuyên bố rằng, ngay cả quan
1 VI.Lênin: to n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, Mátxccơva, năm 1978, tập 6, trang 8
Trang 8niệm về mục đích cuối cùng cũng không vững chắc gì và kiên quyết bác bỏ chuyênchính vô sản, ông ta phủ nhận sự đối lập về nguyên tắc giữa chủ nghĩa tự do và chủnghĩa xã hội, phủ nhận đấu tranh giai cấp; cho rằng, không thể áp dụng được lý luận
đó vào một xã hội thực sự dân chủ được quản lý theo ý chí của đa số vv ”2
Qua đó, Lênin khẳng định rằng, “tự do phê bình” xét về bản chất là khuynhhướng phê bình theo lối tư sản tất cả những tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa Mác, đòithay thế chủ nghĩa Mác, chỉ lấy ở chủ nghĩa Mác những điều gì mà giai cấp tư sản cóthể chấp nhận được, Lênin chỉ rõ: “ tự do phê bình là thứ tự do của khuynh hướng
cơ hội chủ nghĩa trong Đảng dân chủ - xã hội, là tự do biến Đảng dân chủ - xã hộithành một Đảng dân chủ cải lương, là tự do đưa những tư tưởng tư sản và nhữngthành phần tư sản vào trong chủ nghĩa xã hội”3, đó chính là bản chất của “tự do phêbình”
Từ đó Lênin chỉ ra bản chất của chủ nghĩa cơ hội: Về bản chất chủ nghĩa cơhội là kẻ khoác áo chủ nghĩa Mác, là người bạn đồng hành của chủ nghĩa xét lại,chúng giả danh là những người mácxít để chống lại chủ nghĩa Mác và làm tay sai chochủ nghĩa tư bản, chúng không công khai phủ nhận chủ nghĩa Mác, nhưng chúngxuyên tạc, hoài nghi chủ nghĩa Mác, chúng chỉ giữ lại hình thức, mà tước bỏ nộidung, giữ lại thể xác mà tước bỏ linh hồn của chủ nghĩa Mác; Về mục đích, về nhiệm
vụ chính trị của giai cấp công nhân và cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chốnglại giai cấp tư sản, theo quan điểm của chúng là thỏa hiệp, cải lương Có nghĩa là,chúng chống lại cách mạng vô sản và chuyên chính vô sản Như vậy, về bản chất chủnghĩa cơ hội và chủ nghĩa xét lại là một Chúng có mối quan hệ chặt chẽ, tác động vàchuyển hóa lẫn nhau, chúng đều phủ nhận những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩaMác, danh giới giữa chúng là không phân biệt, chúng luôn ẩn mình, luồn lách để pháhoại Đảng, phá hoại phong trào cộng sản và phong trào công nhân, sợ công bố công
2 Lênin To n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, M, 1978, tập 6, tr 89.
3 Lênin To n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, M, 1978, tập 6, tr 11.
Trang 9khai phê bình: “luồn lạch như con rắn nước” Đặc điểm về nguyên tắc lý luận chúngtầm thường hoá chủ nghĩa Mác, thực chất là bất lực đồng loã với chủ nghĩa tư bản
Lênin chỉ rõ, chủ nghĩa cơ hội, xét lại Bécstanh phát triển nhanh chóng vàocuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX không phải là ngẫu nhiên mà có nguồn gốc là dựatrên những điều kiện kinh tế, điều kiện lịch sử và nguồn gốc xã hội của nó
Về nguồn gốc kinh tế: Trong điều kiện xã hội tương đối ổn định, hòa bình, chủnghĩa tư bản phát triển mạnh mẽ về lực lượng sản xuất tạo ra một khối lượng vật chất
vô cùng to lớn, đáp ứng một phần những yêu cầu đấu tranh đòi cải thiện đời sống củangười lao động Nhờ sự phát triển của sản xuất giai cấp tư sản đã thu được lợi nhuậnbéo bở Một phần của lợi nhuận đó được dùng để mua chuộc một bộ phận giai cấpcông nhân áo trắng, cổ cồn lúc đầu là những công nhân tích cực, có tay nghề cao, có
uy tín, tham gia vào quá trình quản lý, điều hành sản xuất Những công nhân này trởthành một bộ phận gián tiếp tham gia vào quá trình sản xuất được và trả lương caohơn những công nhân trực tiếp sản xuất Thông qua đó, giai cấp tư sản đã lôi kéo họ,mua chuộc họ, làm cho họ bị thoái hoá, biến chất trở thành tay sai đắc lực cho chúng.Như vậy, trong cuộc đấu tranh để thoát khỏi cảnh khốn cùng do chủ nghĩa tư bản gây
ra, một bộ phận công nhân thuộc tầng lớp trên đã bị chủ nghĩa tư bản làm cho biến
chất thành những người cơ hội bằng siêu lợi nhuận Bộ phận này chiếm tỷ lệ khá cao
vào đầu thế kỷ XX, như ở Anh có đến 10 -15%
Xét về nguồn gốc lịch sử: Đây là thời kỳ chủ nghĩa tư bản phát triển tương hòabình, ổn định Trong thời kì này (1870 - 1890), giai cấp công nhân đã sáng tạo ra mộthình thức đấu tranh mới - đấu tranh nghị trường, thiên hướng này được nhiều Đảngdân chủ - xã hội áp dụng đã thắng lợi, như ở Pháp, ở Đức, ở Áo, đã có những đạibiểu là của giai cấp công nhân tham gia Nghị viện tư sản Những đại biểu này cótrách nhiệm thông qua hoạt động của Nghị viện để đấu tranh đòi quyền lợi cho giaicấp công nhân, để giáo dục và giác ngộ quần chúng, đấu tranh để xóa bỏ các tổ chứcphản động do giai cấp tư sản lập ra Nhưng trong điều kiện đó, những đại biểu của
Trang 10giai cấp công nhân đã bị giai cấp tư sản lôi kéo mua chuộc hoặc vì quyền lợi cá nhân
đã ngã theo chúng Mặt khác, do hình thức đấu tranh nghị trường, đấu tranh câu lạc
bộ cùng với sự lỏng lẻo về tổ chức của các Đảng công nhân và các Đảng dân chủ
-xã hội, với thành phần rộng mở của công đoàn đã tạo thuận lợi cho giai cấp tư sản lenlỏi, cài cắm người của chúng vào trong phong trào công nhân và vào Đảng dân chủ -
xã hội, để lũng đoạn ngay trong nội bộ Đảng và phong trào công nhân
Về nguồn gốc xã hội: Vào những năm cuối thế kỷ XIX, lúc này chủ nghĩaMác đã thắng lợi tuyệt đối với tất cả các hệ tư tưởng khác của phong trào công nhân.Chủ nghĩa Mác ra đời trở thành một hiện tượng mới lạ trong đời sống chính trị xã hội
ở các nước Châu Âu, là luồng tư tưởng mới, vấn đề rất nhạy cảm có sức hấp dẫn vớithanh niên, trí thức Điều đó, đã thu hút sự chú ý của các tầng lớp thanh niên, trí thứctiểu tư sản gia nhập Đảng, nhưng họ lại chưa được nghiên cứu kỹ chủ nghĩa Mác,chưa hiểu đúng chủ nghĩa Mác mà chỉ biết chủ nghĩa Mác qua từng bài viết vụn vặtđược trình bày trong các sách báo hợp pháp Họ vào Đảng một cách tự phát, cảm tínhchứ hoàn toàn chưa được giáo dục, giác ngộ đầy đủ về chủ nghĩa Mác, mà họ chỉ lànhững người tự nguyện đứng trong hàng ngũ của Đảng để hy sinh phấn đấu cho mụctiêu, lý tưởng đó Họ đã đem vào Đảng tính tự do vô chính phủ, tâm lý do dự, thiếukiên quyết của tư tưởng tiểu tư sản mà họ vẫn chưa được gột rửa Vì vậy, những khiphong trào gặp khó khăn, gian khổ, cũng như khi bị giai cấp tư sản và các thế lực thùđịch thường xuyên tiến hành tuyên truyền, giáo dục chống lại trào lưu tư tưởng củachủ nghĩa Mác, đã làm cho một bộ phận trong giới trẻ trí thức tiểu tư sản bị ảnhhưởng Làm cho họ hoài nghi, dao động, mất lòng tin, từ giã lập trường giai cấp côngnhân và đi đến thỏa hiệp với giai cấp tư sản Điều này được Lênin chỉ ra rất rõ: “việctầng lớp “các viện sĩ” tham gia đông đảo vào phong trào xã hội chủ nghĩa trong mấynăm gần đây đã đảm bảo cho chủ nghĩa Bécstanh được phổ biến nhanh chóng”4
Lênin chỉ ra rằng, về hình thức chủ nghĩa cơ hội quốc tế được biểu hiện dướinhiều mầu sắc, nhiều dạng khác nhau theo những điều kiện chính trị và đặc điểm của
4 Lênin To n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, M, 1978, tập 6, 13.
Trang 11từng quốc gia, dân tộc, nhưng về bản chất, về nội dung thì chúng giống hệt nhau.Phái “kinh tế” chỉ là sự biến tướng của chủ nghĩa cơ hội xét lại quốc tế, là bọn đồ đệcủa Bécstanh ở Nga chứ không phải là trào lưu tư tưởng mới mẻ Về bản chất nó hiệnnguyên hình là chủ nghĩa cơ hội, xét lại, nó là mối nguy cơ đặc biệt đối với cáchmạng Nga Chủ nghĩa cơ hội ở Nga về mặt hình thức nó biểu hiện dưới dạng chủnghĩa kinh tế Nội dung và bản chất của nó hiện nguyên hình là chủ nghĩa xét lạiBécstanh Thủ đoạn của nó là “tự do phê bình”.
Về nguyên tắc và hình thức biểu hiện là: mập mờ, không định hình rõ ràng, cụthể, khó hiểu, không dứt khoát, và được biểu hiện dưới nhiều bộ mặt với nhiều hìnhthức khác nhau, nên chủ nghĩa cơ hội nói chung và phái “kinh tế” ở Nga nói riêng rất
sợ công bố, công khai và rất sợ phê bình Họ sợ công bố ngay cả cương lĩnh, cảnhững điều mà họ nghĩ ra, viết ra và những gì họ làm, Lênin viết: tác giả những dòng
này, Người đã góp phần vào việc phơi bày ra ánh sáng cái “cương lĩnh mới đó”, đã
có dịp nghe thấy lời phàn nàn và trách móc rằng, bản tóm tắt những quan điểm củanhững diễn giả, do họ phác ra, đã bị đem ra phổ biến bằng nhiều bản sao thậm trí lại
bị công bố trên báo chí cùng lời phản đối, sở dĩ chúng tôi nhắc đến tình hình đó,chính vì nó vạch rõ một đặc điểm rất kỳ lạ của “chủ nghĩa kinh tế” ở nước ta là sợcông bố đó đúng là một đặc điểm “chủ nghĩa kinh tế” nói chung chứ không phảitừng đặc điểm riêng của từng tác giả , đặc điểm ấy biểu hiện trong cả hai tờ báo:
“Tư tưởng công nhân” ở trong nước và “Sự nghiệp công nhân” ở nước ngoài Tómlại đặc điểm về nguyên tắc lý luận chúng tầm thường hoá chủ nghĩa Mác, thực chất làbất lực và đồng loã với tư tưởng của chủ nghĩa tư bản
Xét về quan điểm, lập trường chính trị: “chủ nghĩa kinh tế” chủ trương thu hẹp
và hạ thấp nhiệm vụ đấu tranh chính trị của phong trào công nhân dừng ở “chủ nghĩacông liên”, tức là thừa nhận sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản Mục tiêu của họ xa rờimục đích cuối cùng của giai cấp công nhân đã được C.Mác - Ph.Ăngghen xác địnhtrong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” Họ muốn cuộc đấu tranh của giai cấp công
Trang 12nhân tập trung vào tổ chức kinh tế, tố cáo tình trạng bất công về đời sống khổ cực củacông nhân ở trong phạm vi từng công xưởng, từng nhà máy, từng ngành nghề nhấtđịnh, với mục đích là đòi quyền lợi kinh tế như tăng lương, việc làm, bảo hộ laođộng, giải quyết những vấn đề dân sinh, dân chủ, chứ không đặt ra vấn đề lật đổchính quyền Những quan điểm đó của phái “kinh tế” dẫn đến thủ tiêu vai trò của tính
tự giác; thủ tiêu vai trò lãnh đạo của Đảng với phong trào công nhân; đánh lạc hướnggiai cấp công nhân khỏi con đường đấu tranh chính trị Lênin đã phê phán nhữngquan điểm cơ hội chủ nghĩa đó và gọi bọn họ là “bọn Bécstanh cải trang” Lênin chỉrõ: “đại đa số những người dân chủ xã hội Nga, trong thời gian vừa qua, gần nhưhoàn toàn bị thu hút vào tổ chức những sự tố cáo ấy về các công xưởng người taquên rằng thực ra hoạt động ấy, tự bản thân nó, chưa phải là dân chủ xã hội, mà chỉ làcông liên chủ nghĩa mà thôi”5 Kết quả của việc đấu tranh kinh tế đó chỉ đạt đến “dạycho người bán sức lao động biết bán “thứ hàng hóa” ấy một cách có lợi hơn và biếtđấu tranh chống người mua trên lĩnh vực giao dịch thuần túy có tính chất mua bán”6
Rõ ràng phái “kinh tế” hạ thấp vai trò đấu tranh chính trị của giai cấp côngnhân và cho rằng, đó chỉ là một hình thức của đấu tranh kinh tế, đi sâu vào đấu tranhkinh tế mà thôi và coi đấu tranh kinh tế là phương sách duy nhất có thể “áp dụng rộngrãi nhất” và chính điều này đã làm thu hẹp một cách tai hại đấu tranh chính trị
Theo Lênin, đối với những người dân chủ - xã hội chân chính phải tích cựcgiáo dục lý luận chủ nghĩa Mác cho giai cấp công nhân, để nâng cao ý thức giác ngộchính trị, tổ chức họ đấu tranh trên tất cả các lĩnh vực của đời sống chính trị - xã hội,coi đấu tranh kinh tế là để phục vụ cho mục đích chính trị, nhằm lật đổ sự thống trịcủa giai cấp tư sản, thiết lập quyền lực chính trị của giai cấp công nhân Qua phântích Lênin cho rằng: “Đảng dân chủ - xã hội đặt cuộc đấu tranh đòi những cải cách,coi đó là các bộ phận của toàn bộ - phụ thuộc vào cuộc đấu tranh cách mạng cho tự
do vì chủ nghĩa xã hội”7 và mục đích cuối cùng của giai cấp công nhân và nhân dân
5 Lênin To n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, M, 1978, tập 6, tr 17.
6 Lênin To n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, M, 1978, tập 6, 71.
7 Lênin To n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, M, 1978, tập 6, , tr 79.