(Luận văn thạc sĩ) ĐỊNH tội DANH tội lạm DỤNG tín NHIỆM CHIẾM đoạt tài sản từ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ hồ CHÍ MINH

Như vậy, có thể kếthợp các nội dung trên và quy định tại Điều 142 BLHS 2015 để nêu ra khái niệm đối với Tội phạm hiếp dâm người dưới 16 tuổi như sau: “Tội phạm đối với Tội hiếp dâm người

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, chưa được công

bố trong bất cứ công trình nghiên cứu khác

Tác giả

Võ Anh Thảo

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA

PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI HIẾP DÂM NGƯỜI DƯỚI 16

TUỔI 7

1.1 Khái niệm, đặc điểm của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi 71.2 Các dấu hiệu pháp lý của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi 91.3 Phân biệt Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với một số tội

phạm khác mà nạn nhân là người dưới 16 tuổi 28

Chương 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ

TỘI HIẾP DÂM NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI TẠI TỈNH SÓC TRĂNG

VÀ KIẾN NGHỊ 42

2.1 Tổng quan áp dụng pháp luật hình sự về Tội hiếp dâm người

dưới 16 tuổi tại tỉnh Sóc Trăng 422.2 Kiến nghị các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình

sự về Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi 64

KẾT LUẬN 78

TÀI LIỆU THAM KHẢO 80

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI HIẾP DÂM NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI

1.1 Khái niệm, đặc điểm của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Khái niệm Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Trẻ em theo quy định của pháp luật Việt Nam là đối tượng được bảo vệđặc biệt Do đó, hành vi xâm phạm đến trẻ em được Pháp luật hình sự ViệtNam bảo vệ đối với những hành vi xâm hại đến trẻ em

Để tìm hiểu về khái niệm của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi trước hếtchúng ta phải hiểu Tội phạm là gì ? Từ đó đưa ra được khái niệm của tội hiếpdâm người dưới 16 tuổi Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quyđịnh trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủtuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện, có lỗi và xâm phạm quyền, lợi íchhợp pháp của công dân mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hìnhsự;

Một số khái niệm khác về Tội hiếp dâm mà ta có thể thấy phổ biến như:

Theo Từ điển Tiếng Việt hiếp dâm có nghĩa là dùng sức mạnh bắt ngườikhác phái để thực hiện hành vi dâm dục [45]

Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam thì hành vi hiếp

dâm được hiểu là “Dùng sức mạnh cưỡng bức người khác để thoả mãn nhu cầu tình dục của mình” Như vậy, theo như quan điểm của trong Từ điểm

Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam thì hiếp dâm là hành vi dùng sứcmạnh (dùng vũ lực như đánh, đấm gây thương tích cho bị hại hoặc trói nạnnhân để không thể chống cự được) hoặc đe dọa (đe dọa giết, đe dọa đánh hoặclàm một việc gì đó ảnh hưởng nghiêm trọng đến nạn nhân) để nhằm thỏa mãntình dục một cách trái pháp luật [46] Theo Điều 141 BLHS 2015 quy định về

tội hiếp dâm như sau: Hiếp dâm là hành vi “dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực

hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác để giao cấu trái với ý muốn của nạn nhân”.

Theo quan điểm tác giả là: Hiếp dâm là hành vi dùng vũ lực, đe doạ dùng

vũ lực xâm hại về tình dục trái ý muốn đối với người khác.

Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là

trường hợp đặc biệt của Tội hiếp dâm (theo Bộ luật Hình sự năm 1999 còn cótên gọi là Tội hiếp dâm trẻ em quy định tại Điều 112) thuộc nhóm các tội xâmphạm đến danh dự, nhân phẩm của người dưới 16 tuổi Như vậy, có thể kếthợp các nội dung trên và quy định tại Điều 142 BLHS 2015 để nêu ra khái

niệm đối với Tội phạm hiếp dâm người dưới 16 tuổi như sau: “Tội phạm đối với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự cố

ý thực hiện bằng cách thức dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác để giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ;giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi (không phân biệt có trái ý muốn của nạn

nhân hay không)”.

Đặc điểm của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Để có cái nhìn rõ hơn về khái niệm của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổithì cần phân tích đặc điểm của Tội phạm này Cụ thể như sau:

Tội phạm này thuộc nhóm tội xâm phạm danh dự, nhân phẩm của ngườidưới 16 tuổi được quy định trong pháp luật hình sự Việt Nam, thể hiện tạiChương XIV Điều 142 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).Hành vi thể hiện dưới dạng hành động cụ thể

Người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan

hệ tình dục khác trái ý muốn đối với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi vàthực hiện hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác đối

với người dưới 13 tuổi, người phạm tội đều thực hiện hành vi với lỗi cố ý.Người phạm tội thực hiện hành vi trái pháp luật hình sự như sử dụng vũlực, đe doạ sử dụng vũ lực hoặc bằng các thủ đoạn khác thực hiện hành vigiao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái ý muốn nhằm thỏamãn những ham muốn tình dục, dục vọng thấp hèn của người phạm tội đốivới người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi hoặc dưới 13 tuổi (dù nạn nhân cóđồng ý hay không đồng).

Người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan

hệ tình dục khác trái ý muốn đối với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổihoặc dưới 13 tuổi (dù nạn nhân có đồng ý hay không đồng ý) phải chịu chếtài của pháp luật hình sự và gánh chịu hậu quả pháp lý mà pháp luật hình sựquy đinh

1.2 Các dấu hiệu pháp lý của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

1.2.1 Dấu hiệu định tội của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Theo khoa học hình sự Việt Nam, về cấu trúc của loại Tội hiếp dâm người

dưới 16 tuổi thì tội phạm này được hợp thành bởi bốn yếu tố: khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan Bốn yếu tố này hợp thành cấu thành tội phạm Cấu thành tội phạm là tổng hợp các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của một

tội phạm cụ thể Các dấu hiệu đấy phải phản ánh đúng bản chất của tội phạm

cụ thể, phải có tác dụng phân biệt tội phạm này với tội phạm khác Tội hiếpdâm người dưới 16 tuổi cũng được cấu thành bởi bốn yếu tố cấu thành tộiphạm đó là: khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan Có thể nóikhách thể của tội phạm có vai trò rất lớn trong quá trình định tội danh, việcxác định đúng khách thể (khách thể chung, khách thể loại, khách thể trực tiếp)giúp làm sáng tỏ một trong số những tiêu chuẩn trong quá trình định tội danh.Nghiên cứu bốn yếu tố cấu thành tội phạm của Tội hiếp dâm người dưới

16 tuổi giúp làm rõ đặc điểm pháp lý của tội phạm, có tác dụng định tội chotội phạm xảy ra, đồng thời để phân biệt giữa tội phạm này với tội phạm khác

Khách thể của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi:

Khách thể trực tiếp của tội phạm là quyền bất khả xâm phạm về tình dục,danh dự, nhân phẩm là sự phát triển lành mạnh về cả thể chất lẫn tinh thần củangười dưới 16 tuổi Ngoài ra hành vi Hiếp dâm người dưới 16 tuổi còn xâmphạm đến sự phát triển bình thường về tâm sinh lý của người dưới 16 tuổi,gián tiếp làm suy đồi đạo đức xã hội gây nên sự bất bình trong nhân dân.Hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi còn có thể gây ra những tổn thương vềsức khỏe, có thể nguy hiểm đến cả tính mạng của nạn nhân

Như vậy, khách thể của tội phạm là các quan hệ xã hội bị hành vi phạmtội tác động đến gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội

đã được pháp luật hình sự bảo vệ, khách thể là một yếu tố cấu thành tội phạm

mà thiếu nó thì không phải là tội phạm Đối tượng tác động đối với Tội hiếpdâm người dưới 16 tuổi có đặc điểm bắt buộc về độ tuổi

Đối tượng tác động đối với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Nạn nhântrong trường hợp này là người dưới 16 tuổi (nó phù hợp với sự phát triển vềtâm lý do bị xâm phạm ở độ tuổi này nạn nhân khó tự vệ được và dễ bị dụ dỗ,mua chuộc), trong độ tuổi dưới 16 tuổi nên có một vài dấu hiệu thuộc về phíanạn nhân không giống với trường hợp hiếp dâm mà nạn nhân không phải làdưới 16 tuổi như : Đối với nạn nhân từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì phảixác định việc giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ýmuốn của nạn nhân, còn đối với nạn nhân dưới 13 tuổi thì dù nạn nhân cóđồng ý hay không đồng ý giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dụckhác thì người phạm tội vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội hiếp dâmngười dưới 16 tuổi Việc nhà làm luật quy định nạn nhân dưới 13 tuổi dù cóđồng ý để người phạm tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dụckhác thì hành vi này vẫn bị coi là phạm Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi xuấtphát từ luận điểm: ở độ tuổi dưới 13 trẻ em còn hết sức non nớt, yếu ớt, chưa

có khả năng biểu lộ ý chí đúng đắn, dễ bị người khác lôi kéo, rủ rê, mua

chuộc, khó có thể tự vệ được, không thể chống cự, tự vệ lại hành vi xâm hại,

độ tuổi của nạn nhân là đặc điểm có ảnh hưởng quan trọng đến tính nguyhiểm của tội phạm, nên cần được bảo vệ một cách đặc biệt nhằm bảo đảm sựphát triển bình thường, lành mạnh của các em mà cần phải trừng trị thậtnghiêm khắc đối với hành vi xâm phạm tình dục đối với trẻ em

Đối tượng tác động là một trong những dấu hiệu được mô tả trong cấuthành tội phạm tại Điều 142 BLHS 2015 về Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi,

nó có ý nghĩa trong việc phân biệt Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với các tộidanh về tình dục khác cũng như xác định khung hình phạt và quyết định mứchình phạt

Như đã nêu ở trên, thì độ tuổi của nạn nhân là dấu hiệu bắt buộc trong cấuthành tội phạm của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, thể hiện nay trong têncủa tội danh, cơ quan tiến hành tố tụng buộc phải xác định tuổi của nạn nhântrên cơ sở các loại giấy tờ nhân thân của họ (ví dụ như giấy khai sinh của nạnnhân), nếu trường hợp không có giấy tờ nào (nếu mất giấy khai sinh hoặckhông có giấy khai sinh) thì các cơ quan tiến hành tố tụng phải dùng tất cả cácbiện pháp có thể được để xác định được tuổi thật của nạn nhân, nếu đến cuốicùng vẫn không xác định được tuổi thật của nạn nhân thì phải áp dụng nguyêntắc có lợi cho người phạm tội

Mặt khách quan của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi:

Mặt khách quan của tội phạm là mặt bên ngoài của tội phạm, bất kỳ tộiphạm nào cũng được thể hiện ra bên ngoài, phản ánh trong thế giới kháchquan, có thể hiểu bao gồm những biểu hiện của tội phạm diễn ra trong thực tạihoặc tồn tại bên ngoài thế giới khách quan, thì mặt khách quan của tội phạmbao gồm những dấu hiệu: Hành vi nguy hiểm cho xã hội, hậu quả do hành vi

đó gây ra, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội và hậuquả tác hại, các điều kiện chi phối hành vi và hậu quả của hành vi và các dấuhiệu khách quan khác như thời gian, địa điểm, phương pháp thực hiện phạm

tội, công cụ thực hiện phạm tội, phương tiện phạm tội (các dấu hiệu nàykhông bắt buộc).

Do đó, hành vi khách quan của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi chia làmhai loại:

Loại thứ nhất, đối với đối tượng từ 13 tuổi đến chưa đủ 16 tuổi Trườnghợp này người phạm tội thực hiện hành vi dùng vũ lực (vật lộn, giữ chân tay,bịt miệng, bóp cổ, trói …), đe dọa dùng vũ lực ( dùng lời nói hoặc hành động

uy hiếp tinh thần của nạn nhân ) hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệđược của nạn nhân (nạn nhân đang đau ốm, bệnh tật, ngất xỉu, bị tâm thần…)hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác (thìhành vi giống như đối với nạn nhân của Tội hiếp dâm quy định tại Điều 141

Bộ luật Hình sự năm 2015)

Loại thứ hai: Đối với người chưa đủ 13 tuổi thì hành vi hiếp dâm có haitrường hợp Trường hợp thứ nhất người phạm tội có hành vi dùng vũ lực, đedọa dùng vũ lực thủ đoạn khác nhằm giao cấu hoặc quan hệ tình dục khác trái

ý muốn với người chưa đủ 13 tuổi (giống như hành vi với người từ đủ 13 tuổiđến chưa đủ 16 tuổi nêu trên) Trường hợp thứ hai đối với người chưa đủ 13 tuổithì chỉ cần người phạm tội có hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tìnhdục khác (không nhất thiết phải có dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạnkhác) Bởi vì đối tượng nạn nhân là người chưa đủ 13 tuổi là đối tượng còn hết sứcnon nớt, yếu ớt, chưa có khả năng biểu lộ ý chí đúng đắn, chưa phát triển đầy đủ

về nhận thức, dễ bị người khác lôi kéo rủ rê, không có khả năng tự bảo vệ mình,cần được bảo vệ một cách đặc biệt nhằm bảo đảm sự phát triển bình thường, lànhmạnh nên chỉ cần hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khácvới những đối tượng nạn nhân là người chưa đủ 13 tuổi này cũng cấu thành tộiphạm

Như vậy, hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác(như lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân) nhằm để giao

cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái ý muốn đối với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi hay mọi hành vi giao cấu hoặc hành vi quan hệtình dục khác đối với người dưới 13 tuổi là mặt khách quan của Tội hiếp dâmngười dưới 16 tuổi

Trên thực tế, việc xác định có trái ý muốn hay không cần dựa vào thực tếcủa người phạm tội có dùng vũ lực hay thủ đoạn khác hay không, thái độ củanạn nhân trước, trong và sau khi bị giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệtình dục khác, trái ý muốn của nạn nhân được thể hiện ra bên ngoài, có thểnhìn thấy được như các vết thương trên cơ thể, vết cào cấu, tiếng kêu cứu,trầy xước hoặc vết cắn, vùng vẫy nhằm trốn thoát, vết bẩn bùn đất Nhưngcũng có trường hợp nạn nhân sợ hãi, hoặc sức khỏe yếu không có khả năngkháng cự, nên để xác định việc giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tìnhdục khác trái ý muốn của nạn nhân thường căn cứ vào nhiều yếu tố khácnhau: mối quan hệ giữa nạn nhân và người phạm tội, thủ đoạn thực hiện tộiphạm, hoàn cảnh cụ thể xảy ra giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tìnhdục khác, nhân thân của nạn nhân và người phạm tội…v v…cho nên một vàitrường hợp việc chứng minh trạng thái tâm lý trái ý muốn nạn nhân có thể gặptrở ngại, khó khăn Có trường hợp nạn nhân và người phạm tội có quan hệtình cảm với nhau nhưng khi bị người khác phát hiện nạn nhân sợ ảnh hưởngđến bản thân mà khai mình bị hiếp dâm, có trường hợp do gia đình ngườiphạm tội tác động đến gia đình nạn nhân để nạn nhân cho lời khai có lợi chongười phạm tội chuyển từ tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi thành tội Giao cấuvới người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi; có trường hợp tội phạm ẩn diễn ra đã lâunhưng vì thiếu hiểu biết pháp luật hoặc gia đình nạn nhân sợ ảnh hưởng đếndanh dự nhân phẩm của nạn nhân, hoặc bị đe dọa về tinh thần của nạn nhân

mà không tố giác nên khi cơ quan chức năng phát hiện thì đã hết thời hiệutruy cứu trách nhiệm hình sự, có những trường hợp do thiếu hiểu biết phápluật nên bản thân người phạm tội và nạn nhân đều không biết hành vi giao cấu

của cả hai dẫn đến việc người phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự, Vìvậy, các cơ quan tiến hành tố tụng phải đánh giá cẩn trọng, khách quan, phảicăn cứ vào nhiều yếu tố khác nhau nhằm hạn chế việc chủ quan, đánh giáphiến diện, tránh trường hợp xử lý oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

Hành vi trái với ý muốn của nạn nhân có thể hiểu là hành vi mà ngườiphạm tội thực hiện nhưng nạn nhân không đồng ý, nạn nhân chống cự khôngthành nên phó mặc cho người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội hoặc nạnnhân còn quá nhỏ tuổi không có khả năng biểu lộ ý chí của mình đối với hành

vi quan hệ tình dục cố ý của người phạm tội

Như vậy, để thực hiện được mục đích giao cấu hoặc thực hiện các hành viquan hệ tình dục khác trái ý muốn nạn nhân trong Tội hiếp dâm nói chungđược thực hiện thông qua các biểu hiện cụ thể sau:

Hành vi dùng vũ lực thông thường là hành vi làm thế nào để buộc nạnnhân phải để cho người phạm tội thực hiện giao cấu hoặc thực hiện hành viquan hệ tình dục khác Là những hành vi chủ yếu làm tê liệt hoặc vô hiệu hóa

sự kháng cự của nạn nhân để người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu hoặchành vi quan hệ tình dục khác như: vật lộn, giữ chân tay, dùng hung khí dedọa, bịt miệng nạn nhân, dùng dây trói, bóp cổ, đánh đấm vào cơ thể nạnnhân, Thực tế có trường hợp nạn nhân bị người phạm tội dùng vũ lực tớimức làm cho nạn nhân bất tỉnh nhưng chưa chết, sau khi người phạm tội thựchiện xong hành vi đã thỏa mãn được dục vọng thì nạn nhân đã chết thì ngườiphạm tội có thể phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết người, ngoàitội hiếp dâm mà người phạm tội đã thực hiện

Hành vi đe dọa dùng vũ lực: Là hành vi của một người dùng lời nói hoặchành động nhằm uy hiếp về tinh thần nạn nhân, làm cho nạn nhân sợ hãi, têliệt ý chí kháng cự, buộc nạn nhân phải chịu cho người phạm tội giao cấuhoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác mà không kháng cự như: dọagiết chết, dọa gây thiệt hại tính mạng sức khỏe người thân, dọa đánh, dọa

chém, dọa bắn hay các hành vi đe dọa khác Điều luật không quy định đedọa dùng vũ lực ngay tức khắc nên có thể hiểu hành vi đe dọa dùng vũ lực ởđây bao gồm đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc và trường hợp đe dọa dùng vũlực sau đó cách một thời gian, tuy nhiên thông thường đối với Tội hiếp dâmngười dưới 16 tuổi được hiểu là hành vi dùng vũ lực ngay tức khắc, không cókhoản cách về mặt thời gian và sức mạnh của sự đe dọa đã đến mức làm chonạn nhân bị tê liệt hoàn toàn ý chí kháng cự lại với người phạm tội.

Hành vi lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân: là hành vilợi dụng tình trạng sẳn có của nạn nhân khi nạn nhân bị đau ốm, bệnh tật, hayngất xỉu, say rượu,….với tình trạng này thì nạn nhân không thể kháng cựđược nếu như bị người khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dụckhác Tình trạng không thể chống cự được là ngẫu nhiên, sẳn có từ chính nạnnhân chứ không phải do người phạm tội thực hiện hay tạo ra tình trạng khôngthể chống cự được như việc lợi dụng nạn nhân bại liệt, bệnh tật, thiểu năng vềtrí tuệ,… để thực hiện hành vi Do đó, theo quy định tại khoản 1 Điều 141 vàkhoản 1 Điều 142 của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) là việcngười phạm tội lợi dụng tình trạng người bị hại lâm vào một trong nhữnghoàn cảnh sau đây để giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác:Người bị hại không thể chống cự được (ví dụ: người bị hại bị bệnh tật, tai nạn,

bị ngất xỉu, bị trói, bị khuyết tật dẫn đến không thể chống cự được); Người

bị hại bị hạn chế hoặc bị mất khả năng nhận thức, khả năng điều khiển hành vi(ví dụ: người bị hại bị say rượu, bia, thuốc ngủ, thuốc gây mê, ma túy, thuốc

an thần, thuốc kích thích, các chất kích thích khác, bị bệnh tâm thần hoặc bịbệnh khác dẫn đến nạn nhân bị hạn chế hoặc bị mất khả năng nhận thức, khảnăng điều khiển hành vi)

Hành vi dùng thủ đoạn khác: là hành vi mà phạm phạm tội thực hiện giaocấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác không được sự đồng ý củanạn nhân Là những thủ đoạn như đầu độc nạn nhân; cho nạn nhân uống thuốc

ngủ, thuốc gây mê, uống rượu, bia hoặc các chất kích thích mạnh khác làmnạn nhân lâm vào tình trạng mất khả năng nhận thức, khả năng điều khiểnhành vi để giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác; hứa hẹncho tốt nghiệp, cho đi học, đi thi đấu, đi biểu diễn ở nước ngoài để giao cấuhoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác.

Về hậu quả thiệt hại: Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là tội cấu thànhhình thức, tức là chỉ cần người phạm tội sử dụng vũ lực, đe dọa sử dụng vũlực, lợi dụng tình trạng không tự vệ được của nạn nhân hoặc sử dụng các thủđoạn khác để giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái ýmuốn với nạn nhân là người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi hoặc thực hiện cáchành vi giao cấu, quan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi thì đã cấuthành Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Việc thực hiện xong hành vi giao cấu hoặc hành vi quan hệ tình dục kháctrong Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi không nên được xem là căn cứ để xácđịnh chủ thể thực hiện tội phạm đã phạm tội Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

là tội cấu thành hình thức, tức là trong ý nghĩ của chủ thể thực hiện hành viphải thể hiện mong muốn giao cấu hoặc thực hiện các hành vi quan hệ tìnhdục khác với nạn nhân Các hành vi để thực hiện được ý đồ đó trên thực tếphải được diễn ra trước, hành vi giao cấu và hành vi quan hệ tình dục kháckhông nhất thiết phải ở tình trạng hoàn thành mà có thể được diễn ra ở giaiđoạn chuẩn bị, phạm tội chưa đạt chưa hoàn thành hoặc phạm tội chưa đạt đãhoàn thành Mục đích cuối cùng là thỏa mãn nhu cầu tình dục của người phạmtội trái ý muốn đối với nạn nhân, để đánh giá điều này rất khó khăn Nên trênthực tế chỉ cần dựa vào việc đối tượng đã thực hiện đủ các thủ đoạn khácnhằm mục đích giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác (nhưcho nạn nhân uống thuốc kích thích, thuốc mê nhằm để nạn nhân khôngkháng cự khi người phạm tội thực hiện giao cấu nhưng vì một lý do gì đó màkhông thực hiện được) trước khi giao cấu hoặc hành vi quan hệ tình dục khác,

không kể hành vi đã kết thúc về mặt sinh lý hay chưa là đã đủ cấu thành tộiphạm đối với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Nhóm dấu hiệu khách quan khác không phải là dấu hiệu bắt buộc trongcấu thành tội phạm như: công cụ phạm tội, phương tiện thực hiện phạm tội,thời gian, địa điểm, hoàn cảnh phạm tội Tuy nhiên việc xác định các dấuhiệu này có ý nghĩa quan trọng cho cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trìnhkhởi tố, điều tra, truy tố, xét xử Do những dấu hiệu này góp phần xác địnhtính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, có ý nghĩatrong việc định khung hình phạt trong cấu thành tội phạm tăng nặng, đồngthời thông qua đó làm rõ được nguyên nhân và điều kiện phạm tội (nguyênnhân khách quan là mặt trái của nền kinh tế thị trường, sự du nhập của nhữngluồng văn hóa không chính thống, lối sống thực dụng, việc tiếp xúc với phimảnh bạo lực khiêu dâm và văn hóa phẩm đồi trụy đã tác động tiêu cực đến conngười dẫn đến thực hiện hành vi phạm tội, nguyên nhân chủ quan là từ phíanạn nhân, nhóm nạn nhân dưới 16 tuổi là còn trẻ, thiếu hiểu biết, thiếu nhậnthức về những mối nguy hiểm tiềm ẩn từ các mối quan hệ xã hội, đặc biệtnhững mối quan hệ qua mạng internet, sự thiếu quan tâm của gia đình cha mẹđối với nạn nhân, lối sống không lành mạnh…v v ), để từ đó tìm ra cácphương pháp hữu hiệu cho việc đấu tranh phòng chống tội phạm

Với những đặc điểm phân tích như vậy, chúng ta có thể thấy rằng Tội hiếpdâm người dưới 16 tuổi có cấu thành tội phạm hình thức

Chủ thể của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi:

Chủ thể của tội phạm là nam giới và nữ giới là người thực hiện hành vinguy hiểm cho xã hội thỏa mãn hai điều kiện: Có năng lực trách nhiệm hình

sự và độ tuổi là những dấu hiệu pháp lý bắt buộc của chủ thể tội phạm Lý do

có chủ thể là nữ giời bởi vì Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) có

đã có sự thay đổi là xử lý cả các hành vi quan hệ tình dục khác, đây là cáchành vi không bị trói buộc bởi quan điểm về hành vi giao cấu thông thường

giữa nam giới và nữ giới Như vậy người nào đủ năng lực trách nhiệm hình

sự, dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệđược của nạn nhân hoặc bằng thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành viquan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân thì đều có thể trở thànhchủ thể của tội phạm đối với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Do đó, chủ thể của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi phải đảm bảo được

03 yếu tố sau: Chủ thể phải là cá nhân một con người đang sống; đủ tuổi chịutrách nhiệm hình sự và có năng lực trách nhiệm hình sự Từ những phân tíchtrên có thể đưa ra kết luận chủ thể của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là bất

kỳ người nào có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự - BLHS không có quy định trực tiếp như thế nào là trách nhiệm hình sự nhưng có quy định thế nào

là trong tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự tại Điều 21 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) - và từ đủ 14 tuổi - khoản 2 Điều

12 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) - mà thực hiện hành vi

được mô tả trong cấu thành tội phạm tại Điều 142 BLHS 2015 (tại Điều 142BLHS 2015 cho thấy không có trường hợp phạm tội nào tương ứng tội ítnghiêm trọng) thì phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi phạm tội đócủa mình theo quy định của điều luật

Mặt chủ quan của Tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi:

Mặt chủ quan của tội phạm là diễn biến tâm lý bên trong của người phạmtội, mặt chủ quan thuộc về suy nghĩ của người thực hiện hành vi phạm tộichưa được thể hiện ra bên ngoài, vì vậy người khác không thể cảm nhận đượcnhững điều đó thông qua việc tiếp xúc thông thường mà cần phải có một quátrình nhận thức theo phương pháp biện chứng Mặt chủ quan của cấu thành tộiphạm là mặt bên trong không thể thấy được nếu nó không thể hiện ra bênngoài bằng hành vi nguy hiểm cho xã hội, bằng hậu quả tác hại, bằng thờigian, địa điểm, phương pháp công cụ thực hiện phạm tội… bao gồm các dấuhiệu là lỗi, động cơ và mục đích của tội phạm

Dấu hiệu lỗi là dấu hiệu bắt buộc quan trọng nhất, được phản ánh trongtất cả các cấu thành tội phạm Vì tội phạm nào cũng thực hiện do lỗi cố ý hay

vô ý Lỗi của người phạm Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là lỗi cố ý do tộidanh này có cấu thành hình thức vì người phạm tội nhận thức rõ hành vi giaocấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái ý muốn với nạn nhânhay không trái ý muốn với nạn nhân mà nạn nhân dưới 13 tuổi bằng một trongnhững thủ đoạn đã phân tích ở mặt khách quan của Tội phạm hiếp dâm ngườidưới 16 tuổi (dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng khôngthể tự vệ được của nạn nhân hoặc dùng thủ đoạn khác) hoặc không quan tâmđến độ tuổi của nạn nhân

Dấu hiệu động cơ phạm tội là dấu hiệu không bắt buộc được hiểu là độnglực bên trong thúc đẩy người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội cố ý, động

cơ phạm tội làm ảnh hưởng đến mức độ nguy hiểm cho xã hội nhưng khônglàm thay đổi cơ bản về tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội.Trên thực tế xã hội thường thấy động cơ phạm tội của những người phạm Tộihiếp dâm người dưới 16 tuổi thường là do ham muốn dục vọng của bản thânngười phạm tội, nhu cầu tình dục hoặc các lý do khác như mâu thuẫn cá nhânnên muốn hủy hoại cuộc đời của nạn nhân, bị xúi giục thực hiện hành

vi phạm tội vì tiền hay lợi ích khác Tuy nhiên, động cơ phạm tội không phải

là dấu hiệu bắt buộc để định khung và định tội

Dấu hiệu mục đích phạm tội là dấu hiệu không bắt buộc là kết quả màtrong ý thức mà người phạm tội mong muốn đạt được khi thực hiện hành vi giao cấu với nạn nhân Tuy nhiên, việc làm rõ động cơ, mục đích phạm tội có

ý nghĩa cho cơ quan tiến hành tố tụng trong việc xác định tính nguy hiểm cho

xã hội của hành vi mà người phạm tội gây ra, đồng thời góp phần đánh giá mức độlỗi nhằm quyết định hình phạt tương xứng

1.2.2 Dấu hiệu định khung của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Các hiệu định khung của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là gồm badạng: Dạng hành vi thuộc khung cơ bản, hành vi thuộc khung tăng nặng thứnhất và hành vi thuộc khung tăng thứ hai

Dấu hiệu thuộc khung tăng nặng thứ nhất:

Hành vi thuộc khung tăng nặng thứ nhất quy định tại khoản 2 Điều 142BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) bao gồm các dấu hiệu:

- Có tính chất loạn luân:

Đối với dấu hiệu là có tính chất loạn luân được hiểu là người phạm tội đãhiếp dâm với người cùng dòng máu về trực hệ, với anh chị em cùng cha mẹ,anh chị em cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha; thì đây là tình tiết địnhkhung cần thiết nhất, và hành vi có tính chất loạn luân là đáng lên án nhất, cầnphải xử lý nghiêm minh vì tính chất nguy hiểm khôn lường về mặt hậu quảdài lâu của nó Về mặt sinh học do có cùng dòng máu (bộ gen), nếu hành vigiao cấu của người phạm tội này nếu dẫn đến nạn nhân có thai và sinh con thìhậu quả những đứa bé được sinh ra có nhiều khả năng sẽ bị quái thai, dị tật,khuyết tật, đần độn… đó là điều không tốt đối với thế hệ tương lai, sẽ là mộtgánh nặng cho gia đình nạn nhân, gánh nặng cho xã hội Bên cạnh đó, hành viphạm tội có tính chất loạn luân ảnh hưởng tới tập quán, ảnh hưởng nghiêmtrọng đến thuần phong mỹ tục, bởi hành vi đó đi ngược lại những giá trị vềđạo đức xã hội, bị xã hội lên án kịch liệt Vì vậy, việc quy định hành vi hiếpdâm người dưới 16 tuổi có tính chất loạn luân là tình tiết định khung tăngnặng cho Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với khung hình phạt như tại khoản

2 là đúng đắn và nghiêm minh của pháp luật

- Làm nạn nhân có thai:

Đối với dấu hiệu làm nạn nhân có thai là thai nhi được hình thành từhành vi hiếp dâm của người phạm tội đối với nạn nhân, thì các cơ quan tiếnhành tố tụng phải xác định thai nhi là kết quả của việc giao cấu giữa người

phạm tội với nạn nhân, bởi vì có trường hợp nạn nhân bị hiếp dâm nhưng thainhi là kết quả của việc giao cấu giữa nạn nhân với người khác không phải làkết quả của lần bị hiếp dâm thì không thể áp dụng tình tiết định khung tăngnặng này cho người phạm tội (việc xác định nạn nhân có thai hay không phải

có kết quả giám định của cơ quan y tế chuyên môn) Nhưng trên thực tế đôikhi các cơ quan tiến hành tố tụng lại bỏ qua việc xác định này vì hành vi hiếpdâm nạn nhân trùng hợp cùng thời điểm nạn nhân mang thai Quy định tìnhtiết này là tình tiết cần thiết nhằm răng đe nghiêm khắc hơn đối với nhữngngười phạm tội và mang tính phòng ngừa tội phạm chung cho xã hội Vì mộtđứa trẻ sinh ra từ những hành vi phạm tội này đều bị khiếm khuyết về giađình, hạn chế về sức khỏe (trẻ không có cha, trẻ không được phát triển đầy đủ

do mẹ chưa phát triển đầy đủ về thể chất), nếu gia đình nạn nhân là nhữngngười có hoàn cảnh khó khăn thì lại trở thành một gánh nặng cho gia đình vàcho xã hội

- Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần

và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%:

Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã sửa đổi từ ngữ tỷ

lệ thương tật thành tỷ lệ tổn thương cơ thể là rất phù hợp, thì đây là một quyđịnh rất phù hợp với thực tiễn và hậu quả đến từ lỗi vô ý của người phạm tộitrong quá trình thực hiện hành vi gây ra thương tích cho nạn nhân, tỷ lệ tổnthương cơ thể là tỷ lệ mất sức lao động ( tỷ lệ tổn thương cơ thể cần phải căn

cứ vào kết quả pháp y của Hội đồng giám định pháp y kết luận) Nếu lỗi gây

ra thương tích, gây tổn hại sức khỏe của nạn nhân là lỗi cố ý, người phạm tộicòn bị truy tố thêm tội danh Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏecho người khác tại Điều 134 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) Gâyrối loạn tâm thần và rối loạn hành vi là các biểu hiện trầm cảm, sang chấn tâm

lý sau khi bị xâm hại, biểu hiện bệnh trầm cảm thường thấy là nạn nhânthường có tâm trạng buồn bã, có hoặc không kèm theo triệu chứng hay khóc,

không có động lực, giảm hứng thú trong mọi việc kể cả những hoạt động nằmtrong sở thích trước đây Nạn nhân bị trầm cảm sẽ ảnh hưởng đến cảm giác,suy nghĩ và hành xử, ảnh hưởng đến thể chất và tinh thần, thường xuyên nghĩ

về cái chết, có ý tưởng hoặc hành vi tự hủy hoại bản thân và có thể tự sát Nạnnhân bị rối loạn tâm thần và rối loại hành vi luôn có những hành vi tiêu cực,không tuân theo các quy định, quy tắc xã hội dẫn đến việc hòa nhập với xã hộitrở nên khó khăn Do đó, người phạm tội gây ra hậu quả này đối với nạn nhâncần được áp dụng khung hình phạt tăng nặng là phù hợp

- Đối với người mà người phạm tội có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh:

Đối với người mà người phạm tội có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục,chữa bệnh là điều kiện bắt buộc trong quy định tại trường hợp này, theo quyđịnh tại Điều 98 Luật trẻ em 2016 thì cha, mẹ, người giám hộ, người chămsóc trẻ em và các thành viên trong gia đình có trách nhiệm trong việc chămsóc, nuôi dưỡng, quản lý, giáo dục trẻ em, ngoài ra thì Luật bảo vệ, chăm sóc

và giáo dục trẻ em cũng quy định về nghĩa vụ của cha mẹ, nhà trường và các

cơ quan tổ chức xã hội khác có trách nhiệm chăm sóc và giáo dục trẻ em, nênngười phạm tội ở đây được xem là người đang trực tiếp có nghĩa vụ đối vớinạn nhân Ví dụ: quan hệ giữa cha mẹ nuôi với con cái, cha dượng với conriêng của vợ, chú bác với cháu mà mình đang nuôi dưỡng, bác sĩ với bệnhnhân, giáo viên với học sinh, người giám hộ với trẻ mồ côi… Tình tiết nàyđược áp dụng khi người phạm tội lợi dụng tình cảnh nạn nhân đang phải sốngphụ thuộc hay điều kiện thuận lợi trong công việc và mối quan hệ xã hội để cóhành vi xâm hại tình dục đối với nạn nhân

- Phạm tội 02 lần trở lên:

Dấu hiệu phạm tội 02 lần trở lên thì đây là điểm mới của BLHS 2015,trước đây BLHS 1999 có quy định tương ứng là “phạm tội nhiều lần” Mặc dùchưa có văn bản nào quy định chính thức về khái niệm thế nào là “phạm tội

nhiều lần” nhưng thông qua các văn bản hướng dẫn thì có nhận thức chungphạm tội nhiều lần tức là “phạm tội 02 lần trở lên” nên sự thay đổi trong quyđịnh của BLHS 2015 là rất khoa học, theo đó người thực hiện hành vi phạmtội hiếp dâm người dưới 16 tuổi từ 02 lần trở lên, mà nếu tách riêng mỗi lầnthực hiện hành vi phạm tội ra thì đều có đủ yếu tố cấu thành tội phạm theoquy định tại khoản 1 Điều 142 BLHS 2015 (định khung cơ bản) và chưa lầnnào bị đưa ra xét xử không thuộc trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự,miễn hình phạt, miễn chấp hành hình phạt, xóa án tích hoặc đã chấp hànhxong hình phạt thì sẽ bị áp dụng tình tiết định khung tăng nặng phạm tội 02lần trở lên.

- Đối với 02 người trở lên:

Dấu hiệu đối với 02 người trở lên cũng giống như tình tiết “phạm tội 02lần trở lên” có thể hiểu phạm tội đối với 02 người trở lên theo đó người thựchiện tội phạm đã phạm cùng một tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với từ 02người trở lên, mà nếu tách riêng mỗi lần đó với từng người một thì đều có đủyếu tố cấu thành tội phạm theo quy định tại khoản 1 (khung cơ bản) của Điềuluật đó (tội phạm đó) và chưa lần nào bị đưa ra xét xử, được miễn trách nhiệmhình sự, miễn hình phạt, miễn chấp hành hình phạt, xóa án tích hoặc đã chấphành xong hình phạt

- Tái phạm nguy hiểm:

Người phạm tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi bị coi là tái phạm nguyhiểm nếu người phạm tội đã bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạmđặc biệt nghiêm trọng do cố ý, chưa được xóa án tích mà lại tiếp tục thực hiệnhành vi phạm tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi hoặc đã tái phạm, chưa đượcxóa án tích mà lại tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội hiếp dâm người dưới 16tuổi Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi cũng như những loại tội phạmkhác nếu thuộc trường hợp tái phạm nguy hiểm thì phải chịu truy cứu tráchnhiệm hình sự nặng hơn vì nhằm mục đích xử lý những người phạm tội không

chịu phục thiện để sửa chữa lỗi lầm đã gây ra, không biết ăn năn hối cải, vẫnngoan cố, có ý thức coi thường pháp luật là sự suy thoái nặng về đạo đức, cótrường hợp lần phạm tội sau sẽ gây hậu quả nghiêm trọng hơn lần phạm tộitrước, nên cần thiết áp dụng hình phạt tăng nặng so với khung cơ bản nhằm cóthời gian nhiều hơn để giáo dục đối với người phạm tội.

Dấu hiệu thuộc khung tăng nặng thứ hai:

Hành vi thuộc khung tăng nặng thứ hai quy định tại khoản 3 Điều 142BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) bao gồm các dấu hiệu:

Hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi có tổ chức là sự kết cấu chặt chẽgiữa các đồng phạm với nhau, có phân công vai trò cụ thể, có kế hoạch tổchức thực hiện rõ ràng, có đầy đủ dấu hiệu chủ quan và khách quan, vừa thểhiện mức độ liên kết về mặt chủ quan, vừa thể hiện mức độ phân hóa vai trò,nhiệm vụ cụ thể về mặt khách quan của những người đồng phạm Khái niệmđồng phạm được quy định tại Điều 17 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung năm2017) với định nghĩa là có 02 người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm,nhưng đồng phạm có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự cấu kết chặt chẽhơn gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức

- Nhiều người hiếp một người:

Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi có tình tiết định khung tăng nặng nhiều người hiếp một người thì đây là trường hợp nhiều người cùng thực hiện hành

vi hiếp dâm một người, dù có tổ chức hay không có tổ chức mà nhiều ngườicùng thực hiện hành vi giao cấu hoặc hành vi quan hệ tình dục khác đối với nạnnhân đều phải bị áp dụng tình tiết này

- Phạm tội đối với người dưới 10 tuổi:

Dấu hiệu phạm tội đối với người dưới 10 tuổi đây là tình tiết mới được

bổ sung trong BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) được tách một phần

từ khoản 3 điều 112 BLHS 2015, có khung hình phạt từ 20 năm tù, chung

thân hoặc tử hình việc bổ sung tình tiết này là cần thiết, phù hợp với lý luậncũng như thực tiễn xã hội hiện nay, tình tiết này được pháp luật quy định như

là một trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, không cần hội tụ đủ các yếu tố cấuthành tội hiếp dâm thông thường, thể hiện rõ sự phân hóa về độ tuổi của đốitượng tác động khi chủ thể thực hiện hành vi giao cấu hoặc thực hiện hành viquan hệ tình dục khác với người dưới 10 tuổi Phù hợp với thực tiễn xét xử vì

có trường hợp nếu không có quy định này thì những tội phạm thực hiện hành

vi với trẻ em dưới 10 tuổi mà chỉ xử phạt từ 12 đến 20 năm tù, chung thânhoặc tử hình thì không tương xứng với tính chất mức độ nguy hiểm của hành

vi phạm tội

- Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần

và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên:

Đối với trường hợp này tương tự với trường hợp tại hành vi thuộc khungtăng nặng thứ nhất đã nói ở trên tại khoản 2 Điều 142 BLHS 2015 nhưng chỉkhác nhau ở chổ tỷ lệ tổn thương cơ thể của nạn nhân phải từ 61% trở lên

- Giây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân 46% trở lên:

Đây là trường hợp hậu quả này bắt buộc phải xảy ra thì mới áp dụng,hành vi phạm tội làm cho nạn nhân bị tâm thần và có những biểu hiện hành vikhông ổn định, diễn biến tâm lý thất thường với tỷ lệ nhất định từ 46% trở lên

và xác định tỷ lệ % phải do cơ quan giám định pháp y kết luận

- Biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội:

Dấu hiệu biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội là nếu người phạmtội trước đó không biết mình nhiễm HIV mặc dù thực tế sau khi phạm tội xétnghiệm là có bị nhiễm thì không áp dụng tình tiết này, đây là một tình tiếtcũng rất khó trong việc xác định là người phạm tội biết hay không biết nếungười phạm tội cố tình che dấu nếu không có chứng cứ chứng minh việcngười phạm tội biết được mình bị nhiễm HIV

- Làm nạn nhân chết hoặc tự sát:

Người phạm tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi mà dẫn đến nạn nhân chếthoặc tự sát là trường hợp nạn nhân chết do bị hành vi hiếp dâm gây ra thì ápdụng các tình tiết định tội này, nếu nạn nhân chết không phải từ nguyên nhân

do bị hiếp dâm gây ra mà vì một nguyên nhân khác thì tùy trường hợp cụ thể

mà người phạm tội có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội hiếp dâm vàtội tương ứng với hành vi làm nạn nhân chết Trường hợp nạn nhân bị tộiphạm làm cho bất tỉnh, sau đó thực hiện hành vi giao cấu rồi bỏ mặc nạn nhândẫn đến nạn nhân chết thì trường hợp này không phải thuộc tình tiết làm nạnnhân chết mà là Tội giết người và Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi Mộtngười tự sát thì có nhiều nguyên nhân nhưng nếu vì bị hiếp dâm mà nạn nhân

tự sát thì người hiếp dâm nạn nhân sẽ phạm tội thuộc trường hợp hiếp dâmngười dưới 16 tuổi với tình tiết định khung tăng nặng làm cho nạn nhân tự sát.Tuy nhiên xác định lý do tự sát cũng không phải dễ dàng, ngoài ra chỉ cần xácđịnh lý do tự sát là có phải do bị hiếp dâm hay không, còn việc nạn nhân chếthay không chết, không phải là dấu hiệu bắt buộc để xác định tình tiết trongtrường hợp này Tuy nhiên khi áp dụng hình phạt thì cơ quan tiến hành tốtụng đều xem xét nếu nạn nhân tự sát mà chết thì áp dụng mức hình phạt caohơn tự sát mà không chết

1.2.3 Hình phạt đối với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

Theo Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bô sung năm 2017) quy định vềmức hình phạt của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi được chia thành bốnkhung hình phạt, cụ thể như sau:

Khung hình phạt thứ nhất quy định tại khoản 1 Điều 142 BLHS 2015 làngười nào thực hiện các hành vi như dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợidụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giaocấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đếndưới 16 tuổi trái ý muốn của nạn nhân và người nào thực hiện các hành vi

giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người dưới 14 tuổithì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm Đây là khung hình phạt thấp nhất đối vớiloại tội phạm này.

Khung hình phạt thứ hai quy định tại khoản 2 Điều 142 BLHS 2015 làkhung hình phạt tăng nặng đối với người nào thực hiện các hành vi như tạikhoản 1 và thuộc một trong các trường hợp như: Có tính chất loạn luân; Làmnạn nhân có thai; Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của nạnnhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; Gây rối loạn tâm thần vàhành vi của nạn nhân từ 11% đến 45%; Đối với người mà người phạm tội cótrách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh; Phạm tội 02 lần trở lên; Đối với

02 người trở lên; Tái phạm nguy hiểm thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm.Khung hình phạt thứ ba quy định tại khoản 3 Điều 142 BLHS 2015 làkhung hình phạt cao nhất đối với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, được quyđịnh cụ thể là người nào thực hiện các hành vi phạm tội quy định tại khoản 1điều này và thuộc các trường hợp như: Có tổ chức; Nhiều người hiếp mộtngười; Phạm tội đối với người dưới 10 tuổi; Gây thương tích hoặc gây tổn hạicho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; Gây rốiloạn tâm thần và hành vi của nạn nhân 46% trở lên; Biết mình bị nhiễm HIV

mà vẫn phạm tội; Làm nạn nhân chết hoặc tự sát thì phạt tù 20 năm, tù chungthân hoặc tử hình Khung hình phạt này rất tương xứng với hành vi phạm tội

mà tội phạm gây ra thuộc các trường hợp quy định theo các điểm trong khoản

3 Điều 142 BLHS 2015

Khung 4 thứ tư quy định tại khoản 4 Điều 142 BLHS 2015 Được quy đình

là hành phạt bổ sung ngoài việc bị xử lý theo một trong các hình phạt chínhtrên, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề(ví dụ như bác sĩ có hành vi phạm tội đối với bệnh nhân, giáo viên với họcsinh, v v…) hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

1.3 Phân biệt Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với một số tội phạm khác mà nạn nhân là người dưới 16 tuổi

Như đã phân tích ở trên, dấu hiệu pháp lý trặc trưng của Tội hiếp dâm ngườidưới 16 tuổi là do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện hành vi xâmhại tình dục một cách cố ý đối với nạn nhân bằng các cách thức như dùng vũ lực,

đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhânhoặc thủ đoạn khác để giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác vớingười dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ, hoặc hành vi giao cấu, hành vi quan

hệ tình dục khác đối với người dưới 13 tuổi (dù có trái ý muốn hay không trái ýmuốn của nạn nhân) Đó cũng là dấu hiệu pháp lý đặc trưng để làm căn cứ phânbiệt với các tội phạm về tình dục khác mà nạn nhân là cũng người dưới 16 tuổi,được quy định tại các Điều 144, Điều 145, Điều 146 và Điều 147 của BLHS

2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)

Do đó, để phân biệt Tội hiếp dâm người dưới 16 đối với các tội xâm hạitình dục khác chúng ta cần nhận biết dấu hiệu pháp lý đặc trưng của từng loạitội phạm

1.3.1 Phân biệt Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi

Cả hai hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi và cưỡng dâm người từ đủ 13tuổi đến dưới 16 tuổi đều là hành vi xâm phạm đến quyền được bảo vệ thânthể, nhân phẩm, danh dự của trẻ em dưới 16 tuổi Các hành vi này đều gâyảnh hưởng xấu đến sự phát triển bình thường của người dưới 16 tuổi, ảnhhưởng đến tâm sinh lý của nạn nhân Lỗi của người phạm tội là lỗi cố ý trựctiếp Người phạm tội biết hành vi của mình là trái pháp luật, biết hành vi đó làxâm hại nhân phẩm, danh dự của nạn nhân nhưng vẫn thực hiện hành vi nhằmđạt mục đích thỏa mãn bản thân của người phạm tội Hậu quả của Tội hiếpdâm người dưới 16 tuổi và Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16tuổi đều là những thiệt hại gây ra cho danh dự, nhân phẩm con người thể hiện

dưới dạng thiệt hại về tinh thần Đều có mức hình phạt bổ sung giống nhau là

áp dụng đối với người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ (đốivới tội phạm có giữ chức vụ), cấm hành nghề (đối với tội phạm là người chữabệnh như bác sĩ với bệnh nhân, giáo viên với học sinh…) hoặc làm công việcnhất định từ 01 năm đến 05 năm

Tuy nhiên giữa hai tội danh này có điểm khác nhau cơ bản về khái niệm:Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là người nào thực hiện một trong các hành vidùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệđược của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác (các hành vi này đã được phân tích ởphần 1.2.1 Dấu hiệu định tội của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi) nhằm giaocấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đếndưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ hay giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan

hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi (không xét về sự đồng ý hay khôngđồng ý của nạn nhân)

Còn đối với tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi là ngườinào dùng mọi thủ đoạn khiến người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi đang ởtrong tình trạng lệ thuộc mình (tình trạng lệ thuộc là những mối quan hệ giữachủ và người giúp việc; người nuôi dưỡng và người được nuôi dưỡng; cha xứ

và con chiên; cha dượng và con riêng của vợ; …) hoặc trong tình trạng quẫnbách (là người trong tình trạng hết sức khó khăn, tự mình không thể hoặc khó

có thể khắc phục được mà đòi hỏi phải có sự hỗ trợ của người khác như ngườithân mắc bệnh hiểm nghèo cần tiền điều trị khi hoàn cảnh lại đang túng thiếunghiêm trọng…) phải miễn cưỡng giao cấu hoặc miễn cưỡng thực hiện hành

+ Nạn nhân là người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: Hành vi phạm tội củatội này được quy định là dùng vũ lực làm nạn nhân không thể chống cự được, đedọa dùng vũ lực làm cho người bị đe dọa sợ hãi hoặc lợi dụng tình trạng

không thể tự vệ được của nạn nhân là trường hợp nạn nhân rơi vào tình trạngnếu như bị người khác giao cấu thì không thể chống cự lại được do chínhngười phạm tội tạo hay do bản thân của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấuhoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân

Có thể hiểu bao gồm cả trường hợp dùng vũ lực ngay tức khắc và trường hợp

đe dọa dùng vũ lực sau đó một thời gian mới thực hiện hành vi Nếu nạn nhân

tự nguyện thì không cấu thành Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi mà cấu thànhtội phạm khác

+ Nạn nhân chưa đủ 13 tuổi: Hành vi phạm tội của tội này được quy địnhviệc giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi trong mọi trường hợp dù nạn nhân tự nguyện hay không tự nguyện đều phạm Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

- Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: Có hành vi giaocấu trẻ em là người bị lệ thuộc hoặc cần sự giúp đỡ bằng việc sử dụng thủ đoạn như dụ dỗ, mua chuộc, đe doạ…

+ Trẻ em là nạn nhân phải có mối quan hệ lệ thuộc với người phạm tội.Mối quan hệ lệ thuộc được hiểu là mối quan hệ lệ thuộc về nhiều mặt như: về vậtchất (được người phạm tội nuôi dưỡng, được người phạm tội trợ giúp các

điều kiện sinh sống, được người phạm tội chăm sóc do trẻ mồ côi không cóngười nuôi dưỡng…), về xã hội (giữa giáo viên với học sinh, giữa bác sĩ vớibệnh nhân), về tín ngưỡng (giữa tín đồ với nhiều người có chức sắc tôn giáonhư cha xứ với con chiên,…); về gia đình (giữa cha dương và con riêng của

vợ, cha mẹ nuôi với con nuôi,…), người phạm tội dùng mọi thủ đoạn lôi kéo,hứa hẹn hay dụ dỗ để nạn nhân miễn cưỡng giao cấu với người phạm tội.+ Trẻ em đang ở trong tình trạng quẫn bách phải miễn cưỡng giao cấu vớingười phạm tội Được hiểu là trường hợp trẻ em đó đang gặp những khó khăn

rất lớn về kinh tế hoặc những khó khăn đặc biệt khác… khó có thể khắc phụcđược hoặc đang gặp hiểm hoạ (như gia đình khó khăn muốn được đi học thìphải có sự giúp đỡ mới được xét học bổng; cha mẹ bị mắc nợ và phải giúp cha

mẹ trả nợ,….)

Đây là những sự khác nhau cơ bản giữa Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

và Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi

Sự khác nhau về tuổi chịu trách nhiệm hình sự:

- Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Do tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi cáckhung hình phạt không có trường hợp nào tương ứng với tội ít nghiêm trọng

nên độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự là người từ đủ 14 trở lên

- Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: Là bất kỳ ngườinào có năng lực trách nhiệm hình sự đồng thời phải có quan hệ lệ thuộc với trẻ emhoặc có quan hệ nhất định trong việc giúp đỡ trẻ em thoát khỏi tình trạng quẫnbách

Sự khác nhau về mức hình phạt:

- Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi được chia thành ba khung hình phạtchính và một khung hình phạt bổ sung, cụ thể như: Khung 1: Phạt tù từ 07 nămđến 15 năm Khung 2: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm Khung 3 là khung

hình phạt nặng nhất có mức hình phạt từ phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình

- Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi được chia thành bakhung hình phạt chính và một khung hình phạt bổ sung, cụ thể như: Khung 1

có hình phạt tù từ 05 năm đến 10 năm Khung 2 có hình phạt tù từ 07 năm đến

15 năm Khung 3 có hình phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân,tuy nhiên không có khung hình phạt mức tử hình

Hai tội danh đều có khung hình phạt bổ sung đối với người phạm tội còn

có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ (người có chức vụ quản lý trong các cơ

quan, tổ chức), cấm hành nghề (như giáo viên, bác sĩ) hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

1.3.2 Phân biệt Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới

Hai tội danh này đều là hành vi xâm phạm đến quyền được bảo vệ thânthể, nhân phẩm, danh dự của trẻ em dưới 16 tuổi Đều có hậu quả là gây ảnhhưởng xấu đến sự phát triển bình thường của nạn nhân, ảnh hưởng đến tâmsinh lý của nạn nhân (như trầm cảm, sang chấn tâm lý….) Lỗi của ngườiphạm tội là lỗi cố ý trực tiếp Người phạm tội biết hành vi của mình là tráipháp luật, biết hành vi phạm tội của mình là xâm hại nhân phẩm, danh dự củanạn nhân nhưng vẫn thực hiện hành vi bằng mọi cách nhằm đạt thỏa mãn mụcđích của bản thân người phạm tội Hậu quả đều là gây ra những thiệt hại chodanh dự, nhân phẩm con người thể hiện dưới dạng thiệt hại về tinh thần Còngiống nhau về qui định mức hình phạt bổ sung

Giữa Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi và Tội giao cấu hoặc thực hiện hành

vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì có cácđiểm khác nhau cơ bản như:

- Khác nhau về khái niệm:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là người nào thực hiện một trong cáchành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệđược của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác (các hành vi này đã được phân tích

ở phần 1.2.1 Dấu hiệu định tội của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi) nhằmgiao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổiđến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ hay giao cấu hoặc thực hiện hành viquan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi (không xét về sự đồng ý haykhông đồng ý của nạn nhân)

+ Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: Là hành vi của một người đã thành niên (theo

điều 20 Bộ luật dân sự 2015 người thành niên là người từ đủ 18 tuổi trở lên)giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi không trái với ý muốn của

nạn nhân (có sự đồng thuận từ nạn nhân).

- Khác nhau về hành vi:

+Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi gồm hai trường hợp:

● Nạn nhân là người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: Hành vi phạm tội củatội này được quy định là dùng vũ lực làm nạn nhân không thể chống cự được, đedọa dùng vũ lực làm cho người bị đe dọa sợ hãi hoặc lợi dụng tình trạng

không thể tự vệ được của nạn nhân là trường hợp nạn nhân rơi vào tình trạngnếu như bị người khác giao cấu thì không thể chống cự lại được do chínhngười phạm tội tạo hay do bản thân của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấuhoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân

Có thể hiểu bao gồm cả trường hợp dùng vũ lực ngay tức khắc và trường hợp

đe dọa dùng vũ lực sau đó một thời gian mới thực hiện hành vi Nếu nạn nhân

tự nguyện thì không cấu thành Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi mà cấu thànhtội phạm khác

● Nạn nhân chưa đủ 13 tuổi: Hành vi phạm tội của tội này được quy địnhviệc giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi trong mọi trường hợp dù nạn nhân tự nguyệnhay không tự nguyện đều phạm Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

+ Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: là hành vi của người đã thành niên giao cấu hoặc thựchiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi mà có

sự đồng ý, chấp nhận của nạn nhân mặc dù người phạm tội không có bất kỳ thủđoạn nào ép buộc, khống chế

Như vậy, những điểm vừa phân tích là những điểm khác nhau cơ bản giữaTội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với Tội giao cấu hoặc thực hiện hành viquan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi là hành vi.

- Khác nhau về tuổi chịu trách nhiệm hình sự:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Do tội hiếp dâm người dưới 16 tuổicác khung hình phạt không có trường hợp nào tương ứng với tội ít nghiêm trọng nên độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự là người từ đủ 14 trở lên

+ Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: thì người phạm tội phải là người đủ 18 tuổi trở

lên (theo quy định tại Điều 20 BLDS 2015)

- Khác nhau về độ tuổi người bị hại:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Người bị hại là người từ đủ 13 tuổiđến dưới 16 tuổi (đối với trường hợp trái ý muốn của nạn nhân) và người dưới

13 tuổi (không phân biệt trường hợp có trái ý muốn của nạn nhân hay không).+ Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: Người bị hại là người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16

tuổi có sự đồng ý, chấp nhận của nạn nhân mặc dù người phạm tội không có bất kỳ thủ đoạn nào ép buộc, khống chế

- Khác nhau về mức hình phạt:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Mức hình phạt được chia thành bakhung hình phạt chính và một khung hình phạt bổ sung là Khung 1: Phạt tù từ

07 năm đến 15 năm; Khung 2: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm; Khung 3: Phạt

tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình

+ Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi: Mức hình phạt được chia thành ba khung hình

phạt chính và một khung hình phạt bổ sung là Khung 1 có mức phạt tù từ 01năm đến 05 năm; Khung 2 có mức phạt tù từ 03 năm đến 10 năm; Khung 3 cómức phạt tù từ 07 đến 15 năm

1.3.3 Phân biệt Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi

Đều là tội có hành vi xâm phạm đến quyền được bảo vệ thân thể, nhânphẩm, danh dự của trẻ em dưới 16 tuổi Hậu quả đều gây ra ảnh hưởng xấuđến sự phát triển bình thường của nạn nhân, làm ảnh hưởng đến tâm sinh lýcủa người bị hại là những trẻ em dưới 16 tuổi Lỗi của người phạm tội đều làlỗi cố ý trực tiếp Người phạm tội biết hành vi của mình là trái pháp luật, biếthành vi phạm tội của mình là xâm hại nhân phẩm, danh dự của nạn nhânnhưng vẫn thực hiện hành vi bằng mọi cách nhằm đạt thỏa mãn mục đích củabản thân người phạm tội Hậu quả đều là gây ra những thiệt hại cho danh dự,nhân phẩm con người thể hiện dưới dạng thiệt hại về tinh thần Còn giốngnhau về qui định mức hình phạt bổ sung

Độ tuổi của người bị hại đều là người dưới 16 tuổi

Điểm khác nhau cơ bản giữa Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với Tội dâm

ô đối với người dưới 16 tuổi được thể hiện qua:

- Khác nhau về khái niệm:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là người nào thực hiện một trong cáchành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệđược của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác (các hành vi này đã được phân tích

ở phần 1.2.1 Dấu hiệu định tội của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi) nhằmgiao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổiđến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ hay giao cấu hoặc thực hiện hành viquan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi (không xét về sự đồng ý haykhông đồng ý của nạn nhân)

+ Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi: Là người nào có hành vi dâm ô(có thể nạn nhân đồng thuận, tự nguyện hoặc bị cưỡng ép thực hiện hành vi dâm ôvới người phạm tội) nhưng không nhằm mục đích giao cấu hoặc không

nhằm mục đích thực hiện các hành vi quan hệ tình dục khác với người bị hại

- Khác nhau về độ tuổi người bị hại:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi

mà người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội trái ý muốn của người bị hại; Người dưới 13 tuổi (không phân biệt trái ý muốn hay không)

+ Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi: là người dưới 16 tuổi không chia làm hai trường hợp như Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi

- Khác nhau về tuổi chịu trách nhiệm hình sự:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Do tội hiếp dâm người dưới 16 tuổicác khung hình phạt không có trường hợp nào tương ứng với tội ít nghiêm trọng nên độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự là người từ đủ 14 trở lên

+ Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi: người phạm tôi là người thành niên đủ 18 tuổi trở lên (theo Điều 20 BLDS 2015)

- Khác nhau về mức hình phạt:

Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi có và Tội dâm ô đối với người dưới 16tuổi đều được chia làm ba khung hình phạt chính và một khung hình phạt bổsung Tuy nhiên có sự khác nhau về mức hình phạt của từng khung hình phạt.Đối với Tôi hiếp dâm người dưới 16 tuổi thì mức thấp nhất của khung hìnhphạt đầu tiên đã là 7 năm tù và mức hình phạt cao nhất của khung thứ ba là tửhình Còn đối với Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi thì có mức hình phạt

nhẹ hơn Mức hình phạt đầu tiên của khung hình phạt thứ nhất là 06 tháng vàmức hình phạt cao nhất của khung thứ ba là 12 năm Sự khác nhau về mức hìnhphạt giữa hai tội này cũng phù hợp vì tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hộikhác nhau và hậu quả của hành vi mà người phạm tội gây ra của Tội dâm ô đốivới người dưới 16 tuổi cũng thấp hơn so với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

1.3.4 Phân biệt Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi với Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm

Đều là tội có hành vi xâm phạm đến quyền được bảo vệ thân thể, nhânphẩm, danh dự của trẻ em dưới 16 tuổi Hậu quả đều gây ra ảnh hưởng xấuđến sự phát triển bình thường của nạn nhân, làm ảnh hưởng đến tâm sinh lýcủa người bị hại là những trẻ em dưới 16 tuổi Lỗi của người phạm tội đều làlỗi cố ý trực tiếp Người phạm tội biết hành vi của mình là trái pháp luật, biếthành vi phạm tội của mình là xâm hại nhân phẩm, danh dự của nạn nhânnhưng vẫn thực hiện hành vi bằng mọi cách nhằm đạt thỏa mãn mục đích củabản thân người phạm tội Hậu quả đều là gây ra những thiệt hại cho danh dự,nhân phẩm con người thể hiện dưới dạng thiệt hại về tinh thần Còn giốngnhau về qui định mức hình phạt bổ sung

Giữa Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi và Tội sử dụng người dưới 16 tuổivào mục đích khiêu dâm có những điểm khác nhau cơ bản như:

- Về khái niệm:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là người nào thực hiện một trong cáchành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệđược của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác (các hành vi này đã được phân tích

ở phần 1.2.1 Dấu hiệu định tội của Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi) nhằmgiao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổiđến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ hay giao cấu hoặc thực hiện hành viquan hệ tình dục khác với người dưới 13 tuổi (không xét về sự đồng ý haykhông đồng ý của nạn nhân)

+ Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm: Người nào đủ

18 tuổi trở lên mà lôi kéo, dụ dỗ, ép buộc người dưới 16 tuổi trình diễn khiêu dâmhoặc trực tiếp chứng kiến việc trình diễn khiêu dâm dưới mọi hình thức không

nhằm mục đích giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác.

tính kích thích động tâm và nảy sinh ra dục vọng; phô bày bộ phận sinh dục,

bộ phận nhạy cảm, khỏa thân, thoát y hoặc thực hiện các động tác mô phỏnghoạt động tình dục (bao gồm giao cấu, thủ dâm và các hành vi tình dục khác)dưới mọi hình thức để khiêu gợi sự dâm dục, hoạt động này thông thườngngười phạm tội đã dụ dỗ, lôi kéo như trả tiền cao, hứa thưởng về vật chấtkhác, về tình thần hoặc có sự đe dọa ép buộc … Để buộc người dưới 16 tuổitham gia trình diễn khiêu dâm

 Trực tiếp chứng kiến việc trình diễn khiêu dâm: là trường hợp ngườidưới 16 tuổi sẽ bị lôi kéo, dụ dỗ trực tiếp chứng kiến các hoạt động do người kháctrình diễn khiêu dâm dưới mọi hình thức

 Các hình thức biểu hiện trình diễn khiêu dâm hoặc trực tiếp chứng kiếnviệc trình diễn khiêu dâm: Trực tiếp trình diễn khiêu dâm trước mặt người

dưới 16 tuổi nhằm kích thích nạn nhân hoặc dụ dỗ người dưới 16 tuổi trựctiếp trình diễn khiêu dâm nhầm kích thích dục vọng của người xem khác;Chiếu trực tiếp cảnh trình diễn khiêu dâm có sự tham gia của người dưới 16tuổi cho người khác xem hoặc cho người dưới 16 tuổi xem vì mục đích lợinhuận hay bất kỳ mục đích nào khác; Dụ dỗ, lôi kéo, ép buộc người dưới 16tuổi tự chụp, quay lại cảnh trình diễn khiêu dâm của mình sau đó phát tán trênmạng xã hội; Dụ dỗ, lôi kéo, ép buộc người dưới 16 tuổi khỏa thân và truyềntải trực tiếp âm thanh, hình ảnh qua internet (live stream); Trình chiếu các ấnphẩm đồi trụy có sử dụng người dưới 16 tuổi (dù nạn nhân có đồng ý haykhông đồng ý) hoặc hình ảnh mô phỏng người dưới 16 tuổi (hoạt hình, nhânvật được tạo ra bằng công nghệ số) cho người dưới 16 tuổi xem.

- Về tuổi chịu trách nhiệm hình sự:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Người từ đủ 14 tuổi trở lên

+ Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm: Người phạm tội là

người đã thành niên là 18 tuổi trở lên (theo quy định Điều 20 BLDS 2015)

- Khác nhau về độ tuổi người bị hại:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi

mà người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội trái ý muốn của người bị hại; Người dưới 13 tuổi (không phân biệt trái ý muốn hay không)

+ Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm: Nạn nhân đều

là người dưới 16 tuổi, không phân biệt trường hợp đồng ý hay không đồng ýtham gia vào các hoạt động mục đích khiêu dâm như đã phân tích trong phầnhành vi của tội phạm

- Khác nhau về mức hình phạt:

+ Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi: Mức hình phạt được chia thành bakhung hình phạt chính và một khung hình phạt bổ sung là Khung 1: Phạt tù từ 07năm đến 15 năm; Khung 2: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm; Khung 3: Phạt tù 20năm, tù chung thân hoặc tử hình

+ Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm: Mức hình phạtđược chia thành ba khung hình phạt chính và một khung hình phạt bổ sung là

Khung 1 có mức phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm; Khung 2 có mức phạt tù từ

03 năm đến 07 năm; Khung 3 có mức phạt tù từ 07 đến 12 năm

Sự khác nhau về mức hình phạt giữa hai tội danh này dựa vào mức độnguy hiểm của hành vi của người phạm tội Tuy nhiên vẫn còn chưa phù hợp

vì hiện nay trẻ em là một trong những mục tiêu hàng đầu cần được bảo vệ, sửdụng trẻ em vào mục đích khiêu dâm thì hậu quả tức thì từ hành vi phạm tộimang lại là không lớn hơn so với Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi nhưng vềsâu xa thì những trẻ em là nạn nhân sẽ bị ảnh hưởng đến nhân cách và hành

vi, dễ bị lôi kéo vào những loại tội phạm khác Do đó cũng cần xem xét lại đốivới mức hình phạt của loại tội phạm này

Tiểu kết chương 1

Trong Chương 1 của luận văn, tác giả đã thực hiện việc nghiên cứu, tổnghợp nêu ra những khái niệm, phân tích và so sánh các dấu hiệu đặc trưng củaTội hiếp dâm người dưới 16 tuổi được quy định tại Điều 142 BLHS 2015 vớicác Tội xâm phạm tình dục khác đối với người dưới 16 tuổi Điều 142 BLHS

2015 đã có những bước tiến vượt bậc trong việc lập pháp Qua đó đã giảiquyết được tình trạng hiếp dâm người dưới 16 tuổi giữa những người đồnggiới Đây cũng là cơ sở để nhà nước ta thực hiện tốt chức năng bảo vệ trẻ em,

để trẻ em phát triển cả về thể chất và tinh thần trong tình trạng và môi trườngtốt nhất, an toàn nhất Nhận thấy được những ưu điểm, nhược điểm về việcghi nhận tội phạm này trong Bộ luật Hình sự Đây cũng là cơ sở để cơ quantiến hành tố tụng áp dụng đúng pháp luật đối với tội danh trong các hoạt động

tố tụng, thấu hiểu những khía cạnh khác nhau của Tội hiếp dâm người dưới 16tuổi, tất cả điều đó là nền tảng để nghiên cứu và phân tích về thực tiễn ápdụng pháp luật một cách hiệu quả trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử đốivới các cơ quan tiến hành tố tụng và đưa ra những kiến nghị hoàn thiện phápluật về tội danh này

Chương 2 THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI HIẾP DÂM NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI TẠI TỈNH SÓC TRĂNG VÀ KIẾN NGHỊ 2.1 Tổng quan áp dụng pháp luật hình sự về Tội hiếp dâm người dưới

16 tuổi tại tỉnh Sóc Trăng

Theo báo cáo tổng hợp kết quả công tác của Tòa án nhân dân tỉnh SócTrăng từ năm 2015 đến năm 2020, tình hình tội phạm nói chung và “Tội hiếpdâm người dưới 16 tuổi” nói riêng diễn ra khá phổ biến hầu hết trên địa bàntoàn tỉnh Sóc Trăng

Thông qua công tác xét xử các vụ án hình sự về xâm hại trẻ em và kết quảthống kê đã xác định được: Từ ngày 01/01/2015 đến ngày 30/6/2020, tổng sốtrẻ em bị xâm hại là: 76 trẻ em có giới tính là nữ bị xâm hại về tình dục (chỉtính án sơ thẩm) Trẻ em bị xâm hại tình dục có độ tuổi từ trên 05 tuổi đếndưới 16 tuổi, cụ thể: có 36 trẻ em có độ tuổi từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; 31trẻ em có độ tuổi là dưới 13 tuổi Đa số các trẻ em thuộc thành phần: học sinh,lao động phổ thông, không nghề nghiệp [47]

Tổng số đối tượng thực hiện hành vi xâm hại tình dục trẻ em từ ngày01/01/2015 đến 30/6/2020 là 76 đối tượng, trong đó 05 đối tượng là ngườiruột thịt, người thân thích khác; 71 đối tượng là những người quen của trẻ em.Các đối tượng đều là nam giới, đa số ở độ tuổi thanh niên, trung niên, thậmchí có người đáng tuổi cha chú của nạn nhân Thuộc thành phần: lao động phổthông, không nghề nghiệp, các đối tượng đều có trình độ học vấn thấp hoặckhông biết chữ, là người dân tộc thiểu số, do học vấn thấp nên nhận thức phápluật còn hạn chế

Về phương thức, thủ đoạn xâm hại: Qua thực tiễn công tác xét xử các vụxâm hại tình dục trẻ em cho thấy, phần lớn các trẻ bị xâm hại bởi nhữngngười quen biết với các thành viên trong gia đình và một số ít trường hợp trẻ

em bị xâm hại bởi chính người thân thích, ruột thịt Thủ đoạn của các đốitượng là lợi dụng sự tin tưởng hay sức ảnh hưởng của mình để dụ dỗ, đe dọa

để thực hiện hành vi xâm hại tình dục đối với trẻ

Về địa bàn xảy ra hành vi xâm hại tình dục trẻ em chủ yếu là ở các vùngnông thôn, cụ thể: từ ngày 01/01/2015 đến 30/6/2020 số vụ xảy ra ở nôngthôn là 73 vụ, chiếm tỷ lệ 96,053%; số vụ xảy ra ở thành thị là 03 vụ, chiếm tỷ

“Hiếp dâm người dưới 16 tuổi” là 41vụ/42 bị cáo Trong tổng số 41 vụ án liênquan đến xâm hại trẻ em có vụ án bị cáo phạm cùng lúc 02 tội về xâm hại tình dụctrẻ em hoặc 01 tội xâm hại tình dục và 01 tội khác, cụ thể: 01 vụ/01 bị cáo phạmtội “Hiếp dâm trẻ em” và “Giao cấu với trẻ em”; 01 vụ/01 bị cáo phạm tội “Hiếpdâm người dưới 16 tuổi” và tội “Giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16tuổi”; 01 vụ/01 bị cáo phạm tội “Giết người” và “Hiếp dâm trẻ em” Tỷ lệ án cókháng cáo, kháng nghị chiếm 48,7% tổng số án giải quyết(19vụ/20 bị cáo) Trongđó: số án bị sửa chủ quan là 05 vụ/06 bị cáo (sửa 01 phần); sửa khách quan là 02vụ/02 bị cáo (sửa 01 phần)

- Án hình sự phúc thẩm: Thụ lý: 16 vụ/17 bị cáo; Giải quyết: 16vụ/17 bịcáo; Tỷ lệ: 100% Trong đó: tội “Giao cấu với người từ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi”

là 13vụ/ 14 bị cáo; tội “Dâm ô với trẻ em” là 02vụ/02 bị cáo; tội “Hiếp dâm ngườidưới 16 tuổi” là 01 vụ/01bị cáo