TIỂU LUẬN PHÂN TÍCH đặc điểm tâm lý nổi TRỘI của lứa TUỔI TRUNG NIÊN

MỞ ĐẦULời mở đầu Trong suốt cuộc đời của mỗi con người, ai rồi cũng sẽ trải qua những giai đoạn phát triển tâm lý phụ thuộc theo từng giai đoạn lứa tuổi tương ứng.. Tóm lại, mỗi một giai

KHOA XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGÀNH TÂM LÝ HỌC

BÀI TIỂU LUẬN MÔN: TÂM LÝ HỌC PHÁT TRIỂN 2

MÃ HỌC PHẦN: 203_DTL0092_01

Đề tài:

PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ NỔI TRỘI

CỦA LỨA TUỔI TRUNG NIÊN.

Giảng viên hướng dẫn: ThS Trần Hoàng Thị Thu Thủy

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Mỹ Duyên

Tp Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 8 năm 2021

MỞ ĐẦU 1

Lời mở đầu 1

Sơ lược nội dung: 1

NỘI DUNG 2

Phần I: Phân tích câu danh ngôn 2

1 Ý nghĩa câu danh ngôn 2

2 Liên hệ đặc điểm tâm lí lứa tuổi 3

Phần II: Đặc điểm tâm lý tuổi trung niên 3

1 Khái niệm tuổi trung niên 3

2 Đặc điểm phát triển nhận thức tuổi trung niên 4

2.1 Cảm giác 4

2.2 Trí nhớ 5

2.3 Hình thức trí tuệ: 5

3, Đặc điểm phát triển xúc cảm, tình cảm 6

4, Đặc điểm phát triển nhân cách người trung niên 7

4.1 Khủng hoảng tâm lý tuổi trung niên 7

4.2 Sự nghiệp 8

4.3 Vai trò của việc giáo dục con cái 9

4.4 Thích thú hội họp 9

KẾT LUẬN 9

Lời cảm ơn 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

MỞ ĐẦU

Lời mở đầu

Trong suốt cuộc đời của mỗi con người, ai rồi cũng sẽ trải qua những giai đoạn phát triển tâm lý phụ thuộc theo từng giai đoạn lứa tuổi tương ứng Khi con người chúng ta trải qua từng giai đoạn cuộc đời, dựa vào các điều kiện như: đặc điểm của sự phát triển thể chất; điều kiện sống; các hoạt động và vai trò của cá nhân trong xã hội… sẽ hình thành nên đặc điểm tâm lý của cá nhân mỗi người Tuy phân chia ra thành từng giai đoạn phát triển tâm lý, song trong chúng ta ai cũng hiểu rằng con người là một chỉnh thể hoàn thiện không thể chia cắt Sự phát triển tâm lý qua từng giai đoạn lứa tuổi sẽ liên kết chặt chẽ với nhau, cùng nhau hướng tới mục tiêu là hình thành nên nhân cách con người trong xã hội Tóm lại, mỗi một giai đoạn lứa tuổi phát triển đều là những mắt xích quan trọng trong sự phát triển tâm lý và hình thành nên nhân cách của một con người Như nhà văn Victor Hugo có nói rằng: "40 là hoàng hôn của tuổi trẻ, 50 là thanh xuân của tuổi già" Câu nói này là một trong những câu danh ngôn tiểu biểu miêu tả sơ lược về đặc điểm tâm lý theo giai đoạn lứa tuổi Trước khi thắc mắc ý nghĩa của câu danh ngôn trên và liên hệ của nó tới đặc điểm tâm lý lứa tuổi, chúng ta cần xác định rõ giai đoạn lứa tuổi mà nhà văn Victor Hugo đề cập đến chính xác là giai đoạn nào Tuy rằng câu nói của nhà văn có nhắc đến hai độ tuổi là

“tuổi trẻ - tuổi già”, nhưng thực ra, giai đoạn lứa tuổi được đề cập ở đây lại là giai đoạn nối tiếp ở giữa hai giai đoạn đó Cụ thể đó chính là giai đoạn tuổi trung niên Thông qua câu danh ngôn của nhà văn Victor Hugo em xin phép được trình những đặc điểm tâm lý nổi bật của lứa tuổi trung niên.

Sơ lược nội dung:

Bài tiểu luận trình bày những đặc điểm tâm lý nổi bật của giai đoạn lứa tuổi trung niên bao gồm 2 phần chính:

Phấn I: Phân tích câu danh ngôn Phần II: Đặc điểm tâm lý tuổi trung niên

NỘI DUNG

Phần I: Phân tích câu danh ngôn

1 Ý nghĩa câu danh ngôn

“40 là hoàng hôn của tuổi trẻ, 50 là thanh xuân của tuổi già” – Vitor Hugo

Như đã nói ở phần mở đầu, đây là câu danh ngôn miêu tả sơ lược đặc điểm của lứa tuổi trung niên Là giai đoạn chuyển tiếp giữa giai đoạn tuổi trẻ và tuổi già, nói chính xác, giai đoạn tuổi trung niên là quãng giữa thời kì trưởng thành của con người Chắc hẳn đó cũng là

lí do nhà văn Victor Hugo mượn tuổi trẻ và tuổi già để khắc họa tuổi trung niên thêm nổi bật

Kết thúc tuổi trẻ

Đầu tiên, nhà văn sử dụng hình ảnh cụ thể: “hoàng hôn” để nói về độ tuổi 40 của đời người, “hoàng hôn” là lúc chuyển giao từ ban ngày sang ban đêm, là thời điểm kết thúc một

ngày dài của con người Cảnh hoàng hôn với ánh nắng chiều tà là hình ảnh lãng mạn mà chắc hẳn ai trong chúng ta cũng có cơ hội được nhìn ngắm đôi lần Hình ảnh “hoàng hôn” ẩn

dụ cho sự kết thúc đẹp đẽ Nhà văn khẳng định 40 tuổi là độ tuổi kết thúc thời kì tuổi trẻ Một kết thúc đầy lãng mạn và đượm buồn Thật vậy, không có kết thúc nào là không buồn

cả, nhất là với một người có tuổi trẻ tràn đầy nhiệt huyết đam mê và sức sống mạnh mẽ, tuy

sự kết thúc thời kì tuổi trẻ này có thể gây ra khủng hoảng tâm lý với một số người nhưng đúng như hoàng hôn, chỉ là kết thúc của một ngày rồi ánh sáng bình minh sẽ tiếp tục ló dạng vào hôm sau thì độ tuổi 40 cũng chỉ là kết thúc của một thời kì rồi ở thời kì sau đó, cụ thể là

ở tuổi trung niên con người sẽ lại sống và tỏa sáng theo cách khác

Hồi ức của tuổi già

Ở vế còn lại, hình ảnh “thanh xuân” được nhà văn Victor Hugo nhắc đến, cụ thể nhà văn nói “thanh xuân của tuổi già” là ở độ tuổi 50 Mà độ tuổi 50 đó là tuổi trung niên của

con người, tức là nhà văn xác định tuổi trung niên sẽ là thanh xuân của tuổi già Ta có thể

hiểu “thanh xuân” là cả một khoảng thời gian vui vẻ nhất của mỗi người, là lúc chúng ta

được thỏa sức học tập, phấn đấu và cháy hết mình với những niềm đam mê Đồng thời, thanh xuân cũng là những ngày khó khăn mà chúng ta trải nghiệm thực tế khắc nghiệt Đặc biệt, thanh xuân sẽ là đoạn kí ức khó xoá nhòa được trong tâm trí con người Nhưng nhắc lại, thanh xuân trong câu danh ngôn trên là thanh xuân đối với người già chứ không phải nói đến thời kì thanh xuân của con người Độ tuổi trung niên là khoảng thời gian tốt đẹp và con người sẽ hồi tưởng lại khi về già

2 Liên hệ đặc điểm tâm lí lứa tuổi

Câu danh ngôn xác định điểm cuối của thời kì tuổi trẻ cũng chính là điểm bắt đầu thời kì tuổi trung niên Sự chuyển giao này có thể gây ra cho con người ở lứa tuổi trung niên những

áp lực, sự ám ảnh nhất định Điều này cũng dễ hiểu, vì giai đoạn tuổi trẻ là giai đoạn con người đạt đỉnh cao về nhiều mặt như là: thể chất (sức khỏe); nhận thức (trí tuệ lưu chuyển); trí nhớ… Nhưng khi tới thời kì tuổi trung niên, sự lão hóa sẽ khiến những mặt kể trên đều giảm sút làm cho người trung niên rơi vào thế nhiễu loạn, mất kiểm soát, hay còn được gọi

là “khủng hoảng tuổi trung niên” – một đặc điểm nhân cách của người trung niên Rất nhiều người đã biết trước về sự khủng hoảng tuổi trung niên này hoặc ít nhất cũng đã chứng kiến người thân, bạn bè mình trải qua cuộc khủng hoảng tuổi trung niên và gần một nửa số người trưởng thành trên 50 tuổi nói đã từng trải qua nó Nhưng không đủ bằng chứng để kết luận rằng đây là thời kỳ khủng hoảng và chán nản lan rộng, nó chỉ là sự chông chênh nhất thời của giai đoạn tuổi trung niên vì sau hết, những người trung niên vẫn lấy lại được sự cân bằng

và hình thành nên tâm lý ổn định

Song, câu danh ngôn “40 là hoàng hôn của tuổi trẻ, 50 là thanh xuân của tuổi già” của nhà văn Victor Hugo còn khắc họa lên một giai đoạn độ tuổi trung niên với sự thành công rực rõ khi nhắc đến hình ảnh tươi đẹp “thanh xuân” Đúng hơn cả là “thanh xuân của tuổi già” Khi con người về già, họ thường có xu hướng hồi tưởng lại những điều tốt đẹp diễn ra trong khứ, nhắc đến tuổi trung niên, họ nói đó chính là thanh xuân, là thời kì đáng nhớ nhất Bởi lẽ, ở độ tuổi trung niên họ đã hoàn toàn cống hiến tài năng và sức lực của mình cho xã hội Sự nghiệp của người độ tuổi trung niên là thành đạt nhất: những thành quả của công việc, những thành tựu trong các cuộc nghiên cứu khoa học đều là cả quá trình phấn đấu không ngừng nghỉ của họ Nên chắc chắn đó là điều người già thấy hãnh diện khi nhớ về mình ở độ tuổi trung niên

Phần II: Đặc điểm tâm lý tuổi trung niên

1 Khái niệm tuổi trung niên

Tuổi trung niên là giai đoạn lứa tuổi chuyển tiếp từ tuổi trẻ sang tuổi già,nói chính xác hơn thì tuổi trung niên là quãng giữa của thời kì người lớn Đa số các nhà tâm lý học đều xác định rằng, giai đoạn tuổi trung niên bắt đầu từ 40 cho đến 60 tuổi

Người trung niên thường tự cảm nhận thời điểm bắt đầu và kết thúc giai đoạn tuổi trung niên của chính mình dựa trên: sức khỏe, kinh nghiệm cá nhân và những trải nghiệm cụ thể Ví dụ, có những người đặc biệt quan tâm đến sức khỏe, mỗi ngày họ đều cảm nhận được sức khỏe của mình đang dần đi xuống, việc chạy bộ mỗi buổi sáng đều chạy chậm hơn,

nhanh mệt mỏi và không còn tràn đầy năng lượng như trước nữa thì đây chính là lúc họ biết bản thân đã bước vào độ tuổi trung niên

Sự thay đổi thể chất của người trung niên:

Sự phát triển thể chất của người trung niên đi kèm với sự lão hóa Lão hóa cơ thể đề cập đến quá trình trưởng thành và già nua của sinh vật, là một tiến trình tự nhiên và xảy ra liên tục Lão hóa chỉ kết thúc khi sinh vật không còn sự sống

Thể chất của người trung niên phát triển như sau:

Về hình dáng, chiều cao của người trung niên giảm đi mỗi năm do xương sống dần co

cứng lại Da và cơ mất đi tính đàn hồi, các nếp nhăn bắt đầu xuất hiện Do sự tích lũy mỡ dưới da, nhất là vùng quanh eo nên cơ thể người trung niên trở nên mập mạp Di chuyển nặng nề, kém linh hoạt khiến kỹ năng vận động giảm sút

Về các cơ quan bên trong cơ thể, thận của người trung tuổi bị giảm sút đi 10% vốn có,

dung lượng của phổi cũng giảm đi, so với những người trẻ tuổi thì lượng máu đưa vào cơ thể người trung niên giảm 8%, hàm lượng cholesterol tăng dẫn đến huyết áp cao Đó là lí do làm cho người trung niên không thể làm được những công việc quá nặng nhọc [2,72]

Về chức năng sinh sản, ở cả người nam lẫn người nữ đều có sự thay đổi Đối với

người nam trung niên, số lượng và chất lượng tinh trùng giảm theo tuổi tác Lượng Testosteron suy giảm 10% qua mỗi thập kĩ Tuyến tiền liệt thoái hóa theo tuổi, có nguy cơ rối loạn tình dục cao Đối với người nữ trung niên, họ sẽ bước vào thời kì tiền mãn kinh và mãn kinh Trong thời kì này, số trứng trong buồng trứng giảm, lượng estrogen và progesterone giảm gây ra những biểu hiện không bình thường ở người phụ nữ: buồn rầu, dễ nóng giận, dễ thay đổi Cơ thể yếu nên dễ mắc bệnh

2 Đặc điểm phát triển nhận thức tuổi trung niên

2.1 Cảm giác

Thị giác: Khả năng nhìn của con người đạt ngưỡng cao nhất khi bước vào độ tuổi

trưởng thành, sau đó sẽ dần suy giảm theo thời gian Sự suy giảm thị lực sẽ diễn ra rất từ từ, rất chậm, và phải khi con người ở độ tuổi trung niên mới bắt đầu cảm thấy rõ rệt

Thính giác: Khả năng nghe của người trung niên cũng dần giảm sút.

Đa số sự suy giảm thính giác ở người nam sẽ diễn ra sớm và nhanh hơn so với người

nữ Nguyên nhân là do nam giới tiếp xúc với những tác nhân gây suy giảm thính lực nhiều hơn nữ giới:

 Môi trường làm việc ồn ào, nặng nhọc hơn

 Sử dụng thuốc giảm đau do nam giới phải làm việc nặng, dễ bị tổn thương

 Thói quen hút thuốc lá

 Uống quá nhiều rượu.

Khứu giác, vị giác, xúc giác: đều giảm sút so với trước

Điều đặc biệt là ở độ tuổi trung niên, các giác quan của con người dần giảm sút các chức năng nhưng cơ thể người trung niên lại khá nhạy cảm đối với sự thay đổi của nhiệt độ

và thời tiết Các hiện tượng: dị ứng; đau nhức các cơ, khớp dễ dàng xảy ra khi thời tiết biến đổi đột ngột, và sự nhạy cảm này diễn ra xuyên suốt độ tuổi trung niên, kéo dài mãi đến tuổi già nên đã khiến cho nhiều người ở độ tuổi này cảm thấy khó chịu và phiền toái

2.2 Trí nhớ

Ở độ tuổi trung niên: Trí nhớ dài hạn dường như giảm

Trí nhớ tức thời và trí nhớ ngắn hạn không giảm

Tức là, những người trong độ tuổi trung niên vẫn giữ được khả năng ghi nhớ qua những tác động cụ thể (chủ yếu dựa vào âm thanh, ít hình ảnh) để lưu trữ được lượng thông tin cách ngắn hạn nhưng song song với đó, khả năng mã hóa thông tin dựa trên ý nghĩa và sự liên tưởng để lưu thông tin trong thời gian dài của người trung niên bị giảm sút, bị mai một dần đi Cụ thể, một số người ở độ tuổi 49-58 họ có thể nhớ được lịch công tác sắp tới trong tuần, có thể nhớ được giai điệu một bài hát từng nghe qua nhưng lại rất khó để nhớ hết được những sự kiện đã xảy ra trong tuần vì khả năng tổng hợp thông tin để hình thành nên những

sự kiện dần giảm đi

Tuy nhiên, sự giảm sút trí nhớ ở người trung niên có thể khắc phục được bằng cách: + Đọc sách, báo, chơi ô chữ: Cách thức hữu hiệu nhất cho người bị suy giảm trí nhớ là luyện tập cho trí nhớ Và cách tập này chính bằng việc bắt não bộ tư duy Việc ép não bộ tư duy vào thời gian thức tỉnh sẽ kích hoạt các tế bào thần kinh còn sót lại huy động khả năng tiết hormon thần kinh mà các hormon này sẽ tham gia chu trình nhớ sau đó Quan trọng nhất

là phải đọc sách, báo hay chơi ô chữ theo kế hoạch Không nên làm nhiều việc cùng một lúc

sẽ làm cho tế bào thần kinh rơi vào kiệt quệ

+ Vận động đủ lượng: Vận động làm tăng lưu thông máu lên não bộ nên tăng khả năng nuôi dưỡng cho não bộ Vận động làm tăng số vòng tuần hoàn qua não nên vận động hợp sức sẽ giúp tăng thải độc cho thần kinh

2.3 Hình thức trí tuệ:

Kết quả của các cuộc nghiên cứu Khoa học theo chiều dọc xác nhận rằng tuổi càng cao, chức năng nhận thức của con người càng giảm, nhưng quá trình suy giảm nhận thức diễn ra chậm và chỉ liên quan đến một số mặt của trí tuệ Ở độ tuổi trung niên, một số khả năng trí tuệ thậm chí còn tăng lên

Trí tuệ có thể chia ra làm 2 loại:

Trí tuệ lưu chuyển (fluid intelligence) : là khả năng giải quyết các nhiệm vụ tình huống

bất ngờ, mới lạ mà chưa từng được học tập từ đâu [1,272] Ví dụ, khi một nhân viên tư vấn bán hàng gặp khách hàng mắng chửi, quát tháo vì sản phẩm không vừa ý Người nhân viên bắt buộc phải nhanh nhẹn nhìn nhận vấn đề và cố gắng giao tiếp với khách hàng khó tính một cách thật bình tĩnh lắng nghe vấn đề của khách hàng và đưa ra phương án giải quyết, vị khách cảm thấy mình được tôn trọng, họ sẽ nguôi ngoai dần và lắng nghe lời giải thích của bạn nhân viên

Trí tuệ kết tinh (crystillized intelligence): là trí thông minh có được nhờ tích lũy các

loại tri thức, kinh nghiệm đặc thù của mỗi người, cũng như sự khéo léo vận dụng chúng trong công việc và đời sống [1,272] Như một chuyên viên tư vấn tâm lý được đào tạo bài bản, được học tập đầy đủ các môn chuyên ngành, lượng kiến thức được xác thực qua các kì thi, được trau dồi kĩ năng qua những năm thực tập thì khi bắt đầu công việc chính thực, họ sẽ vận dụng trí tuệ kết tinh vào công việc, đời sống và từ đó tiếp tục trau dồi kinh nghiệm cho tương lai

Trí tuệ lưu chuyển phát triển đỉnh cao ở giai đoạn tuổi trưởng thành và giảm sút ở tuổi trung niên Trí tuệ kết tinh tăng lên trong suốt cuộc đời mỗi người Sự hiểu biết, khả năng tính toán, khả năng diễn đạt và khả năng quan sát, đánh giá tăng lên theo từng độ tuổi sau đó tiếp tục phát triển bền vững Điều này giải thích cho việc các nhà Khoa học luôn đạt được những thành tựu cao nhất ở độ tuổi trung niên (45-65 tuổi) chứ không phải ở trong những năm tháng tuổi trẻ

3, Đặc điểm phát triển xúc cảm, tình cảm

Ở độ tuổi trung niên, con người có thêm nhiều trách nhiệm mới: trách nhiệm của bậc cha mẹ có con đã lớn, trách nhiệm của người con có ba mẹ đã già, trách nhiệm đối với công việc Đặc biệt hơn, người trung niên còn phải gánh trên vai trọng trách gìn giữ mái ấm gia đình vì ở lứa tuổi trung niên, rất có thể nảy sinh vấn đề “ngoại tình”

Ngoại tình là gì? Ngoại tình là hành vi quan hệ tình dục ngoài hôn nhân đối với những

người đã lập gia đình

Nguyên nhân tâm lý sinh ra vấn đề ngoại tình:

Đầu tiên, là do hôn nhân không có tình yêu

Cuộc hôn nhân hình thành nhưng không được vun đắp từ tình yêu mà do nhiều yếu tố khác như : kinh tế, nhu cầu danh lợi hay do tư tưởng cổ hũ của các bậc cha mẹ “cha mẹ đặt đâu con ngồi đó”… chính vì như vậy nên nhiều cuộc hôn nhân không tình yêu được hình