Một số biện pháp rèn chữ giữ vở cho học sinh lớp 1 năm 2022

A. PHẦN GIỚI THIỆU:  Tên sáng kiến: “ Một số biện pháp rèn chữ giữ vở cho học sinh lớp 1”  Tên người viết sáng kiến  Đơn vị công tác:  Thời gian thực hiện: Năm học 2018 – 2019 B. PHẦN NỘI DUNG: I. Đặt vấn đề: Chữ viết ngoài việc dùng làm thông điệp truyền tải thông tin còn phần nào thể hiện nội tâm, nhân cách của một người. Nhất là đối với học sinh Tiểu học thì rèn chữ đẹp là một trong những nề nếp và thói quen không thể thiếu được ở học sinh Tiểu học. Thực tế cho thấy nhiều quyển vở của học sinh đa số chữ viết chưa đều, chưa đúng cỡ chữ quy định, thiếu nét, viết vội nên chữ không tõ ràng,… là những vấn đề hết sức quan ngại. Để thực hiện được các mục tiêu trên, tôi nhận thấy bản thân mình ngay từ đầu năm học cần nghiên cứu và tìm ra các biện pháp giúp học sinh rèn chữ đúng kích thước cũng như đúng cỡ chữ. Đồng thời bản thân các em cũng phải ra sức rèn luyện để có thể viết chữ rõ ràng và đẹp hơn. Từ những lí do trên, tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp rèn chữ giữ vở cho học sinh lớp 1”. II. Giải quyết vấn đề: 1) Cơ sở lí luận: Nét chữ thể hiện tính nết con người, việc hướng dẫn cho các em biết viết đúng, viết đẹp, viết cẩn thận sẽ góp phần rèn luyện cho các em biết rèn chữ đẹp tạo hứng thú học tập đồng thời rèn cho các em có những phẩm chất đạo đức tốt như: tính cẩn thận, tính kỷ luật, tính kiên nhẫn. Có thể nói lớp 1 là lớp tạo nền tảng của bậc Tiểu học. Chính vì vậy, việc rèn chữ viết đúng, viết đẹp cho học sinh là vô cùng quan trọng và cần thiết, nhất là đối với lứa tuổi Tiểu học. 2) Cơ sở thực tiễn  Thuận lợi: Được sự quan tâm sâu sắc cũa lãnh đạo cấp trên và Ban giám hiệu nhà trường. Nhà trường có đầy đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học phụ vụ tốt cho công tác giảng dạy của giáo viên. Được sự quan tâm, hỗ trợ của cha mẹ học sinh. Học sinh được học 2 buổingày nên có nhiều thời gian rèn chữ.  Khó khăn: Sĩ số học sinh của mỗi lớp đông. Kĩ năng cầm bút của học sinh chưa đúng do quen cách cầm bút ở mầm non, học sinh còn chưa cẩn thận, chưa hứng thú, say mê trong quá trình luyện chữ. Một vài phụ huynh chưa chú trọng đến việc rèn chữ cho con.  Nguyên nhân: Qua những năm đứng lớp, tôi thấy học sinh viết chữ chưa đẹp có nhiều lí do. Ngoài ra khi muốn viết lại một văn bản hầu như phần lớn học sinh yếu cần phải nhìn sách giáo khoa, hay chép ở trên bảng, tốc độ chép lại rất chậm, nhiều em còn nhìn từng nét chữ để viết, chữ của các em mô phỏng lại hoàn toàn chữ viết trong sách giáo khoa hay chữ của giáo viên trên bảng một cách thụ động. Việc phải nhìn lên bảng hay trong sách giáo khoa liên tục để nhận biết các nét chữ làm cho tốc độ viết chậm lại. Quy trình viết các con chữ học sinh không nắm được, nhiều em viết ngược các nét chữ rất tự do, khi viết học sinh ngồi không đúng tư thế, cầm bút chưa đúng cách, quen nằm ra bàn hay đầu cúi sát vào trang giấy, nghiêng đầu sang một bên trông rất khó khăn và mất thẩm mĩ cộng thêm việc cầm sát với ngòi bút, che các nét chữ nên không thể hiện được đúng ô li và khoảng cách của các con chữ. Khi viết ở trong tư thế như vậy xảy ra hiện tượng học sinh thấy mỏi cổ do phải nghiêng đầu quá lâu, mỏi tay do nắm chắc lại cầm sát mà viết, mỏi và đau mắt do nhìn quá gần với trang giấy, bị các tật khúc xạ về mắt,...

PHÒNG GIÁO D C VÀ ĐÀO T O TP THANH HÓA Ụ Ạ

TR ƯỜ NG TI U H C QU NG TÂM Ể Ọ Ả

SÁNG KI N KINH NGHI M Ế Ệ

M T S BI N PHÁP RÈN CH - GI V CHO H C SINH Ộ Ố Ệ Ữ Ữ Ở Ọ

L P 1 Ớ

NĂM 2022

A PHẦN GIỚI THIỆU:

 Tên sáng kiến:

“ Một số biện pháp rèn chữ - giữ vở cho học sinh lớp 1”

 Tên người viết sáng kiến

 Đơn vị công tác:

 Thời gian thực hiện: Năm học 2018 – 2019

B PHẦN NỘI DUNG:

I Đặt vấn đề:

Chữ viết ngoài việc dùng làm thông điệp truyền tải thông tin còn phần nào thể hiện nội tâm, nhân cách của một người Nhất là đối với học sinh Tiểu

học thì rèn chữ đẹp là một trong những nề nếp và thói quen không thể thiếu được ở học sinh Tiểu học

Thực tế cho thấy nhiều quyển vở của học sinh đa số chữ viết chưa đều, chưa đúng cỡ chữ quy định, thiếu nét, viết vội nên chữ không tõ ràng,… là những vấn

đề hết sức quan ngại

Để thực hiện được các mục tiêu trên, tôi nhận thấy bản thân mình ngay từ đầu năm học cần nghiên cứu và tìm ra các biện pháp giúp học sinh rèn chữ đúng kích thước cũng như đúng cỡ chữ Đồng thời bản thân các em cũng phải ra sức rèn luyện để có thể viết chữ rõ ràng và đẹp hơn

Từ những lí do trên, tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp rèn chữ - giữ vở

cho học sinh lớp 1”.

II Giải quyết vấn đề:

1) Cơ sở l í luận:

Nét chữ thể hiện tính nết con người, việc hướng dẫn cho các em biết viết đúng, viết đẹp, viết cẩn thận sẽ góp phần rèn luyện cho các em biết rèn chữ đẹp tạo hứng thú học tập đồng thời rèn cho các em có những phẩm chất đạo đức tốt như: tính cẩn thận, tính kỷ luật, tính kiên nhẫn Có thể nói lớp 1 là lớp tạo nền tảng của bậc Tiểu học Chính vì vậy, việc rèn chữ viết đúng, viết đẹp cho học sinh là vô cùng quan trọng và cần thiết, nhất là đối với lứa tuổi Tiểu học

2) Cơ sở thực tiễn

 Thuận lợi:

- Được sự quan tâm sâu sắc cũa lãnh đạo cấp trên và Ban giám hiệu nhà trường

- Nhà trường có đầy đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học phụ vụ tốt cho công tác giảng dạy của giáo viên

- Được sự quan tâm, hỗ trợ của cha mẹ học sinh

- Học sinh được học 2 buổi/ngày nên có nhiều thời gian rèn chữ

 Khó khăn:

- Sĩ số học sinh của mỗi lớp đông

- Kĩ năng cầm bút của học sinh chưa đúng do quen cách cầm bút ở mầm non, học sinh còn chưa cẩn thận, chưa hứng thú, say mê trong quá trình luyện chữ

- Một vài phụ huynh chưa chú trọng đến việc rèn chữ cho con

 Nguyên nhân:

- Qua những năm đứng lớp, tôi thấy học sinh viết chữ chưa đẹp

có nhiều lí do Ngoài ra khi muốn viết lại một văn bản hầu như phần lớn học sinh yếu cần phải nhìn sách giáo khoa, hay chép ở trên bảng, tốc độ chép lại rất chậm, nhiều em còn nhìn từng nét chữ để viết, chữ của các em mô phỏng lại

hoàn toàn chữ viết trong sách giáo khoa hay chữ của giáo viên trên bảng một cách thụ động Việc phải nhìn lên bảng hay trong sách giáo khoa liên tục để nhận biết các nét chữ làm cho tốc độ viết chậm lại Quy trình viết các con chữ học sinh không nắm được, nhiều em viết ngược các nét chữ rất tự do, khi viết học sinh ngồi không đúng tư thế, cầm bút chưa đúng cách, quen nằm ra bàn hay đầu cúi sát vào trang giấy, nghiêng đầu sang một bên trông rất khó khăn và mất thẩm mĩ cộng thêm việc cầm sát với ngòi bút, che các nét chữ nên không thể hiện được đúng ô li và khoảng cách của các con chữ Khi viết ở trong tư thế như vậy xảy ra hiện tượng học sinh thấy mỏi cổ do phải nghiêng đầu quá lâu, mỏi tay do nắm chắc lại cầm sát mà viết, mỏi và đau mắt do nhìn quá gần với trang giấy, bị các tật khúc xạ về mắt,

III Các biện pháp:

1 Phương pháp trực quan:

- Do tâm lí cúa các em học sinh lớp 1, các em vừa chuyển từ môi trường mầm non sang môi trường Tiểu học còn nhiều mới mẻ nên sự tập trung, chú ý trong tiết học chưa cao vì thế cần phải dùng nhiều hình ảnh trực quan cho các em có hứng thú khi học

- Cùng với việc dùng lời nói để hướng dẫn các em trong quá trình tập viết thì giáo viên nên kết hợp các dụng cụ trực quan như sử dụng hình ảnh, đoạn phim về cách viết chữ, cách đặt bút, dừng bút Dụng cụ trực quan thường được sử dụng chủ yếu là mẫu chữ viết thường và mẫu chữ viết hoa Nhưng quan trọng nhất là mẫu chữ của giáo viên Khi cô giáo viết từng nét chữ, vừa hướng dẫn, vừa viết để học sinh vừa được tiếp nhận vừa về thính giác lẫn thị giác

2 Phương pháp luyện tập thực hành:

- Học sinh lớp 1 quen với việc thích thoải mái khi ngồi viết nên trước khi viết bài giáo viên phải nhắc nhở các em tư thế ngồi viết và cách cầm bút, để vở cho đúng quy định

- Cùng với các phương pháp khác thì phương pháp thực hành là phương pháp khá quan trọng “Học đi đôi với hành” câu nói ấy chưa bao giờ sai Việc luyện chữ không phải chỉ dựa vào lí thuyết, cũng không phải chỉ rèn luyện vài ngày mà là cả một quá trình diễn ra thường xuyên và liên tục ở tất cả các môn chứ không hẳn chỉ trong phân môn Tập viết

- Có nhiều hình thức luyện tập thực hành cho học sinh như viết vào bảng con, viết vào vở tập viết, vở rèn chữ, viết trong vở của các môn học khác,…

- Dựa vào cấu tạo nét chữ và với mục đích để học sinh dễ rèn luyện cũng như ghi nhớ cấu tạo của chữ giáo viên có thể chia nhóm các chữ sau:

 Nhóm 1: Gồm các chữ: i, u, ư, t, p, y, n, m, v, r, s Nhóm này ta chủ

yếu rèn luyện viết nét móc ngược, nét móc hai đầu thật đúng trước khi ghép các nét tạo thành chữ Khi ghép chú ý điểm đặt bút, điểm dừng bút để chữ viết cân đối và đẹp

 Nhóm 2: Gồm các chữ: c, e, ê, x Nhóm này học sinh hay mắc lỗi viết

chưa tròn nét, nét móc cuối kéo không hết, không đều chữ, cần hướng dẫn học sinh điểm bắt đầu và điểm dừng của các nét móc, rèn cho trẻ móc ngay ngắn

 Nhóm 3: Gồm các chữ: l, b, h, k Nhóm này trẻ thường hay viết chưa

đúng điểm giao nhau của nét và chữ viết còn cong vẹo, cần hướng dẫn trẻ đưa bút lên tới điểm giao nhau của nét khuyết rồi mới đưa bút lên tiếp thì nét khuyết mới đẹp

 Nhóm 4: Gồm các chữ: o, ô, ơ, a, ă, â, d, đ, q, g Nhóm này cần dạy trẻ

viết đúng chữ o làm cơ sở cho viết đúng các chữ khác trong nhóm

 Tư thế ngồi viết:

- Ngay từ khi vào đầu năm học tôi hướng dẫn học sinh rất kĩ về

tư thế ngồi viết một cách thoải mái nhất, không gò bó, dễ gây tê mỏi Ngồi ngay ngắn, lưng thoải mái, không tì ngực vào cạnh bàn, đầu hơi nghiêng sang trái Tuyệt đối không nằm, ngồi viết tùy tiện Khoảng cách từ mắt đến vở tầm 25 cm đến 30 cm (hơn một gang tay người lớn); không được nhìn quá gần vở vì thiếu ánh sáng sẽ dẫn đến cận thị

- Cột sống lưng luôn ở tư thế thẳng đứng, vuông góc với mặt ghế ngồi Không ngồi vặn vẹo sang 1 bên, dẫn đến lệch cột sống, rất khó chữa sau này

- Hai chân thoải mái, không để chân co, chân duỗi khiến cột sống phải lệch vẹo và chữ viết sẽ xiên lệch theo

- Tay trái để xuôi theo chiều ngòi, giữ lấy mép vở cho khỏi xô lệch, đồng thời làm điểm tựa cho nửa người bên trái

 Cách đặt vở:

- Để vở trên mặt bàn, hơi nghiêng góc 30 độ so với mép bàn, không gấp đôi vở khi viết

 Hướng dẫn cách cầm bút đúng:

- Tay phải cầm chắc bút bằng 3 ngón tay (cái, trỏ, giữa) Ngón tay giữa ở phía dưới để đỡ bút, ngón tay trỏ ở phía trên và ngón tay cái ở phía ngoài bút để giữ bút (ngón tay cái phải thẳng với cánh tay) Ngòi bút úp xuống mặt giấy Lúc viết, điều khiển cây bút bằng các cơ cổ tay và các ngón tay Cổ tay phải thoải mái, không được gồng sẽ tạo cảm giác khó chịu như: căng cứng, mỏi cơ gân bàn tay; viết chóng mỏi tay; ra nhiều mồ hôi tay không thể viết lâu, viết nhanh được Các tư thế tay cầm bút không đúng sẽ dẫn đến các cổ tay có tật sau này khó chữa

- Tuyệt đối không cầm bút dựng đứng 90 độ Đưa bút từ trái qua phải từ trên xuống dưới các nét đưa lên hoặc đưa sang ngang phải thật nhẹ tay, không

ấn mạnh đầu bút vào mặt giấy

 Hướng dẫn học sinh viết chữ:

- Hướng dẫn học sinh nắm chắc những quy tắc cơ bản Giáo viên không được nóng vội, từ đó luyện cho các em có tính kiên nhẫn

- Khi rèn nét cơ bản nên nhớ rèn luôn chữ cùng nét đó cho học sinh dễ nhận biết

- Sử dụng phương tiện trực quan là mẫu chữ: chữ mẫu in sẵn, chữ phóng to trên bảng, chữ trong vở tập viết, hộp chữ mẫu, hoặc một bài viết đẹp,… Chữ mẫu phải đúng quy định, rõ ràng và đẹp

 Viết chữ thường:

Dùng tên gọi các nét cơ bản để hướng dẫn học sinh viết chữ Trong quá trình hình thành biểu tượng về chữ viết và hướng dẫn học sinh viết chữ, nên sử dụng tên gọi các nét cơ bản để mô tả hình dạng, cấu tạo và quy trình viết một chữ cái theo các nét viết đã quy định ở bảng mẫu chữ

+ Nét sổ thẳng

+ Nét ngang

+ Nét xiên trái, nét xiên phải

+ Nét móc xuôi, nét móc ngược

+ Nét móc hai đầu

+ Nét cong hở trái, nét cong hở phải

+ Nét cong kín

+ Nét khuyết trên, nét khuyết dưới

+ Nét hất

+ Nét thắt trên

+ Nét thắt giữa

 Viết chữ hoa:

Khi dạy phần này cần chú ý:

- Dùng tên gọi các nét cơ bản Mỗi chữ cái viết hoa có nhiều nét cong, nét lượn tạo dáng thẩm mĩ của hình chữ cái Do vậy, các nét cơ bản ở chữ cái viết hoa thường có biến điệu, không thuần tuý như chữ cái viết thường

- Nét cơ bản trong bảng chữ cái viết hoa chỉ có 4 loại (không có nét hất): nét thẳng; nét cong; nét móc; nét khuyết Mỗi loại có thể chia ra các dạng, các kiểu khác nhau Tên gọi các dạng, kiểu chỉ dùng khi giáo viên mô tả cấu tạo hình dạng chữ viết hoa cho cụ thể, rõ ràng không bắt học sinh phải thuộc

- Các nét ghi dấu phụ cũng giống như ở chữ cái viết thường

 Viết từ ứng dụng:

- Dạy viết từ ngữ ứng dụng, ngoài việc hướng dẫn học sinh thực hiện các yêu cầu về chữ ghi tiếng, cần quan tâm nhắc nhở các em lưu ý để khoảng cách giữa các chữ sao cho hợp lý Khoảng cách giữa các chữ ghi tiếng thường được ước lượng bằng chiều rộng của một chữ cái o viết thường

- Dạy học sinh tập viết câu ứng dụng cần lưu ý thêm về cách viết và đặt dấu câu (dấu phẩy, dấu chấm, dấu chấm hỏi, dấu chấm than) như đã thể hiện trong bài tập viết

 Rèn nếp viết chữ rõ ràng, sạch đẹp:

- Chất lượng chữ viết của học sinh không chỉ phụ thuộc vào điều kiện chủ quan (năng lực cá nhân, sự luyện tập kiên trì, trình độ sư phạm của giáo viên)

mà còn có sự tác động của các yếu tố khách quan (điều kiện, phương tiện phục

vụ cho việc dạy và học tập viết)

 Rèn chữ viết cho học sinh thông qua các môn học khác:

- Ngoài các giờ học Tập viết giáo viên còn phải luôn nhắc nhở học sinh rèn luyện chữ viết trong các môn học khác Việc làm này đòi hỏi người giáo viên ngoài trình độ về chuyên môn nghiệp vụ còn cần phải có sự kiên trì, cẩn thận và lòng yêu nghề mến trẻ

3. Động viên, khen thưởng, nêu gương:

- Học sinh lớp 1 rất thích được khen thưởng, nêu gương trước lớp nên giáo viên phải luôn khích lệ, động viên các em khi các em viết chữ đẹp, có tiến bộ Bên cạnh việc dùng lời nói nhận xét trực tiếp mang ý nghĩa động viên thì giáo viên cần có những lời nhận xét nhẹ nhàng theo thông tư 22

IV Kết quả:

- Qua hội thi “Em tập viết đúng, viết đẹp” do nhà trường tổ chức năm học

2018 – 2019 lớp tôi đã đạt được nhiều thành tích: 01 giải nhất, 01 giải nhì, 01 giải ba, 02 giải khuyến khích

- Đối với lớp hiện nay, tôi cũng áp dụng các hình thức trên, qua gần 3 tháng thực hiện kết quả thu được chữ viết của học sinh phần nào đã đỡ hơn, chữ đều, đúng quy định mẫu chữ

- Qua kết quả trên, tôi rất phấn khởi và có thêm động lực trong vấn đề rèn chữ cho học sinh

V Bài học kinh nghiệm và đề xuất:

1) B ài học knh nghiệm:

- Đối với học sinh lớp Tiểu học, các em còn rất nhỏ nên chúng ta – những người giáo viên phải hướng dẫn, uốn nắn, động viên, khích lệ và quan tâm đến các em về mọi mặt

- Giáo viên cần có sự kiên nhẫn, hiểu rõ được nguyên nhân chính mà các

em thường hay gặp phải khi rèn chữ là gì để tập trung định hướng cho các em ngay từ lúc đầu tập viết chữ

2) Đề xuất :

Qua thời gian tìm hiểu và thực hiện đề tài, tôi xin có một số đề xuất như sau:

- Giáo viên khi thực hiện cần kiểm tra thường xuyên bằng nhiều hình thức

và nhiều đối tượng

- Trước khi đến lớp, giáo viên cần chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học, đặc biệt là tranh ảnh, vật mẫu

Với lòng nhiệt huyết cùng tinh thần trách nhiệm của người giáo viên, tôi mong muốn học sinh của mình viết chữ thật tốt, thật đẹp.

Tôi rất mong sự đóng góp ý kiến của bạn bè đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo, để tôi giảng dạy được tốt hơn, góp phần đưa sự nghiệp giáo dục đi lên Xin chân thành cảm ơn!

Bình Tân, ngày 24 tháng 10 năm 2019

Người viết sáng kiến