TIỂU LUẬN LIÊN HIỆP QUỐC và VAI TRÒ của LIÊN HIỆP QUỐC đối với đời SỐNG QUỐC tế

Liên Hiệp Quốc hoạt động dựa trên nguyên tắc: tất cả các quốc gia thànhviên đều bình đẳng về chủ quyền; xung đột giữa các quốc gia thành viên cần đượcgiải quyết một cách hoà bình trên bà

ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA LUẬT

******

TIỂU LUẬN

LIÊN HIỆP QUỐC VÀ VAI TRÒ CỦA LIÊN HIỆP QUỐC

ĐỐI VỚI ĐỜI SỐNG QUỐC TẾ

: TS Nguyễn Ngọc Hà

Hà Nội, tháng 3/2018

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I Khái quát về Liên Hiệp Quốc 2

1 Sự hình thành của Liên Hiệp Quốc 2

2 Mục đích hoạt động của Liên Hiệp Quốc 4

3 Nguyên tắc hoạt động của Liên Hiệp Quốc 5

4 Cơ cấu của Liên Hiệp Quốc 6

4.1 Các cơ quan chính 6

4.2 Hệ thống các tổ chức chuyên môn 9

II VAI TRÒ CỦA LIÊN HIỆP QUỐC TRONG ĐỜI SỐNG QUỐC TẾ 13

1 Gìn giữ hòa bình và an ninh thế giới 13

2 Vai trò của LHQ về bảo vệ nhân quyền 15

3 Vai trò của Liên Hiệp Quốc trong thúc đẩy phát triển bền vững 18

4 Vai trò của Liên Hiệp Quốc trong công pháp quốc tế 21

5 Hỗ trợ nhân đạo của LHQ 23

KẾT LUẬN 28

TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

LỜI MỞ ĐẦU

Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, cả thế giới ngổn ngang bởi những hậuquả tàn khốc của cuộc chiến Nhân loại đã hiểu rõ ý nghĩa của hoà bình, các nướcđồng mình đã quyết tâm gìn giữ nền hoà bình và ngăn chặn những cuộc chiến tranhthế giới mới Ngày 24/10/1945, một tổ chức với sứ mệnh cao cả là ngăn ngừa mộtcuộc chiến tranh thế giới mới được thành lập với tên gọi Liên Hiệp Quốc thôngqua bản Hiến chương Liên Hiệp Quốc

Trải qua quá trình trên 70 năm hình thành và phát triển, Liên Hiệp Quốcngày càng khẳng định vai trò quan trọng của mình một cách toàn diện trong cácvấn đề toàn cầu Chương trình nghị sự không chỉ bó hẹp vào vấn đề duy trì hoàbình, an ninh mà còn đồng thời thực hiện những mục đích quan trọng khác là thúcđẩy quan hệ hợp tác hữu nghị giữa các nước thành viên để phát triển kinh tế, xãhội, văn hoá, nhân đạo và đảm bảo quyền con người

Đây là diễn đàn của những tuyên ngôn chấn động, những bài diễn thuyết vànhững cuộc tranh luận quyết liệt về những vẫn đề gây tranh cãi nhất trên thế giới,

từ nạn nghèo đói và mục tiêu phát triển, đến hoà bình và an ninh

Liên Hiệp Quốc hoạt động dựa trên nguyên tắc: tất cả các quốc gia thànhviên đều bình đẳng về chủ quyền; xung đột giữa các quốc gia thành viên cần đượcgiải quyết một cách hoà bình trên bàn đàm phán; Nghiêm cấm sử dụng vũ lực và

đe doạ sử dụng vũ lực giữa các quốc gia và các thành viên cần hỗ trợ Liên HiệpQuốc trong việc bảo vệ hoà bình và giải quyết các vẫn đề mang tính toàn cầu

Nhận thấy tầm quan trọng và sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của một tổchức có tính chất toàn cầu, Nhóm 5 lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Liên Hiệp Quốc

và vai trò của Liên Hiệp Quốc trong đời sống quốc tế”, qua đó tìm hiểu rõ hơn cơcấu tổ chức, các hoạt động cũng như vai trò sâu rộng của Liên Hiệp Quốc trong đờisống quốc tế Trong quá trình nghiên cứu còn gặp phải những thiếu sót, hạn chế,kính mong nhận được ý kiến đóng góp từ thầy để nhóm có thể hoàn thiện hơn

NỘI DUNG

I KHÁI QUÁT VỀ LIÊN HIỆP QUỐC

Liên Hiệp Quốc (United Nations - UN) là một tổ chức quốc tế được thành lậpvới mục đích duy trì hòa bình và an ninh trên thế giới, phát triển các mối quan hệhữu nghị giữa các dân tộc và tiến hành hợp tác quốc tế giữa các nước trên cơ sở tôntrọng nguyên tắc bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc Trụ sở Liên HiệpQuốc được đặt trong lãnh phận quốc tế tại Manhattan, Thành phố NewYork, HoaKỳ

I.1 Sự hình thành của Liên Hiệp Quốc

Tiền thân của Liên Hiệp Quốc là Hội Quốc Liên (League of Nations), vốn làmột sáng kiến của Tổng thống Hoa Kỳ - Woodrow Wilson sau chiến tranh thế giớilần thứ nhất Hoa Kỳ tuy sáng lập, nhưng lại không chính thức làm hội viên, hơnthế quy chế hoạt động của hội lại lỏng lẻo, các cường quốc như Vương quốc Anh,Pháp, Nga, Đức, Ý; Nhật Bản tham gia vốn chỉ để tranh giành ảnh hưởng chomình Dù hội đạt được một số thành tựu đáng kể trong công cuộc giải phóng phụ

nữ nhưng trong một thời gian dài, hệ thống an ninh tập thể của Hội Quốc Liên tỏ rakhông hiệu quả vì không được sự quan tâm ủng hộ của các cường quốc Vai tròtrong việc giữ gìn hoà bình, an ninh quốc tế của Hội Quốc Liên không được đảmbảo Hội quốc liên được thành lập vào năm 1919, nhưng đã dừng hoạt động sau khikhông ngăn chặn được một cuộc xung đột mới là Chiến tranh thế giới lần thứ hai.Chiến tranh thế giới lần thứ hai kết thúc nhưng cũng đã để lại những hậu quả

vô cùng tàn khốc Những hình ảnh đó đã thôi thúc trong các nước Đồng minh vànhân dân trên thế giới phải cùng nhau bảo vệ cuộc sống hòa bình, ngăn chặn cáccuộc chiến tranh trên toàn thế giới Sự thất bại của Hội Quốc Liên đã đặt ra yêucầu phải thiết lập một thể chế đa phương hữu hiệu có tính toàn cầu, nhằm duy trìhoà bình và an ninh quốc tế

Quyết tâm trên càng được thể hiện rõ tại các Hội nghị Tehran (1943), Hộinghị Yalta (1945) Tại Hội nghị Yalta, nguyên thủ ba nước Liên Xô, Mỹ, Anh đãthống nhất thành lập tổ chức quốc tế để giữ gìn hòa bình và an ninh thế giới Sau

hàng loạt trao đổi trong các năm 1943-1945, từ ngày 25/4/1945 đến 26/6/1945, đạidiện của 50 quốc gia đã họp tại San Francisco, Hoa Kỳ, soạn thảo và thống nhấtthông qua Bản Hiến chương Liên Hiệp Quốc gồm 19 chương và 111 điều khoản.Hội đồng Ngoại trưởng 5 nước gồm Nga, Mỹ, Anh, Pháp và Trung Quốc đượcthành lập.

Ngày 24/10/1945, Liên Hiệp Quốc chính thức được thành lập khi bản Hiếnchương được 5 nước thành viên Hội đồng Bảo an cùng hầu hết các quốc gia thamgia ký kết phê chuẩn và có hiệu lực Tên gọi "Liên Hiệp Quốc" đã được Tổngthống Mỹ Franklin D Roosevelt sáng lập ra và được sử dụng lần đầu tiên trong

"Tuyên ngôn của Liên Hiệp Quốc" vào ngày 1/1/1942 Hiến chương quy định mụcđích cao nhất của UN là duy trì hoà bình và an ninh thế giới, thúc đẩy quan hệ hợptác giữa các nước trên cơ sở tôn trọng quyền bình đẳng giữa các quốc gia vànguyên tắc dân tộc tự quyết Theo đó, Liên Hiệp Quốc sử dụng 5 ngôn ngữ chínhthức: tiếng Hoa, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga và tiếng Tây Ban Nha Ban Thư

ký sử dụng 2 ngôn ngữ làm việc là tiếng Anh và tiếng Pháp Đến năm 1973, tiếng

Ả Rập mới được thêm vào, số lượng ngôn ngữ chính thức tăng lên 6 thứ tiếng.Theo Hiến chương Liên Hiệp Quốc thì tổ chức này có sáu cơ quan chính và những

tổ chức chuyên trách khác Sáu cơ quan chính bao gồm: Đại Hội đồng, Hội đồngBảo an, Hội đồng Kinh tế và Xã hội, Ban Thư kí, Tòa án Quốc tế vì Công lý vàHội đồng Quản thác

Hiện nay, Liên Hiệp Quốc có 193 thành viên, bao gồm hầu hết các quốc gia

có chủ quyền Việt Nam gia nhập Liên Hiệp Quốc từ ngày 20/9/1977 Đại Hộiđồng là cơ quan duy nhất của Liên Hiệp Quốc có đại diện của tất cả quốc gia thànhviên, có chức năng của một diễn đàn để các thành viên thảo luận về những vấn đề

về quan trọng trên thế giới Đại Hội đồng có thể thảo luận bất kỳ những vấn đề nào

mà nó lựa chọn, thông qua các vấn đề quan trọng khi có 2/3 số thành viên đồngthuận, giúp bầu chọn thành viên của các cơ quan khác của Liên Hiệp Quốc, và bỏphiếu cho vấn đề ngân sách

Tổng thống Hoa Kỳ Harry S.Truman từng phát biểu: “Nếu chúng ta có bảnHiến chương này cách đây vài năm, có lẽ đã không có những cái chết vô nghĩa.Chúng ta sẽ xây dựng một tương lai mà hàng triệu triệu người đang sống sẽ đượcđảm bảo Có thời điểm cho những kế hoạch và thời điểm cho những hành động, vàthời điểm đó chính là ở đây, chính vào lúc này” Câu nói của Tổng thống Truman

đã đại diện cho hàng triệu người, những người tin rằng tổ chức mới này sẽ làm chonhững cuộc chiến tranh thế giới lùi sâu vào dĩ vãng

Bảy thập kỷ đã trôi qua, đối với LHQ, đây là một chặng đường đầy gian khó.Nhiều thành công nhưng không ít thất bại Trong suốt khoảng thời gian đó, LHQluôn giữ vững vai trò trung tâm của mình trong mọi lĩnh vực của đời sống quốc tế

ở hiện tại và tương lai khi đứng ra giải quyết các vấn đề toàn cầu, các vấn đề lớnphải kể đến là chiến tranh và hòa bình, vấn đề đói nghèo, vấn đề nhân đạo, vấn đềchia sẻ thịnh vượng toàn cầu Có thể thấy được về cơ bản là hòa bình thế giới cũngđược giữ vững, không xảy ra một cuộc đại chiến thế giới nào kể từ năm 1945 đếnnay

I.2 Mục đích hoạt động của Liên Hiệp Quốc

Điều 1 của Hiến chương đặt ra bốn mục tiêu cho Liên Hiệp Quốc:

 Giữ gìn hòa bình và an ninh quốc tế;

 Phát triển các quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia, trên nguyên tắc tôn trọngquyền bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc;

 Thúc đẩy sự hợp tác quốc tế nhằm giải quyết các vấn đề quốc tế về kinh tế,văn hóa, xã hội và nhân đạo, thúc đẩy việc tôn trọng cấc quyền cơ bản củacon người;

 Là trung tâm phân phối các hành động của các quốc gia

Có thể thấy, các mục đích nêu trên mang tính tổng quát là chủ yếu Tuy nhiên

có một khoảng thời gian, đã có tranh cãi xảy ra đối với những mục đích này Cụ

thể là các nước phương Tây từng cho rằng mục đích tối cao của Liên Hợp Quốc làgiữ gìn hòa bình và an ninh quốc tế, trái lại các nước thứ ba lại cho rằng mục đích

ưu tiên và tối cao của Liên Hợp Quốc là mục đích thúc đẩy và giải quyết các vấn

đề kinh tế, xã hội và nhân đạo, bên cạnh đó thúc đẩy việc tôn trọng các quyền cơbản của con người

I.3 Nguyên tắc hoạt động của Liên Hiệp Quốc

Điều 2 của Hiến chương quy định 7 nguyên tắc cơ bản của Liên Hiệp Quốc:

 Nguyên tắc bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia;

 Nguyên tắc thực hiện nghiêm chinh các nghĩa vụ theo quy định của Hiếnchương;

 Nguyên tắc giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng các biện pháp hòa bình;

 Nguyên tắc không dùng vũ lực và đe dọa dùng vũ lực trong quan hệ quốc tế;

 Nguyên tắc hợp tác đầy đủ của các quốc gia thành viên đối với Liên HiệpQuốc;

 Nguyên tắc Liên Hiệp Quốc sẽ hành động nhằm đảm bảo các quốc giakhông phải thành viên của Liên Hiệp Quốc cũng tuân thủ các nguyên tắc củaHiến chương;

 Nguyên tắc Liên Hiệp Quốc không can thiệp vào công việc thuộc thẩmquyền nội bộ của quốc gia thành viên

Thực tế, các nguyên tắc cơ bản được quy định tại Điều 2 này đã được xemnhư là những nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế Nghị quyết 2625 mang tiêu đề

“Các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế điều chỉnh quan hệ hữu nghị và hợp tácgiữa các quốc gia” đã được Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua ngày

24/10/1970 Nghị quyết này cụ thể hóa các nguyên tắc đã được quy định tại Điều 2Hiến chương Liên Hiệp Quốc.

Về nguyên tắc tôn trọng quyền dân tộc tự quyết và nguyên tắc tôn trọng cácquyền cơ bản của con người dù không được quy định trực tiếp, rõ ràng nhưng hainguyên tắc này lại gián tiếp được thể hiện thông qua Điều 1 khi quy định về mụcđích của Liên Hiệp Quốc Vì vậy, 2 nguyên tắc trên cũng được thừa nhận lànguyên tắc của Liên Hiệp Quốc, đồng thời là hai nguyên tắc cơ bản của Luật quốctế

I.4 Cơ cấu của Liên Hiệp Quốc

I.4.1 Các cơ quan chính

UN được hình thành bởi 5 cơ quan chính (trước kia là 6, bao gồm cả Hộiđồng quản thác nhưng cơ quan này đã dừng hoạt động từ năm 1994):

 Đại hội đồng Liên hiệp quốc:

Đại hội đồng Liên hiệp quốc là một trong năm cơ quan chính của Liên hiệpquốc Đại hội đồng là cơ quan duy nhất của Liên hiệp quốc có đại diện của tất cảthành viên Tại đây, đại diện của các quốc gia thành viên họp định kì hàng năm đểbàn luận các vấn đề của thế giới

Về cơ cấu thành viên, Đại hội đồng gồm tất cả các thành viên của Liên hiệpquốc (193 thành viên) Mỗi thành viên có nhiều nhất 5 đại biểu tại Đại hội đồng

Về cơ cấu tổ chức, Đại hội đồng gồm 6 ủy ban chính (Giải trừ quân bị và anninh quốc tế; Kinh tế- tài chính; Văn hóa-xã hội-nhân đạo; Chính trị đặc biệt và phithực dân học; Hành chính và ngân sách Liên hiệp quốc; Luật pháp quốc tế) và các

ủy ban khác được thành lập theo các nguyên tắc thủ tục của Đại hội đồng

Về chức năng, Đại hội đồng có chức năng như một diễn đàn để các thành viên

đề đạt ý kiến Các chức năng chính của Đại hội đồng:

 Bàn bạc, thảo luận các vấn đề được đặt ra, ra kiến nghị cho các thành viênLiên hiệp quốc và Hội đồng bảo an

 Tổ chức nghiên cứu và thông qua kiến nghị nhằm thúc đẩy hợp tác quốc tế

 Tiếp nhận và xem xét báo cáo hàng năm, báo cáo đặc biệt của Hội đồng bảo

an và cơ quan khác của Liên hiệp quốc

 Xem xét và phê chuẩn các vấn đề về thủ tục, ngân sách của Liên hiệp quốc

Về hoạt động, Đại hội đồng đóng vai trò quan trọng nhất trong việc xây dựng

và hoàn thiện pháp luật quốc tế Điều này thể hiện thông qua việc soạn thảo, thựchiện các công ước quốc tế Trong vòng 5 thập kỉ qua, Liên hiệp quốc đã bảo trợcho trên 456 thỏa thuận đa phương bao gồm mọi lĩnh vực hoạt động giữa các nhànước

 Hội đồng bảo an:

Hội đồng bảo an là cơ quan chính trị quan trọng nhất và hoạt động thườngxuyên của Liên Hiệp Quốc, chịu trách nhiệm chính về việc duy trì hòa bình và anninh quốc tế Những nghị quyết của Hội đồng bảo an được thông qua, phù hợp vớiHiến chương Liên hiệp quốc sẽ có hiệu lực bắt buộc thi hành đối với các thànhviên và được đảm bảo bởi sức mạnh quân sự và kinh tế mà Liên hiệp quốc quản lý

Về cơ cấu thành viên, Hội đồng bảo an gồm 15 nước thành viên, trong đó có

5 nước là ủy viên thường trực (Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh Quốc, Hoa Kì) và 10nước là ủy viên không thường trực

Về cơ cấu tổ chức, Hội đồng bảo an gồm 4 bộ phận chính: Các ủy ban, Cácnhóm làm việc, Các tòa án quốc tế và Lực lượng giữ gìn hòa bình

Về chức năng, Hội đồng bảo an có trách nhiệm chính trong việc duy trì hòabình và an ninh quốc tế:

 Giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế

 Hành động trong trường hợp hòa bình bị đe dọa, bị phá hoạt hoặc có hành vixâm lược

 Tiến hành các hoạt động gìn giữ hòa bình

 Tiến hành các hoạt động thực tế nhằm chống khủng bố quốc tế

Về hoạt động, Hội đồng bảo an tổ chức các phiên họp chính thức (phiên họpđịnh kì, phiên họp trên cơ sở thường xuyên và phiên họp khẩn cấp) hoặc các cuộctrao đổi không chính thức Nguyên tắc nhất trí giữa các nước lớn là nguyên tắc cơbản nhất chi phối hoạt động của Hội đồng bảo an Những nghị quyết của Hội đồngbảo an được thông qua khi có ít nhất 9/15 ủy viên bất kì bỏ phiếu thuận

 Hội đồng kinh tế-xã hội:

Hội đồng Kinh tế và Xã hội Liên Hiệp Quốc (viết tắt ECOSOC) là cơ quanchịu trách nhiệm phối hợp hoạt động của các ban về kinh tế - xã hội, bao gồm 14

ủy ban chuyên môn, ủy ban chức năng và 5 ủy ban khu vực trực thuộc Liên HiệpQuốc ECOSOC thực hiện các chức năng về kinh tế, xã hội của Liên hiệp quốc,nhằm giải quyết các vấn đề quốc tế về kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, y tế, nhânđạo ECOSOC có vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng các chính sách, vàđiều phối các nỗ lực quốc tế, tăng cường phối hợp chính sách để thực hiện các camkết quốc tế về phát triển

 Tòa án quốc tế:

Tòa án công lý quốc tế (ICJ) là một cơ quan trực thuộc Liên hiệp quốc vớinhiệm vụ chính là thụ lí tranh chấp giữa các quốc gia ICJ gồm 5 bộ phận: Chủtịch, Phó chủ tịch, Ban thư kí, Ban xét xử, Toàn thể tòa Về chức năng, Tòa áncông lí quốc tế có 2 chức năng chính là giải quyết các tranh chấp cho các nướcthành viên trên sự thỏa thuận của các bên tranh chấp và đưa ra kết luận tư vấn; tư

vấn pháp lý cho Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an và các ủy ban khác của Liên hiệpquốc.

ICJ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đời sống quốc tế Tính đến thờiđiểm hiện tại, ICJ đã và đang giải quyết 150 các vụ tranh chấp trên nhiều lĩnh vựckhác nhau Nhiều phán quyết của ICJ có vai trò quan trọng, giải quyết các vấn đề

về vịnh lịch sử, xây dựng quy định về vùng đánh cá, vùng đặc quyền kinh tế, phânđịnh biển,… Ngày nay, không có một cơ quan tài phán nào giải quyết các vấn đềcủa cộng đồng quốc tế trong 1 tổng thể thống nhất và được các quốc gia sử dụngphổ biến như ICJ

cơ quan khác Hiện tổng thư kí Liên Hiệp Quốc là ông Antonio Guterres, cựu thủtướng người Bồ Đào Nha và Cao ủy Liên hiệp quốc về người tị nạn.

I.4.2 Hệ thống các tổ chức chuyên môn

Các tổ chức của Liên Hiệp Quốc chuyên là các tổ chức tự trị làm việc vớiLiên hiệp quốc Tất cả đã được đưa vào mối quan hệ với Liên Hiệp Quốc thôngqua các điều ước Thẩm quyền của các tổ chức chuyên môn bao gồm: Soạn thảocác công ước quốc tế quy định về các vấn đề chuyên môn trong phạm vi quyền hạncủa mình; phối hợp hoạt động của các quốc gia tronglĩnh vực chuyên môn; trao đổithông tin, tài liệu, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên môn; trợ giúp kĩ thuật cho cácnước đang phát triển."

(1) Ngân hàng Thế giới (World Bank - WB)

Ngân hàng Thế giới (WB) được thành lập tại hội nghị Bretton Woods năm

1944 Ngân hàng Thế giới tập trung vào xóa đói giảm nghèo và cải thiện mức sốngtrên toàn thế giới bằng cách cung cấp các khoản vay lãi suất thấp, tín dụng khônglãi suất, và tài trợ cho các nước đang phát triển cho giáo dục, y tế, cơ sở hạ tầng, vàthông tin liên lạc, Hiện nay, WB làm việc tại hơn 100 quốc gia

(2) Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund - IMF)

Quỹ Tiền tệ quốc tế là tổ chức của 189 quốc gia thành lập vào năm 1945,giám sát hệ thống tài chính toàn cầu bằng cách theo dõi tỷ giá hối đoái và cán cânthanh toán, cũng như hỗ trợ kỹ thuật và giúp đỡ tài chính khi có yêu cầu để thiếtlập tài chính quốc tế an toàn, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại quốc tế, giatăng việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

(3) Tổ chức y tế Thế giới (World Heatth Organization - WHO)

Hiến chương của Tổ chức Y tế thế giới có hiệu lực vào ngày 07/04/1948,WHO kế thừa phần nhiều chức trách và các nguồn lực từ tổ chức tiền thân, là Tổchức sức khỏe (Organisation de la Santé), một cơ quan của Hội Quốc Liên trướcđây, chỉ đạo và tổ chức điều phối về y tế quốc tế thuộc hệ thống Liên Hiệp Quốc.Mục tiêu của WHO là điều phối các vấn đề sức khoẻ và y tế cộng đồng trên bfnhdiện quốc tế

(4) Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Thế Giới (United NationsEducational Scientific and Cultural Organization - UNESCO)

UNESCO là một trong những tổ chức chuyên môn lớn của Liên Hiệp Quốc,hoạt động với mục đích thắc chặt sự hợp tác giữa các quốc gia về giáo dục, khoahọc và văn hoá để đảm bảo sự tôn trọng công lý, luật pháp, nhân quyền và tự do cơbản cho tất cả mọi người không phân biệt chủng tộc, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo.UNESCO hiện có 195 quốc gia thành viên và 9 quan sát viên

(5) Tổ chức Lao động quốc tế (International Labour Organization - ILO)ILO ra đời năm 1919 sau Hiệp ước Versailles và là thành viên của Hội QuốcLiên Sau Chiến tranh thế giới lần thứ 2 kết thúc và Hội Quốc Liên giải tán, Tổchức Lao động Quốc tế trở thành một thành viên của Liên Hiệp Quốc, nhiệm vụcủa ILO là làm tăng cơ hội có việc làm tốt và có thu nhập cho mọi người trên toànthế giới trong điều kiện tự do, công bằng, an toàn và đảm bảo nhân phẩm

(6) Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (Food and Agriculture Organization

of the United Nations - FAO)

FAO được thành lập vào năm 1945 tại Canada với vai trò là một cơ quanchuyên môn của Liên Hiệp Quốc Mục tiêu cơ bản của FAO là nâng cao mức sốngcũng như mức dinh dưỡng của nhân dân các nước thành viên; nâng cao hiệu quảcủa việc sản xuất lương thực và nông sản; góp phần vào việc phát triển kinh tế thếgiới và giải phóng nhân dân khỏi nạn đói

(7) Quỹ Quốc tế về phát triển nông nghiệp (International Fund forAgricultural Development - IFAD)

IFAD được thành lập vào năm 1977, có tính chất là một chế định tài chínhquốc tế hoạt động vì mục tiêu xoá đói giảm nghèo ở nông thôn các nước đang pháttriển Mục đích của IFAD là trợ lực cho người nghèo tại các khu vực này gia tăngthu nhập và cải thiện mức sống bằng cách hợp tác với các chính phủ để cấp vốnvay và viện trợ thông qua các chương trình và dự án để giúp người nghèo tự vươnlên thoát nghèo

(8) Tổ chức Hàng hải quốc tế (International Maritime Organization - IMO)IMO được thành lập tại Geneva năm 1948 và bắt đầu có hiệu lực 10 năm sau(trước đây là Tổ chức Tham vấn Hàng hải liên Chính phủ - IMCO, năm 1982 đổitên thành IMO), hiện có 172 quốc gia thành viên và 3 thành viên liên kết Mục đíchchính của IMO là phát triển và duy trì một khuôn khổ pháp lý cho việc vận chuyển

và giải quyết các vấn đề gồm: An toàn, môi trường, vấn đề pháp lý, kỹ thuật, hợptác, an ninh hàng hải và hiệu quả của vận chuyển

(9) Tổ chức Khí tượng Thế giới (World Meteorological Organization WMO)WMO được thành lập năm 1950, có tiền thân là Tổ chức khí tượng quốc tế, làmột tổ chức chuyên môn của Liên Hiệp Quốc về khí tượng (thời tiết và khí hậu,thuỷ văn vận hành và các khoa học địa vật lý liên quan; hiện có 189 thành viên

(10) Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (World Intellectual Property Organization

- WIPO)

WIPO được thành lập vào năm 1967, có mục tiêuchính là đẩy mạnh hoạtđộng trí tuệ sáng tạo và tạo điều kiện chuyển giao công nghệ liên quan đến sở hữutrí tuệ sang các nước đang phát triển nhằm mục tiêu đẩy nhanh tốc độ phát triểnkinh tế, xã hội và văn hoá WIPO hiện nay có 188 thành viên và quản lý 23 hiệpước quốc tế

(11) Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (International Civil AviationOrganization - ICAO)

ICAO được thành lập vào năm 1947, là một cơ quan của Liên Hiệp Quốc hệthống hoá các nguyên tắc và kỹ thuật của dẫn đường hàng không quốc tế cũng nhưtạo điều kiện về kế hoạch và phát triển ngành vận tải hàng không quốc tế để đảmbảo an toàn và lớn mạnh một cách có thứ tự

(12) Liên minh Viễn thông Quốc tế (International Telecommunication Union

- ITU)

ITU được thành lập vào năm 1865 với tiền thân là Liên minh Điện báo quốc

tế Các hoạt động của ITU bao trùm tất cả những vấn đề thuộc ngành Công nghệnViễn thông và Thông tin, bao gồm việc điều phối các quốc gia trên toàn cầu trongviệc chia sẻ và sử dụng các tài nguyên Viên thông như tần số vô tuyến điện, quỹđạo vệ tinh, hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng viễn thông tại các quốc gia đang pháttriển và xây dựng các tiêu chuẩn chung trên thế giới về kết nối các hệ thống liênlạc

(13) Tổ chức Phát triển Công nghiệp Quốc tế (United Nations IndustrialDevelopment Organization - UNIDO)

UNIDO hiện đang có 170 thành viên quốc gia và vùng lãnh thổ, mục tiêu của

cơ quan này là thúc đẩy việc phát triển công nghiệp ở các quốc gia có nền kinh tếchuyển tiếp và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực công nghiệp

(14) Liên minh Bưu chính Quốc tế (Universal Postal Union - UPU)

UPU là một tổ chức quốc tế được thành lập vào năm 1874 dưới tên gọi làLiên minh Tổng Bưu chính, và đổi tên thành Liên minh bưu chính quốc tế vào năm

1878, điều hợp các chính sách bưu chính giữa các quốc gia thành viên và hệ thốngbưu chính toàn cầu

(15) Tổ chức Du lịch Thế giới (World Tourism Organization - UNWTO)UNWTO nắm bắt mọi vấn đề liên quan đến du lịch trên toàn thế giới, chịutrách nhiệm cho việc thúc đẩy du lịch có trách nhiệm, bền vững và có thể tiếp cận.Hiện nay UNWTO có thành viên gồm 156 quốc gia, 6 tổ chức và hơn 450 liên kết.(16) Tổng công ty Tài chính Quốc tế (IFC) thành lập năm 1956, chuyên thúcđẩy đầu tư tư nhân ở các nước nghèo

(17) Hiệp hội Phát triển (IDA) được thành lập năm 1960 chuyên cấp tài chínhcho các nước nghèo

II VAI TRÒ CỦA LIÊN HIỆP QUỐC TRONG ĐỜI SỐNG QUỐC TẾ II.1 Gìn giữ hòa bình và an ninh thế giới

Liên Hiệp Quốc trao cho Hội đồng bảo an là cơ quan chịu trách nhiệm chính

về việc duy trì hoà bình và an ninh quốc tế Khi đã xác định được các mối đe dọa,phá hoại hòa bình hay hành động xâm lược, Hội đồng bảo an có thể đưa ra kiếnnghị hoặc quyết định các biện pháp cần tiến hành để duy trì hòa bình và an ninhquốc tế (được quy định tại các chương VI, VII, XII Hiến chương)

 Thực trạng công tác duy trì và gìn giữ hòa bình trên toàn thế giới

Ðóng góp lớn nhất của Liên Hiệp Quốc là đã góp phần ngăn ngừa không để xảy

ra một cuộc chiến tranh thế giới mới trong 73 năm qua Một số cuộc khủng hoảngquốc tế đã được giải quyết với sự trung gian hòa giải của LHQ Theo thống kê củaLHQ, tổ chức này đã hỗ trợ các cuộc thương lượng đưa đến giải pháp hòa bình chohơn 170 cuộc xung đột ở các khu vực

Theo yêu cầu của các bên trong xung đột, LHQ đã triển khai 60 hoạt động gìngiữ hòa bình (HÐGGHB LHQ) nhằm góp phần tạo môi trường thuận lợi cho cácbên đi đến các thỏa thuận chấm dứt xung đột và thực hiện các thỏa thuận đó LHQ

đã soạn thảo và xây dựng được 15 công ước quốc tế về giải trừ quân bị, đóng góptích cực vào việc duy trì hòa bình và ổn định thế giới

Tuy nhiên trong một số trường hợp, các quốc gia thành viên né tránh thực hiệnhoặc vi phạm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an như việc Israel bất chấp cácnghị quyết kêu gọi tháo dỡ các khu định cư của hộ tại Bờ Tây và Dải Gaza trongsuốt một thập kỉ Hoặc cũng có trường hợp khi hành động được tất cả nước thànhviên Hội đồng Bảo an thông qua nhưng Ban thư kí không cung cấp đủ nguồn tàinguyên cần thiết để thực hiện các sứ mệnh đó và dẫn đến thất bại, một ví dụ điểnhình là thất bại trong việc can thiệp vào cuộc thảm sát Srebrenica năm 1995, dùthực sự là LHQ đã coi Srebenica là một “thiên đường an toàn” cho những người tịnạn và phái 600 lính gìn giữ hòa bình tới bảo vệ nó

 Đánh giá vai trò của LHQ trong gìn giữ hòa bình và an ninh thế giới

 Tích cực: Vai trò của LHQ trong việc gìn giữ hoà bình, an ninh quốc tế

ngày càng được củng cố và nhận được lòng tin từ các nước thành viên.LHQ cũng là nhân tố thúc đẩy quan hệ ngoại giao tốt đẹp giữa các nước,thực hiện tốt vai trò điều phối giữa các quốc gia nhằm duy trì trật tự thếgiới.LHQ cũng đã chủ động tích cực đối phó với các vấn đề mới phátsinh và đưa ra những giải pháp hữu hiệu, ví dụ như trong hoạt độngchống khủng bố đã có nhiều bước tiến đáng kể, từng bước thiết lập đượcmột hệ thống chống khủng bố trên toàn cầu với sự hợp tác của các nướcthành viên

 Hạn chế: Hạn chế quan trọng nhất là hoạt động của các cơ quan của Liên

Hiệp Quốc chưa đảm bảo sự cân bằng trong việc đưa ra quyết sách liênquan tới hoà bình và an ninh thế giới Thẩm quyền của Đại hội đồng cònquá ít so với quy mô và tầm quan trọng của nó Trong khi đó, hoạt độnggiữ gìn hoà bình an ninh quốc tế của Liên Hiệp Quốc lại phụ thuộc rất

lớn vào 5 nước Ủy viên thường trực trong HĐBA Nếu 1 trong 5 nước sửdụng quyền phủ quyết thì các nghị quyết của Liên Hiệp Quốc sẽ khôngđược thông qua Nhiều hoạt động của Liên Hiệp Quốc lấy danh nghĩa làgiữ gìn hoà bình an ninh quốc tế nhưng thực ra lại bị lợi dụng để phục vụcho lợi ích riêng của một trong những thành viên của Hội đồng bảo an.Bằng chứng là nơi nào có gắn nhiều với lợi ích của các thành viên Hộiđồng thì nơi đó sẽ nhận được nhiều sự quan tâm hơn

 Giải pháp hoàn thiện và phát huy vai trò của LHQ trong duy trì hòa bình và

an ninh quốc tế:

 Mở rộng thành viên Hội đồng Bảo an: So với thời điểm 1945, khi LHQ

được thành lập, bối cảnh quốc tế mới đã có nhiều thay đổi, trong khi cơcấu của Hội đồng Bảo an với 15 thành viên và phương thức vận hànhtheo nguyên tắc nhất trí của 5 nước thường trực không thay đổi trongsuốt hơn 70 năm qua thì số lượng thành viêc LHQ đã tăng từ 51 nước banđầu lên 193 nước Thực tế cho thấy, cơ chế và thành phần đó là khôngdân chủ và không phản ánh được sự tiến triển của hệ thống thế giới mớivới sự nổi lên của các cường quốc khu vực mới (như Nhật Bản, TrungQuốc, Ấn Độ,…) và sự gia tăng về số lượng và vai trò của các nước đangphát triển trong trật tự kinh tế quốc tế Do đó, mở rộng thành viên củaHội đồng Bảo an để thích ứng với một thế giới mới là yêu cầu thực tếkhách quan

 Cải tổ quyền phủ quyết: Quyền phủ quyết được thừa nhận như một công

cụ để bảo vệ quyền lợi của các nước lớn Việc sử dụng quyền phủ quyếttrong suốt hơn 70 năm qua không thực sự đáp ứng được những mongmuốn của LHQ, có phần bị lạm dụng và tỏ ra không phù hợp với nguyêntắc công bằng Quyền phủ quyết của các thành viên thường trực Hội đồngBảo an cần có sự thay đổi: để bác bỏ một quyết định cần có phiếu phủquyết từ 2 đến 3 thành viên thường trực thay vì một phiếu duy nhất nhưhiện nay Cải cách này cũng đảm bảo tăng cường tính dân chủ trong hoạtđộng của Hội đồng Bảo an