Lợi ích kinh tế và quan hệ lợi ích kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN vai trò của nhà nước trong đảm bảo hài hòa lợi ích kinh tế thị trường

Lợi ích kinh tế chịu sự ảnh hưởng mạnh mẽ của trình độphát triển của lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, chính sách nhà nước và mức độ hội nhập.Các lợi ích kinh tế gắn với các chủ thể

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

• • • KHOA QTNL

MỤC LỤC

I L

ỜI MỞ ĐẦU 3

II NỘI DUNG 4

PHẦN 1 LÝ LUẬN VỀ LỢI ÍCH KINH TẾ 4

1 Khái niệm, bản chất và biểu hiện của lợi ích kinh tế 4

2 Những đặc trưng cơ bản của lợi ích kinh tế 5

3 Vai trò của lợi ích kinh tế đối với chủ nghĩa xã hội 7

Phần 2 QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 8

1 Khái niệm, các nhân tố ảnh hưởng đến quan hệ lợi ích kinh tế 8

2 Các quan hệ lợi ích kinh tế cơ bản trong nền kinh tế thị trường 13

PHẦN 3: VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG ĐẢM BẢO HÀI HÒA LỢI ÍCH KINH TẾ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 16

1 Bảo vệ lợi ích hợp pháp, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động tìm kiếm lợi ích của chủ thể kinh tế 16

2 Điều hòa lợi ích cá nhân - doanh nghiệp - xã hội 19

3 Kiểm soát ngăn ngừa các quan hệ lợi ích có ảnh hưởng tiêu cực đối với sự phát triển của xã hội 20

4 Giải pháp những mâu thuẫn trong quan hê lợi ích kinh tế 22

III KẾT LUẬN 24

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

I LỜI MỞ ĐẦU.

Như chúng ta đã biết lợi ích kinh tế là sự thỏa mãn các nhu cầu vật chất củacon người Về bản chất lợi ích kinh tế mang tính chất khách quan, là quan hệ xãhội và mang tính lịch sử Lợi ích kinh tế chịu sự ảnh hưởng mạnh mẽ của trình độphát triển của lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, chính sách nhà nước và mức

độ hội nhập.Các lợi ích kinh tế gắn với các chủ thể kinh tế,có quan hệ biện chứngvừa thống nhất vừa mâu thuẫn với nhau Trong cơ chế thị trường, các chủ thể kinh

tế có quan hệ kinh tế với nhau Các quan hệ chủ yếu là : quan hệ lợi ích giũa ngườilao động và người sử dụng lao động, quan hệ giữa những người sử dụng lao độngvới nhau , quan hệ lợi ích giữa những người lao động với nhau

Để hạn chế mâu thuẫn giữa các lợi ích kinh tế và những tác động xấu của việcthực hiện một số lợi ích đến lợi ích xã hội; đảm bảo hài hòa các lợi ích phải có sựcan thiệp của nhà nước Nội dung đảm bảo hài hòa các lợi ích là tạo điều kiện giatăng thu nhập cho các chủ thể kinh tế , ngăn ngừa, hạn chế, và giải quyết kịp thờimâu thuẫn ,xung đột giữa các lợi ích kinh tế Những định hướng lớn đảm bảo hàihòa các lợi ích kinh tế là tạo lập môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế tối

ưu hóa quan hệ giữa nhà nước và thị trường, hoàn thiện các công cụ điều tiết kinh

tế vĩ mô ,tạo sự đồng thuận trong phân phối thu nhập; chống chọi hình thức thunhập bất hợp pháp

Lý luận về lợi ích kinh tế, quan hệ lợi ích kinh tế và vai trò của lợi ích kinh tếvới tư cách là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự sang tạo của các

cá nhân trong xã hội, các quan hệ lợi ích chủ yếu trong nền kinh tế thị trường vànhững biện pháp đảm bảo hài hòa lợi ích kinh tế trong phát triển ở Việt Nam Trên

cơ sở đó góp phần hình thành tư duy lý luận về lợi ích và các quan hệ lợi ích đốivới sự phát triển trong điều kiện Việt Nam hiện nay Bên cạnh đó, nội dung lý luận

cơ bản về lợi ích kinh tế cũng sẽ giúp cho sinh viên hình thành được kỹ năng biếtgiải quyết và đảm bảo hài hòa lợi ích của cá nhân với lợi ích của cộng đồng, xã hội

từ đó mà góp phần hình thành từng bước xã hội văn minh ở Việt Nam

Trên cơ sở đó, nhóm chúng em lựa chọn đề tài nghiên cứu : “Lợi ích kinh tế

và quan hệ lợi ích kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Vai trò của nhà nước trong đảm bảo hài hòa lợi ích kinh tế trong nền kinh tế thị trường”.

II NỘI DUNG.

PHẦN 1 LÝ LUẬN VỀ LỢI ÍCH KINH TẾ.

l Khái niệm, bản chất và biểu hiện của lợi ích kinh tế

1.1 Khái niệm

Để tồn tại, phát triển, con người cần được thỏa mãn các nhu cầu vật chất cũngnhư nhu cầu tinh thần Lợi ích thu được khi con người được thỏa mãn nhu cầu củamình Lợi ích cũng có thể là lợi ích vật chất, có thể là lợi ích tinh thần

Lợi ích là sự thỏa mãn nhu cầu của con người mà sự thỏa mãn nhu cầu này phảiđược nhận thức và đặt trong mối quan hệ xã hội ứng với trình độ phát triển nhấtđịnh của nền sản xuất xã hội đó

Trong mỗi điều kiện lịch sử, từ từng bối cảnh mà vai trò quyết định đối với hoạtđộng cải con người là lợi ích tinh thần hay lợi ích vật chất Nhưng xuyên suốt quátrình tồn tại của con người và đời sống xã hội thì lợi ích vật chất đóng vai trò quyếtđịnh thúc đẩy hoạt động của mỗi cá nhân, tổ chức cũng như xã hội

=> Lợi ích kinh tế là lợi ích vật chất, lợi ích thu được khi thực hiện các hoạt độngkinh tế của con người

1.2 Bản chất và biểu hiện của lợi ích kinh tế

1.2.1 Bản chất

Lợi ích kinh tế phản ánh mục đích và động cơ của các quan hệ giữa các chủ thểtrong nền sản xuất xã hội Các thành viên trong xã hội các lập các quan hệ kinh tếvới nhau vì trong quan hệ đó hàm chứa những lợi ích kinh tế mà họ có thể cóđược Về khía cạnh này, Ph Ănghen viết: “ những quan hệ kinh tế của một xã hộinhất định nào đó biểu hiện trước hết dưới hình thái lợi ích” Các quan hệ xã hộimang tính lịch sử, do vậy, lợi ích kinh tế trong mỗi giai đoạn cũng phản ánh bảnchất xã hội của giai đoạn lịch sử đó

1.2.2 Biểu hiện

Lợi ích kinh tế gắn với các chủ thể kinh tế khác nhau là những lợi ích tươngứng: chủ doanh nghiệp thì lợi ích trước hết là lợi nhuận, người lao động trước hếtlợi ích kinh tế là tiền công Tất nhiên, với mỗi cá nhân con người, trong các mốiquan hệ xã hội tổng hợp gắn với con người đó, mặc dù có khi thực hiện hoạt độngkinh tế, trong nhất thời, không phải luôn đặt mục tiêu lợi ích vật chất lên hàng đầu

Song về lâu dài, đã tham gia vào hoạt động kinh tế thì lợi ích kinh tế lời lợi ích

quyết định Nếu không thấy được vai trò này của lợi ích kinh tế sẽ làm suy giảm

động lực hoạt động của các cá nhân Nghiên cứu về sự phân phối giá trị thặng dư

trong nền sản xuất tư bản chủ nghĩa cho thấy, mỗi chủ thể tham gia vào quá trình

phân phối giá trị thặng dư đó, với vai trò của mình mà có được những lợi ích tương ứng Đây chính là nguyên tắc đảm bảo lợi ích phù hợp với vai trò của các

chủ thể.

Vậy khi đề cập tới phạm trù lợi ích kinh tế có nghĩa là hàm ý rằng: Lợi ích đóđược xác lập trong quan hệ nào, vai trò của các chủ thể trong quan hệ đó thể hiệnchủ thể đó biểu hiện như thế nào, chẳng hạn họ là chủ sở hữu hay nhà quản lý, làlao động làm thuê hay trung gian trong hoạt động kinh tế, ai là người thụ hưởnglợi ích, quyền hạn và trách nhiệm của các chủ thể đó, phương thức để thực hiệnlợi ích cần phải thông qua các biện pháp gì Trong nền kinh tế thị trường, ở đâu

có hoạt động sản xuất kinh doanh thì ở đó có quan hệ lợi ích và lợi ích kinh tế

2 Những đặc trưng cơ bản của lợi ích kinh tế.

Lợi ích kinh tế là lợi ích vật chất, nó phản ánh mục đích và động cơ khách quancủa các chủ thể khi tham gia vào các hoạt động kinh tế - xã hội và do hệ thốngquan hệ sản xuất quyết định Mỗi một con người hay xã hội muốn tồn tại và pháttriển thì nhu cầu của họ phải được đáp ứng Lợi ích và nhu cầu có mối quan hệ mậtthiết với nhau Lợi ích bắt nguồn từ nhu cầu và là cái để đáp ứng nhu cầu, nhu cầulàm nảy sinh lợi ích

Lợi ích kinh tế bao gồm những đặc trưng cơ bản sau :

- Lợi ích kinh tế mang tính khách quan.

Phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất trực tiếp ảnh hưởng đến

sự tồn tại và phát triển của con người Xã hội ngày càng phát triển, đòi hỏi về

phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất của con người càng cao.Đồng thời, phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất phụ thuộc vàonhiều yếu tố khách quan: số lượng, chất lượng hàng hóa và dịch vụ, thu nhập củacác chủ thể Bản chất khách quan đòi hỏi lợi ích kinh tế phải được tôn trọng vàgiải quyết vấn đề lợi ích kinh tế phải xuất phát từ các điều kiện khách quan

Lợi ích kinh tế là kết quả trực tiếp của quan hệ phân phối.

Thu nhập là biểu hiện, là thước đo việc thực hiện các lợi ích kinh tế vì mức thunhập trực tiếp quyết định phương thức và mức độ thỏa mãn nhu cầu của các chủthể trong cơ chế thị trường Phân phối thu nhập lại được thực hiện theo nhữngnguyên tắc khác nhau, tùy thuộc trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, quan hệphân phối và cơ chế kinh tế Nếu các chủ thể kinh tế nhận thức đúng đắn các

nguyên tắc phân phối, mức thu nhập hợp lý mà họ được hưởng và hành động phùhợp với nhận thức thì lợi ích kinh tế trở thành động lực cho sự phát triển Ngượclại, những đòi hỏi không hợp lý về thu nhập hay lợi ích kinh tế sẽ là rào cản cho sựphát triển

- Lợi ích kinh tế là quan hệ xã hội.

Lợi ích kinh tế của mỗi chủ thể không đơn giản tùy thuộc vào số lượng, chấtlượng hàng hóa và dịch vụ họ nhận được , mà luôn được đặt trong quan hệ so sánh,tương tác của những chủ thể khác Điều đó có nghĩa là bản chất của lợi ích kinh tế

là quan hệ xã hội Vì vậy, giải quyết vấn đề lợi ích kinh tế về thực chất là giảiquyết quan hệ giữa con người với nhau Đó là tạo sự công bằng, hợp lý và đồngthuận trong phân phối thu nhập

- Lợi ích kinh tế mang tính lịch sử

Phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất của con người do nhiềunhân tố quy định, mà các nhân tố đó lại không ngừng vận động, biến đổi nên lợiích kinh tế cũng không ngừng vận động, biến đổi Điều đó có nghĩa là lợi ích kinh

tế mang tính lịch sử Tính lịch sử của lợi ích kinh tế đòi hỏi việc nghiên cứu, giảiquyết vấn đề này phải đặt trong những hoàn cảnh cụ thể, trong những tiến trình vậnđộng biến đổi không ngừng

Từ nội hàm, những đặc trưng chủ yếu của lợi ích kinh tế, có thể thấy rằng: Lợiích kinh tế là phạm trù kinh tế xuất hiện khi các hoạt động kinh tế mang tính xãhội, là sự thỏa mãn các nhu cầu vật chất của con người được quy định bởi trình độphát triển của lực lượng sản xuất và địa vị của họ trong hệ thống các quan hệ sảnxuất xã, là kết quả trực tiếp của quan hệ phân phối và được thể hiện bằng thu nhập,

là động lực của các hoạt động kinh tế khi có sự công bằng, hợp lý và đồng thuậncủa các chủ thể trong phân phối thu nhập

Trong nền kinh tế có các chủ thể như : cá nhân, tập thể, xã hội, giai cấp, nhànước, dân tộc Tương ứng với mỗi chủ thể đó là một hình thức lợi ích kinh tế : lợiích cá nhân, lợi ích tập thể, lợi ích xã hội, lợi ích giai cấp, lợi ích nhà nước, lợi íchdân tộc

Trong các hình thức lợi ích kinh tế, lợi ích cá nhân là cơ sở, nền tảng của các lợiích khác Bởi lẽ nhu cầu cơ bản, sống còn trước hết các cá nhân, quyết định hoạtđộng của các cá nhân Mặt khác, thực hiện lợi ích cá nhân là cơ sở thực hiện cáclợi ích khác vì cá nhân cấu thành nên tập thể, giai cấp, xã hội “ Dân giàu thìnước mạnh” Do đó, lợi ích cá nhân chính đáng cần được pháp luật tôn trọng vàbảo vệ Dĩ nhiên, lợi ích các nhân cần được đặt trong mối quan hệ biện chứng vớilợi ích xã hội nói chung.

3 Vai trò của lợi ích kinh tế đối với chủ nghĩa xã hội.

Trong hệ thống lợi ích của con người nói chung bao gồm lợi ích kinh tế, chính trị,

tư tưởng, văn hóa - xã hội, thì lợi ích kinh tế giữ vai trò quyết định chi phối các lợiích khác Bởi vì, nó gắn liền với nhu cầu vật chất, nhằm đáp ứng nhu cầu vật chất -

là nhu cầu đầu tiên, cơ bản nhất cho sự tồn tại và phát triển của con người, của xãhội Đồng thời, khi lợi ích kinh tế được thực hiện thì nó cũng tạo cơ sở, tiền đề đểthực hiện các lợi ích khác Đời sống vật chất của xã hội được phồn thịnh, thì đờisống tinh thần cũng mới được nâng cao

Chính vì vậy, lợi ích kinh tế giữ vai trò quan trọng nhất, quyết định nhất, là cơ sở,

là nền tảng cho sự tồn tại và phát triển của mỗi con người nói riêng, cũng như xãhội nói chung Lợi ích kinh tế là động lực của các hoạt động kinh tế, của sự pháttriển xã hội

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chúng ta hạ thấp vai trò của lợi ích chính trị,

tư tưởng, văn hóa - xã hội Nhất là trong điều kiện mở rộng hợp tác, giao lưu kinh

tế với các nước khác, phải quan tâm chú trọng không chỉ đến lợi ích kinh tế, mà cảlợi ích chính trị, tư tưởng, văn hóa - xã hội Trong những điều kiện đặc biệt (trongđiều kiện chiến tranh, đất nước có giặc ngoại xâm ), thì thậm chí, lợi ích chính trị,

tư tưởng, vấn đề an ninh, độc lập chủ quyền của quốc gia còn phải đặt lên trên hết

và trước hết

Lợi ích kinh tế là một trong những vấn đề sống còn của sản xuất và đời sống

Chính những lợi ích kinh tế đã gắn bó con người với cộng đồng của mình và tạo ranhững kích thích, thôi thúc, khát vọng và sự say mê trong hoạt động sản xuất-kinhdoanh cho người lao động Lợi ích kinh tế được nhận thức và thực hiên đúng thì nó

sẽ là động lực kinh tế thúc đẩy con người hành động Do đó, lợi ích kinh tế thểhiện như là một trong những động lực cơ bản của sự tiến bộ xã hội nói chung, pháttriển sản xuất-kinh doanh nói riêng Ph.Ăngghen cho rằng, lợi ích kinh tế là nhữngđộng cơ đã lay chuyển những quần chúng đông đảo Và khi chúng biến thành sựkích thích hoạt động của con người :”thì chúng lấy động đời sống nhân dân”

Lợi ích kinh tế còn có vai trò quan trọng trong việc củng cố, duy trì các mối quan

hệ kinh tế giữa các chủ thể sản xuất -kinh doanh Một khi con người (chủ thể)tham gia vào các hoạt động kinh tế đều nhằm đạt tới những lợi ích kinh tế tươngxứng với kết quả sản xuất kinh doanh thì mới đảm bảo nâng cao tính ổn định và sựphát triển của các chủ thể lợi ích Ngược lại, khi không mang lại lợi ích hoặc lợiích không được đầy đủ thì sẽ làm cho các mối quan hệ đó (quan hệ giữa các chủthể) xuống cấp Nếu tình trang đó kéo dài thì sớm muộn sẽ dẫn đến tiêu cực tronghoạt động sản xuất-kinh doanh

Lợi ích kinh tế thiết thân của cá nhân người lao động là động lực trực tiếp đối với

sự hoạt động của từng con người nói riêng và của cả xã hội nói chung

Trong giai đoạn lịch sử hiện nay của đất nước, các lợi ích kinh tế, lợi ích trước mắtcủa các cá nhân đang là cấp bách nhất, vì thế , nó cũng đang đóng vai trò quantrọng hơn cả trong việc thúc đẩy các chủ thể hoạt động và qua đó gây nên sự vậnđộng , phát triển của xã hội Vì vậy vào thời điểm lịch sử hiện nay, chúng ta phảichủ trương tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích các cá nhân , các gia đình cũngnhư các nhóm xã hội thực hiện các lợi ích trên đây là hết sức đúng đắn, là phản ánhđúng những đòi hỏi khách quan của thực tiễn cuộc sống Thực ra, thông qua cácchủ trương ấy, chúng ta nhằm vào các mục đích lớn lao hơn- đó là đưa xã hội thoátkhỏi khủng hoảng và từng bước phát triển đời sống kinh tế xã hội của đất nước

Phần 2 QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG ĐỊNH H ƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

1.Khái niệm, các nhân tố ảnh hưởng đến quan hệ lợi ích kinh tế.

1.1Khái niệm về quan hệ lợi ích kinh tế

Quan hệ lợi ích kinh tế là sự thiết lập những tương tác giữa con người với conngười , giữa các cộng đồng người, giữa các tổ chức kinh tế , giữa các bộ phận hợpthành nền kinh tế, giữa con người với tổ chức kinh tế, giữa các quốc gia với phầncòn lại của thế giới nhằm mục tiêu xác lập các lợi ích kinh tế trong mối liên hệ vớitrình độ phát triển của lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng củamột giai đoạn phát triển xã hội nhất định

Như vậy, quan hệ lợi ích kinh tế có biểu hiện hết sức phong phú , quan hệ đó

có thể là các quan hệ theo chiều dọc, giữa một tổ chức kinh tế với một cá nhântrong tổ chức kinh tế đó Cũng có thể theo chiều ngang, giữa các chủ thể, các cộngđồng người, giữa các tổ chức, các bộ phận hợp thành nền kinh tế khác nhau Trongđiều kiện hội nhập ngày nay, quan hệ lợi ích kinh tế còn phải xét tới quan hệ giữaquốc gia với phần còn lại của thế giới

1.2 Sự thống nhất và mâu thuẫn trong các quan hệ lợi ích kinh tế

*Sự thống nhất

-Biểu hiện:

+ Chúng thống nhất với nhau vì một chủ thể có thể trở thành bộ phận cấu thànhcủa chủ thể khác Do đó, lợi ích của chủ thể này được thực hiện thì lợi ích của chủchủ thể khác cũng trực tiếp hoặc gián tiếp được thực hiện Chẳng hạn, mỗi cánhân người lao động có lợi ích riêng của mình , đồng thời các nhân tố đó lại là bộphận cấu thành tập thể doanh nghiệp và tham gia vào lợi ích tập thể đó Doanhnghiệp càng hoạt động có hiệu quả, lợi ích doanh nghiệp càng đảm bảo, thì lợi íchngười lao động càng thực hiện tốt: việc làm được đảm bảo, thu nhập ổn định vàđược nâng cao Ngược lại, lợi ích người lao động càng thực hiện tốt thì người laođộng càng tích cực làm việc, trách nhiệm với doanh nghiệp càng cao và từ đó lợiích doanh nghiệp càng được thực hiện tốt

+Trong kinh tế thị trường, sản lượng đầu ra của các yếu tố đầu vào đều đượcthực hiện thông qua thị trường Điều đó có nghĩa là mục tiêu của các chủ thể chỉđược thực hiện trong mối quan hệ và phù hợp với mục tiêu của các chủ thể khác.Như vậy, khi các chủ thể kinh tế hành động vì mục tiêu chung hoặc các mục tiêuthống nhất với nhau thì các các lợi ích kinh tế của các chủ thể đó thống nhất vớinhau Chẳng hạn, để thực hiện lợi ích của mình ,doanh nghiệp cải tiến kỹ thuật,nâng cao chất lượng sản phẩm, thay đổi mẫu mã sản phẩm .thì lợi ích doanhnghiệp và lợi ích xã hội thống nhất với nhau Chủ doanh nghiệp càng thu đượcnhiều lợi nhuận thì nền kinh tế, đất nước càng phát triển

ra theo chiều hướng ngược lại Mâu thuẫn lợi ích kinh tế là nguồn cội các xung đột

xã hội Khi lợi ích kinh tế cá nhân không đảm bảo hay là không thỏa những nhucầu mà các cá nhân đề ra mà các bên không thể giải quyết được sẽ dẫn đến cácxung đột xã hội: biểu tình, đình công,

VD: Mâu thuẫn trong công việc giữa các cá nhân trong một team tạo ra sự đốilập, hoạt động nhóm kém hiệu quả trong, dẫn đến stress và năng suất công việcthấp

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quan hệ lợi ích kinh tế

-Thứ nhất, trình độ phát triển của trình độ sản xuất

Là phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất của con người, lợiích kinh tế trước hết phụ thuộc vào số lượng, chất lượng hàng hóa và dịch vụ , màđiều này lại phụ thuộc vào trình độ phát triển lực lượng sản xuất Do đó, trình độphát triển của lực lượng sản xuất càng cao, việc đáp ứng lợi ích kinh tế của các chủthể càng tốt Như vậy, nhân tố đầu tiên ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế của các chủthể là lực lượng sản xuất Chính vì vậy, phát triển lực lượng sản xuất trở thànhnhiệm vụ quan trọng hàng đầu của các quốc gia

-Thứ hai, địa vị chủ thể trong quan hệ sản xuất xã hội

Quan hệ sản xuất , mà trước hết là quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất, quyếtđịnh vị trí, vai trò của mỗi con người, mỗi chủ thể trong quá trình tham gia cáchoạt động kinh tế-xã hội Do đó, không có lợi ích kinh tế nằm ngoài những quan

hệ sản xuất, mà nó là sản phẩm của những quan hệ sản xuất, là hình thức tồn tại vàbiểu hiện của các quan hệ sản xuất Chính vì vậy, theo Ph Ăngghen, các quan hệkinh tế của một xã hội nhất định biểu hiện trước hết dưới hình thức lợi nhuận

- Thứ ba, chính sách phân phối thu nhập của nhà nước.

Sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế thị trường là tất yếu khách quan,bằng nhiều loại công cụ, trong đó có các chính sách kinh tế- xã hội Chính sách

phân phối thu nhập của nhà nước làm thay đổi mức thu nhập và tương quan thu

nhập của các chủ thể kinh tế Khi mức thu nhập và tương quan thu nhập thay đổi,

phương thức và mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất cũng thay đổi, tức là lợi ích

kinh tế và quan hệ lợi ích giữa các chủ thể cũng thay đổi.

-Thứ tư, hội nhập kinh tế quốc tế

Bản chất của kinh tế thị trường là mở cửa hội nhập Khi mở cửa hội nhập, cácquốc gia có thể gia tăng lợi ích kinh tế từ thương mại quốc tế, đầu tư quốc tế Tuynhiên, lợi ích kinh tế của các doanh nghiệp, hộ gia đình sản xuất hàng hóa tiêu thụtrên thị trường nội địa có thể bị ảnh hưởng bởi cạnh tranh của hàng hóa nướcngoài Đất nước có thể phát triển nhanh hơn nhưng cũng phải đối mặt với các nguy

cơ cạn kiệt tài nguyên , ô nhiễm môi trường Điều đó có nghĩa là hội nhập kinh

tế quốc tế sẽ tác động mạnh mẽ và nhiều chiều đến lợi ích kinh tế của các chủ thể

2 Các quan hệ lợi ích kinh tế cơ bản trong nền kinh tế thị trường.

-Trong nền kinh tế thị trường có những loại quan hệ lợi ích kinh tế cơ bản, cụthể:

2.1 Quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động

Người lao động là người làm việc cho người sử dụng lao động theo thỏa thuận,được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng laođộng

Người sử dụng lao động là một bên chủ thể của quan hệ pháp luật lao động,gồm các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp thuộc mọi thànhphần kinh tế, các cơ quan tổ chức nước ngoài trên lãnh thổ Việt Nam, các cá nhân

và hộ gia đình có thuê mướn, sử dụng người lao động Là người trả tiền mua hàngháo, sức lao động, có quyền tổ chức, quản lý quá trình làm việc của người laođộng

Lợi ích kinh tế của người sử dụng lao động thể hiện tập trung ở lợi nhuận trongquá trình kinh doanh; còn lợi ích kinh tế của người lao động tập trung ở thu nhập

mà họ nhận được từ việc bán sức lao động cho người sử dụng lao động

=> Lợi ích kinh tế của người sử dụng lao động và người lao động có quan hệchặt chẽ, vừa thống nhất vừa mâu thuẫn với nhau

* Sự thống nhất: nếu người sử dụng lao động thực hiện các hoạt động kinh tếtrong điều kiện bình thường thì họ sẽ thu được lợi nhuận, thực hiện được lợi ích

kinh tế của mình, đồng thời họ sẽ tiếp tục sử dụng người lao động nên

kinh tế của cả hai bên.

* Sự mâu thuẫn: Tại một thời điểm nhất định, thu nhập từ các hoạt động kinh tế

là xác định nên lợi nhuận của người sử dụng lao động tăng lên thì tiền lương ngườilao động giảm xuống và ngược lại Vì lợi ích của mình, người sử dụng lao độngluôn tìm cách cắt giảm tới mức thấp nhất các khoản chi phí trong đó có tiền lươngcủa người lao động để tăng lợi nhuận Tuy nhiên, tiền lương là điều kiện để tái sảnxuất sức lao động nên tiền lương thấp nhất mà người sử dụng lao động trả chongười lao động phải đủ để người lao động sống ở mức tối thiểu Vì lợi ích củamình, người lao động sẽ đấu tranh đòi tăng lương, giảm giờ làm, bãi công,

Nếu mâu thuấn không được giải quyết hợp lý sẽ làm ảnh hưởng xấu đến cáchoạt động kinh tế

Để đảm bảo lợi ích của mình, người lao động và người sử dụng lao động đãthành lập các tổ chức riêng Công đoàn là tổ chức quan trọng nhất bảo vệ quyền lợilao động và ở Việt Nam đó là Tổng liên đoàn lao động Việt Nam.Bên cạnh đó cònnhiều tổ chức khác tham gia hoạt động này như: Đoàn thanh niên cộng sản Hồ ChíMinh, Hội cựu chiến binh, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam

Việt Nam phát triển kinh tế thị trường chưa lâu và thị trường lao động Việt Namchưa thực sự phát triển Để bảo vệ người lao động, nhà nước đã quy định mức tiềnlương tối thiểu và nhiều quy định khác Khi mâu thuẫn giữa người lao động vàngười sử dụng lao động dẫn đến đình công, bãi công, Nhà nước, công đoàn vàcác tổ chức chính trị xã hội, đã tích cực tham gia giải quyết mâu thuẫn góp phần

ổn định doanh nghiệp và xã hội

2.2 Quan hệ giữa những người lao động

Để thực hiện lợi ích kinh tế của mình, người lao động không chỉ phải quan hệvới người sử dụng lao động mà giữa những người lao động cũng có mối liên hệvới nhau

Nếu có nhiều người bán sức lao động, người lao động phải cạnh tranh với nhau.Làm cho tiền lương của người lao động bị giảm xuống, một bộ phận người laođộng sẽ bị sa thải

Nếu những người lao động thống nhất được với nhau, họ có thể thực hiện đượcmột số yêu sách của mình đối với người sử dụng lao động

Ở Việt Nam hiện nay, nhiều người lao động làm việc trong các doanh nghiệp cónguồn gốc xuất thân từ nông thôn nên quan hệ họ hàng đồng hương có ý nghĩanhất định trong giải quyết quan hệ lợi ích kinh tế giữa họ với nhau.Nhìn chungngười lao động ít có những xung đột về lợi ích kinh tế, nếu có, họ có thể dễ dàngtrao đổi, giải quyết với nhau