Ý NGHĨA LỊCH sử và NHỮNG KINH NGHIỆM LÃNH đạo của ĐẢNG TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC dân PHÁP và CAN THIỆP mỹ (1945 – 1954)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TIỂU LUẬN • Ý NGHĨA LỊCH SỬ VÀ NHỮNG KINH NGHIỆM LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP VÀ CAN THIỆP MỸ 1945 - 1954... Trên thế gi

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TIỂU LUẬN

•

Ý NGHĨA LỊCH SỬ VÀ NHỮNG KINH NGHIỆM LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP VÀ CAN THIỆP MỸ (1945 - 1954).

LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HIS10015

TS LƯU NGỌC LONG NGUYỄN VŨ QUỲNH HOA 26/12/2001

19061119

Năm học 2020-2021

CHỦ ĐỀ:

HỌC PHẦN:

LỚP:

GIẢNG VIÊN:

SINH VIÊN:

NGÀY SINH:

MÃ SINH VIÊN:

1 2

MỤC LỤC

NỘI DUNG

Chương I - XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG VIỆT

NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1946

1.1 Tình hình Việt Nam sau Cách mạng Tháng 8 năm 1945 1 1.2 Xây dựng chính quyền cách mạn và chế độ mới tại Việt Nam 2 1.3 Tổ chức cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược ở Nam Bộ và đấu tranh, bảo vệ

Chương II - ĐƯỜNG LỐI KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC VÀ QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN TỪ NĂM 1946 ĐẾN NĂM 1950

2.1 Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ và đường lối kháng chiến củaĐảng 4 2.2 Đảng tổ chức, lãnh đạo cuộc kháng chiến từ năm 1947 -1950 5

Chương III - ĐẨY MẠNH CUỘC KHÁNG CHIẾN ĐẾN THẮNG LỢI 1951-1954

3.1 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II và Chính cương của Đảng(2-1951) 5 3.2 Đẩy mạnh phát triển cuộc kháng chiến cách mạng về mọi mặt 6 3.3 Kết hợp đấu tranh quân sự và ngoại giao của cuộc kháng chiến 7

Chương IV - Ý NGHĨA LỊCH SỬ VÀ KINH NGHIỆM CỦA ĐẢNG TRONG LÃNH ĐẠO KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP VÀ CAN THIỆP MỸ

4.2 Kinh nghiệm của Đảng về lãnh đạo kháng chiến 8

Chương V - GIÁ TRỊ CỦA NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM TRÊN ĐỐI VỚI

SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 9

TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

Trong suốt lịch sử dân tộc Việt Nam ta, biết bao nhiêu giai đoạn đất nước bị xâm lăng

và đô hộ liên tục Trên thế giới, hiếm có quốc gia nào trong mấy nghìn năm trời lịch sử lại phải thường xuyên và liên tục chống lại nhiều cuộc chiến tranh xâm lược của các nước có sức

mạnh lớn gấp nhiều lần như Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “nước được độc lập mà dân không đợc tự do, đồng bào không có cơm ăn, áo mặc thì độc lập không có ý nghĩa

gì” 1 và nổi bật nhất là cuộc cách mạng chống thực dân Pháp Trong và sau cuộc chiến tranh này, chúng ta có thể nhận xét và đúc kết những kinh nghiệm chủ yếu từ quá trình Đảng lãnh đạo tranh thủ thực hiện khả năng hòa bình, bên cạnh đó là nghiên cứu chủ trương, quá trình Đảng chỉ đạo tranh thủ thực hiện các khả năng hòa bình trong cuộc kháng chiến chống thực

dân Pháp xâm lược (1945 - 1954) vì một mục đích duy nhất là ‘‘muốn cho nhân loại được tự

do, hạnh phúc” 2

Từ những lý do trên, em đã chọn đề tài “Phân tích ý nghĩa lịch sử và những kinh nghiệm

lãnh đạo của Đảng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và can thiệp Mỹ (1945

—

1954) Giá trị của những bài học kinh nghiệm này đối với sự nghiệp xây dựng đất nước trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài tiểu luận cuối kì của mình.

NỘI DUNG Chương I - XÂY DựNG VÀ BẢO VỆ CHÍNH QUYỀN CÁCH MẠNG VIỆT NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1946

1.1 Tình hình Việt Nam sau Cách mạng Tháng 8 năm 1945

Từ sau Cách mạng Tháng 8, chính quyền nhà nước Việt Nam vừa được thành lập tổ chức

1Phạm Thị Nhung, Trường Sĩ quan Lục quân 1, ”Cách mạng tháng 8 và khát vọng “ấm no, tự do, hạnh phúc””

http://www.xaydungdang.org.vn/Home/Lyluan-Thuctien-Kinhnghiem/2021/15510/Cach-mang-Thang-Tam-va-khat-vong-am-no-tu-do-hanh.aspx [Truy cập ngày 2/1/2022]

2Võ Nguyên Giáp: Tư tưởng Hồ Chí Minh, quá trình hình thành và phát triển, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1993,

tr.9

đã phải tiếp tục đương đầu với bao thử thách, khó khăn cực kì nghiêm trọng cũng như những thuận lợi nho nhỏ

về thuận lợi, trên quốc tế, sau cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ II, tình hình thế giới, cục

diện khu vực, và các quan hệ quốc tế có những sự thay đổi lớn Chủ nghĩa xã hội phát triển

mạnh mẽ tại Liên Xô và nhờ đó, nhiều nước tại Đông Trung Âu cũng đã chọn

nước theo con đường chủ nghĩa xã hội Bên cạnh đó, các phong trào giải phóng

đang ngày càng nâng cao tại các nước thuộc địa Châu Phi, Châu Á và khu vực

Đây có thể được coi là dòng thác cách mạng xã hội chủ nghĩa

Trong nước, Việt Nam đã trở thành một quốc gia độc lập và tự do Nhờ vậy, chính quyền

dân chủ nhân dân đã được thiết lập, thống nhất từ Trung ương đến cấp cơ sở

về khó khăn, trên thế giới khi ấy đã và đang hình thành hai hệ thống chính trị mâu thuẫn

và đối lập nhau: các nước xã hội chủ nghĩa và các nước tư bản, đế quốc, đại diện cụ thể nhất

là Liên Xô và Pháp Phe đế quốc chủ nghĩa cũng đang có âm mưu “chia lại hệ thống thuộc địa thế giới”, tấn công và đàn áp các trong trào tại Việt Nam nói riêng cũng như cả thế giới

nói chung Do đó, chưa có nước nào công nhận pháp lý và ủng hộ độc lập cho Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Ở tại trong nước, vì đất nước mới độc lập, cho nên đất nước cũng như bộ máy chính quyền còn non trẻ, yếu kém và thiếu thốn mọi thứ như: chế độ cũ, lũ lụt, nạn đói 1945, đất hoang, mù chữ, hơn cả là âm mưu quay lại xâm lược của Pháp

Sau khi Hội nghị Postdam của các nước đồng minh thắng trận (7-1945), tình hình quân xâm lược nước ta ngày càng bất ổn cho quân đội nước nhà đều với mục đích cực kì thâm độc

là “diệt Cộng, cầm Hồ ” Giặc ngoài gồm có 20 vạn quân Tưởng và bè lũ tay sai (Việt Quốc

+ Việt Cách) tại phía Bắc, phía Nam có 1 vạn quân Anh; quân Pháp quay lại xâm lược nước

ta lần 2 và có hơn 6 vạn quân Nhật chờ giải giáp vũ khí trên khắp đất nước Bên cạnh đó là thù trong gồm có giặc đói, giặc dốt, lực lượng tay sai Việt Cách (số 7, phố Ôn Như Hầu- nay

là phố Nguyễn Gia Thiều, trụ sở của Việt Nam cách mệnh đồng minh hội) và Việ Quốc (Số

80, phố Quán Thành- trụ sở của Việt Nam quốc dân Đảng)

Bên cạnh đó là những khó khăn về tài chính: tiền rách, tiền của Pháp vẫn là một vấn đề lớn trong xã hội Trước tình hình đó, chính quyền cách mạng còn non trẻ của Việt Nam đối mặt với thử thách “Vận mệnh dân tộc như ngàn cân treo sợi tóc”, cùng một lúc phải đối phó với thù trong, giặc ngoài và nạn đói lẫn nạn dốt

1.2 Xây dựng chính quyền cách mạn và chế độ mới tại Việt Nam

Vào ngày 25/11/1945, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị Kháng chiến kiến quốc Chỉ thị đã xác định được mục tiêu của cách mạng Đông Dương là giải phóng dân tộc

và chỉ ra “kẻ thù chính của ta lúc này là thực dân Pháp xâm lược, phải tập

hiệu toàn dân “dân tộc là trên hết, Tổ Quốc là trên hết” Ngoài ra còn vạch ra

trước mắt để giải quyết những khó khăn, trong đó là duy trì nguyên tắc “thêm

“Hoa- Việt thân thiện”, “độc lập về chính trị, nhân nhượng về kinh tế”,

rẻ của bọn Đại Việt, Việt Nam Quốc dân Đảng, Trốtxkit, ”

Những quan điểm của Chỉ thị đã xác định rõ kẻ thù chính xâm lược là ai, chỉ ra những vấn đề cơ bản về chiến lược và sách lược cách mạng như thời cơ, chiến lược Bên cạnh đó, còn đề ra những nhiệm vụ, biện pháp cụ thể (đối nội+ đối ngoại) nhằm khắc phục nạn đói, nạn dốt, chống thù trong giặc ngoài, cốt cuối cùng cũng chỉ đề bảo vệ chính quyền cách mạng

của chúng ta Chỉ thị này đã đáp ứng đúng lúc và phù hợp yêu cầu cách mạng bấy giờ

1.3 Tổ chức cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược ở Nam Bộ và đấu tranh, bảo vệ chính quyền cách mạng còn non trẻ

Vào đêm ngày 22, rạng sáng ngày 23/9/1945, quân đội của Pháp đã nổ súng đánh chiếm Sài Gòn- Chợ Lớn (Nam Bộ) Đảng đã kịp thời lãnh đạo nhân dân Nam Bộ đứng lên kháng chiến và phát động phong trào Nam tiến chi viện Nam Bộ Nhân dân các tỉnh ở Nam Bộ đề

ra tinh thần “thà chết tự do còn hơn sống nô lệ”

Để làm thất bại âm mưu của quân Tưởng và tay sai “Diệt Cộng, cầm Hồ, phá Việt Minh”,

Đảng và Nhà nước đã chủ trương thực hiện chính sách “triệt để lợi dụng mâu thuẫn kẻ thù, hòa hoãn, nhân nhượng có nguyên tắc” 5 từ tháng 9/1945 đến tháng 3/1946 như: gây xung đột

vũ trang của quân Tưởng; giao thiệp thân thiện; hoạt động bí mật; cung cấp lương thực, thực phẩm cho quân Tưởng;

Do phải đối mặt với hai kẻ thù xâm lược lớn là Pháp và Tưởng, Thường vụ Trung ương

Đảng ra Chỉ thị Tình hình và chủ trương ngày 3/3/1946 với nội dung là “ Vấn đề lúc này,

3Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảngtoàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 8, tr 26

4Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảngtoàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 8, tr 26

5Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảngtoàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008, tập 8, tr 30

không phải là muốn hay không muốn đánh Vấn đề là biết mình, biết người, nhận một cách khách quan những điều kiện lời lãi trong nước và ngoài nước mà chủ trương cho đúng” 6 với

6Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảngtoàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

2008, t 8, tr44-45

chủ trương hòa với Pháp để đuổi Tưởng về nước từ tháng 3/1946 đến tháng

dụng thời gian hòa hoãn với Pháp để tiêu diệt bọn phản động bên trong, tay sai

ký kết với Chính phủ Pháp Hiệp định sơ bộ (6/3/1946) với nội dung: Công nhận

là một nước tự do, cho phép Pháp ở Việt Nam khoảng 5 năm trong thời gian

rút về nước, và sau đó là ký Hiệp định Tạm ước (14/9/1946) với nội dung:

một số quyền lợi về kinh tế và văn hóa ở Việt Nam, tiếp tục đàm phán,

Những biện pháp, chủ trương của Đảng đã đem lại nhiều thắng lợi hết sức quan trọng để bảo vệ nền độc lập, xây dựng những nền móng đầu tiên cơ bản cho chế độ mới Bên cạnh đó

là chuẩn bị những điều kiện cần thiết và trực tiếp cho kháng chiến toàn quốc về nhân lực, vật

lực, công cụ kháng chiến và làm theo nguyên tắc “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” Là những

thành công và kinh nghiệm cốt lõi nhất của Đảng trong giai đoạn này

Chương II - ĐƯỜNG LỐI KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC VÀ QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN TỪ NĂM 1946 ĐẾN NĂM 1950

2.1 Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ và đường lối kháng chiến của Đảng

Vào tháng 11/1946, Quân đội Pháp liên tục mở các cuộc tấn công và chiếm đóng tại Hải Phòng, Hà Nội Đến ngày 18/12/1946, Pháp ngang nhiêm gửi tối hậu thư bắt ta phải đầu hàng

và đến ngày 19/12, thiện chí hòa bình của ta đã bị Pháp cự tuyệt từ chối Vì thế nên ta chỉ còn có một lựa chọn duy nhất bấy giờ là cầm súng và đứng lên chống lại kẻ thù

Ngày 12/12/1946, Trung ương đã ra Chỉ thị Toàn dân kháng chiến nhằm bảo vệ độc lập, dân tộc “Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô

lệ Hỡi đồng bào! Chúng ta phải đứng lên!” 8 và đến 20 giờ 03 phút ngày 19/12/1946, tất cả chiến trường trong nước đã đồng loạt nổ súng

Ba văn kiện quan trọng đánh dấu mốc thời gian này gồm: Chỉ thị Toàn dân kháng chiến của Trung ương Đảng (12/12/1946); Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chí Minh (19/12/1946) và Tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi của Trường Chính (8/1947) Tất

cả đều có chung mục tiêu kháng chiến để đánh phản động thực dân Pháp xâm lược, giành thống nhất và độc lập; tính chất kháng chiến là dân tộc giải phóng và dân chủ mới; phương

7Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008, t 8, tr 44-45

8 Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011, tập 4, trang 534

châm tiến hành là kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức

triển vọng kháng chiến là “mặc dù lâu dài, gian khổ, khó khăn song nhất định thắng lợi” 9

Lời kêu gọi kháng chiến, các đường lối của Đảng hoàn toàn đúng đắn và trở thành ngọn

cờ dẫn đường, dẫn lối, và được nhân dân ủng hộ, hưởng ứng Đây cũng là nhân tố quan trọng quyết định thắng lợi trong trận chiến chống Pháp này

2.2 Đảng tổ chức, lãnh đạo cuộc kháng chiến từ năm 1947 -1950

Trong thời gian này, rất nhiều các thanh niên ưu tố, công, nông, trí thức đã tham gia kháng

chiến, vũ khí lẫn lực lượng đã được cải thiện và phát triển Hòng diệt thực dân Pháp, chúng

ta đã sử dụng những kế sách như ly gián những người bị Pháp mua chuộc để xây dựng

“chiến

khu quốc gia”, đánh chiếm vùng tự do Thanh- Nghệ- Tĩnh10; tăng gia sản xuất, bảo đảm đời sống cho bộ đội và nhân dân; phá tan cuộc tấn công mùa đông của Pháp, làm thất bại âm mưu

mở rộng chiến tranh “lấy chiến tranh nuôi chiến tranh, dùng người Việt đánh người Việt”

của thực dân Pháp,

Cuối cùng, ta đã đánh thắng chiến lược “Đánh nhanh thắng nhanh” của thực dân Pháp

do đích thân Chủ tịch Hồ Chí Minh thị sát và chỉ đạo Ngoài ra đã giữa chân Pháp ở Hà Nội trong suốt 60 ngày đêm Chiến thắng đã mở ra cục diện mới, đưa cách mạng nước ta chuyển sang giai đoạn khác, phát triển cao hơn

Chương III - ĐẨY MẠNH CUỘC KHÁNG CHIẾN ĐẾN THẮNG LỢI 1951-1954 3.1 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II và Chính cương của Đảng (2-1951)

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng diễn ra từ ngày 11-19/2/1951 với những nội dung sau: Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương do Hồ Chí Minh trình bày;

thành lập Đảng riêng ở Việt Nam là Đảng Lao động Việt Nam “Do nhu cầu kháng chiến, giai

cấp công nhân và nhân dân mỗi nước Việt Nam, Lào, Campuchia cần có một đảng riêng Ở Việt Nam, Đảng ra hoạt động công khai, lấy tên là Đảng Lao động Việt Nam ” 11 Ngoài ra đã

9Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008, tập 8, tr 46

10 Bộ Nội vụ: Công an nhân dân Việt Nam- Lịch sử biên niên (1945-1954), Nxb Công an nhân dân, Hà

Nội,1994, trang 235

11 Ngày 28/6/1961, Đảng bộ Campuchia đã họp Đại hội, quyết định thành lập Đảng Nhân dân Cách mạng

Camphuchia và bầu Ban Lãnh đạo của Đảng do Sơn Ngọc Minh đứng đầu Đảng bộ Lào cũng tích cực chuẩn

thông qua Chính cương của Đảng lao động Việt Nam với các nội dung: Tính

với 3 tính chất dân chủ nhân dân, một phần thuộc địa ,nửa phong kiến; Đối

là đế quốc Pháp và bọn can thiệp Mỹ (chính) và bọn phong kiến phản động

cách mạng là đánh đuổi bọn đế quốc xâm lược, giành độc lập và thống nhất cho

bỏ những tàn tích phong kiến và nửa phong kiến, phát triển chế độ dân chủ

sở cho chủ nghĩa xã hội; Động lực cách mạng gồm có công, nông và lao động trí

điểm của cách mạng bấy giờ là cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân;

mạng là cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Việt Nam nhất định sẽ đưa

tới chủ nghĩa xã hội,

Đại hội II thành công tốt đẹp là một bước tiến quan trọng và mới mẻ của Đảng, tuy nhiên

còn có hạn chế là đưa tư tưởng Mao Trạch Đông vào làm “nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng” 12

3.2 Đẩy mạnh phát triển cuộc kháng chiến cách mạng về mọi mặt

Từ đầu năm 1951, chúng ta đã mở rộng các chiến dịch tiến công với quy mô lớn, tạo điều

kiện cho các cuộc chiến tranh du kích vùng sau lưng địch phát triển như chiến dịch Hòa Binh (12/1951), chiến dịch tây Bắc Thu Đông 1952,

Trên phương diện kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, Chính phủ kêu gọi đẩy mạnh chăm

lo phát triển sức mạnh hậu phương, tăng gia sản xuất, bảo đảm đạn dược, thuốc men, giảm

tô, chính sách ruộng đất,

Ngoài ta, Quốc hội khóa I đã thông qua Luật cải cách ruộng đất và ban hành Luật này Bên cạnh những thành tựu đáng kể song còn hạn chế, nhất là ở phương pháp, cách làm, chỉ đạo không đúng một số oan sai, về sau càng nặng hơn, 13

bị và đến ngày 22/3/1955 đã họp Đại hội, quyết thành lập Đảng Nhân dân Lào (Sau đổi là Đảng Nhân dân Cách mạng Lào), do Cayxỏn Phômvihản làm Tổng Bí thư.

12 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội, 2001, tập 12 tr

437

13 Về vấn đề này, đến Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần 10 tháng 10/1956, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí

Minh đã phân tích sâu sắc, nhận thức đầy đủ, chỉ rõ khuyết điểm, sai lầm, nguyên nhân sai lầm và đã tự phê

bình rất nghiêm khắc, có hình thức ỷ luật thích đáng những cá nhân gây ra sai phạm, đề ra nhiều chủ truong,

biện pháp khắc phục hậu quả, lấy lại niềm tin của nhân dân.