MỘT số vấn đề lý LUẬN về CÁC tôị PHẠM về THAM NHŨNG THEO bộ LUẬT HÌNH sự năm 2015 (sửa đổi năm 2017) VÀ THỰC TIỄN áp DỤNG

thực hiện một nhiệm vụ nhất định và có quyền hạn nhất định trong khi thực hiện công vụ, nhiệm vụ”... Tội tham ô, lãng phí cũng nặng như lỗi Việt gian, mật thám... Ngoài ra,

Trang 1

MỤC LỤC

PHẦN 1: MỞ ĐẦU ……….… 3

1.1, Tính cấp thiết của đề tài ……… 3

1.2, Mục đích nghiên cứu ……… 3

1.3, Phương pháp nghiên cứu ……… 3

PHẦN 2: NỘI DUNG ĐỀ TÀI ……… 4

2.1, Mô ̣t số vấn đề lý luâ ̣n về tô ̣i phạm tham nhũng quy định trong Bô ̣ luâ ̣t Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 ……… 4

2.1.1, Khái niê ̣m các tô ̣i phạm về tham nhũng ……….… 4

2.1.2, Đă ̣c điểm của tô ̣i phạm về tham nhũng ……… 4

2.1.3, Quy định của pháp luâ ̣t Hình sự Viê ̣t Nam hiê ̣n hành về các tô ̣i phạm về tham nhũng 5

2.2, Thực tiễn áp dụng lý luâ ̣n về các tô ̣i phạm về tham nhũng ở viê ̣t nam trong bối cảnh đại dịch COVID- 19 ………

……… 8

2.2.1, Tình hình các tô ̣i phạm về tham nhũng nói chung trong xã hô ̣i Viê ̣t Nam ……… 8

2.2.2, Tình hình tham nhũng trên thế giới và Viê ̣t Nam khi bắt đầu bùng phát dịch COVID 10

2.2.2.1, Tình hình tham nhũng trên thế giới trong bối cảnh dịch bê ̣nh ……… 10

2.2.2.2, Tình hình vừa chống dịch, vừa chống tham nhũng ở Việt Nam ……… 11

PHẦN 3: KẾT LUẬN ……… 13

Tài liê ̣u tham khảo ……… 13

ĐỀ BÀI : MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÁC TỘI

PHẠM VỀ THAM NHŨNG THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ

NĂM 2015 (SỬA ĐỔI NĂM 2017) VÀ THỰC TIỄN ÁP

DỤNG

Trang 2

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong khi đất nước vẫn là quốc gia đang phát triển, đời sống xã hô ̣i còn muôn vàn khó khăn thì tỉ lê ̣ tham nhũng là mô ̣t sự kìm hãm ngấm ngầm và ghê gớm đối với sự phát triển về mọi mă ̣t của đất nước ta Hiện nay, tình hình tham nhũng ở nước ta đã ở mức rất nghiêm trọng, đáng báo động Nó không chỉ xảy ra ở các cấp Trung ương, ở những chương trình, dự án lớn mà còn xuất hiện rất nhiều trong các cấp chính quyền cơ sở – cơ quan tiếp xúc với nhân dân hằng ngày, phải giải quyết những công việc liên quan trực tiếp đến lợi ích của nhân dân

Không chỉ gây tổn thất nă ̣ng nề về kinh tế mà hành vi tham nhũng còn xâm phạm, hay thậm chí là làm thay đổi, đảo lộn những chuẩn mực đạo đức xã hội từ trước đến nay, làm vơi đi lòng tin của nhân nhân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước Đảng ta đã xác định được đấu tranh phòng chống tham nhũng là mô ̣t nhiê ̣m vụ rất quan trọng, cấp thiết, trước mắt cũng như lâu dài

Do đó, việc phòng và chống tham nhũng luôn là vấn đề cấp bách, quan trọng mà nhà nước ta đặt

ra Ngoài việc phòng ngừa, không cho những hành vi này xảy ra liên tục nữa, thì việc áp dụng hình thức xử lý như thế nào cho phù hợp và nghiêm minh đối vớicác hành vi này cho tương thích với mức độ nguy hiểm của hành vi là vấn đề cần lưu ý Mà biện pháp xử lý nghiêm minh nhất đối với các hành vi này đó là xử lý hình sự

Đứng trước nguy cơ như vâ ̣y, viê ̣c nghiên cứu “Một số vấn đề lý luận về các tội phạm về tham

nhũng theo Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi năm 2017) và thực tiễn áp dụng” là mô ̣t vấn đề

vô cùng cấp thiết Nó không chỉ mang ý nghĩa về mă ̣t lý luâ ̣n, mà còn mang ý nghĩa thực tế, góp phần nào đó trong đấu tranh phòng chóng tham nhũng, giúp cho đất nước phát triển mạnh mẽ trong sự trong sạch

1.2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu về cơ sở lý luâ ̣n về các tô ̣i phạm tham nhũng theo Bô ̣ luâ ̣t Hình sự năm 2015, sửa đổi năm 2017, ứng dụng vào thực tế để thấy rõ tình hình thực tế hiê ̣n nay, tìm ra nguyên nhân và giải pháp để có hướng giải quyết phù hợp

1.3 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luâ ̣n của chủ nghĩa duy vâ ̣t biê ̣n chứng, chủ nghĩa duy vâ ̣t lịch sử, quan điểm Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về các tô ̣i phạm, các đường lối chủ trương của Đảng, Nhà nước trong đấu tranh phòng chống tham nhũng Có các khảo sát thực tế

2

Trang 3

điều tra, truy tố xét xử nhiều vụ án tham nhũng trên cả nước nhờ vào phương pháp phân tích, thống kê, so sánh

PHẦN 2: NỘI DUNG ĐỀ TÀI 2.1, MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỘI PHẠM THAM NHŨNG QUY ĐỊNH TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ 2015, SỬA ĐỔI, BỔ SUNG NĂM 2017

2.1.1, Khái niê ̣m các tô ̣i phạm về tham nhũng

Tham nhũng- mô ̣t hiê ̣n tượng tiêu cực trong xã hô ̣i, đầy sự phức tạp, mưu mô và ở nhiều cấp đô ̣

khác nhau “Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ,

quyền hạn đó vì vụ lợi”- căn cứ vào khoản 1, Điều 2 Luâ ̣t Phòng, chống tham nhũng năm 2018

mà trong đó thông qua hành vi tham nhũng, người có chức vụ, quyền hạn có thể đạt được hoă ̣c

đạt được lợi ích vâ ̣t chất và tinh thần Tham nhũng chính là cội nguồn của sự tham lam, vụ lợi,

nhũng nhiễu hòng chiếm đoạt lợi ích, tài sản, quyền lực của Nhà nước, của tổ chức và của người khác làm của riêng Do đó, sự xuất hiê ̣n của tham nhũng phải gắn liền với quyền lực, tổ chức có quyền lực trong xã hô ̣i và gắn với lòng tham của con người

Tuy nhiên,mô ̣t điều thiê ̣t thòi rằng trong các văn bản pháp luâ ̣t hình sự của Viê ̣t Nam từ trước đến nay chưa hề có mô ̣t điều luâ ̣t nào quy định cụ thể khái niê ̣m về tô ̣i phạm tham nhũng Tại

điều 277 BLHS năm 1999 mới quy định khái niê ̣m về tô ̣i phạm về chức vụ: “các tội phạm về

chứcvụ là những hành vi xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức do người có chức vụ thực hiê ̣n trong khi thực hiê ̣n công vụ”

Nhưng qua sự phân tích và căn cứ vào quy định của pháp luâ ̣t hiê ̣n hành về khái niê ̣m tô ̣i phạm-điều 8 và phạm-điều 352 về các tô ̣i phạm về chức vụ trong BLHS 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 cũng

như có cái nhìn khái quát thì có thể đưa ra định nghĩa như sau: “Các tội phạm về tham nhũng là

tập hợp các hành vi gây nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự do người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó thực hiện trong khi thi hành công vụ, nhiệm vụ đã xâm phạm hoạt động đúng đắn của các cơ quan nhà nước, các tổ chức trong xã hội; xâm phạm vào sự uy tín của các cơ quan, tổ chức; xâm phạm vào tài sản, lợi ích của Nhà nước, của tổ chức; xâm phạm vào quyền và lợi ích hợp pháp của những cá nhân, của công dân

vì mục đích vụ lợi”.

2.1.2, Đă ̣c điểm của tô ̣i phạm về tham nhũng

Thứ nhất, chủ thể thực hiê ̣n hành vi tham nhũng là người có chức vụ, quyền hạn Căn cứ vào

điều 352 BLHS năm 2015 quy định : “Người có chức vụ là người do bổ nhiệm, do bầu cử, do

hợp đồng hoặc do một hình thức khác, có hưởng lương hoặc không hưởng lương, được giao

Trang 4

thực hiện một nhiệm vụ nhất định và có quyền hạn nhất định trong khi thực hiện công vụ, nhiệm vụ” Người tham nhũng bao gồm : công chức, cán bô ̣ làm việc trong các cơ quan nhà nước, tổ

chức chính trị – xã hội, cơ quan đơn vị công an nhân dân, cơ quan đơn vị quân đội nhân dân, Các cán bộ lãnh đạo, quản lý nghiệp vụ trong doanh nghiệp, các cán bộ xã, phường, thị trấn Họ đều là người có chuyên môn giỏi, được đào tạo tốt, cống hiến nhiều nên có nhiều kinh nghiê ̣m trên các lĩnh vực khác nhau, ngoài ra họ còn là người có quan hê ̣ rô ̣ng và rất có uy tín trong xã

hô ̣i Đó là các yêu tố gây khó khăn cho cơ quan điều tra trong viê ̣c phát hiê ̣n, kiểm tra và xét xử hành vi tham nhũng

Thứ hai, họ xâm phạm đến viê ̣c uy tín và các hoạt động đúng đắn của các cơ quan tổ chức, Nhà

nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Các hành vi tham nhũng đã làm sai lê ̣ch đi các

hoạt đô ̣ng đúng đắn và làm giảm sự uy tín của các cơ quan tổ chức, ngoài ra còn xâm hại mô ̣t cách trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước và công dân- những quan hê ̣ mà được pháp luâ ̣t bảo vê ̣

Thứ ba, mục đích chính của tội này là để vụ lợi Nếu chủ thể thực hiê ̣n hành vi này không cố ý

để sự viê ̣c xảy ra thì đó đã không phải hành vi tham nhũng Do đó, hành vi tham nhũng chắc chắn là hành vi có ý Họ có thể nhâ ̣n được các giá trị: lợi ích vâ ̣t chất và lợi ích tinh thần từ viê ̣c lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao thực hiê ̣n các hành vi xuất phát từ nhu cầu cá nhân chứ không phải từ công viê ̣c Đây là dấu hiê ̣u đă ̣c trưng cơ bản của tô ̣i phạm tham nhũng

Tuy nhiên, viê ̣c chứng minh được ai đó có dấu hiê ̣u tham nhũng cũng cực kì phức tạp, bởi trong nhiều trường hợp, lợi ích vâ ̣t chất đựơc ẩn nấp dưới nhiều hình thức và có thể chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác như thông đồng, kết hợp,…

2.1.3, Quy định của pháp luâ ̣t Hình sự Viê ̣t Nam hiê ̣n hành về các tô ̣i phạm về tham nhũng

Căn cứ vào mục 1 chương XXIII BLHS năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định các tô ̣i phạm về tham nhũng gồm có 7 tô ̣i

Trong đó về các dấu hiê ̣u có đă ̣c điểm chung

- Mặt chủ thể: là chủ thể đặc biệt của Bộ luật Hình sự Ngoài quy định chủ thể phải đủ 18 tuổi

trở lên, thì phải có đầy đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự , ngoài ra thì họ phải là người nắm giữ những chức vụ, quyền hạn nhất định Họ đã thực hiê ̣n hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao Bên cạnh đó, người nắm giữ chức vụ, quyền hạn ấy không chỉ nắm giữ một chức vụ,

quyền hạn trong các cơ quan Nhà nước mà còn bao gồm nắm giữ chức vụ quyền hạn trong các doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước

- Mặt chủ quan:

+ Chủ thể thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp

+ Động cơ: vụ lợi cho cá nhân

Trong những trường hợp chủ thể thực hiện hành vi vi phạm không cố ý thì hành vi này không là hành vi tham nhũng

4

Trang 5

- Hình phạt: được quy định rõ trong từng điều luâ ̣t về loại tô ̣i phạm trong Bô ̣ luâ ̣t Hình sự 2015

sửa đổi, bổ sung năm 2017

Các lỗi Mă ̣t khách thể Mă ̣t khách quan

Tô ̣i tham ô

tài sản

(Điều 353)

Tô ̣i tham ô tài sản xâm

phạm trực tiếp vào hoạt động đúng đắn của cơ

quan, tổ chức đối với viê ̣c quản lý, sử dụng,

đầu tư tài sản và quan hê ̣

sở hữu về tài sản

- Thể hiê ̣n hành vi chiếm đoạt tài sản mà mình có trách

nhiê ̣m quản lý (hình thức như khai khống; thông đồng; làm giả giấy tờ, chứng từ, thanh toán, ) bằng phương thức lợi dụng chức vụ, quyền hạn

- Điều kiê ̣n: Tài sản bị chiếm đoạt phải có giá trị từ

2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoă ̣c dưới hai triê ̣u đồng nhưng thuô ̣c trong các trường hợp sau đây: + Đã bị xử lý kỉ luâ ̣t về hành vi này mà còn vi phạm + Đã bị kết án về mô ̣t trong các tô ̣i quy định tại Mục 1 Chương này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm

Tô ̣i nhâ ̣n

hối lô ̣ (Điều

354)

Tô ̣i nhâ ̣n hối lô ̣ xâm hại

trực tiếp hoặc đe dọa xâm hại đến hoạt động đúng đắn của các cơ

quan Nhà nước tổ chức chính trị, xã hội hoặc các

cơ quan, tổ chức khác và

lợi ích hợp pháp của cá

nhân, cơ quan, tổ chức

- Thể hiê ̣n hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trực tiếp

hoă ̣c qua trung gian nhâ ̣n hoă ̣c hành vi nhâ ̣n hoă ̣c sẽ nhâ ̣n tiền hoă ̣c lợi ích vâ ̣t chất dưới bất kì hình thức nào để làm trái hoă ̣c không làm trái công vụ được giao theo yêu cầu của người đưa lợi ích vâ ̣t chất

- Điều kiê ̣n:

+ Tiền, tài sản hoă ̣c lợi ích vâ ̣t chất khác giá trị từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoă ̣c dưới 2.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm hoặc đã bị kết án về một trong các tội quy định tại Mục 1 Chương này, chưa được xóa án tích mà còn

vi phạm;

+ Lợi ích phi vật chất

Tô ̣i lạm

dụng chức

vụ, quyền

hạn chiếm

đoạt tài sản

( Điều 355)

Tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài

sản xâm hại trực tiếp tới

hoạt động đúng đắn của

các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và xâm hại

đến quan hệ sở hữu (sở

hữu của cá nhân).

-Thể hiê ̣n hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thực

hiê ̣n hành vi chiếm đoạt tài sản bằng các thủ đoạn như: Gian dối với người chủ tài sản; gây dựng lòng tin với người chủ tài sản bằng chức vụ, quyền hạn của mình để nhâ ̣n, vay tài sản; Đe dọa, uy hiếp tinh thần bằng chức vụ, quyền hạn của mình

+ Tài sản có trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 06 năm:

+ Đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm; + Đã bị kết án về một trong các tội quy định tại Mục 1 Chương này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm

Trang 6

Tô ̣i lợi

dụng chức

vụ, quyền

hạn trong

hành công

vụ (Điều

356)

Tô ̣i lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi

hành công vụ xâm phạm

trực tiếp đến hoạt động đúng đắn của các cơ

quan, tổ chức; làm cho các cơ quan tổ chức bị

suy yếu, mất uy tín, mất lòng tin của nhân dân vào Nhà nước

-Thể hiê ̣n hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để:

+ Làm trái/ làm không đúng, không đầy đủ với công vụ được giao

+ Gây thiê ̣t hại cho lợi ích của các cơ quan Nhà nước, các tổ chức, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân

+ Mối quan hê ̣ nhân quả giữa viê ̣c lợi dụng chức vụ, quyền hạn và thiê ̣t hại do hành vi đó gây ra

+ Gây thiệt hại về tài sản từ 10.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân

Tội lạm

quyền

trong khi

thi hành

công vụ

(Điều 357)

Tô ̣i lạm quyền trong khi

thi hành công vụ xâm

phạm trực tiếp vào hoạt động đúng đắn của Nhà

nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá

nhân

- Thể hiê ̣n hành vi vượt quá quyền hạn khi được giao của

mình trong công tác, gây thiê ̣t hại cho lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; mối quan hê ̣ nhâ ̣n quả giữa thiê ̣t hại do hành vi gây ra và hành

vi vượt quá quyền hạn

- Điều kiê ̣n

+ Gây thiệt hại về tài sản từ 10.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại khác đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

dụng chức

vụ, quyền

hạn gây

ảnh hưởng

đối với

người khác

để trục lợi

(Điều 358)

Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người

khác để trục lợi trực tiếp

xâm hại đến hoạt động đúng đắn của các cơ

quan Nhà nước, tổ chức chính trị, xã hội và xâm phạm đến lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân

- Thể hiê ̣n hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trực tiếp

hoă ̣c qua trung gian, nhâ ̣n hoă ̣c sẽ nhâ ̣n bất kì lợi ích nào sau đây dưới mọi hình thức để dùng ảnh hưởng của mình thúc đẩy người có chức vụ, quyền hạn làm hoặc không làm một việc thuộc trách nhiệm hoặc liên quan trực tiếp đến công việc của họ hoặc làm một việc không được phép làm,

+ Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm;

+ Lợi ích phi vật chất

Tội giả

mạo công

tác (Điều

359)

Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người

khác để trục lợi trực tiếp

xâm hại đến hoạt động đúng đắn của các cơ

quan Nhà nước, tổ chức

- Thể hiê ̣n hành vi

+ Sửa chữa, làm sai lê ̣ch nô ̣i dung giấy tờ, tài liê ̣u + Làm, cấp giấy tờ giả

+ Giả mạo chữ kí của người có chức vụ, quyền hạn

6

Trang 7

chính trị, xã hội và xâm

phạm đến lợi ích hợp

pháp của cơ quan, tổ

chức và cá nhân

2.2, THỰC TIỄN ÁP DỤNG LÝ LUẬN VỀ CÁC TỘI PHẠM VỀ THAM NHŨNG Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH ĐẠI DỊCH COVID- 19

2.2.1, Tình hình các tô ̣i phạm về tham nhũng nói chung trong xã hô ̣i Viê ̣t Nam

Trong suốt những năm qua, các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đã phát hiê ̣n, xử lý nhiều vụ án có hành vi tham nhũng và các tô ̣i phạm về tham nhũng, nổi bâ ̣t nhất là nhiều vụ án tham nhũng gây thiê ̣t hại nghiêm trọng hàng nghìn tỷ đồng cho Nhà nước, các cơ quan, tổ chức đã được đưa ra xét xử mô ̣t cách nghiêm minh.Trước các tình trạng đó, Đảng ta đã ra nhiều chỉ đạo quyết liê ̣t, quyết tâm trong công tác chống, phòng tham nhũng , quyết tâm xử lý đối với các vụ

tiêu cực, “không có vùng cấm, không có ngoại lê ̣, bất kể người đó là ai”1

Tuy nhiên, hiê ̣n nay vẫn còn nhiều hạn chế, tỉ lê ̣ tham nhũng ngày càng phát triển rô ̣ng lớn trên mọi lĩnh vực của đời sống với quy mô, tính chất và mức đô ̣ càng nguy hiểm; những vụ tham nhũng làm thất thoát hàng chục , hàng trăm tỉ đồng

Khi chỉ rõ tham nhũng là loại “giặc nội xâm” của đất nước, Bác Hồ đã khẳng định: “Nó là kẻ

thù khá nguy hiểm vì nó không mang gươm, mang súng, mà nó nằm trong chính tổ chức chúng

ta, để làm hỏng các công việc của ta Tội tham ô, lãng phí cũng nặng như lỗi Việt gian, mật thám Chống tham nhũng cũng rất quan trọng, cần kíp như việc ta đánh giặc trên mặt trận”2…

Bác cũng dạy: “Chống tham ô, lãng phí, quan liêu là cách mạng của chúng ta Chống tham ô,

lãng phí, quan liêu là dân chủ” 3

Nguyên Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh khi nói về chống tham nhũng, ông đã sử dụng hình ảnh

sau: “Muốn lúa đồng xanh tốt, phải trừ diệt sạch cỏ dại và sâu bọ” Đây là câu nói được viết

“Những viê ̣c cần làm ngay” 4 của ông

Đầu năm 2021, TI (Tổ chức Minh bạch Quốc tế)

công bố bảng xếp hạng Cảm nhâ ̣n tham nhũng (CPI)

năm 2020, trong đó, Viê ̣t Nam đạt được 36/100

điểm, đã giảm đi 1 điểm so với năm 2019 và xếp

hạng thứ 104/180 Tuy nhiên, xét trên thang điểm

0-100 của CPI thì điểm 0 là mức đô ̣ cảm nhâ ̣n tham

nhũng cao nhất và 100 là cảm nhâ ̣n tham nhũng thấp

1 Nguyễn Phú Trọng: Quyết tâm ngăn chặn và đẩy lùi tham nhũng, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2019, tr 361

2 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb Sự thật, 1986

3 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb Sự thật, 1986

4 https://thanhtra.com.vn/theo-dong-thoi-cuoc/Ky-II-Tham-nhung-Thuc-trang-va-nguyen-nhan-136552.html

Trang 8

nhất Thấy rằng Viê ̣t Nam vẫn đang thuô ̣c nhóm nước có điểm dưới 50 vào năm 2020 Điều này cho thấy tình trạng tham nhũng hiê ̣n nay trong khu vực công vẫn rất nghiêm trọng

Tô ̣i phạm tham nhũng chủ yếu tâ ̣p trung vào các tô ̣i như: tham ô tài sản; lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản; nhận hối lộ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi đang thi hành công vụ… Trong đó, một số ngành dễ xảy ra tham nhũng, tiêu cực như: thuế, hải quan, quản lý đất đai, quản lý môi trường, quản lý đầu tư, cấp chứng chỉ hành nghề,cấp giấy phép, thanh tra, cảnh sát giao thông,…

Trong phiên chất vấn của Quốc hội sáng ngày 9/11/2020, Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Minh

Khái đã từng nói: “Có thể nói, những lĩnh vực thường xuyên tiếp xúc với người dân, những lĩnh

vực cán bộ, công chức thiếu rèn luyê ̣n thì dễ xảy ra tham nhũng như khu vực phục vụ dịch vụ công” 5

Trong năm 2020, các bộ, các ngành và các địa phương đã bắt đầu tiến hành hơn 3.940 cuộc kiểm tra về việc thực hiện các chế độ, tiêu chuẩn, định mức, thì đã phát hiện ra 394 vụ việc và

521 người vi phạm (đã tăng hơn 38% số vụ và hơn 80% số người vi phạm so với cùng kì năm 2019) Chúng ta đã xử lý kỷ luật được 65 người, xử lý hình sự 64 người; các kiến nghị thu hồi và bồi thường hơn 44 tỉ đồng, đã bồi thường và thu hồi được trên 24 tỉ đồng

Cũng trong kì báo cáo ấy, các bộ, các ngành, các địa phương đã tiến hành kiểm tra việc thực hiện quy tắc ứng xử của các cán bộ, công chức tại hơn 4.640 cơ quan, tổ chức, đơn vị (tăng gần 59% so với cùng kì năm 2019); đã phát hiện, chấn chỉnh các sai phạm và xử lý được 192 cán bộ, viên chức, công chức vi phạm quy tắc ứng xử, quy tắc đạo đức nghề nghiệp (tăng hơn 40% so với cùng kì năm 2019)

Từ thực tiễn xét xử các vụ án hình sự trong suốt bao năm qua, chúng ta có thể rút ra mô ̣t số điều sau: Các vụ án tham nhũng thường xảy ra khi có nguyê nhân sơ hở về pháp luâ ̣t thực định hay sự buông lỏng về kiểm tra, giám sát; sự yếu kém về trình đô ̣, năng lực và nhân phẩm của người có quyền hạn, thẩm quyền, …Đấu tranh tham nhũng vô cùng là khó khăn và phức tạp Do cơ cấu tổ chức hiê ̣n nay, cụ thể là cơ quan kiểm tra lại nằm dưới sự điều hành, kiểm sát của Thủ trửng cơ quan, đơn vị Do đó, khó có thể phát hiê ̣n, tìm ra tham những vì người đấu tranh chống tham nhũng sẽ có thể trở thành thành nạn thân của kẻ tham nhũng- những người vốn sẵn quyền lực và tiền bạc, có thể không từ mọi thủ đoạn để dằn mă ̣t, ngụy tạo, tố ngược lại,

Ngày 30/11/2020, Thanh tra Chính phủ đã công bố người dân có thể liên lạc đến hai số điê ̣n thoại sau : 08048228 và 0911156161 để tiếp nhâ ̣n các thông tin phản ảnh về tình trạng tham nhũng ở mọi nơi Ngoài ra, có thể tiếp nhâ ̣n thông tin qua hô ̣p thư:

cucchongthamnhung@thanhtra.gov.vn Cục Công an cũng công bố ngay đường dấy nóng để

tiếp nhâ ̣n thông tin về các hiê ̣n tượng tiêu cực trong tham nhũng: 0692342593

5 Quốc hội: Nhũng nhiễu dân, trách nhiệm thuộc về người đứng đầu_ https://www.vietnamplus.vn/quoc-hoi-nhung-nhieu-dan-trach-nhiem-thuoc-ve-nguoi-dung-dau/675843.vnp

8

Trang 9

Do nguyên nhân khách quan và chủ quan để dẫn đến các hành vi tham nhung là:

- Thứ nhất, là quan điểm cá nhân, nhận thức về tham nhũng lê ̣ch lạc, không thống nhất Trước

khi tham nhũng, không ít người từng là các đồng chí thân thiết, có công với cách mạng Do đó, khi bị xử lý, nhiều người cho rằng chỉ cần xử lý kỷ luâ ̣t nhẹ tay, nên chiếu cố, hoă ̣c thâ ̣m chí là nếu xử lý nă ̣ng tay thì sẽ không còn có cán bô ̣ để làm viê ̣c, hay nếu công khai minh bạch ra thì sẽ mất đi sự uy tín cho người lãnh đạo, ảnh hưởng đến chính trị, xã hô ̣i, … Chính những nhâ ̣n

thức lê ̣ch lạc, không thống nhất ấy đã dẫn đến những trường hợp “dĩ hòa vi quý”, “chị ngã em

nâng”

- Thứ hai là do chủ nghĩa cá nhân rất ích kỷ, vụ lợi phát triển Nhiều người vì đồng tiền che mờ

mắt đã tự đánh mất đi tinh thần dĩ công vi thượng, đam mê quyền lực, tiền bạc, danh vọng phù

phiếm, dẫn đến phạm tô ̣i về tham nhũng Lúc hối hâ ̣n nhâ ̣n ra thì đã quá muô ̣n màng

- Thứ ba là do người lãnh đạo, người đứng đầu chưa thật sự quyết tâm, làm gương

- Thứ tư là do những câu then chốt- vấn đề xây dựng Đảng chưa có sự mới mẻ và quyết tâm.

Chúng ta cần phải tuân thủ các nguyên tắc: Công khai, minh bạch, tôn trọng sự thâ ̣t các cơ chế tham nhũng,… Đảng ta khi ra quyết định cần phải đi đôi với viê ̣c làm, coi trọng viê ̣c làm hơn là

lời nói Tuy nhiên, do Đảng và Chính phủ chưa quyết liê ̣t mạnh tay hành đô ̣ng nên đã vô tình

hay hữu ý dung dưỡng cho “giă ̣c tham nhũng” xuất hiê ̣n và hoành hành

- Thứ năm, nguyên nhân chính của nguyên nhân tham nhũng là do cán bộ Trong kho tàng tục ngữ Viê ̣t Nam có câu sau: “nhà dột từ nóc” hay “thượng bất chính, hạ tắc loạn” Vì những

người tham nhũng là những người có trí thức, trình đô ̣, ở các vị trí quan trọng Do đó, họ biết cách để lách luâ ̣t dẫn đến công tác kiểm tra và điều tra gă ̣p nhiều khó khăn Bởi vâ ̣y, viê ̣c chọn được người tài trong công tác tuyển chọn cán bô ̣ vô cùng ý nghĩa, có quyết định lớn trong công

tác phòng, chống tham nhũng vì : người tốt sẽ có nhiều lợi ích và ngược lại, người xấu thì tác

hại đếm vô xuể

Quốc nạn tham nhũng- mô ̣t vấn đề gây nhức nhối suốt bao năm tháng qua, không chỉ làm cho nền kinh tế- xã hô ̣i bị châ ̣m phát triển, mà còn làm ô uế thanh danh của Đảng, Nhà nước ta

Chúng ta cần phải nhiê ̣t tình hưởng ứng lời kêu gọi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng : “Đấu

tranh phòng, chống tham nhũng đã trở thành phong trào, xu thế của cả xã hội Lò đã nóng lên rồi thì củi tươi cũng phải cháy Và không ai có thể đứng ngoài cuộc Cá nhân nào muốn không làm cũng không thể được” 6

2.2.2, Tình hình tham nhũng trên thế giới và Viê ̣t Nam khi bắt đầu bùng phát dịch COVID-19

Tính đến cuối tháng 3/2021, dịch bê ̣nh COVID-19 đã ảnh hưởng trầm trọng đến 213 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 128 triê ̣u ca mắc bê ̣nh, có hơn 2,8 triê ̣u người tử vong Cùng với vấn đề dịch bê ̣nh đang diễn ra trên diê ̣n rô ̣ng, mô ̣t vấn đề nữa cũng rất đáng quan ngại và quan tâm là

6 Ngày 31/7/2017, tại phiên họp thứ 12 của Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng

Trang 10

nạn tham nhũng, trục lợi Khi đại dịch xảy ra cũng là lúc mà nhiều quan chức, lãnh đạo hay cá nhân của mô ̣t số quốc gia coi đây là “miếng mồi bé bở” để vụ lợi

2.2.2.1, Tình hình tham nhũng trên thế giới trong bối cảnh dịch bê ̣nh

Theo tờ The Washington Post, khi diễn biến của dịch COVID -19 lên tới đỉnh điểm, Chính phủ nhiều nước đã phải cấp tốc chi hàng tỷ USD để mua gấp vật tư y tế, cũng như ban hành các gói hỗ trợ người dân từ vài chục đến hàng ngàn tỷ USD để ứng phó kịp thời với dịch cũng như là giảm nhẹ tác động đến kinh tế và xã hội do dịch bê ̣nh COVID-19 gây lên Do phải ưu tiên tốc độ để nhanh chóng có được sản phẩm thiết yếu, những thủ tục đấu thầu, kiểm tra vốn có nay đã được đơn giản hóa hoặc bỏ qua Những quan tham lam và kẻ gian đã lợi dụng tình thế này, kẽ

hở đó để đẩy giá hàng hóa lên và thực hiện các hành vi tham nhũng

Đến Brazil, mức đô ̣ tham nhũng ở đây bị cho là “quá sức tưởng tượng” khi các nhà chức tránh

đã đổ xô đi mua máy thở, khẩu trang, thuốc rửa tay và giường chăm sóc đă ̣c biê ̣t khi Quốc hô ̣i thông qua dự luâ ̣t Do đó, giá thành cao vô lý của mô ̣t chiếc máy thở lại được mua từ mô ̣t cửa hàng rượu ở bang Amazonas hoă ̣c bê ̣nh viê ̣n dã chiến tại Rio de Janeiro chưa bao giờ mở cửa

Ở Colombia, nơi đã ghi nhân hơn 1,7 triê ̣u ca mắc Các nhà chức trách địa phương đã mua cá

ngừ đóng hô ̣p- món cần thiết trong bữa ăn hằng ngày của người dân với giá 5 USD/hô ̣p để đi phát cho người dân khó khăn vì dịch bê ̣nh trong khi bình thường giá của nó là 1,5 USD/ hô ̣p Theo Cơ quan phòng chống ma túy và tội phạm của Liên Hiệp Quốc (UNODC), thì trong 2 năm

chống dịch Covid-19, đây là “thời gian đặc biệt để nói về ngành y tế, với mọi sự tôn vinh, hi

sinh của các bác sỹ trên tiền tuyến cứu người, nhưng mà thật đáng buồn, chúng ta phải lên án với sự bán rẻ , coi thường tôn chỉ đạo đức nghề nghiê ̣p của các quan chức y tế, những người đã và đang tham nhũng trong tình cảnh đất nước khó khăn như hiê ̣n nay”.

Ở Zimbabwe, Bộ trưởng Y tế đã bị bắt giữ, bị cách chức vì cáo buộc tham nhũng, lạm dụng chức

vụ của mình trong vụ ký hợp đồng trị giá 20 triệu USD với một công ty có tuổi đời 2 tháng, trụ

sở tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nhằm cung cấp các thiết bị bảo hộ cho các cá nhân và bộ dụng cụ để xét nghiệm COVID-19 Người này phải đối mặt với bản án của mình lên tới 15 năm tù và mô ̣t khoản tiền phạt rất lớn

2.2.2.2, Tình hình vừa chống dịch, vừa chống tham nhũng ở Việt Nam

Trong lúc khó khăn của dịch bê ̣nh, Nhà nước rất quan tâm đến những người dân khó khăn, đă ̣c biê ̣t là những người dân nghèo bị ảnh hưởng nă ̣ng nề bởi COVID-19 Từ đó, đã lan tỏa rất nhiều

những tấm gương giúp đỡ lẫn nhau: các ATM gạo; đội quân chống dịch nhận được máy khử

trùng, khẩu trang, … từ các doanh nghiê ̣p Tất cả đã thể hiê ̣n sự đồng lòng của Đảng, Nhà nước,

dân và quân ta

Bên cạnh đó, có gương tốt thì cũng có gương xấu Những kẻ lợi dụng phòng chống dịch bê ̣nh để vụ lợi cá nhân như: nâng giá máy móc lên, tăng giá khẩu trang cao gấp 4,5 lần, Lợi dụng khi ngành y tế có nhu cầu thiết yếu cao, phải mua sắm nhiều thiết bị, vâ ̣t tư, vâ ̣t dụng y tế để chuẩn

10

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	265,72 KB