Biến động cung – cầu và giá cả trên thị trường sản phẩm cá ngừ (giai đoạn đầu năm 2019 đến nay) doanh nghiệp của bạn cần cân nhắc những yếu tố nào khi đưa ra

Mục tiêu nghiên cứu - Làm rõ về diễn biến cung, cầu, giá cả và các yếu tố tác động đến cung, cầu, giá cả của thị trường mặt hàng cá ngừ.. thời tác động của dịch bệnh Covid-19 làm cho tìn

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA KINH TẾ

ĐỀ CƯƠNG

ĐỀ TÀI: Biến động cung – cầu và giá cả trên thị trường

sản phẩm cá ngừ (giai đoạn đầu năm 2019 đến nay) Doanh nghiệp của bạn cần cân nhắc những yếu tố nào khi đưa ra

quyết định gia nhập thị trường?

Giảng viên hướng dẫn: Đỗ Thị Thu

Môn: Kinh tế vi mô Lớp: EC001A.05_K24KDQTE Nhóm: 06

Thành viên: Phạm Văn Sơn, 23A4030313

Đinh Thị Hiền, 23A4030121 Nguyễn Minh Anh, 24A4050123 Ong Thị Lan Anh, 24A4052672

Vũ Hương Giang, 24A4052901 Nguyễn Thị Loan, 24A4051785 Ngô Thị Lụa, 24A4051788

Vũ Thanh Thúy, 24A4052058

Đỗ Thị Phương Trang, 24A4052063 Trịnh Phương Uyên, 24A4052292

Hà Nội, 12 tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

I PHẦN MỞ ĐẦU 3

1 Bối cảnh 3

2.Lý do lựa chọn đề tài 3

3 Mục tiêu nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

II NỘI DUNG 4

1 Diễn biến thị trường sản phẩm cá ngừ từ đầu năm 2019 đến nay 4

1.1 Diễn biến cung thị trường 4

1.1.1 Ngư trường khai thác cá ngừ 4

1.1.2 Sản lượng khai thác ngừ 4

1.2 Diễn biến cầu thị trường 5

1.2.1 Trong nước 5

1.2.2 Thế giới 6

1.3 Diễn biến về giá cả 6

1.3.1 Cơ chế hình thành giá 6

1.3.2 Diễn biến giá giai đoạn 2019 đến nay: 7

1.3.3 Nguyên nhân biến động giá thị trường cá ngừ Việt Nam: 7

a Yếu tố ảnh hưởng đến cung: 8

b Yếu tố ảnh hưởng đến cầu: 8

2 Các yếu tố tác động đến thị trường sản phẩm cá ngừ từ đầu năm 2019 đến nay 9

2.1 Tác động tích cực 9

2.2 Tác động tiêu cực 10

3 Một số giải pháp nhằm phát triển thị trường sản phẩm cá ngừ 11

3.1 Triển vọng thị trường cá ngừ tại Việt Nam và quốc tế 11

3.1.1 Tại thị trường Việt Nam 11

3.1.2 Tại thị trường quốc tế 12

3.2 Giải pháp 12

3.2.1 Từ phía Đảng bộ, cán bộ, các ngành có liên quan 12

3.2.2 Từ phía doanh nghiệp, ngư dân 13

III KẾT LUẬN: 13

IV TÀI LIỆU THAM KHẢO: 14

Tài liệu tiếng việt 14

Tài liệu trực tiếp 14

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Bối cảnh

Nhắc tới Việt Nam là nhắc tới một đất nước “rừng vàng biển bạc” với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, dồi dào và đa dạng, đặc biệt là tài nguyên biển Với đường biển dài cùng lợi thế lớn về mặt địa lý, khí hậu, con người thì ngành “ngư” hay việc khai thác thủy sản đã, đang và sẽ luôn là ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam

2.Lý do lựa chọn đề tài

Khai thác cá ngừ là một ngành khá mới nhưng mang lại nguồn lợi to lớn về mặt kinh

tế và giá trị dinh dưỡng Các sản phẩm cá ngừ đã luôn là một thực phẩm được săn đón và là một sản phẩm ngoại nhập, nhưng trong bối cảnh hiện nay đã có vô số phương pháp nuôi trồng, sản xuất để đẩy mạnh tiêu thụ trong nước Dù có nhiều biến động do Covid 19, nhưng khai thác cá ngừ vẫn được đánh giá là ngành sẽ phát triển mạnh mẽ

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Làm rõ về diễn biến cung, cầu, giá cả và các yếu tố tác động đến cung, cầu, giá cả của thị trường mặt hàng cá ngừ

- Phân tích cấu trúc thị trường của mặt hàng cá ngừ

- Chỉ ra cơ hội, thách thức khi gia nhập thị trường cá ngừ

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: thị trường cá ngừ

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Không gian: trong nước

+ Thời gian: từ năm 2019 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập số liệu: Dựa trên nguồn lý thuyết giáo trình Kinh tế vi mô để tổng hợp kiến thức trọng tâm làm cơ sở cho phân tích thị trường; kết hợp với các số liệu thực tế trên các nguồn thông tin mạng uy tín và khảo sát thực tế thị trường

- Phương pháp phân tích số liệu: Dựa trên kiến thức và số liệu thu thập được để đánh giá và đưa ra kết luận

II NỘI DUNG

1 Diễn biến thị trường sản phẩm cá ngừ từ đầu năm 2019 đến nay

1.1 Diễn biến cung thị trường

1.1.1 Ngư trường khai thác cá ngừ

Ngư trường khai thác chính cá ngừ đại dương là ở khu vực biển miền Trung và Đông Nam Bộ Ngư trường cá ngừ vằn tập trung ở khu vực ven biển Bình Định đến Khánh Hòa

và vùng biển phía Đông Nam đảo Phú Quý, khu vực phía bắc Phú Yên đến bắc Ninh Thuận

và khu vực biến ngừ khơi Bình Thuận Ngư trường khai thác cá ngừ vây vàng và cá ngừ mắt

to tập trung ở biển khơi Quảng Ngãi tới vùng khơi Khánh Hòa, vùng biển phía tây quần đảo Trường Sa và vùng khơi Phú Yên

1.1.2 Sản lượng khai thác ngừ

Sản lượng cá ngừ hàng năm đạt hơn 200 nghìn tấn Trong đó, sản lượng khai thác cá ngừ tập trung chủ lực tại 3 tỉnh Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa

Trong năm 2019, tổng lượng khai thác cá ngừ đạt 17713 tấn

Năm 2020, do nguồn lợi thủy sản ngày càng suy giảm, thời tiết trên biển nhiều bất lợi, đồng thời do tác động của dịch bệnh COVID-19, tổng sản lượng khai thác cá ngừ đạt

17507 tấn, giảm 1,2% so với năm 2019

Theo thống kê của 3 tỉnh trọng điểm về khai thác cá ngừ đại dương, sản lượng cá ngừ đại dương trong 10 tháng đầu năm 2021 ước đạt 14557 tấn, giảm 12,8% so với cùng kỳ năm

2020 Sản lượng khai thác cá ngừ giảm chủ yếu là do nguồn lợi ngày càng suy giảm, đồng

thời tác động của dịch bệnh Covid-19 làm cho tình hình tiêu thụ và xuất khẩu mặt hàng này gặp khó khăn, giá bán giảm nên ngư dân chuyển sang đánh bắt các loại thủy sản khác có mức tiêu thụ ổn định hơn

Tỉnh

Thời gian

Bình Định Phú Yên Khánh Hòa Tổng (đơn vị: tấn)

1.2 Diễn biến cầu thị trường

1.2 1 Trong nước

Cá ngừ là một trong những mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, tuy nhiên việc xây dựng thị trường trong nước được xem là hướng mở trong việc nâng giá trị cho mặt hàng này Bên cạnh lượng lớn cá ngừ cung ứng cho các nhà máy để phục vụ xuất khẩu, ngư dân các làng biển đã nâng giá trị cá ngừ bằng cách chế biến cá ngừ thành những sản phẩm đáp ứng khẩu vị người tiêu dùng

Nếu như trước đây, những con cá ngừ nặng hàng chục kilogam chỉ để xuất khẩu, thì nay người tiêu dùng trong nước dễ dàng thưởng thức với mức giá bình dân Nhiều cơ sở cung ứng sản phẩm cá ngừ cũng đã đổi phương pháp tiếp thị sang quảng bá trên các trang mạng xã hội thu hút được nhiều sự chú ý của người tiêu dùng Nhiều khách hàng ở xa cũng

dễ dàng đặt mua, thậm chí có người mua cả con cá ngừ đại dương Không chỉ vậy, cá ngừ cũng xuất hiện ngày càng nhiều trong các chuỗi siêu thị lớn, hệ thống các cửa hàng, chợ truyền thống,… Các món ăn chế biến từ cá ngừ cũng được yêu thích và có mặt trong các nhà hàng trên toàn quốc

1.2.2 Thế giới

Năm 2019, giá trị xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam đạt hơn 719 triệu USD, chiếm 8,3% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản cả nước 4 thị trường nhập khẩu cá ngừ chính là: Mỹ,

EU, ASEAN, Israel Năm qua, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang các thị trường này có

xu hướng giảm liên tiếp trong những tháng cuối năm

Năm 2020, đại dịch Covid-19 bùng phát tại các thị trường trên thế giới đã tác động tới xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam Giá trị xuất khẩu cá ngừ qua các tháng không ổn định và

có xu hướng giảm, tổng giá trị xuất khẩu chỉ đạt 649 triệu USD, giảm 9,8% so với năm

2019, chiếm 7,7% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản cả nước Xuất khẩu sang các thị trường chính hầu hết đều giảm Mỹ, EU, ASEAN và Nhật Bản là 4 thị trường nhập khẩu cá ngừ lớn nhất của Việt Nam Trong khi xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ và Đông Nam Á có xu hướng giảm

so với cùng kỳ năm 2019 thì xuất khẩu cá ngừ của EU và Nhật Bản lại tăng nhẹ

Theo số liệu thống kê của Hải quan Việt Nam, trong 10 tháng đầu năm 2021, xuất khẩu cá ngừ của cả nước đạt gần 594 triệu USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2020, chiếm 8.4% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản cả nước Trong đó, 4 thị trường chính là Mỹ, EU, Israel

và Canada

Trong giai đoạn 2019-2021, cá ngừ là một trong 3 mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nước ta, tuy thị trường còn gặp nhiều biến động nhưng đã dần ổn định trở lại

1.3 Diễn biến về giá cả

1.3.1 Cơ chế hình thành giá

Khi mức giá thực tế thấp hơn mức giá cân bằng Thị trường lúc này xuất hiện dư cầu hàng hóa Do hàng hóa lúc này trở nên khan hiếm nên giá tăng Còn khi giá thực tế cao hơn mức giá cân bằng Thị trường lúc này xuất hiện dư cung hàng hóa Do hàng hóa dư thừa nên giá của nó có xu hướng giảm

=> Hai quá trình này cứ lặp đi lặp lại cho đến khi mức giá thực tế bằng mức giá cân bằng

Cuối cùng, khi thị trường ở trạng thái cân bằng, nếu cầu hàng hóa trên thị trường tăng lên mà lượng cung lại chưa kịp thay đổi, thị trường lúc này xuất hiện dư cầu hàng hóa làm hàng hóa khan hiếm dẫn đến giá hàng hóa tăng Tương tự, nếu khi đó cung hàng hóa trên thị trường giảm mà lượng cầu chưa kịp thay đổi, thị trường lúc này xuất hiện dư cầu hàng hóa làm hàng hóa khan hiếm và giá tiếp tục tăng

1.3.2 Diễn biến giá giai đoạn 2019 đến nay:

a Trong nước:

Giá cá ngừ tùy thuộc vào thời từng thời điểm đánh bắt trong năm mà có giá chênh lệch, biến động không ngừng Mặt khác, tùy theo kích thước cũng như loại cá ngừ cũng được bán rao với giá khác nhau Giá hiện tại của cá ngừ đại dương ở mức từ 115.000, cá ngừ đại dương phi lê có giá từ 190.000 - 250.000 và một số loại cá ngừ nhỏ thì sẽ có giá rẻ hơn

b Xuất khẩu:

Năm 2019, xuất khẩu của cá ngừ Việt Nam đạt hơn 719 triệu USD

Năm 2020, do đại dịch Covid-19 bùng phát khiến xuất khẩu giảm 9,8% so với năm

2019 và chỉ đạt 649 triệu USD

Tính đến hết tháng 10, tổng giá trị xuất khẩu cá ngừ Việt Nam đạt 593,9 triệu USD, tăng 9,5% so với cùng kỳ năm 2020

1.3.3 Nguyên nhân biến động giá thị trường cá ngừ Việt Nam:

a Yếu tố ảnh hưởng đến cung:

Giá yếu tố sản xuất: Có thể nhắc tới vài yếu tố như việc đầu tư tàu thuyền hiện đại

phục vụ chuyến khai thác xa bờ, sử dụng lưới chất lượng hơn hay giá thuê công nhân đánh bắt tăng cũng ảnh hưởng mạnh mẽ đến giá của cá ngừ

Chính sách chính phủ: Chính sách pháp luật, Nhà nước ta có quy định về việc đánh

bắt cá ngừ Đây là yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến lượng cung Đánh bắt xa bờ nhưng không xâm phạm chủ quyền nước khác đồng thời đánh bắt thân thiện với môi trường giúp đảm bảo nguồn lợi cá ngừ lâu dài và an toàn nên lượng cung có xu hướng gia tăng

Công nghệ: Nếu trong việc khai thác, công nghệ không đủ hiện đại làm lượng cá ngừ

đánh bắt được ít hơn thì ở các doanh nghiệp chế biến, máy móc, cơ sở kỹ thuật chưa được đầu tư nhiều nên việc chế biến cá ngừ còn nhiều bất cập Từ đó, lượng cung sụt giảm

Kỳ vọng của người bán: Đây là những dự đoán, dự báo của người bán về diễn biến

thị trường trong tương lai ảnh hưởng đến cung hiện tại

Lượng người bán: Số lượng người bán cũng ảnh hưởng trực tiếp đến số hàng hóa bán

ra thị trường Nhất là với mặt hàng cá ngừ, có thể thấy dù biến động rất nhiều nhưng lượng người bán có xu hướng gia tăng vì mức lợi nhuận cá ngừ mang lại

Điều kiện vận chuyển, chính sách thuế và chính sách trợ cấp

b Yếu tố ảnh hưởng đến cầu:

Thay đổi thu nhập: Khi thu nhập tăng, lượng cầu của người tiêu dùng với cá ngừ

cũng tăng vì đối với họ lúc này cá ngừ là hàng hóa thông thường Nhưng khi thu nhập giảm,

cá ngừ trở thành hàng hóa thứ cấp với nhiều người, không cần thiết với cuộc sống hằng ngày nữa và lượng cầu từ đó giảm theo

Thay đổi lượng người tiêu dùng: Lượng người tiêu dùng trên thị trường và cầu có

quan hệ thuận chiều với nhau Trong khoảng thời gian 2019-2021, lượng cầu biến đổi khá nhiều do nhiều người tiêu dùng chi tiêu nhiều hơn vào mặt hàng thiết yếu, đồng thời giãn cách xã hội nên nhiều nhà hàng không còn tiêu thụ cá ngừ như khoảng thời gian trước…

Giá hàng hóa thay thế: Ví dụ ở đây khi bàn về thị trường cá ngừ, có thể thấy rằng khi

giá cá ngừ tăng giá nhiều hơn so với cá khác như cá thu thì khi đó lượng cầu cá ngừ sẽ giảm

và người tiêu dùng sẽ chuyển sang tiêu thụ cá thu

Thị hiếu: Có thể thấy cá ngừ là một mặt hàng khá được ưa chuộng với nhiều người ở

mọi lứa tuổi, nhiều quốc gia vì hợp khẩu vị Nhất là khi các nhà khoa học chứng minh cá ngừ mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe và các phương tiện truyền thông quảng bá nhiều làm cầu tăng nhanh

Kỳ vọng: Kỳ vọng người tiêu dùng cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới cầu.

2 Các yếu tố tác động đến thị trường sản phẩm cá ngừ từ đầu năm 2019 đến nay

2.1 Tác động tích cực

Thị trường cá ngừ biến đổi tích cực trong những năm qua chính là do ảnh hướng của các yếu tố sau:

a, Nguồn lợi, khí hậu, điều kiện thiên nhiên

Nước ta có vùng biển rộng lớn 1 triệu km2 mang lại nguồn lợi hải sản phong phú Ngư trường đánh bắt của nghề câu cá ngừ được chia thành hai khu vực theo mùa rõ ràng

b, Nguồn lao động

Nhiều làng chài ven biển với số lượng ngư dân lớn với nhiều năm kinh nghiệm đánh bắt cá ngừ Số lượng nhân công trong các nhà máy chế biến cá ngừ đông lạnh, đóng hộp dồi dào, dày dặn trình độ

c, Cơ sở vật chất, kỹ thuật

Trong những năm gần đây số lượng tàu thuyền và cường lực đánh bắt ngày càng tăng nên năng suất đánh bắt cá nổi lớn ở vùng biển xa bờ lại có xu hướng tăng lên

Công nghiệp chế biến cá ngừ đông lạnh, cá ngừ đóng hộp ngày càng phát triển Thêm vào đó, khoa học - công nghệ tiên tiến giúp ích rất nhiều trong việc sản xuất tạo nên những dây chuyền hiện đại bảo đảm và nâng cao sản lượng hàng hóa

d, Đường lối chính sách của Nhà nước

Với những cam kết cắt giảm thuế quan ngay sau khi EVFTA có hiệu lực từ ngày 1/8/2020, nhóm sản phẩm cá ngừ của Việt Nam xuất khẩu tới EU đã và đang có những lợi thế lớn Những nỗ lực của các cơ quan, ban ngành, doanh nghiệp và ngư dân, các sản phẩm

cá ngừ của Việt Nam hiện đã đáp ứng được các yêu cầu về IUU trong nửa đầu năm 2021 Đây được coi là “chìa khóa” để các doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào thị trường EU

Vùng biển Việt Nam có nhiều tiềm năng kinh tế, là cửa ngõ giao lưu quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển một số ngành mũi nhọn của đất nước Đẩy mạnh xây dựng thực lực kinh tế biển, thu hút các nguồn lực đầu tư trong nước và lựa chọn đối tác đầu tư nước ngoài để phát triển các ngành khai thác đánh bắt hải sản; tiếp tục triển khai chủ trương

đánh bắt hải sản xa bờ, kết hợp bảo vệ chủ quyền vùng biển, đồng thời giữ vững chủ quyền,

an ninh

e, Thị trường

Thị trường trong và ngoài nước được mở rộng, các nước nhập siêu cá ngừ như EU, Nhật Bản, Mỹ đang để mắt và có ý định nhập khẩu sản lượng lớn cá ngừ Việt Nam nếu đạt

đủ tiêu chuẩn

Thị hiếu tiêu dùng các sản phẩm cá ngừ của khách hàng trong nước đang dần trở nên phổ biến, đã có nhiều hiểu biết về cách thưởng thức và chế biến các món ăn đặc sắc từ cá ngừ

2.2 Tác động tiêu cực

Tuy nhiên bên cạnh những ảnh hưởng tích cực, thị trường cá ngừ còn gặp phải những ảnh hưởng tiêu cực:

a, Điều kiện thiên nhiên

Sự biến đổi khí hậu thông qua hiện tượng ENSO đã gây ảnh hưởng lớn cho thị trường cá ngừ Hiện tượng biến đổi khí hậu có tác động tiêu cực đến quần thể cá ngừ và nghề cá ở vùng biển Thái Bình Dương Sự biến đổi khí hậu cũng làm cho số lượng bão đổ vào Thái Bình Dương ngày càng nhiều

Sự bất thường của bão nhiệt đới cũng với sức công phá của nó đã gây khó khăn cho các tàu thuyền khai thác của ta, làm giảm năng suất khai thác của ngư dân

Ô nhiễm môi trường biển gây nên những ảnh hưởng tiêu cực tới các chỉ số sinh hóa của nước biển Đồng thời, nó gây hại đến các sinh vật sống trên biển, trong đó có cá ngừ

b, Nguồn lao động

Trình độ dân trí của ngư dân vùng biển còn thấp, ngư dân còn đánh bắt cá trái phép, thậm chí đánh bắt hủy diệt tại các vùng biển Việt Nam và nước ngoài, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc khai thác, đánh bắt và cá ngừ xuất khẩu của Việt Nam

c, Cơ sở kĩ thuật vật chất

Các tàu thuyền tham gia khác có công suất thấp, chủ yếu là tàu vỏ gỗ nên năng suất khai thác cá ngừ vẫn chưa được cải thiện, điều đó ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả mỗi chuyến ra biển của ngư dân