Sáng kiến kinh nghiệm Tiểu học được hoàn thành với mục tiêu nhằm giúp học sinh vận dụng các kiến thức, rèn luyện kỹ năng tính toán, kỹ năng tính toán, đồng thời qua việc giải toán của học sinh mà giáo viên có thể dễ dàng phát hiện những ưu điểm, thiếu sót của các em về kiến thức, kĩ năng, tư duy để giúp học sinh phát huy những mặt đạt được và khắc phục những mặt thiếu sót.
Trang 1M T S BI N PHÁP NH M NÂNG NCAO CH T LỘ Ố Ệ Ằ Ấ ƯỢNG D Y GI I Ạ Ả
TOÁN TÌM HAI S KHI BI T T NG (HI U ) VÀ T S C A HAI S Ố Ế Ổ Ệ Ỷ Ố Ủ Ố
ĐÓ
A. Đ T V N Đ :Ặ Ấ Ề
Trong các môn h c ti u h c môn toán là m t trong các môn công c đọ ở ể ọ ộ ụ ể
h c t t các môn h c khác. Các ki n th c, k năng c a môn toán ti u h c cóọ ố ọ ế ứ ỹ ủ ở ể ọ nhi u ng d ng trong đ i s ng. Nó góp ph n quan tr ng trong vi c rèn luy nề ứ ụ ờ ố ầ ọ ệ ệ
phương pháp suy nghĩ, suy lu n, gi i quy t v n đ có suy lu n, có khoa h c,ậ ả ế ấ ề ậ ọ toàn di n, chính xác,có nhi u tác d ng phát tri n trí thông minh, t duy đ c l p,ệ ề ụ ể ư ộ ậ sáng t o, linh ho t góp ph n giáo d c ý chí nh n n i, vạ ạ ầ ụ ẫ ạ ượt khó trong h c t pọ ậ
và trong cu c s ng.ộ ố
T v trí và nhi m và nhi m v vô cùng quan tr ng c a môn toán, v n đừ ị ệ ệ ụ ọ ủ ấ ề
đ t ra cho ngặ ườ ại d y là làm th nào đ gi d y h c toán nói chung và gi i toánế ể ờ ạ ọ ả nói riêng có hi u qu cao, h c sinh phát tri n tính tích c c,ch đ ng sáng t oệ ả ọ ễ ự ủ ộ ạ trong vi c chi m lĩnh ki n th c rèn k năng gi i toán. V y giáo viên ph i cóệ ế ế ứ ỹ ả ậ ả
phương pháp d y h c nh th nào? đ t hi u qu cao. Là m t cán b qu n lýạ ọ ư ế ạ ệ ả ộ ộ ả nhi u năm ch đ o d y h c b n thân tôi trăn tr ph i tìm m t s bi n phápề ỉ ạ ạ ọ ả ở ả ộ ố ệ
nh m ch đ o d y gi i toán có hi u qu Chính vì l đó tôi ch n đ tài nghiênằ ỉ ạ ạ ả ệ ả ẽ ọ ề
c u "M t s gi i pháp nh m nâng cao ch t lứ ộ ố ả ằ ấ ượng d y gi i toán có l i văn l pạ ả ờ ở ớ
4 nói chung và d ng toán tìm hai s khi bi t t ng (hi u) và t s c a hai s ạ ố ế ổ ệ ỷ ố ủ ố
B. N I DUNGỘ
I. C S LÝ LU N Ơ Ở Ậ
Các phương pháp d y h c bao gi cũng ph i xu t phát t v trí m c đíchạ ọ ờ ả ấ ừ ị ụ
và nhi m v m c tiêu giáo d c c a môn h c nói chung và trong gi d y toán 4ệ ụ ụ ụ ủ ọ ờ ạ nói riêng. Nó không ph i là cách th c truy n th ki n th c toán h c, rèn k năngả ứ ề ụ ế ứ ọ ỹ
gi i toán là phả ương ti n đ t ch c ho t đ ng nh n th c tích c c, đ c l p vàệ ể ổ ứ ạ ộ ậ ứ ự ộ ậ giáo d c phong cách làm vi c khoa h c, hi u qu cho h c sinh t c là d y cáchụ ệ ọ ệ ả ọ ứ ạ
h c. Vì v y giáo viên ph i đ i m i phọ ậ ả ổ ớ ương pháp và cách th c d y h c đ nângứ ạ ọ ể cao hi u qu d yh cệ ả ạ ọ
Trang 2Xu t phát t cu c s ng hi n t i do đ i m i c a n n kinh t , xã h i, vănấ ừ ộ ố ệ ạ ổ ớ ủ ề ế ộ hoá, thông tin đòi h i con ngỏ ười ph i có b n lĩnh dám nghĩ, dám làm năngả ả
đ ng, sáng t o có kh năng đ gi i quy t v n đ Đ đáp ng các yêu c uộ ạ ả ể ả ế ấ ề ể ứ ầ
gi ng d y nói chung, trong d y h c toán nói riêng đòi h i GVc n ph i v n d ngả ạ ạ ọ ỏ ầ ả ậ ụ linh ho t sáng t o các phạ ạ ương pháp và hình th c d y h c đ năng cao hi u quứ ạ ọ ể ệ ả
gi ng d y.ả ạ
Hi n nay toàn ngành giáo d c nói chung và giáo d c ti u h c nói riêngệ ụ ụ ể ọ đang th c hi n yêu c u đ i m i phự ệ ầ ổ ớ ương pháp d y h c theo hạ ọ ướng phát huy tính tích c c c a h c sinh làm cho ho t đ ng d y trên l p "nh nhàng, t nhiên, hi uự ủ ọ ạ ộ ạ ớ ẹ ự ệ
qu ". Đ đ t đả ể ạ ược yêu c u đó giáo viên ph i có phầ ả ương pháp và hình th c d yứ ạ
h c đ nâng cao hi u qu cho h c sinh, v a phù h p v i đ c đi m tâm sinh lýọ ể ệ ả ọ ừ ợ ớ ặ ể
c a l a tu i ti u h c và trình đ nh n th c c a h c sinh đ đáp ng v i côngủ ứ ổ ể ọ ộ ậ ứ ủ ọ ể ứ ớ
cu c đ i m i c a đ t nộ ổ ớ ủ ấ ước nói chung và c a ngành giáo d c nói riêng.ủ ụ
II. C S TH C TI N:Ơ Ở Ự Ể
Trong chương trình môn toán ti u h c, gi i toán có l i văn gi m t vai tròể ọ ả ờ ữ ộ quan tr ng. Thông qua vi c gi i toán các em th y đọ ệ ả ấ ược nhi u khái ni m toánề ệ
h c nh : các s , các phép tính, các đ i lọ ư ố ạ ượng, các y u t hình h c đ u cóế ố ọ ề ngu n g c trong cu c s ng hi n th c, trong th c ti n ho t đ ng c a con ngồ ố ộ ố ệ ự ự ễ ạ ộ ủ ườ i,
th y đấ ược m i quan h bi n ch ng gi a các s ki n, gi a cái đã cho và cái ph iố ệ ệ ứ ữ ự ệ ữ ả tìm. Qua vi c gi i toán đã rèn luy n cho h c sinh năng l c t duy và nh ng đ cệ ả ệ ọ ự ư ữ ứ tính c a con ngủ ười m i. Có ý th c vớ ứ ượt khó khăn, đ c tính c n th n,làm vi c cóứ ẩ ậ ệ
k ho ch, thói quen xét đoán có căn c , thói quen t ki m tra k t qu công vi cế ạ ứ ự ể ế ả ệ mình làm, óc đ c l p suy nghĩ, sáng t o, giúp h c sinh v n d ng các ki n th c,ộ ậ ạ ọ ậ ụ ế ứ rèn luy n k năng tính toán, k năng tính toán, đ ng th i qua vi c gi i toán c aệ ỹ ỹ ồ ờ ệ ả ủ
h c sinh mà giáo viên có th d dàng phát hi n nh ng u đi m, thi u sót c aọ ể ễ ệ ữ ư ể ế ủ các em v ki n th c, kĩ năng, t duy đ giúp h c sinh phát huy nh ng m t đ tề ế ứ ư ể ọ ữ ặ ạ
được và kh c ph c nh ng m t thi u sót.ắ ụ ữ ặ ế
Chính vì v y vi c đ i m i phậ ệ ổ ớ ương pháp d y toán có l i văn c p ti uạ ờ ở ấ ể
h c chung và l p 4 nói riêng là m t vi c r t c n thi t mà m i giáo viên ti u h cọ ớ ộ ệ ấ ầ ế ỗ ể ọ
Trang 3c n ph i làm đ nâng cao ch t lầ ả ể ấ ượng h c toán cho h c sinh. V i d ng bàiọ ọ ớ ạ toán:"Tìm hai s khi bi t t ng (hi u) và t s c a hai s đó "ố ế ổ ệ ỷ ố ủ ố
III. TH C TR NG D Y H C GI I TOÁN 4 TRỰ Ạ Ạ Ọ Ả Ở ƯỜNG TI U H C S 2Ể Ọ Ố
KI N GIANG.Ế
Ưu đi mể :Trong nh ng năm qua cùng v i toàn ngành đ i ngũ GV đã cóữ ớ ộ nhi u c g ng trong vi c n n v ng n i dung, chề ố ắ ệ ắ ữ ộ ương trình và phương pháp d yạ
h c môn toán nói chung và m ch ki n th c gi i toán 4 nói riêng. GV đã bi t l aọ ạ ế ứ ả ế ự
ch n các hình th c và phọ ứ ương pháp d y h c theo hạ ọ ướng tích c c t o c h i choự ạ ơ ộ
HS ho t đ ng tích c c đ t chi m lĩnh ki n th c, h ng thú say mê h c toán.ạ ộ ự ể ự ế ế ứ ứ ọ Nhi u h c sinh đã n m và v n d ng ki n th c vào th c hành khá t t ch t lề ọ ắ ậ ụ ế ứ ự ố ấ ượ ng
h c Toán (nói chung) và ch t lọ ấ ượng gi i toán (nói riêng) c a h c sinh đả ủ ọ ược nâng lên rõ r t.ệ
T n t i: ồ ạ M t s GV nh hộ ố ả ưởng cách d y cũ còn ôm đ m, l thu c vàoạ ồ ệ ộ sách giáo viên ch a hi u h t ý đ c a sách giáo khoa, ti t d y ch a th t như ể ế ồ ủ ế ạ ư ậ ẹ nhàng,hi u qu GV ch a tìm ra các bi n pháp đ kh c sâu ki n th c cho HS.ệ ả ư ệ ể ắ ế ứ Trong m t s ti t thao gi ng giáo viên ch t p trung vào m t b ph n HS gi iộ ố ế ả ỉ ậ ộ ộ ậ ỏ lên b ng làm đ ch a bài ho c hả ể ữ ặ ướng d n bài cho HS làm trẫ ước bài t p đ nhậ ị
gi i. M t s HS trung bình và y u n m bài ch a ch c d ng toán đã h c đ v nả ộ ố ế ắ ư ắ ạ ọ ể ậ
d ng vào bài làm nên k t qu ch t lụ ế ả ấ ượng bài gi i đ t th p.ả ạ ấ
NGUYÊN NHÂN
*Đ i v i GVố ớ : Trong quá trình d y GV ch a chú tr ng kh c sâu ki nạ ư ọ ắ ế
th cvà rèn k năng gi i toán cho HS, ch a có bi n pháp giúp HS hi u các thu tứ ỹ ả ư ệ ể ậ
ng thữ ường dùng trong các d ng toán đi n hình (tìm hai s khi bi t t ng (hi u)ạ ể ố ế ổ ệ
và t s c a hai s ). HS thỷ ố ủ ố ường lúng túng trong vi c nh n d ng toán đ gi i.ệ ậ ạ ể ả
*Đ i v i HSố ớ : Ch a có thói quen đ c kĩ bài toán, hi u các thu t ng vàư ọ ể ậ ữ
nh n d ng toán đ gi i. Ch a hi u h t ý nghĩa th c ti n cu t s nên v s đậ ạ ể ả ư ể ế ự ễ ả ỷ ố ẽ ơ ồ tóm t t ch a đúng còn nh m l n gi a s l n và s bé.ắ ư ầ ẫ ữ ố ớ ố
IV. M T S BI N PHÁP CH Đ OỘ Ố Ệ Ỉ Ạ
1. Thông qua d gi thăm l p đ n m b t tình hình.ự ờ ớ ể ắ ắ
Trang 4Đ u năm t ch c d gi thăm l p đ n m b t tình hình, k t h p v iầ ổ ứ ự ờ ớ ể ắ ắ ế ợ ớ
nh ng ti t thao gi ng d gi trong năm h c trữ ế ả ự ờ ọ ước n m b t nh ng đi m còn y uắ ắ ữ ể ế trong d y gi i toán c a GV và k t qu bài là c a HS đ xác đ nh n i dung b iạ ả ủ ế ả ủ ể ị ộ ồ
dưỡng.
2. Xây d ng n i dung chuyên đ b i dự ộ ề ồ ưỡng
Mu n đ i m i phố ổ ớ ương pháp d y toán có l i văn l p 4 đ t k t qu t tạ ờ ở ớ ạ ế ả ố thì giáo viên ph i n m đả ắ ược n i dung chộ ương trình d y toán có l i văn t t cạ ờ ở ấ ả các kh i l p 1,2,3. T đó m i đ nh hố ớ ừ ớ ị ướng cách d y sao cho có tính k th a vàạ ế ừ phát huy được hi u qu c a vi c đ i m i phệ ả ủ ệ ổ ớ ương pháp d y gi i toán 4ạ ả
2.1 B I DỒ ƯỠNG GIÁO VIÊN N M V NG N I DUNG, CHẮ Ữ Ộ ƯƠNG TRÌNH D YẠ TOÁN CÓ L I VĂN T T C CÁC KH I L P.Ờ Ở Ấ Ả Ố Ớ
Đ i v i kh i l p 1ố ớ ố ớ :
Nh n bi t th nào là m t bài toán có l i văn.ậ ế ế ộ ờ
Bi t gi i và trình bày gi i các bài toán đ n b ng m t phép tính c ng (ho cế ả ả ơ ằ ộ ộ ặ
tr ) trong đó có bài toán v thêm b t m t s đ n v ừ ề ớ ộ ố ơ ị
Phương pháp d y: v i m c tiêu nh v y nên đòi h i m i giáo viên d yạ ớ ụ ư ậ ỏ ỗ ạ
l p 1 ph i bám sát trình đ chu n và quán tri t nh ng đ nh hớ ả ộ ẩ ệ ữ ị ướng đ i m iổ ớ
phương pháp d y h c, phạ ọ ương pháp gi i toán cho h c sinh, t o c h i đ h cả ọ ạ ơ ộ ể ọ sinh t phát hi n, t gi i quy t v n đ , t chi m lĩnh ki n th c và phát huyự ệ ự ả ế ấ ề ự ế ế ứ năng l c cá nhân.ự
Giáo viên không nói nhi u, không làm thay mà là ngề ườ ổi t ch c các ho tứ ạ
đ ng h c t p cho h c sinh và hộ ọ ậ ọ ướng d n cho h c sinh k năng gi i toán, th cẫ ọ ỹ ả ự hành luy n t p v i nh ng bài toán có tính c p nh t, g n v i th c ti n, khuy nệ ậ ớ ữ ậ ậ ắ ớ ự ễ ế khích h c sinh làm quen, t ng bọ ừ ướ ực t mình tìm ra cách gi i bài toán.ả
*Đ i v i h c sinh kh i l p 2:ố ớ ọ ố ớ
H c sinh gi i và trình bày gi i các bài toán đ n v c ng tr , trong đó cóọ ả ả ơ ề ộ ừ bài toán v nhi u h n, ít h n, các bài toán v nhân, chia trong ph m vi b ngề ề ơ ơ ề ạ ả nhân chia 2,3,4,5. Làm quen bài toán có n i dung hình h c.ộ ọ
Trang 5 T đ t đ toán theo đi u ki n cho trự ặ ề ề ệ ước. Chương trình được xen k v iẽ ớ các m ch ki n th c khác.ạ ế ứ
*Phương pháp d y.ạ
Khi d y gi i toán có l i văn giáo viên c n giúp h c sinh th c hi n gi iạ ả ờ ầ ọ ự ệ ả toán qua 3 bước sau:
Tóm t t bài toán. (có th tóm t t b ng l i ho c b ng s đ )ắ ể ắ ằ ờ ặ ằ ơ ồ
Tìm cách gi i, thi t l p m i quan h ả ế ậ ố ệ
Trình bày bài gi i (giáo viên c n kiên trì đ h c sinh di n đ t câu tr l iả ầ ể ọ ễ ạ ả ờ
b ng l i c n cho h c sinh đằ ờ ầ ọ ược luy n nhi u)ệ ề
*Đ i v i kh i l p 3:ố ớ ố ớ
+ Đ i v i d ng toán đ nố ớ ạ ơ
Tìm m t trong các ph n b ng nhau c a đ n v ộ ầ ằ ủ ơ ị
G p m t s lên nhi u l n, gi m đi m t s l n.ấ ộ ố ề ầ ả ộ ố ầ
So sánh s l n g p s bé m t s l n.ố ớ ấ ố ộ ố ầ
T t c các bài toán đ n nh l p 1,2 nh ng m c đ cao h n.ấ ả ơ ư ở ớ ư ở ứ ộ ơ
+ Đ i v i d ng toán h p có hai bố ớ ạ ợ ước tính
Phương pháp d y:ạ
Đ c k đ bài toánọ ỹ ề
Tóm t t bài toán b ng l i ho c b ng s đ ắ ằ ờ ặ ằ ơ ồ
Nêu bài gi i đ y đ b ng hai bả ầ ủ ằ ước tính
2.2. B I DỒ ƯỠNG GIÁO VIÊN N M V NG V TRÍ, VAI TRÒ C A TOÁN CÓẮ Ữ Ị Ủ
L I VĂN TRONG CHỜ ƯƠNG TRÌNH TOÁN 4:
Toán có l i văn gi m t v trí quan tr ng trong chờ ữ ộ ị ọ ương trình toán 4:
Góp ph n h th ng hoá v c ng c ki n th c, k năng v s t nhiên,ầ ệ ố ề ủ ố ế ứ ỹ ề ố ự phân s , y u t hình h cvà 4 phép tính (+, , x, :) v i các s đã h c làm c s đố ế ố ọ ớ ố ọ ơ ở ể
h c ti p l p 5 và nó đ t n n móng cho quá trình đào t o ti p theo các c p h cọ ế ở ớ ặ ề ạ ế ấ ọ cao h n, nó hình thành k năng tính toán, k năng tính toán, hình thành phát tri nơ ỹ ỹ ễ
h ng thú h c t p và năng l c ph m ch t trí tu c a h c sinh, góp ph n phátứ ọ ậ ự ẩ ấ ệ ủ ọ ầ tri n trí thông minh óc suy nghĩ đ c l p, linh ho t sáng t o.ể ộ ậ ạ ạ
Trang 6K th a gi i toán các l p 1,2,3 m r ng phát tri n n i dung gi i toánế ừ ả ở ớ ở ộ ể ộ ả phù h p v i s phát tri n nh n th c c a h c sinh l p 4.ợ ớ ự ể ậ ứ ủ ọ ớ
*N i dung gi i toán có l i văn l p 4:ộ ả ờ ở ớ
Toán có l i văn gi v trí đ c bi t trong chờ ữ ị ặ ệ ương trình toán 4 bao g m cácồ
d ng toán đi n hình:ạ ể
Tìm s trung bình c ng.ố ộ
Tìm 2 s khi bi t t ng và t c a hai s .ố ế ổ ỷ ủ ố
Tìm 2 s khi bi t hi u và t s c a hai s đó.ố ế ệ ỷ ố ủ ố
Bài toán có n i dung hình h c (chu vi, di n tích hình ch nh t, hìnhộ ọ ệ ữ ậ vuông)
N i dung gi i toán độ ả ượ ượ ắcđ c s p x p h p lý đan xen v i n i dung hìnhế ợ ớ ộ
h c (di n tích, chu vi hình ,hình ch nh t ) và các đ n v đo lọ ệ ữ ậ ơ ị ường, đo di n tíchệ
nh m đáp ng v i m c tiêu c a chằ ứ ớ ụ ủ ương trình toán 4
M c tiêu gi i toán có l i văn l p 4:ụ ả ờ ở ớ
H c sinh bi t gi i các bài toán h p không quá 3 bu c tính liên quan đ nọ ế ả ợ ớ ế các d ng toán đi n hình.ạ ể
Bi t trình bày bài gi i đ y đ g m các câu l i gi i, phép tính, đáp sế ả ầ ủ ồ ờ ả ố theo đúng yêu c u c a bài toán.ầ ủ
Đ i v i h c sinh khá, gi i ph i tìm đố ớ ọ ỏ ả ược nhi u cách gi i m t bài toánề ả ộ (n u có )ế
*Quy trình khi gi i toán có l i văn l p 4:ả ờ ở ớ
Gi i toán đ i v i HS là m t ho t đ ng trí tu khó khăn ph c t p. Vi cả ố ớ ộ ạ ộ ệ ứ ạ ệ hình thành k năng gi i toán khó h n nhi u so v i k năng gi i toán vì bài toánỹ ả ơ ề ớ ỹ ả
gi i là s k t h p đa d ng hoá nhi u khái ni m quan h toán h c chính vì đ cả ự ế ợ ạ ề ệ ệ ọ ặ
tr ng đó mà GV c n ph i hư ầ ả ướng d n cho HS có thao tác chung trong quá trìnhẫ
gi i toán theo các bả ước sau:
Bước 1 :Đ c k đ bài.ọ ỹ ề
Trang 7GV c n rèn cho HS thói quen ch a hi u đ toán thì ch a tìm cách gi i.ầ ư ể ề ư ả Khi gi i bài toán ít nh t đ c đ toán t 23 l n.ả ấ ọ ề ừ ầ
Bước 2: Phân tích tóm t t đ Toán:ắ ề
Đ bi t bài toán cho bi t gì ? H i gì ? (t c là yêu c u gì ?)ể ế ế ỏ ứ ầ
Đây chính là trình bày t o m t cách ng n g n, cô đ ng ph n đã cho vàạ ộ ắ ọ ọ ầ
ph n ph i tìm c a bài toán đ làm rõ n i b t tr ng tâm, th hi n b n ch t toánầ ả ủ ể ổ ậ ọ ể ệ ả ấ
h c c a bài toán, đọ ủ ược th hi n dể ệ ướ ại d ng câu văn ng n g n, ho c dắ ọ ặ ướ ạ i d ng các s đ đo n th ng.ơ ồ ạ ẳ
Bước 3: Tìm cách gi i bài toán: Thi t l p trình t gi i, l a ch n phép tínhả ế ậ ự ả ự ọ thích h p.ợ
Bước 4: Trình gi i bài toán: Trình bày l i gi i phép tính tả ờ ả ương ng, đápứ
s , ki m tra l i gi i (gi i xong bài toán c n th xem đáp s tìm đố ể ờ ả ả ầ ử ố ược có tr l iả ờ đúng câu h i c a bài toán, có phù h p v i các đi u ki n c a bài toán không ?.ỏ ủ ợ ớ ề ệ ủ Trong m t s trộ ố ường h p nên th xem có cách gi i khác g n h n, hay h nợ ử ả ọ ơ ơ không ?)
2.3 B I DỒ ƯỠNG GV N M CH C VÀ HI U SÂU N I DUNG CHẮ Ắ Ể Ộ ƯƠNG TRÌNH VÀ PHƯƠNG PH ÁP D Y D NG TOÁN TÌM HAI S KHI BI T T NGẠ Ạ Ố Ế Ổ (HI U) VÀ T S C A HAI S ĐÓ.Ệ Ỷ Ố Ủ Ố
4.1. C u trúc chấ ương trình
Môn toán 4 g m 175 ti t, trong đó có 10 ti t d y v t s và bài t p cóồ ế ế ạ ề ỷ ố ậ liên quan đ n t sế ỷ ố
*Có 3 ti t d y bài m i đó là:ế ạ ớ
Ti t 137: Gi i thi u t s ế ớ ệ ỷ ố
Ti t 138: Tìm hai s khi bi t t ng và t c a hai s đó.ế ố ế ổ ỷ ủ ố
Ti t 142:Tìm hai s khi bi t hi u và t s c a hai s đó.ế ố ế ệ ỷ ố ủ ố
* Có 7 ti t th c hành đó là : Ti t 139, 140, 141, 143, 144,145, 146.ế ự ế
Ngoài ra có m t s ti t ôn t p cu i năm cũng có m t s toán gi i liênộ ố ế ậ ở ố ộ ố ả quan đ n t s ế ỷ ố
Trang 82.4. M t s bi n pháp nh m rèn k năng gi i toán v tìm hai s khiộ ố ệ ằ ỷ ả ề ố
bi t t ng (hi u) và t s c a hai s .ế ổ ệ ỷ ố ủ ố
* Kĩ năng nh n d ng toán ậ ạ
Đ i v i d ng toán này GV c n n m m t thu t ng thố ớ ạ ầ ắ ộ ậ ữ ường dùng đ di nể ễ
đ t t ng (hi u ) và t s c a hai s đ hạ ổ ệ ỷ ố ủ ố ể ướng d n HS trong quá trình tìm hi uẫ ể bài gi i.ả
Cũng gi ng nh d ng toán tìm hai s khi bi t t ng và hi u c a hai s đóố ư ạ ố ế ổ ệ ủ ố ,t ng c a hai s thổ ủ ố ường di n đ t b ng nhi u cách nh : "t ng c a hai s ""Sễ ạ ằ ề ư ổ ủ ố ố thóc c a hai kho""s qu cam và quýt" "T ng hai c nh liên ti p c a hình chủ ố ả ổ ạ ế ủ ữ
nh t" "N a chu vi c a hình ch nh t " Ho c n dậ ữ ủ ữ ậ ặ ẩ ướ ại d ng "chu vi c a hình chủ ữ
nh t" vvậ
Hi u c a hai s thệ ủ ố ường di n đ t "hi u c a hai s ","s th hai h n sễ ạ ệ ủ ố ố ứ ơ ố
th nh t""s th nh t kém s th hai". Hình ch nh t có "chi u dài h n chi uứ ấ ố ứ ấ ố ứ ữ ậ ề ơ ề
r ng", "chi u r ng kém chi u dài" hay"tu i con ít h n tu i b " "tu i b nhi uộ ề ộ ề ổ ơ ổ ố ổ ố ề
h n tu i con" v.v ơ ổ
T s d ng phân s h ăc d ng s t nhiên. GV c n hỷ ố ở ạ ố ọ ở ạ ố ự ầ ướng d n HSẫ
hi u ý nghĩa th c ti n c a t s ể ự ễ ủ ỷ ố
*T s là phân s ỷ ố ố
Trường h p 1:T s c a s b n trai và b n gái là 2/3.ợ ỷ ố ủ ố ạ ạ
T s c a s b n trai và b n gái là 2/3. Hay s b n trai b ng 2/3 s b n gái, cóỷ ố ủ ố ạ ạ ố ạ ằ ố ạ nghĩa là s b n gái là 3 ph n b ng nhau thì s b n trai b ng 2 ph n nh th Tố ạ ầ ằ ố ạ ằ ầ ư ế ỷ
s 2/3 chính là phân s 2/3 .M u s là 3 tố ố ẫ ố ương ng v i s ph n ch s b n gái.ứ ớ ố ầ ỉ ố ạ
T s là 2 tử ố ương ng v i s ph n ch b n trai. V y t ng s b n trai và gái là 5ứ ớ ố ầ ỉ ạ ậ ổ ố ạ
ph n b ng nhau.ầ ằ
Trường h p 2: T s c a s b n gái và b n trai là 3/2.ợ ỷ ố ủ ố ạ ạ
T s c a s b n gái và b n trai là 3/2 Hay s b n gái b ng 3/2 s b nỷ ố ủ ố ạ ạ ố ạ ằ ố ạ trai, có nghĩa là s b n trai là 2 ph n b ng nhau thì s b n gái b ng 3 ph n nhố ạ ầ ằ ố ạ ằ ầ ư
th V y t ng s b n trai và gái là 5 ph n b ng nhau .T s 2/3 chính là phân sế ậ ổ ố ạ ầ ằ ỷ ố ố
Trang 92/3 . M u s là 2 tẫ ố ương ng v i s ph n ch s b n trai. T s là 3 tứ ớ ố ầ ỉ ố ạ ử ố ương ngứ
v i s ph n ch b n gái.ớ ố ầ ỉ ạ
Nh v y: t s là m t phân s bi u th m i quan h gi a đ i lư ậ ỷ ố ộ ố ể ị ố ệ ữ ạ ượng này
so v i đ i lớ ạ ượng kia
*T s c a hai s là m t s t nhiên.ỷ ố ủ ố ộ ố ự
Trường h p 1:"G p 7 l n s th nh t thì đợ ấ ầ ố ứ ấ ượ ố ức s th hai"có nghĩa là số
th nh t g p 7 l n s th hai hay s th hai b ng 1/7 s th nh t. S th nh tứ ấ ấ ầ ố ứ ố ứ ằ ố ứ ấ ố ứ ấ
tương ng v i 7 ph n b ng nhau thì s th hai tứ ớ ầ ằ ố ứ ương ng v i 1 ph n nh th ứ ớ ầ ư ế
L u ýư :T s c a hai s n dỷ ố ủ ố ẩ ướ ại d ng g p m t s lên nhi u l nấ ộ ố ề ầ
Trường h p 2" S l n gi m đi 5 l n thì đợ ố ớ ả ầ ược s bé"có nghĩa là s l nố ố ớ
g p 5 l n s bé hay s bé b ng 1/5 s l n. S l n tấ ầ ố ố ằ ố ớ ố ớ ương ng v i 5 ph n b ngứ ớ ầ ằ nhau thì s bé tố ương ng v i 1 ph n nh th ứ ớ ầ ư ế
L u ýư :T s c a hai s n dỷ ố ủ ố ẩ ướ ại d nggi m m t s đi nhi u l n.ả ộ ố ề ầ
Đ gi i để ả ược d ng toán d ng này GV ph i rèn cho HS xác đ nh đạ ở ạ ả ị ượ c
t ng ho c hi u c a hai s t s c a hai s t đó v n d ng các bổ ặ ệ ủ ố ỉ ố ủ ố ừ ậ ụ ước gi i v tìmả ề hai s khi bi t t ng (hi u )và t s c a hai s đ gi i. Đ HS làm đố ế ổ ệ ỷ ố ủ ố ể ả ể ược đi u đóề
GV c n rèn các k năng sau.ầ ỉ
* Kĩ năng đ c đ bài: đ c kĩ đ bài t 2 đ n 3 l n (có th cho 1 HS đ cọ ề ọ ề ừ ế ầ ể ọ
to còn c l p đ c th m dùng bút chì g ch chân dả ớ ọ ầ ạ ướ ự ệi d ki n đã cho và c n tìmầ
c a bài toán).ủ
* Kĩ năng phân tích tóm t t đ toàn (Thắ ề ường xuyên dùng m t s câu h i)ộ ố ỏ
đ thi t l p m i liên h các đ i lể ế ậ ố ệ ạ ượng có trong bài toán xác đ nh đây là y u tị ế ố
đã cho và đâu là y u t c n tìm. Đ c bi t ph i rèn cho HS kĩ năng xác đ nh t ngế ố ầ ặ ệ ả ị ổ (hi u), t s và hai s c n tìm.ệ ỷ ố ố ầ
* Kĩ năng l p k ho ch gi i (cách gi i bài toán) Nh n d ng bài toán, d aậ ế ạ ả ả ậ ạ ự vào t s đã cho đ v s đ đo n th ng và d a vào s đ đo n th ng đ tìmỷ ố ể ẽ ơ ồ ạ ẳ ự ơ ồ ạ ẳ ể
t ng (hi u) s ph n b ng nhau.ổ ệ ố ầ ằ
* Kĩ năng trình bày bài gi i: Trình bày l i gi i phép tính tả ờ ả ương ngứ
Trang 10 Kĩ năng th l i bài toán xem cách gi i đã đúng ch a, tìm cách gi i khác.ử ạ ả ư ả
Ví d minh h a.ụ ọ
Ví d 1:Tụ ìm hai s bi t t ng c a chúng b ng 198 và t s c a hai s đó làố ế ổ ủ ằ ỷ ố ủ ố 3/8
B1. Hướng d n HS đ c đ xác đ nh y u t đà cho và y u t c n tìm.ẫ ọ ề ị ế ố ế ố ầ
B2.Hướng d n HS phân tích bài toán ẫ
+ Bài toán cho bi t gì ? (bài toán cho bi t t ng c a hai s là 198 và t sế ế ổ ủ ố ỷ ố
c a hai s là 3/8)ủ ố
+ Bài toán h i gì ? (tìm hai s đó).ỏ ố
+ Bài toán thu c d ng toán gì ? (Bài toán thu c d ng toán tìm hai s khiộ ạ ộ ạ ố
bi t t ng và t s c a hai s đó)ế ổ ỷ ố ủ ố
+ T ng c a hai s là bao nhiêu? (T ng c a hai s là 198)ổ ủ ố ổ ủ ố
+ T c a hai s là bao nhiêu? (t s c a hai s là 3/8 .Có nghĩa là s l n làỷ ủ ố ỷ ố ủ ố ố ớ
8 ph n b ng nhau thì s bé là 3 ph n nh th )ầ ằ ố ầ ư ế
+ Hai s ph i tìm là hai s nào? (Hai s ph i tìm là s l n và s bé)ố ả ố ố ả ố ớ ố
+ Hướng d n HS d a vào t s đ v s đ C n l u ý cho HS khi v sẫ ự ỷ ố ể ẽ ơ ồ ầ ư ẽ ơ
đ bi u th các ph n b ng nhau b ng nh ng đo n th ng b ng nhau và bi u thồ ể ị ầ ằ ằ ữ ạ ẳ ằ ể ị các d li u c a bài toán trên s đ đo n th ng.ữ ệ ủ ơ ồ ạ ẳ
+ Hướng d n HS trình bày bài gi i: Khi trình bày bài gi i các câu tr l iẫ ả ả ả ờ
ph i tả ương ng v i các phép tính. Các ch s , các d u phép tính, tên đ n v ph iứ ớ ữ ố ấ ơ ị ả
vi t rõ ràng đ y đ ế ầ ủ
Bài gi i: ả
Theo bài ra ta có s đ :ơ ồ
?
S béố
?