HỒ CHÍ MINH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN GÂY LŨ - LỤT VÀ PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG CÁC GIẢI PHÁP PHÒNG, TRÁNH LŨ - LỤT Ở TỈNH ĐỒNG THÁP THUỘC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG.. Ngành: KỸ T
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HỒ CHÍ MINH
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN GÂY LŨ - LỤT VÀ PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG CÁC GIẢI PHÁP PHÒNG, TRÁNH
LŨ - LỤT Ở TỈNH ĐỒNG THÁP THUỘC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Ngành: KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG
Chuyên ngành: KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG
Giảng viên hướng dẫn : TS Trịnh Hoàng Ngạn Sinh viên thực hiện : Đặng Thủy Tiên
TP Hồ Chí Minh, 2018
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HỒ CHÍ MINH
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN GÂY LŨ - LỤT VÀ PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG CÁC GIẢI PHÁP PHÒNG, TRÁNH
LŨ - LỤT Ở TỈNH ĐỒNG THÁP THUỘC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Ngành: KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG
Chuyên ngành: KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG
Giảng viên hướng dẫn : TS Trịnh Hoàng Ngạn Sinh viên thực hiện : Đặng Thủy Tiên
TP Hồ Chí Minh, 2018
Trang 3i
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 : ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG ĐBSCL VÀ TỈNH ĐỒNG THÁP LIÊN QUAN TỚI TÌNH TRẠNG LŨ, LỤT 10
1.1 Tóm tắt về lưu vực sông Mekong và Đồng bằng sông Cửu Long 10
1.1.1 Lưu vực sông Mekong 10
1.1.2 Ủy hội sông Mekong Quốc tế MRC 13
1.2 Phụ lưu Tonle Sap và Châu thổ sông Mekong 17
1.2.1 Sông Tonle Sap và Biển Hồ (Great Lake) 17
1.2.2 Cơ chế điều tiết tự nhiên của Biển Hồ 18
1.2.3 Châu thổ sông Mekong: 21
1.3 Đồng bằng sông Cửu Long 22
1.3.1 Điều kiện tự nhiên 22
1.3.2 Vùng ngập lũ ĐBSCL 32
1.3.3 Điều kiện KTXH vùng ĐBSCL 33
1.4 Đặc điểm tự nhiên của tỉnh Đồng Tháp liên quan tới ngập, lụt 34
1.4.1 Vị trí địa lý 34
1.4.2 Địa hình và địa mạo: 36
1.4.3 Địa chất, thổ nhưỡng 38
1.4.4 Đặc điểm khí tượng của tỉnh Đồng Tháp: 40
1.4.4 Đặc điểm thủy văn và hệ thống sông kênh, rạch của tỉnh Đồng Tháp 43
CHƯƠNG 2 : TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ LŨ, LỤT 44
2.1 Một số khái niệm và thuật ngữ về lũ, lụt 44
2.1.1 Khái niệm về lũ, lụt, úng, ngập 44
Trang 4ii
2.1.2 Một số thuật ngữ thông dụng về lũ, lụt 45
2.1.3 Tiêu chuẩn thiết kế: 46
2.2 Tổng quan nghiên cứu phòng tránh lũ, lụt 47
2.2.1 Cơ sở khoa học nghiên cứu thủy văn công trình 47
2.2.2 Các phương pháp tính toán 48
2.2.4 Phân tích các đặc trưng thủy văn và mưa 52
2.3 Tình hình lũ, lụt trên Thế giới 55
2.3.1 Tổng quan và nguyên nhân 55
2.3.2 Lũ lụt ở Trung Quốc: 56
2.3.3 Trận lũ, lụt ở Ấn Độ: 57
2.3.4 Lũ lụt ở Châu Âu: 57
2.3.5 Cập nhật tình trạng ngập nước đô thị ở Mỹ: 57
2.3.6 Cập nhật tình trạng ngập nước đô thị ở Pháp năm 2016: 58
2.3.7 Lũ, lụt ở Thủ đô Bangkok, Thái Lan, năm 2011 59
2.4 Tình hình lũ, lụt ở Việt Nam 60
2.4.1 Tổng quan 60
2.4.2 Lũ trên lưu vực sông Hồng và trận lụt lịch sử ở Thủ đô Hà Nội năm 2008 62 2.4.3 Lũ trên các hệ thống sông miền Trung và lụt ở Cố đô Huế 63
2.4.4 Lũ, lụt ở Đà Nẵng 63
2.4.5 Lũ trên các hệ thống sông 63
2.5 Tìm hiểu lịch sử, phân tích nguyên nhân và đặc điểm lũ, lụt ở ĐBSCL 64
2.5.1 Tổng quan về lịch sử lũ, lụt ở ĐBSCL 64
2.5.2 Nguyên nhân chủ yếu gây ra lũ, lụt ở ĐBSCL 70
2.5.3 Các đặc điểm lũ, lụt tại ĐBSCL 75
Trang 5iii
2.5.4 Tác động của lũ ĐBSCL 79
CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG CÁC GIẢI PHÁP PHÒNG TRÁNH LŨ, LỤT Ở ĐBSCL VÀ TỈNH ĐỒNG THÁP 83
3.1 Phân tích hiện trạng các giải pháp kiểm soát lũ, lụt ở ĐBSCL 83
3.1.1 Vai trò của ĐBSCL 83
3.1.2 Hiện trạng cơ sở hạ tầng thủy lợi vùng ĐBSCL: 84
3.1.3 Các giải pháp công nghệ đã thực hiện 86
3.2 Phân tích hiện trạng các giải pháp kiểm soát lũ, lụt ở Đồng Tháp 92
3.2.1 Đặc điểm hệ thống kênh rạch tỉnh Đồng Tháp 92
3.2.2 Diễn biến lũ, lụt tỉnh Đồng Tháp: 96
3.2.3 Phân tích rủi ro môi trường hiện trạng các giải pháp lũ ở Đồng Tháp 105
CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT ĐIỀU CHỈNH QUY HOẠCH THỦY LỢI NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÒNG, TRÁNH LŨ, LỤT CHO TỈNH ĐỒNG THÁP 118
4.1 Quy hoạch thủy lợi tỉnh Đồng Tháp đến năm 2020 tầm nhìn đến 2030 118
4.1.1 Nguyên tắc: 118
4.1.2 Các phương án bố trí công trình Thủy lợi 125
4.2 Cơ sở khoa học điều chỉnh quy hoạch thủy lợi tỉnh Đồng Tháp 126
4.2.1 Vì sao phải điều chỉnh quy hoạch Thủy lợi kiểm soát lũ tỉnh Đồng Tháp 126 4.2.2 Cơ sở khoa học điều chỉnh quy hoạch Thủy lợi kiểm soát lũ tỉnh Đồng Tháp 127
4.3 Đề xuất điều chỉnh quy hoạch kiểm soát lũ cho ĐBSCL và Đồng Tháp 137
4.3.1 Đề xuất điều chỉnh quy hoạch thủy lợi kiểm soát lũ vùng ĐBSCL 137
4.3.2 Điều chỉnh quy hoạch Thủy lợi kiểm soát lũ ở Đồng Tháp: 140
4.3.3 Các khuyên cáo trên quan điểm bảo vệ môi trường 142
Trang 6iv
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 145 TÀI LIỆU THAM KHẢO 148
Trang 7v
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CTSMK Châu thổ sông Mekong
ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long
ĐTM Đồng Tháp Mười
HLVSMK Hạ lưu vực sông Mekong
KTXH Kinh tế xã hội
LVSMK Lưu vực sông Mekong
MRC Mekong River Commission (Ủy hội sông Mekong) MSL Mực nước biển trung bình
TBNN Trung bình nhiều năm
TGLX Tứ giác Long Xuyên
TLVSMK Thượng lưu vực sông Mekong
Trang 8vi
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Phân bố diện tích lưu vực sông Mekong theo từng nước 10
Bảng 1.2: Địa hình lòng hồ của Biển Hồ 17
Bảng 1.3: Cân bằng nước Biển Hồ cho 2 giai đoạn đại biểu 20
Bảng 1.4: Lưu lượng trung bình tháng tại trạm thủy văn Pakse và Kratie 28
Bảng 1.5: Lưu lượng trung bình tại Tân Châu - Châu Đốc 29
Bảng 1.6: Diện tích - Dân số - Đơn vị hành chính của các huyện thị năm 2009 35
Bảng 1.7: Phân bố diện tích theo cao độ 37
Bảng 1.8: Diện tích các loại đất ở tỉnh Đồng Tháp 39
Bảng 1.9: So sánh đặc trưng cơ bản khí hậu vùng nghiên cứu với tiêu chuẩn nhiệt đới 41
Bảng 2.1: Mực nước (Hmax) và lưu lượng đỉnh lũ (Qmax) tại Tân Châu, Châu Đốc 78
Bảng 3.1: Tổng hợp hiện trạng đê, bờ bao vùng lũ ĐBSCL 85
Bảng 3.2: Đặc điểm chính của hệ thống sông, kênh, rạch khu kẹp giữa hai sông 95
Bảng 3.3: Thời gian duy trì lũ theo các cấp mực nước (ngày) 97
Bảng 3.4: Lưu lượng bình quân ngày lớn nhất tràn vào vùng ĐTM (m3/s) 100
Bảng 3.5: Mực nước và thời gian xuất hiện đỉnh lũ một số trạm nội đồng 101
Bảng 3.6: Thời gian (ngày) duy trì cấp mực nước lũ (cm) vùng ĐTM 102
Bảng 3.7: Mực nước bình quân tháng qua các thời đoạn (Đơn vị: m) 103
Bảng 3.8: Lưu lượng bình quân tháng (1996 - 2007) 103
Bảng 3.9: Mực nước và lưu lượng bình quân ngày lớn nhất (m3/s) một số năm 104
Trang 9vii
Bảng 3.10: Lũ đến ĐBSCL theo các tuyến và tỷ lệ của chúng 106
Bảng 3.11: Mực nước và lưu lượng lớn nhất ở Tân Châu và Châu Đốc 107
Bảng 3.12: Phân phối lưu lượng lớn nhất vào ĐTM 108
Bảng 3.13: Mực nước (cm) bình quân tháng nhiều năm 111
Bảng 3.14: Mực nước (cm) bình quân tháng giai đoạn 2005 – 2009 111
Bảng 3.15: Thông số kỹ thuật của kênh Cái Cỏ - Long Khốt 114
Bảng 4.1: Vùng kiểm soát lũ có thời gian 119
Bảng 4.2: Vùng kiểm soát lũ cả năm 119
Bảng 4.3: Dự kiến bố trí các ô bao trong các tiểu vùng 123
Trang 10viii
DANH MỤC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ
Hình 1.1: Lưu vực sông Mekong và các tiểu lưu vực 13
Hình 1.2: Lưu vực các sông nhánh của vùng hạ lưu vực sông Mekong 15
Hình 1.3: Phụ lưu Tonle Sap và Biển Hồ thuộc Campuchia 19
Hình 1.4: Biểu đồ cân bằng nước Biển Hồ cho 2 giai đoạn đại biểu, năm 1998 và 2000 21
Hình 1.5: Châu thổ sông Mekong 22
Hình 1.6: Các đơn vị hành chính của Đồng bằng sông Cửu Long 23
Hình 1.7: Mạng lưới sông, kênh, rạch ở ĐBSCL 27
Hình 1.8 : Chế độ nước sông Mekong tại trạm Phnom Penh, Campuchia 28
Hình 1.9: Vùng ngập lũ ĐBSCL năm 2000 33
Hình 1.10: Bản đồ hành chính tỉnh Đồng Tháp 35
Hình 1.11: Bản đồ địa hình tỉnh Đồng Tháp 37
Hình 1.12: Bản đồ phân bố lượng mưa vùng ĐBSCL 43
Hình 2.1: Cảnh ngập lụt ở Trung Quốc 56
Hình 2.2 : Cảnh ngập lụt ở Ấn Độ, 1970 57
Hình 2.3: Cảnh ngập lụt ở Hà Lan, 1953 57
Hình 2.4: Cảnh ngập, lụt trong thành phố New Orleans, Hoa Kỳ 58
Hình 2.5: Dưới chân tháp Effene là biển nước mênh mông 58
Hình 2.6: Sân bay Đôn Mường bị ngập với chiều sâu nước tới 1,5 m 59