Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp mục lục A B Phần mở đầu Phần nội dung nghiên cứu Chơng I: Dạy học tích cực hoá hoạt động nhận thức học sinh nhà trờng Tiểu học phơng pháp dạy học kịch ngắn dạy học nói chung dạy học môn đạo đức nói riêng Tiểu học dạy học môn đạo đức nói riêng Tiểu học I Một số vấn đề dạy học tích cực hoá hoạt động nhận thức học sinh II Các phơng pháp dạy học tích cực III Phơng pháp kịch ngắn Chơng II: Khảo sát thực trạng việc sử dụng phơng pháp kịch ngắn Tiểu học việc sử dụng phơng pháp kịch ngắn môn đạo đức để hình thành hành vi văn hoá giao tiÕp cho häc sinh ë nhµ trêng TiĨu häc I Thực trạng việc sử dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học Tiểu học II Đánh giá chung thùc tr¹ng nhËn thøc cịng nh viƯc sư dơng Trang 5 12 18 19 21 ph¬ng pháp kịch ngắn vào dạy học Tiểu học dạy học môn đạo đức III Nguyên nhân thực trạng 24 Chơng III: Thực nghiệm vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học đạo đức để hình thành số hành vi văn hoá giao tiếp cho học sinh Tiểu học I Mục đích cách tiến hành thực nghiệm II Thang đo III Nghiệm thể kết trắc nghiệm đầu vào nghiệm thể IV Thực nghiệm tác động V Kết đầu nghiệm thể sau thực nghiệm VI Độ tin cậy thực nghiệm C Kết luận đề xuất S phạm I Kết luận II Đề xuất s phạm D Phụ lục nghiên cứu E Tài liệu tham khảo 26 A- Phần mở đầu 26 28 28 30 34 36 38 38 39 40 52 Ngun ThÞ HiỊn Luận văn tốt nghiệp I- Lý chọn đề tài : Mục tiêu cuối giáo dục đào tạo ngời lao động bớc vào đời ngời tự chủ động sáng tạo, có lực giải vấn đề thực tiễn đặt raMuốn tạo đợc hệ trẻ nh từ bậc Tiểu học ngời giáo viên cần phải biết phối hợp sử dụng nhiều phơng pháp dạy học để hớng vào việc khơi dậy rèn luyện phát triển khả suy nghĩ, làm cách tự chủ, tự chiếm lĩnh tri thức hoạt động Bởi bậc học tảng đặt móng cho phát triển lâu đài ngời Yêu cầu phơng pháp dạy học truyền thống không đáp ứng đợc cần phải sử dụng phơng pháp dạy học ( Phơng pháp dạy học tích cực) cho tất môn học Tiểu học nói chung đặc biệt môn Đạo đức nói riêng để hình thành số hành vi văn hoá giao tiếp Trong năm gần tình hình đổi phơng pháp dạy học theo hớng tích cực đợc áp dụng cho tất bậc học ®Ỉc biƯt ®èi víi TiĨu häc.Tuy vËy viƯc vËn dơng phơng pháp dạy học tích cực vào trình dạy học hạn chế, giáo viên lúng túng Có sử dụng nhng mang lại hiệu cha cao, cha phát huy đợc vai trò tích cực chủ động học sinh Nhiều lúc hình thức, làm học bị gò ép, diễn không tự nhiên, nhẹ nhàng hấp dẫn hứng thú 2- Kịch ngắn phơng pháp dạy học tích cực, quan trọng quý báu Nó áp dụng cho nhiều môn học nhằm tạo không khí học tập sôi động, em lĩnh hội tri thức cách dễ dàng, học sôi động hiệu Qua vai diễn tri thức đợc khắc sâu mục đích kịch tự sâu vào tình cảm nhận thức có tác động mạnh mẽ đến hành vi trẻ Sức hấp dẫn kịch lôi học sinh tham gia tránh không khí mệt mỏi nhàm chán, tránh nặng nề Nhng lâu phơng pháp cha thực đợc coi trọng Một số giáo viên có sử dụng nhng Bởi lẽ sử dụng giáo viên lúng túng xây dựng kịch bản, khả đạo diễn kém, việc dạy học gây ồn ào, nhiều lúc cố tình làm cờng điệu hoá vấn đề.Vì mà kết thu đợc cha cao 3- Mặt khác, tiêu ngời văn minh cần phải đợc hình thành nhỏ hành vi văn hoá Nó phản ánh quan Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp hệ phù hợp với chuẩn mực đạo đức chuẩn mực xà hội c¸c em víi ngêi xung quanh, víi thÕ giíi kh¸ch quan xà hội tự nhiên Đặc biệt hành vi văn hoá giao tiếp biểu thể bên nhiều Do giáo dục hành vi văn hoá giao tiếp thông qua môn đạo đức cần phải sử dụng phơng pháp kịch ngắn Phơng pháp chiếm u góp phần tạo cho em khả ứng xử linh hoạt, giao tiếp khéo léo em tự đặt vào hoàn cảnh giao tiếp, em tự biểu diễn điệu bộ, cử chỉ, tự hành động khả cho khớp vai víi nh©n vËt….Thùc tÕ cho thÊy r»ng häc sinh TiĨu học ăn nói lủng củng, cha lễ phép, giao tiếp cha khéo léo mà thô thiển vụng Xuất phát từ ba lý đà chọn vấn đề Tìm hiểu phơng pháp kịch ngắn dạy học tÝch cùc vµ thư vËn dơng vµo mét sè bµi học môn Đạo đức Tiều học để hình thành hành vi văn hoá giao tiếp cho học sinh để làm đề tài nghiên cứu với ý định tìm hiểu, nghiên cứu lý luận phơng pháp dạy học kịch ngắn thử vận dụng vào số đạo đức cụ thể để khắc phục tình trạng trên, nhằm nâng cao chất lợng dạy học Từ bớc đầu đa để xuất s phạm II- Mục đích nghiên cứu : - Tìm hiểu phơng pháp kịch ngắn dạy học tích cực Tiểu học - Chứng minh tác dụng phơng pháp kịch ngắn việc giáo dục đạo đức qua dạy học Bằng việc vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào số học đạo đức Tiểu học để hình thành hành vi văn hoá giao tiếp cho học sinh III- Khách thể đối tợng nghiên cứu : Khách thể nghiên cứu Vấn đề sử dụng phơng pháp kịch ngắn dạy học Tiểu học Đối tợng nghiên cứu Phơng pháp kịch ngắn dạy học tích cực Vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào số đạo đức để hình thành hành vi văn hoá giao tiếp cho học sinh IV- Giả thuyết khoa học Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Nếu vận dụng đợc phơng pháp kịch ngắn vào số học đạo đức Tiểu học để góp phần hình thành hành vi văn hoá giao tiếp cho học sinh, chứng tỏ đợc tác dụng phơng pháp kịch ngắn vấn đề dạy học Tiểu học V- Nhiệm vụ nghiên cứu 1- Tìm hiểu sở lý luận phơng pháp kịch ngắn dạy học tích cực 2- Tìm hiểu thực trạng sử dụng phơng pháp kịch ngắn môn học Tiểu học đặc biệt môn đạo đức 3- Thực nghiệm vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học đạo đức để hình thành hành vi văn hoá giao tiÕp cho häc sinh §a mét sè kết luận đề xuất s phạm VI- Phơng pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng phơng pháp nghiên cứu sau : - Các phơng pháp nghiên cứu lý luận - Các phơng pháp nghiên cứu thực tiễn nh : + Phơng pháp quan sát + Phơng pháp điều tra an két, điều tra vấn + Phơng pháp thực nghiệm + Phơng pháp thống kê toán học để xử lý kết Trong chủ yếu phơng pháp thực nghiệm điều tra VII- Giới hạn đề tài : Đề tài tập trung vào giải vấn đề sau : Tìm hiểu phơng pháp kịch ngắn dạy học tích cực Thực trạng vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học môn học Tiểu học nói chung môn đạo đức nói riêng trờng Tiểu học 3- Thực nghiệm vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học số đạo đức để hình thành hành vi văn hoá giao tiếp 4- Do mục đích nhiệm vụ nghiên cứu quy định đề tài không vào kiểm tra tác dụng phơng pháp kịch ngắn phơng diện dạy học, mà kiểm tra tác dụng việc hình thành số hành vi văn hoá giao tiếp qua dạy học môn đạo đức Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp VIII- Đối tợng điều tra khảo sát: - 82 học sinh trờng Tiểu học Lê Mao - Thành phố Vinh ( lớp 4E,4G) - 50 giáo viên trờng Tiểu học Lê Mao- Thành phố Vinh IX- Cấu trúc đề tài : Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, tài liệu tham khảo phụ lục nghiên cứu, nội dung đề tài gồm chơng: Chơng I: Dạy học tích cực hoá hoạt động nhận thức học sinh nhà trờng Tiểu học phơng pháp dạy học kịch ngắn dạy học nói chung dạy học môn đạo đức nói riêng Tiểu học Chơng II: Khảo sát thực trạng việc sử dụng phơng pháp kịch ngắn dạy học Tiểu học việc sử dụng phơng pháp kịch ngắn môn đạo đức để hình thành hành vi văn hoá giao tiếp cho học sinh nhà trờng Tiểu học Chơng III: Thực nghiện vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học môn đạo đức để hình thành số hành vi văn ho¸ giao tiÕp cho häc sinh TiĨu häc B- Nội dung nghiên cứu : Ch ơng I : Dạy học tích cực hoá hoạt động nhận thức học sinh nhà trờng Tiểu học Phơng pháp Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp dạy học kịch ngắn dạy học nói chung dạy học môn đạo đức nói riêng Tiểu học I- Một số vấn đề dạy học tích cực hoá hoạt động nhËn thøc cđa häc sinh 1) Quan niƯm vỊ d¹y học tích cực - Dạy học tích cực xu hớng dạy học đại nhằm góp phần thực tốt chức dạy học, cho học sinh đợc coi trung tâm hoạt động dạy học - Dạy học tích cực dạy học hớng tập trung vào HS, lấy HS làm trung tâm Trong trình ngời dạy coi ngời học chủ thể đối tợng trình nhận thức - Với dạy học tích cực đòi hỏi trình dạy học ngời dạy phải đặt câu hỏi, đa câu chuyện kịch có tính hấp dẫn khêu gợi đòi hỏi ngời học phải chịu khó suy nghĩ tìm tòi Tức ngời dạy phải tạo cho ngời học trở thành ngời trung tâm, phát huy đợc trí tuệ, t óc thông minh Nh nói phơng pháp tích cực đà phát huy t sáng tạo ®Õn møc cao nhÊt Nã ®· “moi mãc” ngêi, t duy, kiÕn thøc cña ngêi giải đợc vấn đề đặt - Với phơng pháp dạy học tích cực ngời học trở thành trung tâm chủ thể đợc định hớng để tự tìm kiến thức, chân lý hành động Thầy trở thành ngời đạo diƠn, träng tµi cè vÊn, thiÕt kÕ, tỉ chøc cho chủ thể học sinh hành động để khám phá cha biết với hợp tác cộng đồng, chủ thể (lớp học) Thầy trọng tài cố vấn, trò chủ chủ động khách thể tự tạo - Phơng pháp dạy học tích cực khác hoàn toàn với dạy học truyền thống Giờ thầy trung tâm truyền đạt kiến thức thêm kết luận khoa học sẵn có Thầy giảng trò ghi nhớ, thầy nói trò nhắc lại Thầy trung tâm truyền đạt, trò chủ thể thụ động khách thể tái Mà phơng pháp dạy học tích cực phơng pháp dạy học hoàn toàn khác 2- Đặc trng dạy học tích cực: Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Phơng pháp dạy học tích cực lấy học sinh làm trung tâm (hớng tập trung vào học sinh) tích hợp thờng xuyên mối quan hệ trò- lớp - thầy trình dạy học theo quan điểm ngời học trung tâm chủ thể đích thực trình nhận thức với đặc trng sau: 2.1- Trong trình dạy học trò với ý nghĩa chủ thể hoạt động nhận thức Ngời học không đợc đặt trớc kiến thức có sẵn SGK hay giảng có tính áp đặt thầy mà đợc đặt trớc tình thực tế cụ thể sống Đứng trớc việc, tình vấn đề sống vô phong phú ngời học thấy có nhu cầu, hứng thú giải khó khăn, mâu thuẫn nhận thức để tự tìm cha biết Khi tự đặt vào tình sống ngời học quan sát, suy nghĩ tra cứu, đặt giả thiết, đặt vấn đề, làm thử phân tích phán đoán, tập xử lý tình giải vấn đề tự tìm kiến thức, chân lý Các tri thức phơng pháp mà học sinh tự lực tìm không lập theo khuôn mẫu sẵn có mà tri thức phơng pháp Do hành động tự tìm cha biết mang tính sáng tạo học sinh tất nhiên kiến thức tìm hành động mang tính chđ quan phiÕn diƯn Nªn líp häc sÏ gióp ngêi học khắc phục phần thiếu sót, hạn chế 2.2- Lớp học cộng đồng chđ thĨ lµ thùc tiƠn x· héi cđa ngêi häc môi trờng Là môi trờng trung gian nhà trờng xà hội Mà hành động sản phẩm giáo dục diễn môi trờng xà hội lớp học hành động sản phẩm cá nhân tuý mà có hợp tác thành viên khác Trong trình nhận thức học sinh trình bày báo cáo giới thiệu sản phẩm ban đầu để tập thể lớp tranh luận trao ®ỉi Khi ®ã kiÕn thøc chđ quan cđa ngêi häc đợc xác hoá mang tính khách quan khoa học Nhờ đấu tranh liên tục chủ quan khách quan, khẳng định phủ định, đúng, sai lớp học giúp cá nhân hoàn chỉnh tri thức phát triển nhân cách, ứng xử tốt Tuy nhiên trình làm việc cá nhân lớp lớp gặp tình huống, vấn đề tri thức mà ngời học lý giải đợc, cắt nghĩa làm sáng tỏ Khi cần vai trò thầy Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp 2.3- Trong dạy học tích cực đặc trng thứ ba nói vai trò ngời thầy Thầy phải tự nguyện bỏ vai trò chủ thể với ý nghĩa ngời truyền thụ, ngời mang sẵn tri thức nói đến cho trò thầy phải giữ vai trò vị trí ngời trọng tài, cố vấn khoa học ngời hớng dẫn đạo hành động nhận thức Nh thầy ngời đạo diễn thiết kế hành động nhận thức, tổ chức cho trò biết hợp tác với lớp với thầy để tìm tri thức ngời truyền thụ kiến thức đơn 2.4- Có thể tổng hợp đặc trng phơng pháp dạy học tích cực lấy học sinh làm trung tâm qua bảng tóm tắt với đặc trng phơng pháp hớng dẫn truyền thống lấy giáo viên làm trung tâm nh sau: Phơng pháp tích cực Phơng pháp cổ truyền - Lấy trò làm trung tâm 1- Trò tự tìm kiến thức hành động 2- Đối thoại trò- trò; trò- thầy, hợp tác với bạn, học bạn 3- Hợp tác với thầy khẳng định kiến thức trò tìm 4- Học cách, giải vấn đề cách sống trởng thành 5- Tự đánh giá tự sửa sai điều chỉnh làm sở để thầy cho điểm động - Lấy thầy làm trung tâm - Thầy truyền đạt kiến thức - Thầy độc thoại phát vần - Thầy áp đặt kiến thức có sẵn - Trò học thuộc lòng - Thầy độc quyền đánh giá cho điểm cố định Tác dụng dạy học tích cực việc thực chức dạy học - Dạy học tích cực xu hớng dạy học có chiều sâu tạo hội cho ngời học trở thành trung tâm trình dạy học Vì phát huy đợc tiềm trí tuệ, t duy, óc sáng tạo thông minh phẩm chất đạo ®øc cho häc sinh T¸c dơng cđa viƯc sư dơng phơng pháp tích cực có phơng pháp kịch ngắn việc thực chức dạy học: Chức bồi dỡng tri thức; chức phát triển trí tuệ; chức giáo dục đạo đức Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp a) Thực chức bồi dỡng tri thức Trong trình dạy học cần trang bị cho học sinh hệ thống tri thức tự nhiên, xà hội, t phù hợp với thực tiễn đất nớc Những tri thức cung cấp cho học sinh tri thức đại, phản ánh thành tùu míi nhÊt cđa c¸c lÜnh vùc khoa häc, kü thuật, văn hoá, phù hợp với chân lý khách quan Trên sở tri thức đó, học sinh đợc rèn luyện nắm vững hệ thống kỹ kỹ xảo định Trong kỹ kỹ xảo học tập (đọc, nói, viết, tính toán) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trình nắm vững tri thức khoa học học sinh tiểu học b) Thực chức phát triển trí tuệ Năng lực hoạt động trí tuệ đợc thể lực vận dụng thao tác trí tuệ, đặc biệt thao tác t Các nhà nghiên cứu cho trình lĩnh hội tri thức phát triển trí tuệ có thống với Những tri thức đợc lĩnh hội nhờ thao tác trí tuệ, ngợc lại thao tác trí tuệ đợc hình thành vào phát triển trình lĩnh vực tri thức Trong trình dạy học, dới tác động chủ đạo giáo viên học sinh tự rèn luyện thao tác trí tuệ để hình thành phát triển phẩm chất hoạt động trí tuệ c) Thực chức giáo dục đạo đức Trong nhà trờng, dạy học giáo dục phải góp phần hình thành phát triển nhân cách học sinh, đào tạo ngời có kiến thức văn hoá, khoa học, có kỹ nghề nghiệp, có lao động tự chủ, sáng tạo có kỷ luật, giàu lòng nhân ái, yêu nớc, yêu chủ nghĩa xà hội, sống lành mạnh đáp ứng nhu cầu phát triển đất nớc năm 90 chuẩn bị cho tơng lai Vì sở nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo phát triển trí tuệ, trình dạy học phải thực nhiệm vụ giáo dục nhằm hình thành học sinh phẩm chất, thói quen hành vi đạo đức phù hợp với chuẩn mực xà hội Đây chức quan trọng dạy học đích dạy học cần hớng tới II- Các phơng pháp dạy học tích cực: 1- Phơng pháp công trí nÃo: Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp - Là phơng pháp giáo viên làm xuất vấn đề có tính khó khăn định đòi hỏi học sinh phải nổ lực t cao tìm đợc câu trả lời Và qúa trình giáo viên liên tiếp đặt câu hỏi theo hệ thống lô gíc để học sinh phải động nÃo liên tục - Khi sử dụng phơng pháp phát huy đợc khả sáng tạo học sinh, khai thác đợc tiềm trí tuệ vốn tri thức họ khuyến khích đợc óc thực tế học sinh Phát triển đợc khả tranh luận tạo điều kiện cho em có nhiều giải pháp khác - Tuy nhiên đòi hỏi số yêu cầu định sở vật chất kết dạy học thu đợc kiến thức xa rời thực tế Song phơng pháp dạy học tích cực 2- Phơng pháp tự phát hiện: Dạy học tự phát thực chất học sinh tiÕp xóc víi mét sù vËt, mét hiƯn tỵng vấn đề tự nhận số vấn đề nhận thức tồn Từ học sinh chuẩn bị tờng thuật chi tiết vấn đề nhận thức trình bày phơng pháp thuyết trình để lớp nghiên cứu tìm hiểu vấn đề đa Sau học sinh trình bày cách lý giải vấn đề ngời quan tâm Phơng pháp dạy học nhằm rèn cho học sinh kỷ phát vấn đề cần nghiên cứu, trình bày vấn đề, phong cách học tập sáng tạo tự chủ theo phơng pháp hớng dẫn tích cực 3- Phơng pháp thảo luận nhóm: - Là phơng pháp dạy học đòi hỏi phải chia lớp thành nhiều nhóm, nhóm 5- ngời với thời gian thảo luận định Giáo viên nêu vấn đề thảo luận tổ chức chặt chẽ trình thảo luận tạo khả tìm tòi, suy nghĩ thơi gian ngắn khuyến khích đợc nhiều học sinh tham gia - Với phơng pháp dạy học tạo điều kiện cho tất học sinh tham gia tranh luận khả diễn đạt trình bày vấn đề - Phơng pháp thảo luận nhóm đợc sử dụng cho tất môn học Tiều học phơng pháp tích cực hiệu qủa 10 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp có nhận thức, thái độ tích cực việc quan tâm vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học môn đạo đức nói riêng môn học khác nói chung II- Đề xuất s phạm: 1- Vấn đề tăng cờng phơng pháp dạy học tích cực hoạt động nhận thức học sinh cần phải đợc quán triệt dạy học tất môn học Tiểu học 2- Cần tăng cờng bồi dỡng cho giáo viên tiểu học lý luận phơng pháp kịch ngắn Trong buổi học lý luận cần tổ chức tiết dạy mẫu để giáo viên định hớng đợc cách xây dựng kịch bản, cách tổ chức, cách vận dụng phơng pháp vào thời điểm cho hợp lý tránh lý luận chung chung 3- Để tăng cờng hiệu việc hình thành hành vi văn hoá giao tiếp cho học sinh nên tăng cờng sử dụng phơng pháp kịch ngắn tình dạy học phù hợp với nội dung học để tập cho học sinh cách ứng xử khác tình phù hợp với nếp sống văn hoá - Ngay nhà trờng s phạm sinh viên Tiểu học cần phải đợc học tập vận dụng việc sử dụng phơng pháp kịch ngắn trình rèn luyện phơng pháp s phạm - Trong trình dạy học nhà trờng Tiểu học phơng pháp kịch ngắn cần đợc coi nh phơng pháp phổ biến nh số phơng pháp dạy học khác, lâu vốn đợc sử dụng rộng rÃi nhà trờng phổ thông Tiểu học - Ngành giáo dục nh nhà trờng cần phải có đầu t sở vật chất nh số đồ dùng dạy học nh phục trang đơn giản để áp dụng đợc phơng pháp dạy học đại nh phơng pháp kịch ngắn 39 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp D - Phụ lục nghiên cứu Phục lục I Phiếu điều tra thực trạng sử dụng phơng pháp kịch ngắn dạy học Tiểu học nói chung môn đạo đức nói riêng Họ tên:.Tuổi: Dạy lớp: Trờng: Số năm công tác:Trình độ đào tạo: Để phát huy tính động, sáng tạo tính mạnh dạn khiếu học sinh trình học tập nâng cao chất lợng hiệu dạy học môn học đặc biệt mộn đạo đức Xin đồng chí vui lòng cho biết ý kiến vấn đề sau, (đánh dấu x vào ô trống câu trả lời mà đồng chí cho đúng): 1- Đồng chí quan niệm nh phơng pháp kịch ngắn? Là phơng pháp dạy học tích cực GV tỉ chøc cho HS thùc hiƯn mét cc tr×nh diƠn ngắn có chuẩn bị nội dung để diễn tả tình dạy học nhằm nâng cao hiệu nhận thức học sinh Là phơng pháp giáo viên nêu lên tình cho học sinh ®ãng vai ®Ĩ xư lý t×nh hng ®ã theo ý Là phơng pháp đòi hỏi cao tài đạo diễn cuả thầy diễn xuất trò Cả thầy trò vất vả nhng khó thành công Là phơng pháp giáo viên hớng dẫn học sinh diễn lại tình đà xảy xảy trớc mắt để thấy đợc vấn đề khúc mắc Là phơng pháp phụ bổ trợ cho phơng pháp dạy học khác đợc đa vào nh hình thức luyện tập Có thể đợc đa vào không đa vào học diễn nhẹ nhàng sinh động hiệu bơỉ phơng pháp dạy học khác 2- Việc vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào trình dạy học môn học có ý nghĩa tác dụng nh nào? Là phơng pháp dạy học phù hợp với đặc điểm tâm lý nhận thức trẻ Giờ học ồn hiệu Tạo không khí học tập sôi động, học diễn hấp dẫn hiệu Chuẩn bị công phu, tốn thời gian Phát huy đợc tính linh hoạt, động, sáng tạo khiếu học sinh 40 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Nhân cách hoá đợc tình dạy học Đòi hỏi cao sở vật chất Tốn Các em lĩnh hội tri thức cách dễ dàng, sức hấp dẫn kịch lôi học sinh tham gia gây đợc ý khả ghi nhớ lâu bền 3- Đồng chí đà sử dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học môn học tiểu học nh nào? Thờng xuyên Đôi Cha Riêng môn đạo đức tiểu học xin đồng chí vui lòng cho biết Thực chất phơng pháp kịch ngắn dạy học đạo đức là: Từ kịch giáo viên viết dới tổ chức điều khiển đạo diễn giáo viên, học sinh thực trình diễn ngắn Thông qua kịch học sinh tự rút trí thức đạo đức cÇn chiÕm lÜnh Cho häc sinh lun tËp nhiỊu lÇn thông qua diễn kịch để hình thành thói quen đạo đức Thông qua biểu diễn, nhập vai diễn xuất nhằm tích luỹ kinh nghiệm, hình thành thói quen hành vi, gia đình tình cảm trí thức đạo đức Dới dẫn đờng giáo viên học sinh tự xây dựng kịch biểu diễn qua em tự chiếm lĩnh trí thức đạo đức rút học Từ vận dụng sống hàng ngày - Việc dạy học đạo đức theo phơng pháp kịch ngắn đòi hỏi ngời giáo viên Tiểu học cần phải: Thiết kế, xây dựng kịch phù hợp với nội dung học, nội dung kịch phong phú mảng kịch kính cao Cần phải đầu t nhiều thời gian cho việc chuẩn bị trớc lên lớp Linh hoạt sáng tạo lựa chọn thời điểm Phải đợc chuẩn bị chu đáo phơng tiện vËt chÊt kü tht nh mét sè dơng vµ trang phục tối thiểu Có trình độ biên soạn kịch khả đạo diễn tối thiểu 6- Để đạo đức diễn nhẹ nhàng hơn, sunh động hiệu bạn đà sử dụng phơng pháp dạy học Thảo luận nhóm Đàm thoại Kịch ngắn Giảng giải 41 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Sắm vai Kể chuyện Nêu vấn đề Vấn đáp 7-Vô tình hay hữu ý đà bạn sủ dụng kịch ngắn vào dạy học đạo đức? Cha Đôi Thờng xuyên 8- Khi vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học đạo đức có ý nghĩa nh nào? Không khí học sôi động, học sinh học tập tích cực hứng thú tránh căng thẳng, nặng nề nhàm chán Mục đích kịch tự sâu vào tình cảm nhận thức có tác động mạnh mẽ đến hành vi thói quen nh tích luỹ kinh nghiệm giáo dục tình cảm đạo đức cho trẻ Phát huy đợc tính linh hoạt động sáng tạo khiếu cho học sinh Các em tiếp thu trí thức đạo đức cách dễ dàng Sức hấp dẫn kịch lôi học sinh tham gia gây đợc ý khả ghi nhớ lâu bền hành vi thói quen đạo đức Nhân cách hoá đợc tình dạy học Đủ khả giải ứng xử, giao tiÕp tèt kh«ng bë ngë bíc cc sống Giờ đạo đức ồn chất lợng không cao Giáo viên phải chuẩn bị công phu tốn thời gian Theo đồng chí để đa phơng pháp kịch ngắn vào dạy học đạo đức cần phải có điều kiện ? Giáo viên phải đợc bồi dỡng kiến thức phơng pháp kịch ngắn Có sở vật chất, lớp học động đợc, số dụng cụ phục trang đơn giản Giáo viên học sinh phải có khiếu nhiều Phụ lục II Phiếu điều tra chất lợng đầu vào lớp thực nghiệm lớp đối chứng Câu I: (Điền dấu x vào trớc ý kiến mà em tán thành ) 42 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Giúp đỡ hàng xóm láng giềng để: Đợc ngời biết đến Đợc khen thởng tập thể Đợc họ giúp đỡ lại khí gặp khó khăn Tình cảm láng giềng thêm thắm thiết Câu II: xóm em có bà già hay gây ích kỷ, không muốn giúp đỡ Một hôm bà đổ thóc phơi chơi Trời tối sầm lại, mây đen ùn ùn kéo đến, ma đến nhanh Em chọn cách ứng xử cách sau: Chạy thóc giúp bà hàng xóm Không chạy thóc, mặc kệ bà hàng xóm Thông báo cho bà biết để bà xúc vào Câu III: Nhà Nam sung túc, ®ã ngâ xãm cđa Nam cã nhiỊu nhà nghèo Chính họ hay sang nhà Nam mợn vật dụng Một hôm Nam nhà bác Hà sang mợn xe đạp Nam Nam nói Bây cháu phải thăm bạn ốm Cho biết thái độ em cách xử bạn Nam Đồng tình Không đồng tình ( phản đối) Không tỏ thái độ Câu IV: (Điền dấu x vào ý em cho nhất) Hàng xóm láng giềng ngời: Anh em ruột thịt Là nhà ngời gần gia đình ta ( ngõ xóm, khu tập thể, khu phố) Là ngời, nhà xa Câu V: Lan học cô Minh hàng xóm sang xin cốc nớc nguội cho cháu nhỏ uống thuốc Lúc phích nớc nhà Lan chẳng giọt nớc mà nửa cốc Lan chờ nguội để uống Nếu Lan em làm đó? (đánh dấu x vào ) Không nhờng nớc cho em nhỏ giành lấy cho Lan giúp cô Minh xin nớc nhà khác Lan cô Minh đem nớc cho em nhỏ 43 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Câu VI: Kiên trì bền bỉ học tập (đánh dấu x vào ): Siêng học làm đầy đủ Không ngại khó khăn không nản chí gặp khó Khắc phục khó khăn, gian khổ để vơn lên học tốt Đi học giờ, chuyên cần Câu VII: Điền Đ vào ý em cho nhất: Kết kiên trì bền bØ häc tËp lµ: Häc tËp ngµy cµng tiÕn bé giỏi Đợc ngời yêu quý, bạn bè cảm phơc Trë thµnh mét ngêi tèt, cã Ých cho xà hội Tích luỹ đợc nhiều kiến thức Câu VIII: Đêm nay, trời rét nh cắt thịt da, đồng hồ đà điểm 10 đêm, mắt díu lại buồn ngủ đọc đến toán số 10 Lan thấy lại toán khó Nếu Lan em làm gì? ( đánh dấu x vào ): Đi ngủ ngày mai làm tiếp Th giÃn lát cho ®ì bn ngđ, sau ®ã suy nghÜ gi¶i tiÕp Mang sang nhờ bạn giải hộ Không giải toán Câu IX: Hồng học môn văn tiếng Việt giỏi nên lúc em chăm học làm bài, chịu khó suy nghĩ tìm tòi sáng tạo tập thuộc môn tiếng Việt môn toán học nên chẳng học đến Hồng ngời: Cha kiên trì bền bỉ học tập Đà kiên trì bền bỉ học tập Rất kiên trì bền bỉ học tập Câu X: Điền Đ vào ý em cho Kiên trì bền bỉ học tập đức tính: Tốt Xấu Phụ lục III Sử dụng phơng pháp kịch ngắn vào số học đạo đức Tiểu học (lớp 4) để hình thành hành vi văn hoá giao tiếp cho học sinh Bài 7: Giữ lời hứa 44 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp 1- Để hình thành cho học sinh hành vi văn hoá cần phải biết giữ lời hứa với ngời đà sử dụng kịch sau để áp dụng vào dạy: giữ lời hứa Tiết 1: Tiến trình d¹y vÉn diƠn nh thêng lƯ Sau giíi thiệu xong giáo viên cho học sinh đóng kịch sau: ( kịch đà đợc chuẩn bị tập dợt trớc Học sinh đóng kịch đợc chuẩn bị trang phục) Kịch ngắn 1: An: Chiều thứ bảy bọn đá bóng Tình: Mình đồng ý ( hai bạn ngoặc tay nhau) An: Tình ơi, tình ơi, đà đến tay ôm bóng An gọi Tình: Đang xem ti vi, phim hấp dẫn thú vị bóng đá An: Cậu có không đấy? Tình: Hay để hôm sau có nhiều hội để đá bóng Bây vào xem phim đá Tình có cách xử khác không? hÃy sắm vai diễn tả cách giải đó? Tiết 2: Sau kiểm tra cũ xong giáo viên cho học sinh đóng kịch sau: Kịch ngắn 2: Chiều thứ bảy đờng học Nam: Ngày chóng m×nh thi häc kú råi Hïng nhØ VËy mà tớ có số toán cha giải đợc Hïng: ChiỊu mai chđ nhËt cËu sang nhµ tí, tí giúp cậu giải Nam: đợc, cậu hứa với nhà giúp Hùng: Mình hứa - Thế hai bạn ngoặc tay - Đến chiều chđ nhËt Bè Hïng: ChiỊu ë r¹p chiÕu phim có chiếu phim Hùng: phim hay rÊt thÝch Bè: Con cã ®i xem phim cïng bố không? Hùng nghĩ biết đà trót hứa với Nam, nhng Hùng xem Nam: Hí hứng ôm sách đếnHùng ơi, Hùng tớ đà đến 45 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Mẹ Hùng: Hùng đà xem phim với bố đợc chốc -Nam buồn bÃ, tức giận cảm thấy bị xúc phạm - Sáng thứ hai đờng Hùng: Cậu có làm đợc số không? giống cô đà nhà cho bọn Nam: Buồn bà trả lời Hùng: Giá nh chiều qua cậu giữ lời hứa với hôm Bài: Lễ phép với ngời lớn: Khi hình thành cho học sinh hành vi văn hoá gặp ngời lớn tuổi phải biết c xử lễ phép, trớc tiên phải biết chào h, lêi nãi, giäng nãi ph¶i biĨu diƠn sù kính trọng, không nói trống không thiếu chủ ngữ Phải biÕt dïng c¸c tõ thĨ hiƯn sù kÝnh träng nh: vâng! ; dạ! ; tha! Khi dạy lễ phép với ngời lớn tuổi đà làm nh sau: Sau giới thiệu xong vận dụng phơng pháp kịch ngắn cách cho học sinh đóng kịch ngắn sau: Kịch ngắn1: Học trò bố Nam anh An đến thăm thầy giáo cũ nhân ngày 20/11 Nam: Em chào anh ạ! Em mời anh vào nhà Anh An: Chào em, em làm đấy? Nam: dạ, em học ạ! Anh An bố mẹ em đâu? Nam: Dạ bố em mít tinh kỷ niện ngày nhà giáo 20-11 Còn mẹ công tác đà hai ngày - Vừa lúc bố Nam Anh An: Em chào thầy ạ! Thầy giáo: An đến chơi đà lâu cha? Anh An: Em đà đến lúc Tha thầy bạn đà thăm thầy cha ạ? Em muộn Kịch ngắn 2: Đợc sử dụng củng cố luyện tập để khắc sâu kiến thức cho học sinh Đối với ngời lớn tuổi giao tiếp không đợc nói trống không, thiếu 46 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp chủ ngữ Khi khách đến nhà phải chào nềm nở đón khách, không bẽn lẽn, nhút nhát, phải tiếp chuyện với họ phải lễ phép, dịu dàng Chúng tiếp tục cho học sinh đóng kịch sau: - Nhà có khách bố mẹ vắng có Lan nhà Ông khách: Cháu cho bác hỏi có phải nhà anh Cẩn không cháu? Lan: Đúng ông cần gì? Ông khách: Cháu bố Cẩn phải không? Lan: Phải! Ông khách: Bác có việc quan trọng cần gặp bố cháu, bố cháu có nhà không? Lan: Đang làm việc quan tối Ông cần tối đến mà hỏi Bây cháu phải khoá cựa để học 1- Ông khách phải với tâm trạng nh nào? sắm vai diễn lại tâm trạng 2- Nhận xét hanhg động, c¸ch xư sù cđa Lan tiÕp kh¸ch TiÕt 2: Để hình thành học sinh hành vi văn hoá giao tiÕp “ gỈp tiÕp xóc víi mäi ngời, vẻ mặt tơi cời niềm nở, hoạt bát không cáu kĩnh, uỷ mị tiết hai sử dụng phơng pháp kịch ngắn vào thời điểm củng cố tiết Kịch ngắn 3: Vào dịp 20-11 nhà trờng mời thầy cô giáo cũ dự toạ đàm thân mật ôn lại truyền thống nhà trờng Cô giáo cũ cô Hà đà hu Giờ chơi Hơng Nam gặp cô sân trờng Hơng: Lễ phép chào cô với vẻ mặt tơi cời niềm nở em chào cô Nam lờ đến đằng chơi với bạn Hơng: Lâu ngày gặp lại cô, Hơng ôm cô vào lòng niềm nở hỏi - Cô có khoẻ không, cô nhớ em không? - Con cô đà làm gì, đâu? Cô giáo: Vui mừng ôm chầm lấy Hơng khe khẽ nói: - Cô nhớ Hơng bạn lớp Hôm cô mong gặp lại lớp ta Không hiểu Nam không lại gần đây, Nam lại tránh mặt cô? 47 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Hơng: Cô trò lại ghế đá đàng tâm cô Để hình thành hành vi văn hoá giaos tiếp cụ thể là: không đợc nói dối, nói phải suy nghĩ đạo đức không nói dối( 7) đà vận dụng phơng pháp kịch ngắn nh sau: Bài học: Không nói dối Phơng pháp kịch ngắn đợc vận dụng vào thời điểm đầu học, sau giáo viên giới thiệu Giáo viên cho học sinh đóng kịch ngắn sau: Mải mê với trò chơi điện tử chiều đến lớp Nam cha làm tập toán Cô giáo: Cô kiểm tra cũ, mời bạn Nam lên bảng giải cho cô lớp xem Nam đà làm tập cha? Nam: Dạ em giải Cô giáo: Vậy em tiến hành giải lên bảng lớp - Nam loay hoay mÃi không giải đợc Cô giáo: Vở tập em đâu? Nam: Tha cô em quên nhà Cô giáo: Có thật không em đà nói dối cô Nam: Em đà làm nhng em quên thật Cô giáo: Vậy nhà gần hÃy lấy cho cô xem - Nam chạy lấy đa cho cô giáo Cô giáo: Mở Nam trắng tinh, cha viết chữ Cô đa lên cho lớp xem Mäi ngêi cêi å Nam: Cói mỈt xng: Phơ lục IV Kiểm tra chất lợng đầu lớp thực nghiệm lớp đối chứng Câu I: (Đánh dấu x vào ý em cho nhất) Cần phải giữ lời hứa vì: Giữ lời hứa biết tôn trọng tôn trọng ngời khác 48 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Giữ lời hứa có nhiều bạn bè yêu quý ngời cảm phục Có giữ lời hứa đợc ngời yêu mến tin cậy Ngời biết giữ lời hứa sống thản lơng tâm không dày vò, cắn rứt Câu II: Trong lớp có bạn bị ốm Nam hẹn với bạn đến chủ nhật thăm bạn Nhng chđ nhËt bè mĐ Nam nãi sÏ cho c¶ nhà tắm biển Nếu Nam em làm gì? (HÃy đánh dấu x vào phơng án mà em đồng ý) Không nói với bạn tắm biển bố mẹ Gọi điện báo cho bạn thăm bạn ốm lừa bận để tắm biển Không tắm biển bố mẹ mà thăm bạn ốm bạn Hẹn với bạn thăm vào ngày khác Câu III: Trung có nhiều bút bi, tốt, đẹp Thấy Lơng nhà nghèo bút viết thờng hỏng ảnh hởng đến học tập Trung hứa với Lơng cho Lơng bút Hôm học bố bảo Bố thấy đồ dùng học tập vứt lung tung không đợc để mất, để thất lạc Chủ nhật bố kiểm tra lại sách bút cđa Em h·y chän cho Trung mét c¸c giải pháp sau: Mang bút cho Lơng giải thích lý với bố Không mang bút Lơng mà kể lại việc, lý cho Lơng hiểu Mang bút cho Lơng nói dối bố bút đà bị hỏng nên đà vứt Câu IV: Châu học sinh giỏi môn Toán lớp Một hôm Châu høa víi Mai lµ bi chiỊu sÏ sang gióp Mai học toán Đến sang nhà Mai giông đến, mây kéo đến kịt bầu trời báo hiệu ma đến gần Em hÃy khuyên Mai điều hÃy đánh dấu x vào điều khuyên Nên giữ lời hứa với Mai Không giữ lời hứa im lặng nh chuyện xảy Gọi điện tìm cách xin lỗi Mai hứa dịp khác Câu V: (Đánh dấu x vào ý em cho nhất) Nói dối tính xấu cần tránh Kẻ nói dối thờng bị Mọi ngời không tin khinh bỉ bạn bè 49 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Bạn bè chê cời, bị ngời khác chế nhạo Bị ngời ghét Câu IV: (Đánh dấu x vào ý đúng) Cần phải thờng xuyên nói dối Không nói dối Đôi lúc cần nói dối nh thấy có lợi Câu VII: Nam đà lấy tiền mẹ chơi điện tử ăn quà Mẹ tiền hỏi Nam Nam chối Mẹ lại nghi cho cô Hà (đi cho nhà Nam) tra khảo cô Nam vốn quý thơng cô Nếu Nam, em xử lý tình nh nào? Nhận lỗi xin lỗi mẹ cô Hà Khuyên mẹ đừng tra hỏi cô Hà Bảo cô Hà nhận lỗi thay cho Câu VIII: (Điền Đ vào ý em cho đúng) Phải lễ phép với ngời lớn tuổi Đợc họ yêu quý khen ngợi Họ ngời đáng kính trọng (họ lớn tuổi) nh cha mẹ, ông bà anh chị em Trách nhiệm Để trở thành ngoan, trò giỏi Câu IX: (Điền Đ vào ý em cho đúng) Lễ phép với ngời lớn tuổi là: Phải biết chào hỏi gặp gỡ tiếp xúc với họ Biết lời, biết ăn nói dịu dàng, nhẹ nhàng lúc gặp tình gây cấn Chỉ c xử, ăn nói lễ phép với ngời quen biết yêu thích Câu X: Nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày thành lập trờng Cô giáo cũ thăm trờng Trong chơi Hồng gặp lại cô sân trờng Bạn Hơng xử nh cho lễ phép? Lễ phép chào cô chuyện trò thân mật với cô giáo 50 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Chào xong tiếp tục chơi với bạn Không chào cô chẳng nhận E - tài liệu tham khảo 1- Lý luận giáo dục Tiểu học (Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Hữu Lập) ĐHSP Hà Nội Hà Nội 1994 2- Đạo đức phơng pháp dạy đạo đức Đặng Vũ Hoạt- Bộ giáo dcụ Đào tạo- 1992 51 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Kỳ: phơng pháp giáo dục tích cực lấy ngời học làm trung tâm, NXB Giáo dục 1995 4- Nguyễn Kỳ: Thử dạy đạo đức theo phơng pháp tích cực NCGD (21994) 5- Nguyên Kỳ: Thiết kế đạo đức theo hớng tích cực Cán quản lý giáo dục đào tạo 1994 6- Khoa học chẩn đoán tâm lý (Trần Trọng Thuỷ 1992) 7- Đề tài nghiên cứu khoa học: Điều tra thực trạng nhận thức thái độ sinh khoa GDTH vấn đề giáo dục hành vi văn hoá cho học sinh (Chu Trọng Tuấn - ĐH Vinh 1996) 8- Tâm lý học sinh tiểu học (Nguyễn Khắc Viện, Nguyễn Chơng Châu, Nguyễn Thị Nhất Nhà xuất Giáo dục 1994 9- Ph¸t triĨn tÝnh tÝch cùc, tù lùc cđa häc sinh trình dạy học Bộ GD-ĐT Vụ giáo viên 1995 10- SGK SGV môn đạo đức lớp 4, NXBGD năm 1997- 1998 nhiều tác giả 52 Nguyễn Thị Hiền Luận văn tốt nghiệp 53 ... dụng phơng pháp kịch ngắn dạy học Tiểu học Đối tợng nghiên cứu Phơng pháp kịch ngắn dạy học tích cực Vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào số đạo đức để hình thành hành vi văn hoá giao tiếp cho học. .. phơng pháp kịch ngắn vào dạy học môn học Tiểu học nói chung môn đạo đức nói riªng ë trêng TiĨu häc 3- Thùc nghiƯm vËn dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học số đạo đức để hình thành hành vi văn hoá. .. Tiểu học vi? ??c sử dụng phơng pháp kịch ngắn môn đạo đức để hình thành hành vi văn hoá giao tiếp cho học sinh nhà trờng Tiểu học Chơng III: Thực nghiện vận dụng phơng pháp kịch ngắn vào dạy học môn