Đề tài dịch vụ đào tạo và chuyển giao công nghệ phân tích kháng sinh tại các nhà máy sản xuất chế biến thủy sản vùng đồng bằng sông cửu long của trung tâm nghiên cứu và đào tạo indochina center of excellence

TIỂU LUẬN CUỐI KHÓA Đề tài: Dịch vụ đào tạo và chuyển giao công nghệ phân tích kháng sinh tại các nhà máy sản xuất chế biến thủy sản vùng đồng bằng sông Cửu Long của Trung tâm nghiên cứu

TIỂU LUẬN CUỐI KHÓA

Đề tài: Dịch vụ đào tạo và chuyển giao công nghệ phân tích kháng sinh tại các nhà máy sản xuất chế biến thủy sản vùng đồng bằng sông Cửu Long của Trung tâm nghiên cứu

và đào tạo IndoChina Center of Excellence

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Giáo viên hướng dẫn: ThS Phan Ngọc Anh Sinh viên thực hiện: Phạm Nguyễn Thu Hằng

Thành phố Hồ Chí Minh, 05/2020

Mục lục

CHƯƠNG 1 3

XÁC ĐỊNH HỆ THỐNG MỤC TIÊU CỦA DOANH NGHIỆP 3

1.1 DỊCH VỤ 3

1.2 SỨ MỆNH 3

1.2.1 Slogan 3

1.2.2 Logo 3

1.2.3 Sứ mệnh 3

1.3 GIÁ TRỊ CỐT LÕI 4

1.4 MỤC TIÊU 4

1.4.1 Mục tiêu kinh tế 4

1.4.2 Mục tiêu xã hội 4

i Quan hệ 4

ii Phát triển 4

iii Đồng hành 4

iv Giải pháp một cửa 5

CHƯƠNG 2 6

PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG KINH DOANH 6

2.1 PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI 6

2.1.1 Môi trường vĩ mô 6

2.1.2 Môi trường hoạt động 8

2.2 PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG NGÀNH QUA MÔ HÌNH 5 ÁP LỰC MICHEAL E PORTER 11

2.2.1 Mức độ cạnh tranh giữ các đối thủ hiện tại trong ngành 11

2.2.2 Áp lực mặc cả của nhà cung cấp 11

2.2.3 Nguy cơ của các sản phẩm và dịch vụ thay thế 12

2.2.4 Áp lực mặc cả của khách hàng 12

2.2.5 Nguy cơ của đối thủ tiềm ẩn 12

CHƯƠNG 3 13

PHÂN TÍCH NỘI BỘ DOANH NGHIỆP 13

3.1 PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG BÊN TRONG 13

3.1.1 Sự khác biệt về nguồn lực 13

3.1.2 Phân tích khả năng cạnh tranh của doanh nghiêp với năng lực cốt lõi, năng lực vượt trội và lợi thế cạnh tranh 16

3.2 PHÂN TÍCH SWOT 17

CHƯƠNG 4 19

PHÂN ĐOẠN, HÌNH THÀNH VÀ LỰA CHỌN CHIẾN LƯỢC 19

4.1 MỤC TIÊU DÀI HẠN 19

4.2 PHÂN ĐOẠN CHIẾN LƯỢC [4] 19

4.3 XÂY DỰNG MÔ HÌNH CHIẾN LƯỢC 20

4.3.1 Mô hình chiến lược tăng trưởng hợp nhất 20

4.3.2 Mô hình chiến lược sản phẩm chuyên môn hóa 21

4.4 LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN CHIẾN LƯỢC 21

4.5 CHƯƠNG TRÌNH XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

Đào tạo IndoChina Center of Excellence (gọi tắt là CoE) ra đời với năng lực cốt lõi là cung cấp

dịch vụ đào tạo và chuyển giao các kỹ thuật xét nghiệm hiện đại trong nhiều lĩnh vực; phát triển các phương pháp phù hợp cho nhu cầu kiểm nghiệm thực phẩm hàng hoá xuất khẩu và nội địa, hỗ trợ doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư phòng kiểm soát chất lượng (QC Lab), nghiên cứu các đề tài khoa học phục vụ các doanh nghiệp và dân sinh Đây là mô hình phòng thí nghiệm với giải pháp nghiên cứu đa lĩnh vực đầu lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam

Việc đầu tư xây dựng Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo là một trong những nỗ lực của hai nhà đồng sáng lập là công ty TNHH Tư vấn, Thương mại và Dịch vụ khoa học kỹ thuật Transmed

và tập đoàn Agilent Technologies nhằm nâng cao chất lượng phân tích hóa của Việt Nam lên ngang tầm khu vực và thế giới

Nhiệm vụ của IndoChina Center of Excellence là xây dựng chuỗi giải pháp một cửa

(One-stop solution) toàn diện cho một xã hội an toàn hơn Nguyên tắc này thúc đẩy những quyết định

 Với đội ngũ nhân viên của Trung tâm, duy trì đầu tư vào khoa học và giáo dục theo các xu hướng mới trong những thành tựu khoa học kỹ thuật quốc tế

 Làm việc với sự chính trực và tập trung vào chất lượng để nâng cao niềm tin trong thương hiệu và dịch vụ của Trung tâm nghiên cứu và đào tạo

 Góp phần phát triển và hỗ trợ các đề tài nghiên cứu khoa học tại trường Khoa học

Tự nhiên Thành phố Hồ Chí Minh

1.3 GIÁ TRỊ CỐT LÕI

IndoChina Center of Excellence là tổ chức đầu tiên tại Việt Nam cung cấp dịch vụ đào tạo

và chuyển giao công nghệ đa lĩnh vực hiệu quả nhất với pháp phân tích hóa trong an toàn vệ sinh thực phẩm, hóa dầu, công nghiệp, chế biến thực phẩm, dược phẩm, môi trường và khoa học hình

sự (Pháp y), đảm bảo chất lượng, đảm bảo sức khỏe và an toàn, giảm thiểu rủi ro, cải thiện hiệu suất và có trách nhiệm với môi trường và xã hội

Thông qua các hoạt động ứng dụng công nghệ kỹ thuật cao và tiên tiến trên thế giới vào các sản phẩm hiện hữu, trung tâm CoE thực sự tin rằng điều đó có thể giúp nền khoa học nước nhà ngày càng tiệm cận, tiến tới các chuẩn mực của tiêu chuẩn quốc tế cũng như góp phần cải thiện xã hội

Cùng với sự kết hợp giữa hiệu suất (Performance) và sự liêm chính (Integrity), tham vọng (Ambition) và khiêm tốn (Humbleness), Trung tâm ứng dụng và đào tạo COE đã và đang tiếp tục

hành trình cải thiện cuộc sống của mình

1.4 MỤC TIÊU

1.4.1 Mục tiêu kinh tế

- Dịch vụ có thể đưa vào đào tạo và chuyển giao sau hai tháng nghiên cứu và phát triển công nghệ và thời gian để chuyển giao thành công tại doanh nghiệp thủy sản bình quân hai tuần làm việc

- Mục tiêu đào tạo và chuyển giao thành công cho số lượng doanh nghiệp thủy sản trong năm 2020 đạt từ 05 doanh nghiệp trở lên

- Tăng trưởng doanh thu cho Trung tâm trong giai đoạn 24 tháng đầu đạt mức 5%/tháng Đạt mức doanh thu trung bình 300 triệu đồng/tháng ở tháng thứ 24

- Đạt cân bằng dòng tiền sau 03 năm

1.4.2 Mục tiêu xã hội

IndoChina Center of Excellence hướng đến các mục tiêu xã hội về cộng đồng, đối tác khách hàng và công ty Transmed được thể hiện thông qua mối quan hệ, sự phát triển, đồng hành và giải pháp một cửa

i Quan hệ

Là đối tác chiến lược tại Việt nam của tập đoàn Agilent Technologies trong lĩnh vực thiết bị phân tích xét nghiệm có uy tín trên thế giới, công ty Transmed nói chung và Trung tâm CoE nói riêng đem lại cho khách hàng loại hình dịch vụ còn rất mới mẻ tại Việt Nam

Đó là dịch vụ đào tạo và chuyển giao công nghệ chất lượng cao trên thiết bị phân tích Sắc

ký và Khối phổ, kết hợp song song với năng lực và kinh nghiệm của các chuyên gia dày dạn kinh nghiệm đến từ Agilent Technologies IndoChina Center of Excellence là cầu nối giúp doanh nghiệp tiến gần đến nền khoa học công nghệ cao trên thế giới

ii Phát triển

Với phương châm đáp ứng ngày càng tốt hơn cho một xã hội an toàn, Trung tâm IndoChina Center of Excellence đã không ngừng phát triển nhân sự theo hướng nghiên cứu khoa học của thế giới, dựa trên các nền tảng vững chắc về đội ngũ nhân lực chuyên sâu, khoa học kỹ thuật tiên tiến và quản trị chuyên nghiệp

iii Đồng hành

Mô hình chuyển giao công nghệ còn rất mới tại Việt Nam, IndoChina Center of Excellence ngoài sử dụng đội ngũ nhân lực chất lượng cao, trung tâm còn nỗ lực kết nối và đồng hành cùng trường Đại học Khoa học Tự Nhiên thông qua các hình thức tài trợ thiết bị

phân tích sắc ký và khối phổ cho các sinh viên năm cuối hoặc nghiên cứu sinh sau đại học, vừa là là cầu nối để tạo đầu ra cho các dự án nghiên cứu của sinh viên áp dụng được vào thực tế của doanh nghiệp

iv Giải pháp một cửa

Với triết lý như vậy, IndoChina Center of Excellence tiếp tục theo đuổi sứ mệnh của công ty Transmed chính là “chìa khóa trao tay” – Tiếp nhận yêu cầu – Tư vấn – Đào tạo và chuyển giao – Sử dụng, cung cấp chuỗi giá trị giải pháp một cửa và tạo dựng niềm tin nơi khách hàng

CHƯƠNG 2

PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG KINH DOANH

 oOo 

2.1 PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI

2.1.1 Môi trường vĩ mô

2.1.1.1 Môi trường kinh tế

Thực trạng nền kinh tế và dự báo trong tương lai có sự ảnh hưởng đến thành công cũng như hoạch định chiến lược của một doanh nghiệp Trong đó, các yếu tố chính tạo nên nền kinh

tế vĩ mô bao gồm một số các chỉ số về tốc độ tăng trưởng, lãi suất, thất nghiệp và lạm phát, thu nhập bình quân, thuế suất hay tỉ giá hối đoái…

Tháng 12/2019, đại dịch viêm đường hô hấp cấp của chủng virus Covid-19 có xuất phát điểm từ Trung Quốc và đã lan rộng ra hơn 210 nước, đang giáng một đòn rất nặng nề lên nền kinh tế thế giới – Sự đóng cửa của hàng loạt doanh nghiệp, thị trường tài chính chứng khoán liên tục rớt giá, gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu như sản lượng thiết bị công nghệ sụt giảm vì

đa số các mặt hàng được sản xuất tại Trung Quốc (Trong trường hợp này, các tập đoàn chuyên cung cấp thiết bị sắc ký như Agilent cũng không ngoại lệ khi các nhà máy tại Trung Hoa đại lục lần lượt ngừng hoạt động)

Tính tới cuối tháng 4/2020, mặc dù số người nhiễm bệnh tương đối thấp (nhờ chính sách giãn cách xã hội của chính phủ và sự tuân thủ tuyệt đối của người dân), nhưng hậu quả tác động lên nền kinh tế tại Việt Nam vẫn thấy rất rõ Hàng triệu người dân phải ở nhà, doanh nghiệp bị hạn chế hoạt động hoặc đóng cửa, mọi giao thông vận tại đều bị dừng lại Điều này cũng dẫn đến tỉ lệ thất nghiệp tăng vọt trong thời điểm tiếp tục gia tăng của đại dịch

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý I/2020 ước tính tăng 3,82% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng thấp nhất của quý I các năm trong giai đoạn 2011- 2020 Trước tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, Cục dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã liên tục cắt giảm lãi suất đã khiến cho mặt bằng lãi suất huy động tiền gửi có xu hướng đi xuống đồng thời là tín hiệu khả quan cho thị trường vay vốn của doanh nghiệp Thời điểm kết thúc quý I và giữa quý II, 2020 được dự báo về mức lạm phát có xu hướng tăng do giá thịt heo tăng, tuy nhiên, nhờ sự chỉ đạo kịp thời của Chính phủ và các cơ quan nhà nước đưa ra các hướng giải quyết bình ổn thị trường thịt heo và lạm phát chỉ còn ở mức dưới 4% theo dự báo, đảm bảo được giá trị của đồng tiền và chính sách tiền tệ.[1]

2.1.1.2 Môi trường xã hội và nhân khẩu học

Phương pháp phân tích kháng sinh bằng Sắc ký lỏng ghép khối phổ đang là công nghệ còn rất mới tại các đơn vị sản xuất và chế biến thủy sản tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long Một số phòng thí nghiệm thứ ba như Case, Eurofins SKHĐ, Warrantek…đã đưa công nghệ này vào sử dụng trong những năm 2010 cũng có một phần đánh động đến các doanh nghiệp do năng lực phân tích có hạn tại các đơn vị nhà máy này nên họ thường xuyên gửi mẫu bên phòng thí nghiệm bên ngoài Do vậy, độ nhận diện về công nghệ này càng ngày được nâng cao

Tuy nhiên, hướng phát triển phương pháp phân tích kháng sinh bằng Sắc ký lỏng ghép khối phổ vẫn còn những rào cản nhất định về nhận thức của doanh nghiệp thủy sản, như (1) phương pháp truyền thống ELISA đáp ứng được lượng mẫu nhiều và lớn, chi phí rẻ, hay (2) nhân sự để vận hành và sử dụng công nghệ kỹ thuật cao thường không đáp ứng được do xu hướng tuyển dụng của doanh nghiệp thủy sản chỉ dừng lại ở năng lực trung bình – khá và không

có chuyên môn chuyên sâu để tiếp cận đến sự phức tạp và tinh vi của hệ thống Vì vậy, với việc phát triển mô hình đào tạo và chuyển giao công nghệ của IndoChina COE, có thể trao kiến thức

và năng lực phân tích cho nhân viên các doanh nghiệp thủy sản, để ứng dụng vào mô hình doanh nghiệp hiệu quả và chất lượng nhất

2.1.1.3 Môi trường chính trị

Trong Quyết định số 418/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ với nội dung Phê duyệt Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ giai đoạn 2011 – 2020, việc phát triển khoa học và công nghệ cùng với giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là động lực then chốt để phát triển đất nước nhanh và bền vững.[2] Với những khuyến khích tích cực của chính phủ như vừa

kể trên, có thể nhận thấy rất rõ ràng môi trường chính trị có tầm ảnh hưởng lớn đến ngành phát triển và chuyển giao công nghệ, tạo cơ hội để đội ngũ các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành

có thể giữ vững được mục tiêu và định hướng nghiên cứu lâu dài, nhất là có thể vận dụng hiệu quả vào thực tiễn để nâng cao năng suất cho doanh nghiệp, thúc đẩy nền kinh tế trở nên bền vững và trong tương lai gần có thể theo kịp với nền khoa học công nghệ của thế giới

2.1.1.4 Môi trường công nghệ kỹ thuật

Khoa học, công nghệ có vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội Nó giúp thúc đẩy sự phát triển vượt bậc trong rất nhiều lĩnh vực trong đời sống Đặc biệt trong kinh doanh-sản xuất, công nghệ kỹ thuật là một trong những yếu tố chính giúp thúc đẩy sự gia tăng, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm cường độ lao động, giảm chi phí, giá thành sản phẩm, rút ngắn chu kỳ sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp

Đối với thị trường sản xuất, chế biến và xuất khẩu thủy sản tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long, việc duy trì và kiểm soát chất lượng kháng sinh trong thủy sản được đặt lên hàng đầu Tất cả nguồn nguyên liệu đầu vào của cả nhà máy và nguồn thu mua bên ngoài đều được phân tích kháng sinh Các phòng thí nghiệm trong nhà máy áp dụng phương pháp kiểm kháng sinh bằng ELISA (kháng nguyên – kháng thể), cho kết quả nhanh, mang tính sàng lọc, nhưng vẫn tồn tại một số hạn chế như độ chính xác không đạt Do đó, các doanh nghiệp dần chuyển đổi sang các phương pháp tiên tiến và đòi hỏi kỹ thuật ở mức độ cao hơn là Sắc ký lỏng khối phổ hai lần, cho kết quả chính xác và có giá trị sai số so với kết quả đồng gửi tại đơn vị thứ ba nhỏ hơn 20% Xu hướng chuyển đổi này chính là một trong những thị trường mục tiêu mà Trung tâm IndoChina Center of Excellence hướng đến

Mô hình chuyển giao công nghệ là một hướng đi mới trong việc tiếp cận và phát triển khoa học kỹ thuật cao vào đời sống, giúp doanh nghiệp hạn chế được các nguy cơ trong chế biến thủy sản, mặt khác có thể giúp nâng cao vị thế của doanh nghiệp trên thị trường cạnh tranh bởi khả năng áp dụng rất tốt công nghệ cao vào dây chuyền sản xuất

2.1.1.5 Môi trường sinh thái học

Tình hình lạm dụng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản đang là vấn đề rất được dư luận và các chuyên gia trong ngành quan tâm kháng sinh được sử dụng rất rộng rãi trong sản xuất và nuôi trồng thủy sản Xuất phát từ các dịch bệnh không mong muốn, nâng cao sức khỏe của thủy sản, nhất là trong môi trường nước, các loại kháng sinh như Tetracycline, Sulfonamides, Fluoroquinolones, Chloramphenicol được biết đến như công cụ hữu hiệu để phòng ngừa và hạn chế các bệnh lây nhiễm Tuy nhiên, điều ít người biết đến, đó là tình trạng kháng kháng sinh trên thủy sản Thông thường, những kháng sinh này là dạng phác đồ điều trị viêm nhiễm trùng ở người Do đó, người nuôi trồng thủy sản sử dụng kháng sinh không đúng cách và đúng liều lượng, rất dễ dẫn tới sự kháng kháng sinh này trên cả nguồn thủy sản và trong môi trường sống, khi người bị nhiễm vi khuẩn kháng kháng sinh (thông qua vết thương hở, thức

ăn, nước uống, môi trường…), khi đó việc sử dụng thuốc kháng sinh đang dùng điều trị cho người bệnh không tiêu diệt được vi khuẩn gây bệnh

Ngoài ra, việc lạm dụng kháng sinh còn gây ô nhiễm đến nguồn nước và môi trường xung quanh, người nuôi tôm/cá không được trang bị bảo hộ đầy đủ để sử dụng kháng sinh ở liều lượng cao cũng dẫn đến kháng kháng sinh trực tiếp trong cơ thể họ

Và vì lượng kháng sinh tồn dư trong sản phẩm thủy sản đã gây thiệt hại kinh tế rất nghiêm trọng cho doanh nghiệp khi tỉ lệ trả hàng từ EU hay Mỹ tăng cao và có nguy cơ đối mặt với việc cấm xuất khẩu sang các thị trường đó

2.1.2 Môi trường hoạt động

2.1.2.1 Vị thế cạnh tranh

Mỗi doanh nghiệp tham gia vào thị trường có một vị thế nhất định so với các đối thủ cạnh tranh Vị thế cạnh tranh biểu thị sức mạnh cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường Các nhân tố chính để phân tích và đánh giá vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp bao gồm tất cả khả năng nguồn lực của họ trong sản xuất kinh doanh từ tài chính, nhân lực, công nghệ, quản lý Hiện nay công cụ thường được sử dụng nhiều đó là ma trận vị thế cạnh tranh CPM

(The Competitive Profile Matrix) trong đó, (i) nhận diện các yếu tố thành công chủ yếu (CSF -

Critical success factors), càng nhiều các CSF, quá trình phân tích và đánh giá sẽ chặt chẽ và

chính xác hơn, (ii) gắn trọng số và (iii) xếp loại cho từng yếu tố là công thức để so sánh điểm yếu và điểm mạnh của công ty với đối thủ, từ đó có hoạch định chiến lược để hành động

Trung tâm IndoChina of Excellence cũng đã lựa chọn các tiêu chí phù hợp với ngành nghề hiện tại để đánh giá vị thế cạnh tranh của công ty Transmed Dựa vào cách gắn trọng số, xếp loại, hình thành nên biểu đồ ma trận vị thế cạnh tranh CPM của COE

Khả năng nghiên cứu và phát triển [Trọng số 0.12]: Là một trong hai yếu tố quan trọng nhất trong chuỗi giá trị mô hình chuyển giao của Trung tâm COE với nhu cầu thị trường

Chuyển giao hiệu quả [Trọng số 0.12]: Là một trong hai yếu tố quan trọng nhất trong chuỗi giá trị mô hình chuyển giao với nhu cầu thị trường Đây cũng chính là lợi thế cạnh tranh lớn nhất và bền vững nhất của Trung tâm COE

Lực lượng lao động có tay nghề cao [Trọng số 0.11]: Là yếu tố đáp ứng cơ bản nhất và quan trọng mà Trung tâm COE cần phải phát huy

Đổi mới sáng tạo [Trọng số 0.11]: Là một trong những yêu cầu bắt buộc trong chiến lược phát triển của Trung tâm COE

Thị phần [Trọng số 0.11]: Là một yếu tố quan trọng thứ ba sau chiến lược phát triển con người và đạt được hiệu quả chuyển giao tốt nhất, tạo ra lợi nhuận để duy trì và phát triển Trung tâm COE

Duy trì đào tạo và nâng cao kiến thức cho nhân viên [Trọng số 0.10]: Là một trong những yêu cầu bắt buộc trong chiến lược phát triển của Trung tâm COE

Chất lượng dịch vụ [Trọng số 0.09]: Trung tâm COE quan tâm đến chất lượng của mô hình chuyển giao công nghệ vì hiểu rõ được tầm quan trọng của ứng dụng khoa học kỹ thuật vào đời sống thực tiễn

Định hướng chiến lược rõ ràng [Trọng số 0.09]: Dựa vào các năng lực cốt lõi, lợi thế về sự khác biệt hóa mà Trung tâm COE đã hoạch định một chiến lược rõ ràng và cụ thể cho những mục tiêu dài hạn và mục tiêu ngắn hạn hơn

Uy tín của thương hiệu [Trọng số 0.05]: Việc đưa khoa học kỹ thuật vào mô hình sản xuất giúp doanh nghiệp thủy sản có thể kiểm soát được toàn bộ chất lượng và nâng cao năng suất xuất khẩu, từ đó uy tín của thương hiệu cũng đạt được ở trạng thái cao nhất về niềm tin của khách hàng dành cho COE

Dịch vụ sau chuyển giao [Trọng số 0.03]: Trung tâm COE quan tâm đến dịch vụ bảo hành cho công nghệ chuyển giao, tạo sự thỏa mãn tối đa cho khách hàng

Trình độ và kinh nghiệm quản lý [Trọng số 0.03]: Trung tâm COE quan tâm đến trình độ và kinh nghiệm của đội ngũ cán bộ nhân viên hoạt động trong môi trường nghiên cứu

Trách nhiệm xã hội hiệu quả [Trọng số 0.03]: Trong số mục tiêu xã hội mà Trung tâm đã đặt

ra khi xây dựng định hướng là việc hỗ trợ các đề tài của nghiên cứu sinh tại các trường Đại học, mang đến lợi ích thiết thực nhất cho cộng đồng nghiên cứu khoa học tại Việt Nam Giới thiệu mới thành công [Trọng số 0.02]: là một trong những yếu tố mà Trung tâm COE muốn xây dựng, không chỉ ở mặt kinh tế mà còn là lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp khi đưa công nghệ phục vụ sản xuất

Bảng 2.1: Ma trận CPM của Trung tâm IndoChina Center of Excellence

MA TRẬN CPM VỊ THẾ CẠNH TRANH CỦA INDOCHINA CENTER OF EXCELLENCE

Agilent Waters Sciex Shimazu

Trung tâm nghiên cứu và đào tạo COE N/A N/A N/A

Khả năng nghiên cứu và

Lực lượng lao động có

Duy trì đào tạo và nâng

cao kiến thức cho nhân

Trách nhiệm xã hội hiệu

2.1.2.2 Nhận dạng khách hàng và các thay đổi trên thị trường

Phân khúc khách hàng theo khu vực địa lý: Khu vực đồng bằng sông Cửu Long được Trung tâm lựa chọn là thị trường mục tiêu vì tập trung đa số các nhà máy sản xuất chế biến thủy sản (tôm/cá) và xuất khẩu, có nhu cầu cao và liên tục kiểm soát

dư lượng kháng sinh trong thủy sản

Phân khúc khách hàng theo nhân khẩu học: (1)

Phân khúc khách hàng theo các yếu tố tâm lý học và hành vi: xuất phát từ kiểm soát chất lượng thủy sản trong sản xuất và chế biến, hiện tại các nhà máy đang sử dụng phương pháp thử nghiệm bằng KIT ELISA mang tính sàng lọc cao nhưng độ chính xác so với kết quả kiểm ngoài tại đơn vị thứ ba (SGS, BV, Intertek) đều cho sai số lớn hơn 20% Do đó, một lượng lớn doanh nghiệp trong ngành thủy sản mong muốn chuyển đổi sang phương pháp có độ nhạy và độ chính xác cao hơn (Phương pháp

sắc ký lỏng khối phổ hai lần), giúp giảm nguy cơ dương tính giả hoặc âm tính giả của kết quả, hạn chế những chi phí xử lý trong quá trình sản xuất và nâng cao năng lực xuất khẩu của doanh nghiệp

2.1.2.3 Mối quan hệ với nhà cung ứng

Trong ngành dịch vụ cung cấp khóa đào tạo và chuyển giao công nghệ phân tích kháng sinh trong thủy sản có các nhà cung ứng chủ yếu sau:

Nhà cung ứng vật tư liên quan đến việc xây dựng phòng thí nghiệm trung tâm Nhà cung ứng thiết bị phân tích kỹ thuật cao (Sắc ký lỏng khối phổ hai lần của Agilent Technologies)

Nhà cung ứng vật tư tiêu hao thí nghiệm để nghiên cứu khoa học

Ở đây, Trung tâm IndoChina COE chú trọng đến nhóm nhà cung ứng thiết bị phân tích

kỹ thuật cao Tuy nhiên, với sự hợp tác 50:50 giữa công ty Transmed và tập đoàn Agilent Technologies, Agilent đã tài trợ một nửa giá trị thiết bị phân tích cho trung tâm, giá trị phần thiết bị còn lại, trung tâm đã nhận được sự ưu đãi từ giá cả, phiên bản nâng cấp thiết bị cấp cao hơn, sự hỗ trợ từ chuyên gia trong ngành của đối tác chiến lược này

nghệ vào sản xuất – kinh doanh và đời sống (lợi ích song hành với các mục tiêu của

Trung tâm), (3) các nhà khoa học có điều kiện tiếp tục duy trì các dự án nghiên cứu

và có những đóng góp quan trọng vào sự phát triển của xã hội

2.1.2.5 Thị trường lao động

Để tham gia mô hình đào tạo và chuyển giao công nghệ kỹ thuật cao đòi hỏi nhân lực phải có trình độ học vấn tối thiểu Đại học hoặc sau đại học ở khối ngành Hóa học của các trường Đại học lớn như Khoa học Tự nhiên, Đại học Bách Khoa…, đặc biệt là chuyên ngành Hóa phân tích Nhân sự cần có kiến thức nền tảng và chuyên sâu cho các dự án nghiên cứu và chuyển giao phương pháp đa lĩnh vực cho khách hàng Vì tính đặc trưng của loại hình dịch vụ này, nên thị trường lao động cũng trở nên là một thách thức không hề nhỏ đối với các công ty trong ngành

Theo số liệu thống kê Danh sách sinh viên tốt nghiệp đợt tháng 08-09/2019 của trường Đại học Khoa học tự nhiên TPHCM có 154 sinh viên ngành Hóa học đủ điều kiện tốt nghiệp.[3]

Nhìn vào con số trên, có thể thấy số lượng sinh viên đạt kỳ vọng rất nhiều, nhưng trên thực tế,

số lượng đầu vào của sinh viên năm 4 cho chuyên ngành Hóa phân tích chỉ vỏn vẹn 45 người và

số lượng sinh viên được tốt nghiệp chỉ khoảng 10 người Một số sinh viên cũng chính thức là nhân viên cho các công ty, trung tâm lớn trong thành phố Hồ Chí Minh (Như SGS Vietnam, Intertek Vietnam, Nafiquad…) sau khi kết thúc thực tập

Tuy mô hình chuyển giao với thị trường lao động là thách thức rất lớn như sự phân tích trên đây, nhưng không thể phủ nhận, thành phố Hồ Chí Minh là nơi giao thoa, tập trung lượng sinh viên tham gia học tập và đào tạo tại các trường Đại học lớn nằm trong hệ thống Đại học Quốc Gia cũng như một số trường Đại học khác như Đại học Công nghiệp, Đại học Nguyễn Tất Thành hoặc Đại học Mở cũng đã bắt đầu giảng dạy các chuyên ngành Hóa Phân tích Ngoài ra phòng thí nghiệm COE đặt tại Khu công nghiệp Tân Bình – quận Tân Phú, là một vị trí đắc địa nằm trong địa bàn TP Hồ Chí Minh tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho Trung tâm COE

2.2 PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG NGÀNH QUA MÔ HÌNH 5 ÁP LỰC MICHEAL E

PORTER

2.2.1 Mức độ cạnh tranh giữ các đối thủ hiện tại trong ngành

Trên thị trường cung cấp thiết bị phân tích sắc ký ghép khối phổ hiện tại có các nhà cung cấp chính và đều lựa chọn cho riêng họ một đại lý phân phối độc quyền tại Việt Nam, trong đó

- Agilent Technologies (Mỹ) – Distributor: Công ty TNHH Tư vấn, Thương mại và

Dịch vụ khoa học kỹ thuật Transmed

- Waters (Mỹ) – Distributor: Công ty Cổ phần Thiết bị và Hóa chất Thăng Long

(Miền Bắc) và Công ty Cổ phần Dịch vụ Công nghệ Nam Việt (Miền Nam)

- Sciex (Canada) – Distributor: Công ty Cổ phần Thiết bị Sài Gòn

- Thermo Fisher Scientific (Mỹ) – Distributor: Công ty TNN Thiết bị và Dịch vụ kỹ

thuật Quốc tế

- Shimazu (Nhật Bản) - Công Ty Cổ Phần Thiết Bị Vật Tư Khoa Học Kỹ Thuật & Du

Lịch Trung Sơn Trong khi đó, các nhà máy sản xuất và chế biến thủy sản đều chủ yếu tập trung ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long (nuôi trồng và chế biến tôm: Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng, Cà Mau, Kiên Giang; sản lượng cá tra tập trung tại Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long, Bến Tre)

Mô hình đào tạo và chuyển giao công nghệ của Trung tâm IndoChina Center of Excellence

là mô hình đầu tiên tại Việt Nam, cung cấp toàn bộ chuỗi giá trị trong hoạt động áp dụng nhưng khoa học tiên tiến vào sản xuất, trong đó cung cấp loại hình dịch vụ đào tạo và chuyển giao phương pháp phân tích kháng sinh tại các nhà máy sản xuất và chế biến thủy sản tại Đồng bằng sông Cửu Long Việc hợp tác giữa nhà cung cấp Agilent Technologies với đơn vị chủ quản là công ty Transmed, là chưa từng có trong tiền lệ của các đơn vị thiết bị khác (Đã kể trên) Và hầu hết các thiết bị của Agilent có độ phủ sóng tại hầu hết các Trung tâm, viện nghiên cứu nhà nước, các đơn vị phòng thí nghiệm thứ ba, và một số doanh nghiệp trải dài khắp Việt Nam trong khắp các lĩnh vực, nên cơ hội cho Trung tâm COE dẫn đầu thị trường và luôn có kế hoạch liên tục đổi mới để tạo ra khoảng cách xa với các doanh nghiệp chuẩn bị hoặc sẽ gia nhập ngành, làm cho rào cản gia nhập ngành càng trở nên khắt khe hơn

2.2.2 Áp lực mặc cả của nhà cung cấp

Trong ngành dịch vụ cung cấp khóa đào tạo và chuyển giao công nghệ phân tích kháng sinh trong thủy sản có các nhà cung ứng chủ yếu sau:

- Nhà cung ứng vật tư liên quan đến việc xây dựng phòng thí nghiệm trung tâm

- Nhà cung ứng thiết bị phân tích kỹ thuật cao (Sắc ký lỏng khối phổ hai lần của Agilent Technologies)

- Nhà cung ứng vật tư tiêu hao thí nghiệm để nghiên cứu khoa học

Ở đây, Trung tâm IndoChina COE chú trọng đến nhóm nhà cung ứng thiết bị phân tích kỹ thuật cao Tuy nhiên, với sự hợp tác 50:50 giữa công ty Transmed và tập đoàn Agilent

Technologies, Agilent đã tài trợ một nửa giá trị thiết bị phân tích cho trung tâm, giá trị phần thiết

bị còn lại, trung tâm đã nhận được sự ưu đãi từ giá cả, phiên bản nâng cấp thiết bị cấp cao hơn, sự

hỗ trợ từ chuyên gia trong ngành của đối tác chiến lược này

2.2.3 Nguy cơ của các sản phẩm và dịch vụ thay thế

Bởi vì việc hợp tác giữa nhà cung cấp Agilent Technologies với đơn vị chủ quản là công ty Transmed, là chưa từng có trong tiền lệ của các đơn vị thiết bị khác (Đã kể trên), do đó, các nhà cung cấp thiết bị khác sẽ hoạt động dựa trên việc cung cấp thiết bị đến nhà máy và kết nối với các đơn vị phòng thí nghiệm độc lập thứ ba (Như Intertek, SGS, Eurofins sắc ký Hải Đăng…) để gửi khách hàng từ nhà máy lên học tại phòng thí nghiệm Do đó, khách hàng có thể lựa chọn các nhà cung cấp khác và chấp nhận hình thức học tại cơ sở khác mà không phải được đào tạo trực tiếp tại nhà máy

Tuy nhiên, nguy cơ của dịch vụ thay thế trên so với mô hình dịch vụ mà Trung tâm COE đang cung cấp được đánh giá là khá thấp Sở dĩ như vậy là vì các bên thứ ba là những phòng thí nghiệm dịch vụ, họ hoạt động dựa trên việc nhận mẫu từ các nguồn khách hàng bên ngoài để phân tích và đánh giá kết quả nên không thể theo dõi sát sao và “cầm tay chỉ việc” cho một đối tượng tham gia đào tạo cụ thể nào Do đó, hình thức đào tạo này thường khiến khách hàng cảm thấy không thỏa mãn với nhu cầu sử dụng thiết bị tại nhà máy Trong khi đó, theo mục 6.1.1, đặc trưng của mô hình dịch vụ của Trung tâm COE là chuyển giao công nghệ và đào tạo, đem lại lợi ích tối

đa và thỏa mãn nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp

2.2.4 Áp lực mặc cả của khách hàng

Định hướng phát triển công nghệ khoa học kỹ thuật đã được chính phủ Việt Nam rất khuyến khích và tăng cường thực hiện (Mục 5.1.2.) Hiện nay, hầu hết doanh nghiệp đều xây dựng một dây chuyền sản xuất và nhà xưởng rất hiện đại nhưng bên cạnh đó, việc đầu tư nhân sự chất lượng cao phục vụ cho nghiên cứu tại nhà máy gần như không được chú trọng Vì thế, họ rất cần những hoạt động nghiên cứu bên ngoài như gửi mẫu kiểm tra tại phòng lab thứ ba hoặc sử dụng mô hình chuyển giao công nghệ của Trung tâm Nhưng với mô hình chuyển giao này có đặc điểm về sử dụng chất xám và nguồn nhân lực tiên tiến nên giá thành sẽ không nhỏ với giá trị công nghệ mà Trung tâm có thể mang lại, và doanh nghiệp có xu hướng không đánh giá đúng giá thành chuyển giao và giá trị công nghệ này Đây là một thách thức không nhỏ của Trung tâm COE trong suốt quá trình đàm phán và thương lượng với họ

2.2.5 Nguy cơ của đối thủ tiềm ẩn

Như đã phân tích ở mục 7.3., các nhà cung cấp thiết bị khác (hãng Waters, Shimazu, Thermo Scientific….) cũng có một số lượng khách hàng nhất định tại thị trường Việt Nam Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại của bài phân tích này, họ vẫn chưa có một hành động cụ thể nào để góp vốn cùng với đại lý ủy quyền của mình để xây dựng mô hình đào tạo và chuyển giao công nghệ, tương tự như hình thức mà Trung tâm IndoChina COE đang hoạt động Đó là một cơ hội cho Trung tâm khi sẽ có những bước nhảy lớn trong tương lai để bỏ xa đối thủ hiện tại

Tuy thế, Trung tâm cũng không thể đánh giá thấp vì sự tiềm ẩn của các đối thủ trong ngành Bởi vì tất cả các nhà cung cấp khác đều sở hữu đội ngũ nghiên cứu sinh cao cấp, dòng vốn cực kỳ lớn (dòng chảy đa quốc gia) và có thể xem xét cơ hội này trong tương lai gần Vì vậy, trong định hướng chiến lược của Trung tâm COE không thể không bỏ qua sự kiện này và xem đó như một lý do để xây dựng chiến lược phát triển phù hợp