Ảnh hưởng của phương pháp ghép đến sản xuất giống cây trám trắng (CANARIUM ALBUM RAEUSCH) ở thái nguyên

Ảnh hưởng của phương pháp ghép đến sản xuất giống cây trám trắng (CANARIUM ALBUM RAEUSCH) ở thái nguyên

ảnh hưởng của phương pháp ghép đến sản xuất giống cây trám trắng

(Canarium album Raeusch) ở Thái Nguyên

Lương Thị Anh (Trường ĐH Nông Lâm - ĐH Thái Nguyên)

1 Đặt vấn đề

Trám Trắng (Canarium Album Raeusch) là một loài cây đa tác dụng Cây thân gỗ sống lâu năm lá thường xanh có tác dụng chống xói mòn bảo vệ đất, cải thiện khí hậu tốt Là cây trồng làm giàu rừng, vườn rừng, nông lâm kết hợp và phục hồi rừng tự nhiên

Gỗ của Trám Trắng nhẹ, mềm mịn được sử dụng trong dán lạng, có thể dùng làm bột giấy và đóng đồ mộc thông thường Nhựa dùng trong y học, công nghiệp thực phẩm, sơn, nước hoa, giấy và hương Quả Trám Trắng là một trong những sản phẩm mà cây Trám đem lại cho giá trị kinh tế cao, quả có thể sử dụng làm thực phẩm, mứt, ô mai, hạt ép dầu, sử dụng ở trong nước

và xuất khẩu

Cây Trám trắng trồng từ hạt lâu cho quả, mặt khác không phải cây nào cũng cho quả Cây có nhiều hoa cái thì cho quả nhiều, còn những cây có hoa đực, hoa lưỡng tính không cho quả hoặc sản lượng quả rất thấp Với mục đích trồng Trám trắng lấy quả, nếu trồng cây từ hạt, để chọn được cây cho quả sai, chất lượng quả như mong muốn cần phải mất khoảng 8-10 năm mới tuyển chọn được Để khắc phục đặc điểm trên, hiện nay trồng Trám Trắng với mục đích chính là lấy quả, nên sử dụng cây ghép để trồng vừa nhanh ra quả đồng thời cây trồng đều cho quả đáp ứng được mục đích kinh doanh Tuy nhiên khi nhân giống Trám trắng bằng phương pháp ghép,

có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự thành công, trong đó phương pháp ghép cũng là một trong những yếu tố làm giảm khả năng liền sinh của cành và gốc ghép, vì vậy việc tìm ra phương pháp ghép cho tỷ lệ sống cao với Trám Trắng là cần thiết

2 Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

2.1 Mục tiêu

- Đánh giá được tỷ lệ sống của cây Trám trắng ghép ở các phương pháp ghép khác nhau

- Đánh giá và so sánh được khả năng sinh trưởng của mầm Trám trắng sau khi ghép

2.2 Nội dung

- Xác định tỷ lệ liền sinh của cây sau ghép

- Xác định tỷ lệ bật chồi của cành ghép sau khi ghép

- Nghiên cứu sự ra lá và sinh trưởng chiều cao của mầm sau ghép

- Đánh giá được tỷ lệ sống, xuất vườn của cây Trám trắng sau khi ghép

2.3 Phương pháp nghiên cứu

- Kế thừa và sử dụng có chọn lọc các kết quả nghiên cứu đ9 có về cây Trám Trắng

- ứng dụng phương pháp “đồng ruộng” để bố trí thí nghiệm ghép Trám

- ứng dụng phương pháp thống kê toán học và sử dụng phần mềm Excel để xử lý và phân tích số liệu

Nghiên cứu được tiến hành với 3 phương pháp ghép: Ghép nêm, ghép áp, ghép mắt với 3 lần nhắc lại (cùng thời điểm)

Gốc ghép là cây Trám Trắng được gieo ươm từ hạt đạt 18 tháng tuổi, cây sinh trưởng tốt Cành ghép là những cành bánh tẻ lấy từ cây mẹ đ9 cho quả, sản lượng cao, ổn định Cành ghép được lấy ở vị trí giữa tán, có mắt ngủ lồi to

Thời vụ ghép được tiến hành vào vụ hè năm 2008

Vị trí ghép ở độ cao cách gốc 50-60cm

Trong quá trình chăm sóc thí nghiệm chúng tôi có sử dụng nilon để che mưa cho cây sau khi ghép

3 Kết quả nghiên cứu

3.1 Kết quả nghiên cứu về tỉ lệ iền sinh của Trám trắng sau ghép

Kết quả nghiên cứu về tỉ lệ liền sinh của Trám trắng sau khi ghép ở các định kỳ theo dõi

được thể hiện ở biểu 01:

Biểu 01 Tỉ lệ liền sinh của Trám trắng sau khi ghép

Phương

pháp

ghép

Số lượng

cây ghép

Tỉ lệ liền sinh ở định kỳ theo dõi

Số cây Tỉ lệ % Số cây Tỉ lệ % Số cây Tỉ lệ % Số cây Tỉ lệ % Số cây Tỉ lệ %

Ghép áp 90 8 8,9 47 52,2 75 83,3 83 92,2 83 92,2 Ghép nêm 90 4 4,4 36 40,0 64 71,1 73 81,1 73 81,1

ở các định kỳ theo dõi tỉ lệ liền sinh của Trám trắng sau ghép, phương pháp ghép áp đều cho tỉ lệ cao nhất (92,2%), sau đó đến phương pháp ghép nêm (81,1%) và thấp nhất là phương pháp ghép mắt chỉ đạt 8,9%

3.2 Kết quả nghiên cứu về khả năng bật chồi của Trám trắng sau khi ghép

Kết quả nghiên cứu về khả năng bật chồi của Trám trắng sau khi ghép thể hiện ở biểu 02:

Biểu 02 Tỉ lệ bật chồi của cành ghép Trám trắng

Phương

pháp ghép Số lượng cây ghép

Tỉ lệ bật chồi ở các định kỳ theo dõi

Số cây Tỉ lệ (%) Số cây Tỉ lệ (%) Số cây Tỉ lệ (%) Số cây Tỉ lệ (%) Số cây Tỉ lệ (%)

Ghép áp 90 0 0 10 11,1 45 50,0 76 84,4 76 84,4 Ghép nêm 90 0 0 3 3,3 24 26,7 62 68,9 62 68,9 Qua biểu 02 cho thấy: ở các định kỳ theo dõi, khả năng bật chồi của Trám Trắng sau khi ghép của phương pháp ghép nêm và áp khả năng bật chồi sớm hơn Sau khi ghép được 14 ngày,

số cây bật chồi của phương pháp ghép áp là 11,1%, sau đó là đến ghép nêm có 3,3% và ghép mắt

chưa có cây nào bật chồi ở cuối định kỳ theo dõi số cây ghép bật chồi ở phương pháp ghép áp vẫn cao nhất (84,4%), sau đó đến phương pháp ghép nêm (68,9), thấp nhất vẫn là phương pháp ghép mắt (4,4%)

3.3 Khả năng ra lá và sinh trưởng về chiều cao của cành ghép Trám trắng

Kết quả nghiên cứu về khả năng ra lá và sinh trưởng về chiều cao của mầm Trám trắng sau khi ghép ở các định kỳ theo dõi được thể hiện ở biểu 03:

Biểu 03 Khả năng ra lá và sinh trưởng chiều cao của mầm Trám trắng sau ghép

Phương pháp Htb mầm (cm) 1 tháng Số lá trung bình (cái) Htb mầm (cm) 2 tháng Số lá trung bình (cái)

Sau 2 tháng sinh trưởng chiều cao của các phương pháp ghép có sự khác nhau rõ rệt, mặc

dù lúc này sự liên kết giữa gốc ghép và mắt, cành đ9 tương đối ổn định Nhưng đến tháng thứ 2 thì phương pháp ghép mắt lại có sự tăng đột biến về chiều cao chồi và đạt cao nhất (8,62 cm), sau đó đến phương pháp ghép áp (7,86cm) và cuối cùng là phương pháp ghép nêm (6,89cm)

Về số lá trung bình của Trám trắng đạt được sau ghép cao nhất lại là phương pháp ghép

áp (4,54 cái), sau đó là ghép nêm (4,15cái) và thấp nhất là ghép mắt (3,28 cái)

3.4 Kết quả nghiên cứu về tỷ lệ sống và xuất vườn của Trám trắng sau ghép

Phương pháp ghép có ảnh hưởng rất lớn đến sự sống của cây sau khi ghép, mỗi một phương pháp ghép khác nhau sẽ dẫn đến mức sống của cây khác nhau Vì vậy, chọn phương pháp ghép thích hợp sẽ cho tỉ lệ sống sau khi ghép cao, đồng thời sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho cây ghép sinh trưởng và phát triển tốt sau này; và ngược lại, nếu phương pháp ghép mà không phù hợp thì sẽ dẫn đến tỉ lệ sống của cây ghép thấp, cây sinh trưởng kém

Kết quả nghiên cứu về tỉ lệ sống và xuất vườn được tổng hợp ở biểu 04:

Biểu 04 Tỉ lệ sống và xuất vườn của Trám trắng sau khi ghép

Phương pháp

ghép Số cây thí nghiệm

Tỉ lệ sống của cây ghép Tỉ lệ cây đủ tiêu chuẩn xuất vườn

Tỉ lệ sống của cây Trám trắng ghép giữa các phương pháp ghép có sự khác nhau, tỉ lệ sống dao động từ 5,6 - 76,7 Trong đó phương pháp ghép mắt có tỉ lệ sống thấp nhất 5,6%, tiếp

đó là phương pháp ghép nêm đạt 64,4% và cao nhất là phương pháp ghép áp tỉ lệ sống đạt 76,7%

Để thấy rõ hơn sự ảnh hưởng của phương pháp ghép đến tỉ lệ sống của cành ghép của Trám trắng, ở các phương pháp thí nghiệm tôi tiến hành phân tích phương sai một nhân tố kết quả Ft = 66.283 lớn hơn F 0,5 = 5.1432; điều đó chứng tỏ phương pháp ghép khác nhau ảnh hưởng rõ ràng đến tỉ lệ sống của cành ghép.Điều này có nghĩa là việc phân chia phương pháp ghép Trám trắng thí nghiệm là có ý nghĩa

Tiêu chuẩn xuất vườn là chỉ tiêu tổng hợp nhất nói lên sự thành công hay thất bại của nhân giống bằng phương pháp ghép

Kết quả nghiên cứu cho thấy: Ghép áp có tỉ lệ xuất vườn đạt cao nhất là 72,2%, sau đó là phương pháp ghép nêm (57,8%) và cuối cùng là pháp ghép mắt chỉ đạt 4,4%

4 Kết luận và kiến nghị

Kết quả thí nghiệm đ9 cho thấy: Phương pháp ghép áp cho tỉ lệ liền sinh, bật chồi, tỉ lệ sống và xuất vườn (72,2%) cao nhất Cần áp dụng phương pháp này trong sản xuất cây giống Trám trắng với mục đích kinh doanh trồng rừng lấy quả

Tóm tắt

Phương pháp ghép Trám trắng (Canarium album Raeusch) khác nhau, ảnh hưởng đến số

lượng và chất lượng của cây ghép Thử nghiệm 3 phương pháp ghép Trám trắng (ghép nêm, ghép

áp, ghép mắt) trong cùng một điều kiện đồng nhất Kết quả cho thấy: Phương pháp ghép áp cho kết quả cao nhất, tỷ lệ cây xuất vườn đạt 72,2%; phương pháp ghép nêm đạt 57,8%; phương pháp ghép cho kết quả thấp nhất chỉ đạt 4,4%

Summary

The different modes of graft of Canarium album will affect the quantity and quality of

grafted seedlings The experiment on 3 graft modes (wedge graft, cleft graft and patch budding graft mode) with the same environmental conditions showed that: The wedge graft mode showed the best results with the qualified seedling rate of 72%, while the qualified seedling rate of cleft graft mode is 57.8% and patch budding graft mode is 4.4% respectively

Tài liệu tham khảo

[1] Công ty giống và phục vụ trồng rừng (1995) Sổ tay kỹ thuật hạt giống và gieo ươm một số loại cây rừng, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội

[2] Lê Mộng Chân -Lê Thị Huyên (2004) Giáo trình Thực vật rừng, Nxb Nông Nghiệp, Hà Nội [3] Hoàng Thanh Lộc (2005) Bước đầu chọn lọc và nhân giống Trám trắng (Canarium Album Raeusch) có sản lượng quả cao Đề tài cấp Bộ 2000 - 2004, Công ty giống Lâm nghiệp Trung ương

[4] Mai Quang Trường, Lương Thị Anh (2007) Giáo trình trồng rừng Trường Đại học Nông

Lâm Thái Nguyên, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội

[5] Nguyễn Hoàng Nghĩa (2001) Nhân giống vô tính và trồng rừng dòng vô tính, Nxb Nông

nghiệp, Hà Nội