Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học quận 8 thành phố hồ chí minh luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

các cấp là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò quyết định nhằm chuyển biến mụctiêu giáo dục thành hiện thực, quyết định hiệu quả và chất lượng giáo dục.Muốn nâng cao chất lượng giáo dục tron

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Chất lượng giáo dục và đào tạo phụ thuộc vào nhiều yếu tố Một trongnhững yếu tố quyết định là chất lượng hoạt động chuyên môn ở các trườnghọc Để hoạt động chuyên môn được thực hiện có hiệu quả và mang tính khảthi cao cần phải tăng cường công tác quản lý của Hiệu trưởng trong hoạt độngdạy học của nhà trường

Khi nhận định về xu thế phát triển của thế giới, các nhà khoa học đềuthống nhất cho rằng, đặc trưng của xã hội hiện đại được xây dựng trên nềntảng của hệ thống tri thức khoa học phát triển nhanh, biến đổi mạnh và sựthông tin toàn cầu, đồng thời họ cũng lưu ý, nền giáo dục trong thế kỉ XXI sẽhoàn toàn khác với nền giáo dục truyền thống, mà một trong những đặc trưngcủa nó là sự lạc hậu nhanh chóng của tri thức, sự biến động mạnh mẽ của nềnsản xuất xã hội

Những thay đổi của nền giáo dục hiện nay sẽ kéo theo những thay đổicần thiết trong công tác dạy học của người giáo viên và công tác quản lý hoạtđộng dạy học của nhà quản lý giáo dục

Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần X khẳng định: “Giáo dục và đàotạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng vàđộng lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” Đối với vấn đềquản lý giáo dục, văn kiện Đại hội X của Đảng nêu rõ: “Đổi mới và nâng caonăng lực quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo”

Như vậy, để có thể hội nhập với xu thế phát triển chung trong bối cảnhtoàn cầu hóa, công tác giáo dục và đào tạo phải được đặt ở vị trí then chốtnhằm tạo ra nguồn nhân lực để thực hiện thắng lợi các về mục tiêu kinh tế -

xã hội Trong lĩnh vực giáo dục, đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục

các cấp là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò quyết định nhằm chuyển biến mụctiêu giáo dục thành hiện thực, quyết định hiệu quả và chất lượng giáo dục.

Muốn nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường một trong nhữngkhâu then chốt là phải nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học của cán

bộ quản lý Chất lượng và hiệu quả của hoạt động dạy học là thành tố quantrọng cấu thành chất lượng và hiệu quả giáo dục

Thực trạng giáo dục Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu phát triểncủa đất nước, để khắc phục thực trạng trên, ngành giáo dục cần có sự đánh giá

và những giải pháp đúng về nhiều mặt, trong đó không thể bỏ qua một vấn đềquan trọng là công tác quản lý hoạt động dạy học ở nhà trường

Trong hệ thống giáo dục quốc dân giáo dục tiểu học có một vai trò hếtsức quan trọng Đó là cấp học nền tảng có nhiệm vụ xây dựng và phát triểntình cảm, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, thể chất cho trẻ em nhằm hình thànhnhững cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người Mộttrong những mục tiêu giáo dục và đào tạo đến năm 2020 được Đảng ta xácđịnh là: “Nâng cao chất lượng toàn diện bậc tiểu học”

Năm học 2010 - 2011 ngành Giáo dục - Đào tạo thành phố Hồ ChíMinh xác định chủ đề là : “Năm học tiếp tục đổi mới công tác quản lý và nângcao chất lượng giáo dục”

Xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, Sở Giáo dục - Đào tạo thành phố

Hồ Chí Minh rất quan tâm việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt độngdạy học ở nhà trường

Thực tiễn, giáo dục tiểu học tại địa bàn quận 8 thành phố Hồ Chí Minhtrong những năm qua đã đạt được kết quả khả quan, tiến bộ hơn thời giantrước Tuy nhiên, so với các quận khác trong thành phố thì chất lượng giáodục tiểu học quận 8 còn kém hơn và còn bộc lộ sự chênh lệch về chất lượngkhông chỉ giữa các trường mà còn ở giữa các lớp trong cùng một trường.Tình hình đó có nhiều nguyên nhân mà quan trọng là công tác quản lý hoạt

động dạy học ở các trường tiểu học chưa có hiệu quả cao, chưa có nhiều côngtrình nghiên cứu khoa học về vấn đề này ở quận 8.

Đó là lý do để chúng tôi chọn đề tài “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học quận 8, thành phố

Hồ Chí Minh”.

2 Mục đích nghiên cứu.

Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học

ở các trường tiểu học quận 8, thành phố Hồ Chí Minh

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học quận 8,thành phố Hồ Chí Minh

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học ở các trườngtiểu học quận 8, thành phố Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học.

Nếu đề xuất và thực hiện được một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học

có cơ sở khoa học và có tính khả thi thì sẽ góp phần cải thiện, nâng cao chấtlượng hoạt động dạy học ở các trường tiểu học quận 8, thành phố Hồ Chí Minh

5 Nhiệm vụ

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu lý luận

Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài.

5.2 Nhiệm vụ nghiên cứu thực trạng

Khảo sát làm rõ thực trạng về công tác quản lý hoạt động dạy học ởcác trường tiểu học quận 8, thành phố Hồ Chí Minh

5.3 Đề xuất và thăm dò tính khả thi một số giải pháp nhằm nâng cao

hiệu quả công tác quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học quận 8,thành phố Hồ Chí Minh

6 Phương pháp nghiên cứu.

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận.

Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu liên quan để xây dựng cơ

sở lý luận của đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

6.2.1 Phương pháp quan sát:

Quan sát hoạt động quản lý hoạt động dạy học của các Hiệu trưởngtrường Tiểu học

6.2.2 Phương pháp điều tra

- Sử dụng hệ thống bảng câu hỏi, phiếu thăm dò ý kiến để thu thập thôngtin, số liệu để xác định thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học ở cáctrường tiểu học quận 8, thành phố Hồ Chí Minh

- Trao đổi trực tiếp với các cán bộ quản lý, giáo viên và các chuyên gia

để tìm ra các kết luận trong việc đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạtđộng dạy học và từ đó có cơ sở đề xuất giải pháp giúp công tác quản lý hoạtđộng dạy học ngày càng đạt hiệu quả hơn

- Sử dụng các phiếu điều tra để thăm dò tính cấp thiết và tính khả thi củacác giải pháp đề xuất

6.2.3 Nhóm phương pháp toán thống kê

Để xử lý các dữ liệu thu được về định lượng

7 Những đóng góp chính của luận văn.

7.1 Góp phần hệ thống hóa lý luận về vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở trường Tiểu học.

7.2 Phát hiện thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học Quận 8, thành phố Hồ Chí Minh.

7.3 Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học.

8 Cấu trúc của luận văn.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo Luận văngồm 3 chương.

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2: Cơ sở thực tiễn của đề tài

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạyhọc ở các trường tiểu học quận 8, thành phố Hồ Chí Minh

vô loại) và ông quan niệm phương pháp dạy học là dùng cách gợi mở, đi từgần đến xa, từ đơn giản đến phức tạp nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tíchcực suy nghĩ, phải hình thành nề nếp thói quen trong học tập Ông là nhà sưphạm kiệt xuất, nhạy cảm với năng lực và cảnh ngộ người học Tùy từngtrường hợp cụ thể, Ông xử lý tình huống sư phạm một cách uyển chuyển, dễhiểu.

Ở phương Tây, từ trước Công nguyên, Xô - Crat (469 - 339) quan niệmgiáo dục phải giúp con người tìm thấy và tự khẳng định chính bản thân mình.Ông cho rằng : “ Để nâng cao hiệu quả dạy học cần có phương pháp giúp thế

hệ trẻ từng bước tự khẳng định, tự phát hiện tri thức mới mẻ, phù hợp vớichân lý”

Theo KômenXki (1592 – 1670), các nguyên tắc dạy học như: nguyên tắctrực quan, nguyên tắc nhất quán, nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính hệthống Ông đã khẳng định: “ Hiệu quả dạy học có liên quan đến chất lượngngười dạy thông qua việc vận dụng có hiệu quả các nguyên tắc dạy học”

Vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, khoa học giáo dục có nhiều sự biếnđổi Nhiều nhà nghiên cứu giáo dục đã đi sâu nghiên cứu về vai trò, tráchnhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý trong việc quản lý hoạt động dạy học trongnhà trường.

Các nhà nghiên cứu giáo dục Nga khẳng định rằng kết quả toàn bộ hoạtđộng quản lý của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn

và hợp lý các hoạt động dạy học của đội ngũ giáo viên

1.1.2 Việt Nam.

Từ xa xưa, cha ông ta đã khẳng định vai trò của việc học: “Nên thợ nênthầy nhờ có học” và rất coi trọng, đề cao chữ thánh hiền: “Một chữ ông Thánhbằng một gánh vàng” Lịch sử giáo dục Việt Nam thời phong kiến được gắnliền với tên tuổi các nhà giáo dục lớn như Chu Văn An, Hồ Quý Ly, NguyễnTrãi, Nguyễn Bỉnh khiêm, Lê Quý Đôn… với những quan điểm, phương phápgiáo dục làm nền tảng cho sự phát triển xã hội thời bấy giờ

Từ khi Cách mạng tháng Tám thành công, Việt Nam đã xây dựng một nềngiáo dục hoàn toàn mới theo quan điểm, tư tưởng của Đảng và Nhà nước dưới

sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh Trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác– Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đã có nhiều nhà khoa học, nhà giáo dụcViệt Nam nghiên cứu về quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy học nhưNguyễn Ngọc Quang, Hoàng Chúng, Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Văn Lê, Hoàng TâmSơn, Nguyễn Văn Tường…

Mặc dù, mỗi tác giả đi sâu vào những bình diện khác nhau của hoạt độngdạy học nhưng tất cả đều hướng đến việc giải quyết mối quan hệ giữa giáoviên và nhà quản lý, những nội dung quản lý hoạt động dạy học của ngườihiệu trưởng

Sách “Khoa học quản lý nhà trường” của tác giả Nguyễn Văn Lê, đã đềcập đến phương pháp tổ chức và quản lý nhà trường trên mọi lĩnh vực: giảngdạy, học tập, hướng nghiệp, công tác quản lý nội bộ, đi sâu vào công việc và

sự quan tâm thiết thực của người hiệu trưởng Hai tác giả Hà Sĩ Hồ và LêTuấn trong “Những bài giảng về quản lý trường học - Tập 3” đã cho rằng:

“Trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo, việc quản lý dạy và học là nhiệm vụtrọng tâm của nhà trường”

Cũng có nhiều tác giả đã quan tâm, nghiên cứu công tác quản lý hoạt độngdạy học của hiệu trưởng trong nhà trường Một số luận văn Thạc sĩ, cũngquan tâm đến đề tài quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng giáodục Tuy nhiên, đa số các luận văn đều tập trung nghiên cứu nhiều ở cáctrường trung học phổ thông, trường trung học cơ sở, trường cao đẳng và dạynghề Một số luận văn cũng nghiên cứu đến việc quản lý của hiệu trưởng ởcác trường tiểu học nhưng ở địa bàn trên Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM)vẫn còn ít

Hơn nữa, quản lý việc thực hiện hoạt động dạy học thật sự là vấn đề cầnthiết cần được tiếp tục nghiên cứu Vì trong giai đoạn hiện nay, theo chỉ đạocủa Bộ Giáo dục và Đào tạo ở bậc Tiểu học, người giáo viên dạy theo nộidung sách giáo khoa mới đồng thời phải nghiên cứu và thực hiện tốt đảm bảochuẩn kiến thức và kỹ năng cho học sinh theo từng khối lớp Yêu cầu trên đòihỏi người cán bộ quản lý phải có những biện pháp mới, phù hợp nhằm thựchiện thành công nhiệm vụ chính trị của cấp học

Do vậy, để góp phần làm tốt việc quản lý công tác dạy học ở trường tiểuhọc, Tôi xác định vấn đề đặt ra ở luận văn này là tìm hiểu thực trạng quản lýhoạt động dạy học ở các trường tiểu học Quận 8, TPHCM và từ đó đề xuấtnhững giải pháp quản lý phù hợp, mang tính khả thi để góp phần nâng caochất lượng dạy và học ở các trường này

1.2 Một số khái niệm cơ bản.

1.2.1 Dạy học và hoạt động dạy học.

- Dạy học là sự truyền lại của thế hệ trước cho thế hệ sau những kinhnghiệm mà xã hội đã sáng tạo và tích lũy được qua các thế hệ

- Hoạt động dạy học tồn tại như một hoạt động xã hội, nó gắn liền với hoạtđộng của con người

- Mục đích dạy học phản ánh tập trung nhất những yêu cầu của xã hội đốivới quá trình dạy học Nó gắn liền với mục tiêu giáo dục nói chung và mụctiêu giáo dục đào tạo bậc bậc tiểu học nói riêng

Hoạt động dạy học là một hoạt động “kép” bao gồm hai hoạt động: hoạtđộng dạy và hoạt động học Hai hoạt động này gắn bó chặt chẽ với nhau, tồntại cùng nhau, có tác động qua lại lẫn nhau, là tiền đề phát triển cho nhau.Trong đó, hoạt động dạy của người giáo viên (GV) là tổ chức, điều khiển họcsinh ( HS) học tập; hoạt động học của HS là chủ động tích cực, tự giác vàsáng tạo dưới sự điều khiển của GV

Hoạt động dạy: theo quan điểm của các tác giả Nguyễn Cảnh Toàn, Trần

Bá Hoành, Vũ Văn Tảo, Nguyễn Kỳ thì hoạt động dạy là hoạt động tổ chức,hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi cho người học hoạt động, để tự người họcthu lượm tri thức, chiếm lấy làm tài sản sở hữu của mình Người dạy giúp đỡngười học thực hiện phương pháp học [8]

Như vậy, vai trò của người GV không chỉ truyền thụ nội dung kiến thức.Cái chính là tạo hứng thú học tập cho học sinh, hướng dẫn người học phươngpháp tiếp cận kiến thức

Ngoài ra, người thầy lúc bấy giờ đóng vai trò là người trọng tài, cố vấn,kết luận về các cuộc tranh luận, đối thoại trò - trò, thầy - trò, để thẩm định vềmặt kiến thức do người học tìm ra Cuối cùng, thầy là người kiểm tra, đánhgiá kết quả học của HS trên cơ sở tự đánh giá, tự điều chỉnh Vì vậy, ngườigiáo viên phải nắm vững kiến thức phổ thông một cách khoa học và hệ thống,phải am hiểu kiến thức cuộc sống thực tiễn, biết sử dụng phương pháp dạyhọc hợp lý với nội dung bài dạy và đối tượng học sinh

Hoạt động học: là tác động của chủ thể đến đối tượng nhằm đạt được

một mục tiêu nhất định HS với tư cách là chủ thể nhận thức, chủ thể của hoạt

động học nên phải tự mình tìm ra kiến thức bằng khả năng của mình dướihướng dẫn của thầy.[8]

Tuy nhiên, tri thức do HS tự tìm ra dễ mang tính chủ quan, phiến diện,thiếu khoa học Trên cơ sở ý kiến của thầy, bạn, trò tự kiểm tra, đánh giá, sửachữa sai sót, rút kinh nghiệm về cách học, cách giải quyết vấn đề Vì vậy,người thầy cần tổ chức để học trò được thể hiện, trình bày sản phẩm của mình

ở tập thể lớp học, trao đổi thảo luận với bạn để tăng thêm tính khách quankhoa học trong tri thức do họ tìm ra

Như vậy: Quá trình dạy học là sự phối hợp thống nhất hoạt động chỉ đạo

của thầy đối với hoạt động lĩnh hội tự giác, tích cực, tự lực sáng tạo của trò,nhằm làm cho trò đạt được mục đích học

1.2.2 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường và quản lý hoạt động dạy học.

1.2.2.1 Quản lý

Có nhiều định nghĩa khác nhau về khái niệm quản lý:

- Theo quan điểm hệ thống: quản lý (QL) là sự tác động có tổ chức, cóđịnh hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệuquản nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ratrong điều kiện biến đổi của môi trường [21]

- Quản lý là hoạt động thiết yếu đảm bảo sự phối hợp những nổ lực cá nhânnhằm đạt được mục đích của nhóm [21]

- Quản lý là sự phối hợp, sự hỗ trợ của nhiều người, làm cho mục tiêu củamỗi cá nhân biến thành thành tựu của xã hội Quản lý vừa là khoa học vừa lànghệ thuật

Các khái niệm trên đây cho thấy:

- Quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội

- Quản lý gồm những công việc chỉ huy và tạo điều kiện cho những ngườikhác thực hiện công việc và đạt được mục đích của nhóm

- Theo PGS TS Đặng Quốc Bảo, hoạt động quản lý gồm hai quá trình tíchhợp vào nhau, quá trình “quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn để duy trì tổ chức ởtrạng thái ổn định, quá trình “lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới đưa hệvào phát triển: như vậy quản lý chính là hoạt động tạo ra sự ổn định và thúcđẩy sự phát triển của tổ chức đến một trạng thái mới có chất lượng cao hơn.

- Lê-Nin cho rằng “Quản lý mà không có kiểm tra coi như không có quảnlý” Kiểm tra là chức năng cơ bản và quan trọng nhất của quản lý Kiểm tra

là quá trình đánh giá và điều chỉnh nhằm đảm bảo cho các hoạt động đạt tớimục tiêu của tổ chức Kiểm tra giúp cho người quản lý biết được mọi ngườithực hiện nhiệm vụ với mức độ tốt xấu như thế nào, đồng thời cũng cho biếtcác quyết định quản lý ban hành có phù hợp với thực tế hay không để có cơ

sở điều chỉnh hợp lý Chức năng kiểm tra vừa là chức năng cuối cùng, vừa làtiền đề cho một quá trình quản lý mới tiếp theo

Như vậy, có thể hiểu: quản lý là quá trình tác động có mục đích, có kếhoạch, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý bằng việc vậnụng các chức năng và phương tiện quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả nhấtcác tiềm năng và cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra

Theo giáo sư Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục (QLGD) là hệthống những tác động có mục đích, có kế hoạch, chủ thể của quy luật quản lý

nhằm làm cho sự vận hành theo đường lối giáo dục của Đảng thực hiện cáctính chất của nhà trường XHCN mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học giáodục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới vềchất”[18]

Văn kiện Hội nghị lần thứ hai BCH TW Đảng khoá VIII viết: “Quản lýgiáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lýnhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mongmuốn hiệu quả nhất”

Từ các khái niệm trên, ta có thể hiểu QLGD là quá trình QL, quá trình sưphạm, quá trình giáo dục, QTDH diễn ra ở tất cả các cấp học, bậc học và cơ

sở GD Làm cho quá trình đó vận dụng đúng đường lối, quan điểm GD củaĐảng Bản chất của hoạt động QLGD là quản lý hệ thống GD, là sự tác động

có mục đích có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức của chủ thể quản lý lên đốitượng quản lý theo những quy luật khách quan nhằm đưa hoạt động sư phạmcủa hệ thống GD đạt tới kết quả mong muốn

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang thì “ Quản lý nhà trường là tập hợpnhững động tác tối ưu (cộng tác, tham gia, hỗ trợ, phối hợp, huy động, canthiệp) của chủ thể quản lý tác động đến tập thể cán bộ GV, HS nhằm tận dụng

nguồn nhân lực dự trữ do nhà nước đầu tư, nguồn lực do các lực lượng xã hộiđóng góp và xây dựng, hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhàtrường mà tiêu điểm hội tụ là đào tạo thế hệ trẻ thực sự có chất lượng, mụctiêu và kế hoạch đào tạo là đưa nhà trường tiến lên một trạng thái mới” [ 17].Với GS-TS Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lốigiáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình - đưa nhà trường vậnhành theo nguyên lý giáo dục tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đốivới ngành giáo dục, thế hệ trẻ và từng học sinh” [9].

Ngoài ra, ông cũng cho rằng: “Việc quản lý nhà trường phổ thông là quản

lý tổ chức HĐDH Có tổ chức được hoạt động dạy học, thực hiện được cáctính chất của nhà trường phổ thông Việt Nam XHCN mới QL được GD, tức

cụ thể hóa đường lối GD của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đápứng được yêu cầu của nhân dân, đất nước

Như vậy, quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình lao động sưphạm của thầy, hoạt động học tập và tự giáo dục của trò diễn ra chủ yếu trongquá trình dạy học Tuy nhiên, do tính quản lý nhà trường vừa mang tính nhànước vừa mang tính xã hội nên trong quản lý nhà trường còn bao hàm quản lýđội ngũ, CSVC, tài chính, hành chính - quản trị… và quản lý các hoạt độngphối kết hợp với các lực lượng xã hội để thực hiện mục tiêu giáo dục

1.2.2.4 Quản lý hoạt động dạy học

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: Hoạt động là sự tương tác giữa chủ thể

và đối tượng, nhằm biến đổi đối tượng theo mục tiêu mà chủ thể đặt ra [17]

Quản lý hoạt động dạy

Thực chất là quản lý việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy của đội ngũ giáoviên và của từng giáo viên Quản lý việc GV thực hiện nội dung, chươngtrình, kế hoạch dạy học, việc đổi mới phương pháp dạy học

Hiệu trưởng làm cho mọi giáo viên nắm vững chương trình, không đượctuỳ tiện thay đổi, thêm bớt hay làm sai lệch nội dung chương trình dạy học

Nhiệm vụ của GV là dạy học, truyền đạt tri thức cho HS, rèn luyện cho

HS kỹ năng, bồi đắp cho các em những giá trị tư tưởng, đạo đức và nhân cáchlàm người Kết quả học tập của HS là chất lượng sản phẩm của quá trình dạyhọc Kết quả này phụ thuộc vào năng lực chuyên môn và lòng nhiệt tình củangười giáo viên

Để quản lý có hiệu quả hoạt động dạy học của đội ngũ giáo viên, ngườicán bộ quản lý phải am hiểu năng lực của mỗi giáo viên, trên cơ sở đó màlãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức, phân công và kiểm tra, đánh giá hoạt động và địnhhướng hoạt động dạy học theo mục tiêu đề ra

Quản lý hoạt động học

Giáo viên là chủ thể dạy học thực hiện chức năng truyền thụ kinh nghiệm

xã hội, còn học là hoạt động của mỗi học sinh phản ánh sự lĩnh hội kinhnghiệm xã hội Như vậy, trong quá trình dạy học, học sinh vừa là đối tượngcủa hoạt động dạy, vừa là chủ thể nhận thức và chỉ khi nào học sinh thực hiệntốt vai trò chủ thể thì các em mới tiếp thu một cách có ý thức và có hiệu quả

sự tác động sư phạm của giáo viên để chiếm lĩnh tri thức và biến nó thành tàisản cá nhân Hiệu trưởng thông qua giáo viên, quản lý hoạt động học của họcsinh Hoạt động đó có thể diễn ra trong lớp học, ngoài lớp học, ngoài nhàtrường, ở gia đình và được thể hiện qua nhiều hình thức: học trên lớp, thựchành, lao động tự học ỏ nhà

Tóm lại, hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh luônluôn song song tồn tại, nếu thiếu một trong hai thì không còn gọi là dạy học,không còn gọi là quá trình dạy học

1.2.3 Hiệu quả và nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học

1.2.3.1 Hiệu quả

Có nhiều định nghĩa khác nhau về khái niệm “Hiệu quả”

- Hiệu quả là kết quả như yêu cầu của việc làm mang lại [theo các nhà ngônngữ học khái niệm]

- Là khái niệm chung để chỉ các kết quả hoạt động của các sự vật hiện tượng

bao gồm hiệu quả về kinh tế, xã hội…đời sống, phát triển nhận thức

- Hiệu quả chỉ kết quả đạt được khả quan, có lợi về vật chất, tinh thần docông việc đem lại

1.2.3.2 Nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là nhiệm vụ quan trọng nhất của quản lý giáodục nói chung và quản lý nhà trường nói riêng Không chỉ là quản lý đơnthuần các hoạt động dạy học mà phải quản lý đến quá trình tác động tới tất cảcác thành tố sư phạm có tác dụng hỗ trợ, giúp đỡ, phục vụ cho hoạt động dạyhọc của giáo viên Trong đó chú trọng đến các khâu như: mục tiêu, nội dung,phương pháp và kết quả Đồng thời phải quản lý đến chất lượng tri thức vănhóa và xem xét đến chất lượng giá trị, ý nghĩ, kỹ năng, thái độ của người họcthông qua quá trình tổ chức hoạt động dạy học

Muốn quản lý hoạt động dạy học đạt hiệu quả, mục tiêu chính được đặt ra ởđây chính là Hiệu trưởng tổ chức thực hiện tốt các chức năng quản lý để nângcao chất lượng dạy học

Chất lượng dạy học là mức độ chất lượng đạt được của sản phẩm của quátrình dạy học ( gồm: kiến thức, kỹ năng, thái độ,…) so với mục tiêu

Chất lượng dạy học chính là chất lượng của người học hay tri thức phổthông mà người học lĩnh hội được Ở cấp tiểu học đòi hỏi khi hoàn thànhchương trình tiểu học, học sinh phải có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tựnhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết và tínhtoán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu vềhát, múa, âm nhạc, mỹ thuật Nói khác hơn là học sinh đã hình thành đượcnhững cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ,thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ

sở

Hiệu trưởng điều khiển hoạt động dạy học phải dựa vào nội dung chươngtrình, chỉ đạo giáo viên thực hiện điều chỉnh việc dạy và học cho phù hợp vớiđối tượng học sinh, đảm bảo mục tiêu từng môn học và yêu cầu cơ bản vềkiến thức, kỹ năng được quy định trong chương trình Tiểu học Việc nắmvững chương trình dạy học là một tiền đề để đảm bảo hiệu quả quản lý hoạtđộng dạy học Đồng thời, Hiệu trưởng quản lý và sử dụng một cách tối ưunguồn tài lực, vật lực phục vụ cho hoạt động giáo dục của nhà trường.; thiếtlập tốt các quan hệ ngoài nhà trường làm cho nhà trường thật sự gắn liền với

sự phát triển của cộng đồng, của địa phương và của đất nước trong quá trìnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa

1.2.4 Giải pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học.

và thực tiễn đáng tin cậy

1.2.4.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học:

Giải pháp quản lý hoạt động dạy học (QLHĐDH) ở trường Tiểu học làphương pháp giải quyết một số vấn đề cụ thể trong công tác quản lý của hiệutrưởng nhằm tạo ra những biến đổi tích cực hoạt động dạy học ở trường tiểuhọc.Tùy theo nội dung quản lý, điều kiện quản lý và đối tượng quản lý mà lựachọn và sử dụng giải pháp cho thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lýhoạt động dạy học ở trường tiểu học

Việc tìm kiếm các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy họccủa Hiệu trưởng các trường tiểu học xuất phát từ những lý do sau:

Lý do thứ nhất: Thực hiện chiến lược nâng cao chất lượng giáo dục tiểu

học, đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực của đất nước giai đoạn công nghiệphóa, hiện đại hóa và hội nhập

Thực hiện chiến lược này, giáo dục tiểu học được yêu cầu là tiền đề chuẩn

bị cho việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao với những lao động sángtạo trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, xã hội,…

Muốn vậy giáo dục phải tạo điều kiện để HS phát huy năng khiếu tiềm ẩn,đồng thời giúp trẻ khơi nguồn sáng tạo ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhàtrường tiểu học, hình thành một bộ phận HS tiểu học có khả năng học tập vàhiểu biết ngang bằng với các nước trong khu vực và trên thế giới

Lý do thứ hai: Thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông cùng

với việc đổi mới công tác quản lý và đổi mới phương pháp dạy học

Để thực hiện việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông có hiệu quả,trước tiên phải thực hiện tốt đổi mới công tác quản lý và đổi mới phươngpháp dạy học

Hiệu trưởng tạo điều kiện để GV có thể tự tin trong quá trình cụ thể hóa

“phân phối chương trình” giảng dạy, chủ động trong việc giảng dạy dựa trênchương trình, chuẩn kiến thức, kĩ năng, phương pháp dạy theo hướng cá thểhóa đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định; khắc phục tình trạng GV chưa

áp dụng các biện pháp dạy riêng cho từng nhóm đối tượng HS mà chỉ quantâm đến trình độ chung của lớp, các HS yếu, học sinh chậm phát triển tronglớp thường ít được GV quan tâm

Vấn đề đổi mới phương dạy học là một trong những nội dung quan trọngcủa hoạt động nhà trường Nhìn chung, cho đến nay vẫn còn một số GV cóthói quen cũ, có cách dạy truyền thụ một chiều phối hợp với giảng giải, xen

kẻ vấn đáp Học sinh vẫn đang là những thực thể thụ động, nghe, ghi, nhớ vàtái hiện.

Có nhiều nguyên nhân làm hạn chế quá trình đổi mới, bên cạnh nguyênnhân do một ít GV chưa nhiệt tình, còn chậm trong việc đổi mới phương phápgiảng dạy Nguyên nhân sâu xa hơn là còn nhiều Hiệu trưởng chưa thật sựmặn mà với việc đổi mới phương pháp dạy học

Vì vậy, để quá trình dạy học đạt được hiệu quả cao nhất, Hiệu trưởng phảiquan tâm tới việc quản lý, chỉ đạo thực hiện tốt đổi mới phương pháp dạyhọc

Lý do thứ ba: Thực hiện điều chỉnh việc dạy và học cho phù hợp học sinh

tiểu học theo hướng dẫn giảm tải chương trình sách giáo khoa mới

Quá trình thực hiện việc điều chỉnh nội dung và phương pháp dạy học theochương trình, sách giáo khoa mới ở Tiểu học là việc làm cần thiết không chỉđòi hỏi sự nỗ lực cao của đội ngũ GV mà còn đặt ra những yêu cầu đòi hỏingười HT phải có sự đổi mới về công tác quản lý hoạt động dạy học và chỉđạo nhằm thúc đẩy sự phát triển về chất lượng giáo dục (GD) tiểu học

1.3 Một số vấn đề về quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học.

1.3.1 Quản lý trường tiểu học

Quản lý trường tiểu học là quản lý quá trình diễn ra trong nhà trường bằngcách sử dụng có hiệu quả đầu vào (cơ sở vật chất, tài chính, nguồn nhân lực)

để cuối cùng đạt kết quả đào tạo (kết quả học tập của HS) có chất lượng caonhất, khi người GV sử dụng các phương pháp, phương tiện dạy học phù hợpvới các quy luật tâm lý, quy luật giáo dục học, để tiến hành việc biến đổi đốitượng đào tạo từ chưa biết đến biết

Quản lý trường tiểu học đòi hỏi người HT phải có những tri thức và kỹnăng về giáo dục học, tâm lý học bậc tiểu học; kinh tế học giáo dục và xã hộihọc giáo dục; quản lý hành chính ; kỹ năng giao tiếp và ứng xử sư phạm

Vai trò của HT quản lý trường tiểu học rất quan trọng, quyết định hiệu quảhoạt động dạy học Vì vậy, phải được giao cho các nhà sư phạm có tầm nhìn xa

và đặc biệt có khả năng tạo ra giá trị Họ phải là những người có tư duy sư phạmsâu sắc, biết khuyến khích các giáo viên phát huy tiềm năng sáng tạo của mỗingười trong hoạt động sư phạm, biết tạo lập, nuôi dưỡng, duy trì và phát triển hệthống các giá trị giáo dục tương hợp với các giá trị xã hội

1.3.2 Cán bộ quản lý trường tiểu học

Trên cơ sở khái niệm quản lý và quản lý giáo dục như đã nêu, có thể hiểu:Cán bộ quản lý trường tiểu học là lực lượng cốt cán được Nhà nước giaonhiệm vụ quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện các hoạt động giảng dạy,

giáo dục ở nhà trường tiểu học Lực lượng cốt cán chính là Hiệu trưởng và

các Phó hiệu trưởng của nhà trường tiểu học

Để làm tốt vai trò của mình, người cán bộ quản lý trường tiểu học phải amhiểu các nguyên tắc quản lý trường học và phải có những yêu cầu cơ bản vềphẩm chất và năng lực như sau:

a Trình độ, phẩm chất chính trị

+ Có lập trường quan điểm chính trị sâu sắc, thực hiện tốt chủ trương,đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Nắm vững mục tiêu và nhiệm

vụ của ngành, của nhà trường mà mình phụ trách

+ Gương mẫu trong công tác và cuộc sống, có sức khỏe tốt

+ Sống hòa mình cùng tập thể, công bằng, khách quan, liêm chính

b Năng lực chuyên môn

+ Vững vàng về chuyên môn, am hiểu sâu sắc nội dung giáo dục, nắmvững phương pháp giáo dục, các nguyên tắc tổ chức quá trình giáo dục

+ Đặc biệt am hiểu công việc của người giáo viên

c Nắm vững khoa học và nghệ thuật quản lý

+ Quản lý là sự thống nhất giữa khoa học và nghệ thuật Cán bộ quản lýtrường tiểu học với tư cách vừa là người lãnh đạo, vừa là người quản lý phải

biết tổ chức các nguồn lực, việc kế hoạch hóa, tạo ra các hoạt động để đạtmục tiêu phát triển nhà trường đồng thời tập hợp được lực lượng tiến hànhhoạt động có hiệu quả.

+ Phải biết suy nghĩ về những nhu cầu cần thiết trong quá trình xây dựngchương trình phát triển nhà trường

+ Luôn quan tâm đến học sinh và nhu cầu phát triển của giáo viên, đặcbiệt là nhu cầu phát triển nghề nghiệp

d Nhân cách quản lý

Là toàn bộ những đặc điểm, phẩm chất, thuộc tính tâm lý của người quảnlý

+ Phong cách quản lý: Người cán bộ quản lý phải biết vận dụng khéo léo

và đúng đắn các phong cách quản lý độc đoán, dân chủ, tự do vào tình huống

cụ thể để đạt được mục tiêu quản lý

+ Uy tín: Phải tạo được uy tín thật, xây dựng trên giá trị thật của nhâncách

+ Năng lực quản lý: Phải có tầm nhìn chiến lược, năng lực thiết kế, ócthực tiễn, năng lực tổ chức, khả năng điều hành và khả năng đồng cảm

+ Động cơ quản lý trong sáng trên tinh thần phục vụ tập thể, trách nhiệmvới xã hội, cộng đồng

+ Tâm thế quản lý: phải đảm bảo cho tính chất hướng đích bền vững củatiến trình hoạt động, biết điều chỉnh các mối quan hệ của con người với môitrường

1.3.3 Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ quản lý trường tiểu học

a Hiệu trưởng

Điều 20, chương II, Điều lệ trường tiểu học (năm 2010) đã xác định:

“ Hiệu trưởng trường Tiểu học là người chịu trách nhiệm tổ chức, quản lýcác hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường ”

Hiệu trưởng do Trưởng phòng giáo dục và đào tạo bổ nhiệm đối vớitrường Tiểu học công lập, công nhận đối với trường Tiểu học tư thục theo quytrình bổ nhiệm hoặc công nhận Hiệu trưởng của cấp có thẩm quyền.

Người được bổ nhiệm hoặc công nhận làm Hiệu trưởng trường Tiểu họcphải đạt chuẩn Hiệu trưởng trường Tiểu học Sau mỗi năm học, mỗi nhiệm kìcông tác, Hiệu trưởng trường Tiểu học được cán bộ, giáo viên trong trường vàcấp có thẩm quyền đánh giá về công tác quản lý các hoạt động và chất lượnggiáo dục của nhà trường theo qui định.”

Vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của người hiệu trưởng được thể hiện ởnhững mặt sau đây:

Hiệu trưởng quản lý nhà trường bằng nguyên tắc, bằng luật pháp Ở nhàtrường, đối tượng tác động là con người, cụ thể là giáo viên và học sinh Họ

có những đặc điểm tâm lý, sinh lý khác nhau, bởi vậy người hiệu trưởng cònphải là một nhà tâm lý giỏi để tổ chức xây dựng trường học văn hoá, mọingười giúp đỡ nhau học tập, chỉ bảo nhau và cùng trao đổi giải quyết vấn đề Hiệu trưởng phải là người tạo động lực cho tổ chức và xây dựng tổ chứchọc tập; tạo điều kiện cho mọi thành viên trong nhà trường có thể học tập,trưởng thành và phát triển để họ biến những tiềm năng cá nhân thành hiệnthực Với yêu cầu này, hiệu trưởng phải xác định được mục tiêu và có biệnpháp hướng mọi người đạt được mục tiêu

Để công tác xã hội hoá giáo dục đạt được kết quả tốt, nhà trường phải gắnliền với xã hội Hiệu trưởng phải là nhà hoạt động xã hội

Tuy nhiên xét cho cùng, mọi công việc của hiệu trưởng đều tập trung vàoviệc quản lý nhiệm vụ thực hiện chương trình dạy học, cụ thể hơn là hoạtđộng dạy học của giáo viên, một nhiệm vụ trọng tâm ở trường tiểu học

Theo GS Nguyễn Văn Lê để thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ và quyền hạncủa hiệu trưởng theo điều lệ trường tiểu học thì hiệu trưởng cần quan tâm đếnnhững nội dung, công việc sau:

Thực hiện đúng đắn việc lựa chọn và bố trí cán bộ, giáo viên công nhânviên vào các cương vị giảng dạy, giáo dục và phục vụ, tạo điều kiện cho họlàm việc tốt

- Thực hiện việc kiểm tra phương hướng tư tưởng chính trị của việcgiảng dạy, chất lượng các kiến thức và hạnh kiểm của học sinh, nội dung vàviệc tổ chức khoa học công tác giáo dục ở ngoài lớp và ngoài trường

- Chỉ đạo công tác tự quản của học sinh, thực hiện sự giúp đỡ và cộng tácvới tổ chức Đoàn, Đội và các tổ chức độc lập khác của trường

- Tổ chức cộng tác với phụ huynh học sinh và các tổ chức xã hội, chỉ đạocông tác của hội cha mẹ học sinh

Như vậy, hiệu trưởng (HT) là người chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhànước về việc đảm bảo chất lượng giáo dục của trường mình Tuy có các phóhiệu trưởng giúp việc và cùng liên đới chịu trách nhiệm, nhưng hiệu trưởngphải giữ vai trò thủ trưởng thường xuyên nắm bắt thông tin và có những quyếtđịnh kịp thời, không để những hiện tượng thiếu trách nhiệm, phản sư phạmxảy ra làm tổn hại đến chất lượng giáo dục thế hệ trẻ

Để đảm bảo trách nhiệm này, cần khẳng định cho hiệu trưởng quyền lựachọn, đề bạt và thay thế các phó hiệu trưởng, quyền đề nghị đình chỉ công tác

và thay thế những giáo viên, nhân viên không còn đủ phẩm chất và năng lực

có trình độ chuyên môn về khoa học giáo dục, lý luận và thực hành là rất cầnthiết cho công tác quản lý trường học

Người hiệu trưởng phải xây dựng được mối quan hệ tốt với địa phương.Trên cơ sở đó làm công tác vận động toàn xã hội tham gia sự nghiệp giáo dục.Một trong những phương tiện quan trọng để làm công việc này là bản thânngười hiệu trưởng phải tham gia vào công tác địa phương Hoạt động xã hộicủa người hiệu trưởng có ý nghĩa tích cực cho việc giáo dục học sinh rấtnhiều Hiệu trưởng cần động viên các thành viên của tập thể sư phạm cùngtham gia vào các hoạt động xã hội

Như vậy, theo điều lệ trường tiểu học hiệu trưởng trường tiểu học cónhững nhiệm vụ và quyền hạn sau:

+ Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chứcthực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiệntrước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền

+ Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấntrong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó

+ Phân công, quản lý, đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển dụng,thuyên chuyển; khen thưởng, thi hành kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên theoquy định

+ Quản lý hành chính, quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn tàichính, tài sản của nhà trường

+ Quản lý học sinh và các hoạt động giáo dục của nhà trường; tiếp nhận,giới thiệu học sinh chuyển trường; quyết định khen thưởng, kỷ luật; phê duyệtkết quả đánh giá, xếp loại, danh sách học sinh lên lớp, ở lại lớp, tổ chức kiểmtra, xác nhận việc hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh trong nhàtrường và các đối tượng khác trên địa bàn phụ trách;

+ Dự các lớp bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản lý;tham gia giảng dạy bình quân 2 tiết trong một tuần; hưởng chế độ phụ cấp vàcác chính sách ưu đãi theo quy định.

+ Thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ chứcchính trị - xã hội trong nhà trường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáodục;

+ Thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục, phối hợp tổ chức, huy độngcác lực lượng xã hội cùng tham gia hoạt động giáo dục, phát huy vai trò củanhà trường đối với cộng đồng

b Phó hiệu trưởng

+ Phó hiệu trưởng là người giúp việc cho hiệu trưởng và chịu tráchnhiệm trước hiệu trưởng, do Trưởng phòng giáo dục và đào tạo bổ nhiệm đốivới trường Tiểu học công lập, công nhận đối với trường Tiểu học tư thục theoquy trình bổ nhiệm hoặc công nhận phó hiệu trưởng của các cấp có thẩmquyền Mỗi trường tiểu học có từ một đến hai phó hiệu trưởng [ Điều 21,chương II, Điều lệ trường tiểu học , năm 2010 ]

+ Người được bổ nhiệm hoặc công nhận làm Phó Hiệu trưởng trường Tiểuhọc phải đạt mức cao của chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học, có năng lựcđảm nhiệm các nhiệm vụ do Hiệu trưởng giao cho

+ Phó hiệu trưởng có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

- Chịu trách nhiệm điều hành công việc do Hiệu trưởng phân công

- Điều hành các hoạt động của nhà trường khi được Hiệu trưởng ủyquyền;

- Dự các lớp bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản lý,tham gia giảng dạy bình quân 4 tiết trong một tuần;; được hưởng chế độ phụcấp và các chính sách ưu đãi theo quy định

1.3.4 Đặc điểm lao động sư phạm của người giáo viên tiểu học

Người giáo viên nói chung, người giáo viên tiểu học nói riêng có vị trí rấtquan trọng trong sự nghiệp giáo dục Hoạt động của người giáo viên tiểu họcgồm có: hoạt động giảng dạy, hoạt động giáo dục, hoạt động tự hoàn thiệnchuyên môn nghiệp vụ và hoạt động xã hội

Người giáo viên không chỉ truyền đạt tri thức cho học sinh mà còn tácđộng tích cực đến sự hình thành nhân cách của học sinh Người giáo viên phải

có tính tích cực công dân, có ý thức trách nhiệm xã hội, hăng hái tham gia xâydựng và phát triển cộng đồng; phải có lòng yêu trẻ và hợp tác với trẻ Thầygiáo trong xã hội hiện đại không phải giảng dạy cái thầy biết, mà thầy phảidạy cho học sinh cái mà trẻ cần hiểu biết, cái mà yêu cầu xã hội đang đòi hỏi.Ngày xưa, thầy giáo chỉ học một lần là đủ cho cả cuộc đời còn ngày nayngười thầy không chỉ được đào tạo cao về học vấn, có hiểu biết về khoa học

tự nhiên, khoa học xã hội, khoa học nghiệp vụ mà người thầy giáo còn phảihọc tập suốt đời

Từ cách nhìn nhận về người giáo viên tiểu học như trên có thể thấy laođộng của người giáo viên tiểu học có những đặc điểm sau:

- Đối tượng lao động trực tiếp của người giáo viên tiểu học là trẻ emtrong độ tuổi từ 6 đến 11 - 12 tuổi Các em học sinh ở độ tuổi này có quy luậtphát triển tâm lý, sinh lý riêng Đây là lứa tuổi đang tiềm ẩn khả năng pháttriển rất lớn Do đó, thầy giáo phải có lòng thương yêu, lòng tin và sự tôntrọng đối với trẻ em, đối xử công bằng, dân chủ, lạc quan và tế nhị trong cáchứng xử, mềm dẻo nhưng phải kiên quyết

- Công cụ lao động của người giáo viên tiểu học là trí tuệ và phẩm chấtcủa chính mình Người giáo viên dùng trí tuệ và nhân cách của mình để tácđộng vào đối tượng học sinh Công cụ này sẽ tác động có hiệu quả khi thầygiáo có uy tín cao, tức là phẩm chất và năng lực, đức và tài của thầy giáo càngcao thì sức thuyết phục học sinh càng lớn Hoạt động giảng dạy của ngườigiáo viên tiểu học là một quá trình sư phạm tổng thể, là sự kết hợp và thống

nhất giữa giảng dạy với giáo dục Mục đích của hoạt động này là cải tiến vàhoàn thiện hoạt động nhận thức, hoạt động thực tiễn của học sinh, hình thành

ở học sinh phẩm chất và nhân cách theo yêu cầu của xã hội

- Người giáo viên tiểu học dạy tất cả các môn học của bậc tiểu học Đây

là điểm khác biệt trong hoạt động giảng dạy của người giáo viên tiểu học vớingười giáo viên ở các bậc học khác Chính điểm khác biệt này đòi hỏi ngườigiáo viên tiểu học phải am hiểu nhiều kiến thức, phải là người đa năng lực(năng lực giảng dạy, giáo dục, năng lực tự hoàn thiện, năng lực tổ chức)

- Ngoài việc giảng dạy tri thức các môn học, người giáo viên tiểu họccòn phải dạy cho học sinh kỹ năng học Hoạt động giảng dạy nhằm mục đíchtạo ra “cái mới” chưa hề có trong kinh nghiệm của trẻ em Vì vậy, để hạn chếnhững khó khăn trong quá trình lĩnh hội những “cái mới” và không ngừngtăng hiệu quả học tập của trẻ em, cần thiết phải dạy cho học sinh cách học Ởbậc tiểu học, trách nhiệm này là của giáo viên tiểu học Thông qua hoạt độnggiảng dạy của mình, người giáo viên hình thành cho học sinh tiểu học nhữngtri thức và phẩm chất có tính chuẩn mực làm cơ sở cho việc học ở các bậc họckhác

1.3.5 Nội dung quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học

Quản lý hoạt động giảng dạy là một trong những nhiệm vụ quan trọng củangười hiệu trưởng Để thực hiện tốt công tác này trong nhà trường tiểu học thìngười hiệu trưởng phải thực hiện tốt các nội dung quản lý hoạt động giảngdạy sau:

1.3.5.1 Quản lý việc phân công giảng dạy

Phân công giảng dạy cho giáo viên là tổ chức, nếu hiệu trưởng hiểu nắmchắc tình hình đội ngũ, điểm mạnh, điểm yếu của từng người thì sẽ phát huycách tốt nhất năng lực của mỗi giáo viên

Tình hình đội ngũ giáo viên ở các trường tiểu học hiện nay thường mangđặc điểm chung là vừa thiếu vừa thừa, cũng như không đồng đều chất lượng

chuyên môn, nghiệp vụ, nên việc phân loại giáo viên theo tiêu chuẩn cũnglàm cho việc phân công giáo viên gặp không ít khó khăn Vì vậy hiệu trưởngphải hiểu rõ, hiểu đúng đánh giá chính xác về từng con người để việc phâncông được dễ dàng

Hiệu trưởng cần quán triệt quan điểm phân công giáo viên theo chuyênmôn mà họ được đào tạo, hướng họ tập trung vào môn được đào tạo ngàycàng chuyên sâu nhằm vừa tạo cơ hội cho họ nâng cao chất lượng dạy vừagóp phần xây dựng đội ngũ cốt cán bộ môn Đối với bậc tiểu học thì nếu giáoviên có khả năng vươn lên về một môn học nào đó càng có ý nghĩa, càngđộng viên, khuyến khích và nếu cần thiết tạo điều kiện cho họ học nâng cao.Hiệu trưởng phải biết tin vào sức bậc, khả năng vươn lên của từng giáo viên,không được định kiến với bất cứ người nào Mọi sự phân công giáo viên nênthận trọng, khéo léo, công bằng và khách quan

Việc phân công nhiệm vụ cho giáo viên phải xuất phát từ chất lượng đàotạo của nhà trường và quyền lợi học tập của học sinh, tạo điều kiện cho ngườigiỏi kèm cặp người còn ít kinh nghiệm, còn hạn chế năng lực Do đó khi phâncông giáo viên, hiệu trưởng phải căn cứ vào năng lực của giáo viên, điều kiện

cụ thể của nhà trường, quyền lợi của học sinh và tham khảo nguyện vọng củagiáo viên

Tuy nhiên, trong trường hợp đội ngũ giáo viên vừa thiếu vừa không đồngđều về trình độ thì hiệu trưởng phải biết lựa chọn phương án tối ưu, phải đảmbảo ưu tiên về quyền lợi học sinh và yêu cầu của nhà trường mà chọn giáoviên cho phù hợp với các khối lớp

Nếu việc phân công nặng về cảm tính, tình cảm cá nhân sẽ tác động xấuđến hiệu quả giảng dạy của nhà trường Do đó, nghệ thuật và bản lãnh quản lýcủa hiệu trưởng thể hiện rõ nét khi thực hiện nhiệm vụ phân công cho giáoviên dạy học

Tóm lại, khi phân công dạy học, hiệu trưởng cần theo các bước sau đây:

- Nghiên cứu nắm bắt điểm mạnh, điểm yếu của từng giáo viên

- Phối hợp với các phó hiệu trưởng và khối trưởng chuyên môn để dựkiến phân công

- Khi cần thiết có thể đưa ra khối để thăm dò dư luận

- Ra quyết định phân công và cũng có thể điều chỉnh sau một thời giannhất định

1.3.5.2 Quản lý việc thực hiện chương trình dạy học

Xây dựng kế hoạch dạy học chính là xác định mục tiêu cho môn học Xâydựng kế hoạch phải dựa vào chương trình, khả năng của giáo viên và phântích kết quả học tập của học sinh cùng với các điều kiện đảm bảo cho hoạtđộng dạy học Giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học phải dựa trên cơ sở kếhoạch chung của nhà trường để xác định mục tiêu và lựa chọn biện pháp thựchiện mục tiêu đã đề ra

Thực hiện chương trình dạy học là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo kế hoạchđào tạo theo đúng mục tiêu Nó là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ giáo dục vàđào tạo ban hành Muốn quản lý tốt việc thực hiện chương trình dạy học, hiệutrưởng phải nắm vững chương trình các môn học theo qui định của Bộ giáodục và đào tạo, quán triệt cho giáo viên phải tuân thủ một cách nghiêm túc,không được tùy tiện thay đổi, làm sai lệch chương trình

Để điều khiển hoạt động dạy học, hiệu trưởng phải dựa vào nội dungchương trình Vì vậy, việc nắm vững chương trình dạy học là tiền đề đảm bảohiệu quả quản lý hoạt động dạy học Quản lý việc thực hiện chương trình củagiáo viên tiểu học là quản lý việc dạy đúng, dạy đủ các môn học theo yêu cầuquy định của Bộ giáo dục và đào tạo Có thực hiện dạy đúng và đủ cácmôn học theo yêu cầu, quy định của Bộ giáo dục và đào tạo thì những cơ sở khoa học, tính chất giáo dục toàn diện, mục tiêu đào tạo của chương trình dạyhọc mới trở thành hiện thực

Nếu ví chương trình dạy học là “bản thiết kế” của một công trình, thì hoạtđộng giảng dạy của giáo viên là sự “thi công”, còn người hiệu trưởng là “tổngcông trình sư” điều khiển sự thi công sao cho đúng bản thiết kế

Muốn làm tốt điều này, hiệu trưởng phải nắm vững và làm cho toàn thểgiáo viên cùng nắm vững và thực hiện tốt chương trình dạy học Cụ thể làphải nắm vững các vấn đề sau:

- Những nguyên tắc cấu tạo chương trình dạy học bậc tiểu học;

- Những nguyên tắc cấu tạo chương trình dạy học của các môn học, nộidung và phạm vi kiến thức của từng môn học;

- Phương pháp dạy học đặc trưng của từng môn học và hình thức tổ chứcdạy học của từng môn học, bài học;

- Đảm bảo thực hiện đúng, đủ phân phối chương trình về mặt số tiết, vềthời gian, về trình tư; nghiêm cấm việc cắt xén chương trình

1.3.5.3 Quản lý việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp

Soạn bài là khâu chuẩn bị quan trọng nhất của giáo viên cho giờ lên lớp.Tuy không thể dự kiến hết các tình huống trong quá trình lên lớp nhưng soạnbài thực sự là lao động sáng tạo của giáo viên Nó thể hiện sự đầu tư suy nghĩ,lựa chọn của giáo viên về nội dung, phương pháp, hình thức, quy trình lên lớpphù hợp với đối tượng học sinh và phù hợp với chương trình Việc soạn bàicòn là sự chuẩn bị các thiết bị dạy học trước giờ lên lớp

Để việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp của giáo viên được thực hiện theo một

kế hoạch đồng bộ và có hiệu quả, hiệu trưởng cần hướng dẫn giáo viên lập kếhoạch bài dạy, chỉ đạo tổ chuyên môn trao đổi phương pháp giảng dạy từngbài, đặc biệt là đối với những bài khó, xác định và bổ sung tư liệu cho bàigiảng, những điều kiện vật chất, trang thiết bị, phương tiện dạy học đảm bảocho giờ dạy đạt kết quả cao

Để quản lý tốt việc soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp, hiệu trưởng phải chú

ý tới một số công việc cụ thể sau:

- Hướng dẫn giáo viên lập kế hoạch soạn bài Kế hoạch này căn cứ vàophân phối chương trình, bảo đảm sự thống nhất chung trong toàn trường

- Hướng dẫn giáo viên sử dụng sách giáo khoa, sách giáo viên, sách thiết

kế bài soạn mẫu (nếu có) trong soạn bài

- Hướng dẫn các tổ chuyên môn thống nhất nội dung và hình thức soạn bài.Đưa việc lập kế hoạch bài dạy, chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên vào nề nếp,nghiêm túc và đảm bảo chất lượng; khuyến khích tính sáng tạo của giáo viên

- Phân công trách nhiệm cụ thể cho Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyênmôn, cho khối trưởng trong việc kiểm tra theo dõi, nắm tình hình soạn bài củagiáo viên

- Đảm bảo đủ các điều kiện vật chất, kỹ thuật cho giờ lên lớp

1.3.5.4 Quản lý giờ lên lớp của giáo viên

Giờ lên lớp là hình thức tổ chức cơ bản, chủ yếu nhất của quá trình dạyhọc Nó đóng một vai trò quan trọng, quyết định chất lượng dạy học trong nhàtrường Người giáo viên giảng dạy giữ vai trò là người trực tiếp quyết địnhkết quả giờ lên lớp, còn việc quản lý như thế nào để các giờ lên lớp của giáoviên đạt kết quả tốt là việc làm của cán bộ quản lý

Vì vậy người cán bộ quản lý phải có những biện pháp tác động cụ thể, tạođiều kiện cho giáo viên thực hiện giờ lên lớp có hiệu quả

Để quản lý giờ lên lớp, hiệu trưởng tiến hành xây dựng tiêu chuẩn đánhgiá giờ dạy trên lớp dựa trên những quy định chung của ngành và hoàn cảnhriêng của nhà trường Do hình thức tổ chức lên lớp khác nhau tùy thuộc vàotừng loại bài, từng môn học, từng đối tượng nên đòi hỏi hệ thống tiêu chuẩnđánh giá giờ lên lớp phải linh hoạt và phù hợp với tình hình cụ thể của mỗigiờ lên lớp Hiệu trưởng sử dụng tiêu chuẩn đánh giá giờ lên lớp làm cơ sởkiểm tra, đánh giá và từng bước nâng cao chất lượng giờ lên lớp

1.3.5.5 Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn

Điều 18, Điều lệ trường tiểu học, năm 2010 quy định:

“Tổ chuyên môn bao gồm giáo viên, viên chức làm công tác thư viện,thiết bị giáo dục Mỗi tổ có ít nhất 3 thành viên Tổ chuyên môn có Tổ trưởng,nếu có từ 7 thành viên trở lên thì có 1 Tổ phó”.

Ở trường tiểu học, Tổ chuyên môn có nhiệm vụ:

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, năm họcnhằm thực hiện chương trình, kế hoạh dạy học và hoạt động giáo dục

- Thực hiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánh giá chấtlượng, hiệu quả giảng dạy, giáo dục và quản lý sử dụng sách, thiết bị của cácthành viên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường

- Tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo quy định Chuẩn nghề nghiệpgiáo viên Tiểu học và giới thiệu tổ trưởng, tổ phó

Tổ chuyên môn sinh hoạt định kì hai tuần một lần và các sinh hoạt kháckhi có nhu cầu công việc

Như vậy, nếu được tổ chức tốt các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn sẽ trởthành những khoảng thời gian và không gian chủ yếu rèn luyện và bồi dưỡngchuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên Dự giờ, rút kinh nghiệm sưphạm là nét đặc thù trong quản lý trường tiểu học, đây là biện pháp quantrọng của người cán bộ quản lý trong công tác chỉ đạo hoạt động dạy học,quản lý giờ lên lớp

Để quản lý tốt hoạt động này người cán bộ quản lý phải nắm vững các yêucầu sau:

- Nắm vững lý luận dạy học, nội dung và phương pháp dạy học từng mônhọc;

- Nắm vững quan điểm, nguyên lý và phương pháp hoạt động để thôngqua việc dự giờ mà góp ý và phân tích khoa học tiến trình thực tế, quy trình

sư phạm của giáo viên;

- Tổ chức tốt hoạt động dự giờ, thăm lớp, thao giảng, hội giảng

Muốn nâng cao chất lượng của việc dự giờ và rút kinh nghiệm sư phạm,cán bộ quản lý cần tổ chức các chuyên đề về giờ lên lớp như: nghe nói chuyện

về nội dung và phương pháp giảng dạy, thảo luận các chuyên đề, xây dựnggiờ dạy mẫu, đăng ký giờ dạy tốt, thao giảng, hội giảng Qua đó giúp giáoviên nắm vững lý thuyết, rút kinh nghiệm về phương pháp giảng dạy, khuyếnkhích lao động sáng tạo của giáo viên Tổ chức tốt việc dự giờ và rút kinhnghiệm sư phạm là góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng đào tạo

1.3.5.6 Quản lý hồ sơ chuyên môn

Hồ sơ chuyên môn của giáo viên là công cụ, phương tiện quan trọng giúpgiáo viên thực hiện đầy đủ và có hiệu quả các chức năng, nhiệm vụ của mìnhtrong giờ lên lớp Kết quả của việc lãnh đạo, tổ chức và điều khiển quá trìnhgiảng dạy trên lớp của giáo viên phụ thuộc không nhỏ vào chất lượng hồ sơchuyên môn của chính họ Hồ sơ chuyên môn của giáo viên còn là phươngtiện phản ánh quá trình quản lý của cán bộ quản lý một cách khách quan, giúpcán bộ quản lý nắm vững tình hình thực hiện chuyên môn trong nhà trường Trong quá trình quản lý, người cán bộ quản lý cần quy định nội dung vàhướng dẫn cụ thể yêu cầu của từng loại hồ sơ, có kế hoạch kiểm tra bằngnhiều hình thức để kịp thời điều chỉnh những sai lệch trong việc thực hiệnnhiệm vụ chuyên môn của giáo viên

1.3.5.7 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Trường tiểu học tổ chức kiểm tra, đánh giá xếp loại học sinh trong quátrình học tập và rèn luyện theo Quy định về kiểm tra, đánh giá, xếp loại họcsinh tiểu học theo Quy định về đánh giá, xếp loại học sinh tiểu học do Bộtrưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành [ Điều 31, chương II, Điều lệtrường tiểu học, năm 2010 ]

Đánh giá kết quả học tập của học sinh là một bộ phận hợp thành một khâukhông thể thiếu được trong quá trình dạy học Kiểm tra, đánh giá kết quả họctập của học sinh là quá trình thu thập và xử lý thông tin về trình độ và khả

năng thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của giáo viên; Kết quả học tập của họcsinh sẽ phản ánh chất lượng dạy học của giáo viên; từ thông tin đó làm cơ sở

để điều chỉnh quá trình dạy học của giáo viên

Để đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng GD phổ thông thì đổi mới đánhgiá trong GD tiểu học là hết sức quan trọng, nó tác động ảnh hưởng không chỉđến HS mà còn tác động đến GV, đến Cán bộ quản lý ( CBQL) giáo dục, cảquá trình GD và rộng hơn còn tác động đến cả xã hội.(6)

Hiện nay Bộ Giáo dục & Đào tạo đã ban hành thông tư BGD&ĐT về việc ban hành quy định đánh giá, xếp loại học sinh tiểu học,theo đó việc đánh giá học lực của HS được đánh giá theo từng môn học, hiệutrưởng nhà trường phải chỉ đạo kiên quyết vấn đề này Hiệu trưởng cần nắmđược tình hình của giáo viên thực hiện việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tậpcủa học sinh, xác định tác dụng của kiểm tra là giúp cho giáo viên điều chỉnhphương pháp, nội dung yêu cầu, để đánh giá đúng chất lượng, khắc phục bệnhthành tích, học sinh đổi mới cách học trở thành người năng động sáng tạo,kích thích việc tự học

32/2009/QĐ-Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh cần phải đượcthực hiện nghiêm túc Việc đánh giá xếp loại học sinh phải đảm bảo nguyêntắc công bằng, khách quan thông qua viêc quán triệt và vận dụng đầy đủ cácvăn bản hướng dẫn về đánh giá xếp loại của Bộ Giáo dục và Đào tạo

1.3.5.8 Quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

Ở mọi lĩnh vực, con người là nhân tố quyết định sự thành công hay thất bạitrong việc tổ chức thực hiện các quyết định quản lý

Đặc biệt đối với giáo dục thì giáo viên là nhân tố quyết định chất lượngcủa sản phẩm giáo dục

Công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ giáo viên có ý nghĩa hếtsức quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học và là một yêu cầu, tiêu

chuẩn không thể thiếu được Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên vừa là mục tiêu,vừa là động lực cho sự phát triển bền vững của nhà trường

Nội dung quản lý vấn đề này bao gồm:

- Bồi dưỡng thường xuyên theo chu kỳ chương trình của Bộ Giáo dục vàĐào tạo, bồi dưỡng chuẩn hoá và bồi dưỡng nâng cao trình độ;

- Với nghề dạy học, việc bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũgiáo viên là một yêu cầu thường xuyên và liên tục Nội dung chủ yếu củahình thức bồi dưỡng này là cập nhật kiến thức, hướng dẫn rèn luyện kỹ năngtrong các môn học, hướng dẫn đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạyhọc;

- Việc đào tạo chuẩn hoá và nâng chuẩn đội ngũ giáo viên là yêu cầu cấpbách nhằm đáp ứng yêu cầu dạy học trong giai đoạn hiện nay

Muốn quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, người cán bộ quản lý phải chủđộng xây dựng chương trình, kế hoạch bồi dưỡng hợp lý để từng bước nângcao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm cho đội ngũ giáo viên thuộcđơn vị mình quản lý

1.3.5.9 Quản lý phương tiện và điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học

Hiệu quả hoạt đông dạy học phụ thuộc một phần vào phương tiện và điềukiện cơ sở vật chất của nhà trường Các yếu tố về phương tiện và các điềukiện hỗ trợ hoạt động dạy học tuy không trực tiếp làm thay đổi quá trình dạyhọc của thầy và nhận thức học tập của học sinh, song nó rất quan trọng vìchúng tạo điều kiện cho hoạt động dạy học đạt hiệu quả Quản lý tốt cácphương tiện và các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học sẽ có tác động tích cựcđối với việc nâng cao chất lượng dạy học của đội ngũ giáo viên

Để quản lý tốt phương tiện và các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học, hiệutrưởng cần đảm bảo cho giáo viên có đủ phương tiện dạy học bằng việc khaithác triệt để các nguồn cung cấp và hàng năm cần có kế hoạch mua sắm, bổsung trang thiết bị dạy học; đồng thời tăng cường tổ chức khai thác, sử

dụng các phương tiện phục vụ cho công tác dạy học Để khai thác một cáchtriệt để các phương tiện và điều kiện hỗ trợ dạy học, hiệu trưởng chỉ đạo chophó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn nghiên cứu chương trình dạy học,nắm được số tiết của từng môn, từng khối lớp cần có thiết bị, đồ dùng dạy học

và đối chiếu với các thiết bị mà nhà trường hiện có; tổ chức giới thiệu vàhướng dẫn cho giáo viên kỹ thuật sử dụng những trang thiết bị hiện có củanhà trường Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ chuyên môn tổ chức các chuyên đề về

sử dụng các phương tiện dạy học, thi sử dụng đồ dùng dạy học Hiệu trưởngphải chỉ đạo cụ thể cho việc sử dụng thiết bị dạy học thành nề nếp và tự giáccủa giáo viên Việc sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên phải được kiểm tra,đánh giá và có hình thức khen thưởng kịp thời

1.3.5.10 Quản lý hoạt động học tập của học sinh tiểu học:

Khi nói đến hoạt động học cần làm rõ khái niệm học và khái niệm hoạtđộng học Trong cuộc sống đời thường con người luôn có quá trình tiếp thu,tích lũy những kinh nghiệm sống, đó là việc học, là cách học theo phươngpháp của cuộc sống hằng ngày Trên thực tế, chỉ có phương thức đặc thù(phương thức nhà trường) mới có khả năng tổ chức để cá nhân tiến hành hoạtđộng đặc biệt đó là hoạt động học, qua đó hình thành ở cá nhân những tri thứckhoa học, năng lực mới phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn Và trong tâm lýhọc sư phạm, hoạt động học là khái niệm chính được dùng để chỉ hoạt độnghọc diễn ra theo phương thức đặc thù, nhằm chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng, kĩxảo

Hoạt động học tập là hoạt động chuyên hướng vào sự tái tạo lại tri thức.Hoạt động học tập không chỉ hướng vào việc tiếp thu những tri thức, kĩ năng,

kĩ xảo mà còn hướng vào việc tiếp thu cả những tri thức của chính bản thânhoạt động học Hoạt động học muốn đạt kết quả cao, người học phải biết cáchhọc, phương pháp học nghĩa là phải có những tri thức về chính bản thân hoạtđộng học

Hoạt động học là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi học sinh Do đó, nó giữvai trò chủ đạo trong việc hình thành và phát triển tâm lý của người học tronglứa tuổi này Và hoạt động học muốn diễn ra phải có điều kiện của nó như có

sự hướng dẫn của thầy, sách, vở, giáo trình,…và phải có sự vận động củachính bản thân người học

Để hoạt động học tập của học sinh có hiệu quả, đòi hỏi phải có sự hướngdẫn của GV về cách học, phương pháp học cho HS, cùng với sự phối hợp chặtchẽ giữa nhà trường và gia đình trong quản lý và tạo điều kiện tốt cho HStrong học tập Thông qua GV, Hiệu trưởng quản lý họat động học của HS.Hoạt động đó xảy ra ở lớp, ngoài lớp, ngoài trường, ở gia đình và được thểhiện qua nhiều hình thức như: học trên lớp, thực hành, lao động, tự học ởnhà… Trong việc này, cần đề cao vai trò của tổ chức Đoàn, Đội trong nhàtrường

Công tác quản lý trường tiểu học thực chất là quản lý hoạt động dạy học.Điều này yêu cầu người cán bộ quản lý phải có những hiểu biết sâu sắc về cácnội dung quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học, hiểu biết về đặc điểmlao động của người giáo viên tiểu học

Hiệu trưởng tổ chức tốt các hoạt động dạy học của giáo viên, quản lý nềnếp nội dung sinh hoạt của các tổ chuyên môn trong trường cũng như việckiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh từng khối lớp nhằm thực hiệnđược các mục tiêu giáo dục đã đề ra; đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầuphát triển đất nước, đưa nền giáo dục nước nhà ngang tầm với nền giáo dụccủa khu vực và thế giới

CHƯƠNG 2

Cơ sở thực tiễn của đề tài.

2.1 Tổng quan về Quận 8, thành phố Hồ Chí Minh.

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, đặc điểm dân cư

Quận 8 là quận vùng ven nội thành ở thành phố Hồ Chí Minh, phía Bắcgiáp Quận 5 và Quận 6, phía Đông giáp Quận 4 và Quận 7, phía Tây giáp

Quận Bình Tân, phía Nam giáp Huyện Bình Chánh Quận 8 có đến 1/2 diệntích là đất nông nghiệp do phù sa của các con sông bồi đắp Khí hậu nhiệt đớigió mùa, nhiệt độ nóng ẩm nhìn chung thuận lợi cho định cư và phát triểnnông nghiệp

Phân chia hành chính

Với diện tích là 19,2 km2 Quận 8 được chia làm 16 phường, được đánh

số theo thứ tự từ 1 đến 16 Cư dân của Quận 8 đông nhất là người Kinh chiếmkhoảng 84,4%, người Hoa cũng có mặt ở Quận 8 từ rất sớm với tỷ lệ khoảng

hơn 11%; ngoài ra còn có người Chăm, Khơ-me chiếm khoảng hơn 0,3% Cáctầng lớp dân cư ở Quận 8 phần lớn theo đạo Phật (35%) với 52 chùa được xâydựng khắp nơi Một số tôn giáo khác cũng không ít tín đồ như: đạo ThiênChúa (11,5%) với 12 nhà thờ, Tin Lành (0,4%) có 5 nhà thờ, Cao Đài (0,48%)

có 2 thánh thất, Đạo Hồi (0,52%) có 2 thánh đường…

Mặc dù diện tích khá nhỏ so với các quận, huyện khác trong Thành phố

Hồ Chí Minh, nhưng dân số quận 8 khá cao Tính đến thời điểm tháng 4 năm

2009, tổng dân số là 406.976 người Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên những nămgần đây bình quân là 0.96%, bên cạnh đó mức tăng dân số cơ học cũng thực

sự đáng kể, bình quân 7.52%; dân số tăng cơ học chủ yếu từ hai nguồn chính

là dân nhập cư từ các tỉnh và dân từ các quận nội thành Thành phố Hồ ChíMinh Mật độ dân cư cao đã gây áp lự lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội

2.1.2 Tình hình kinh tế-xã hội.

2.1.2.1 Về phát triển kinh tế.

Kinh tế tiếp tục phát triển gắn với tiến trình đô thị hóa, cơ cấu kinh tếtừng bước chuyển dịch theo hướng thương mại - dịch vụ - công nghiệp Môitrường kinh tế được cải thiện, thu hút các thành phần kinh tế tham gia sảnxuất kinh doanh, tạo ra nhiều việc làm mới, số cơ sở sản xuất kinh doanh cáthể tăng bình quân hàng năm 10.99%, với tổng số vốn đăng ký tăng 26.59%,

số lượng doanh nghiệp mới ra đời bình quân tăng 19.4%, tỷ lệ đầu tư đổi mớithiết bị tăng 3.5%/năm, công tác tiếp thị mở rộng thị trường, xây dựng thươnghiệu được chú trọng Hoạt động thương mại dịch vụ phát triển nhiều loại hình

đa dạng, tăng nhanh về số lượng và quy mô, bán buôn chiếm tỷ trọng trên80%, chi phối thị trường bán lẻ, doanh thu thương mại, dịch vụ tăng bìnhquân hàng năm là 22.8%, tốc độ phát triển giá trị sản xuất công nghiệp bìnhquân đạt 23.2%/năm, kim ngạch xuất khẩu tăng 26.3%/năm

2.1.2.2 Về cải thiện điều kiện văn hóa - xã hội.

Đời sống nhân dân được cải thiện, việc thực hiện chính sách xã hội đạtnhiều kết quả Chương trình xóa đói giảm nghèo được quan tâm với nhiềubiện pháp góp phần giảm mạnh số hộ nghèo từ 9.5% xuống còn 0.53%.Phong trào đền ơn đáp nghĩa, các chế độ chính sách xã hội được tổ chức thựchiện tốt.

Công tác giáo dục có nhiều chuyển biến, đã đầu tư nâng cấp và xâydựng mới 27 trường, trường tiểu học Nguyễn Trung Ngạn đạt chuẩn quốc giagiai đoạn 2002-2005, 03 trường mầm non đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 là:Mầm Non Tuổi Ngọc, Mầm Non 19/5, Mầm Non Dân lập Hoàng Mai 1; đã

cơ bản hoàn thành việc tách cấp trường phổ thông cơ sở; tỷ lệ học sinh hoànthành cấp học tiểu học và tốt nghiệp trung học cơ sở hàng năm đều tăng; tỷ lệtrẻ 5 tuổi học mẫu giáo là 98.5%; tỷ lệ trẻ 6 tuổi ra lớp đạt tỷ lệ 99.96%; tỷ lệhọc sinh cấp tiểu học học 2 buổi/ngày là 50.99%, cấp trung học cơ sở là32.59% Giữ vững kết quả phổ cập giáo dục tiểu học, trung học cơ sở và xóa

mù chữ, đã hoàn thành phổ cập bậc trung học vào năm 2008, đang tiến hànhphổ cập giáo dục đúng độ tuổi Hiện ngành giáo dục đang mở rộng quy môgiáo dục đáp ứng yêu cầu về đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ quản lý vềtrình độ chuyên môn và phẩm chất đạo đức nhà giáo

Tình hình an ninh chính trị luôn được ổn định, tình hình trật tự xã hội

có nhiều chuyển biến, công tác bảo vệ an ninh chính trị, an ninh kinh tế, tưtưởng văn hóa, an ninh nội bộ không ngừng được tăng cường, kịp thời giảiquyết các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của nhân dân

2.1.3 Một số nét về tình hình giáo dục của cấp tiểu học, quận 8 thành phố Hồ Chí Minh

Tình hình chung về giáo dục cấp tiểu học Quận 8.

Bảng 2.1 Thực trạng giáo dục Tiểu học Quận 8