Vận dụng kiến thức liên môn lịch sử trong tiết giảng văn nhằm phát huy năng lực tích cực, sáng tạo của học sinh qua bài hạnh phúc của một tang gia

Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn trong nhà trườngTHPT, tôi rất băn khoăn làm thế nào để tích hợp hiểu biết Lịch sử vào giảng dạycó hiệu quả, mang tính giá

Trang 1

MỤC LỤC

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

1.4.1 Phương pháp tiếp cận hệ thống 2

1.4.2 Phương pháp phân tích tổng hợp 2

1.4.3 Phương pháp so sánh đối chiếu 3

2 NỘI DUNG 4

2.1 Cơ sở lý luận: 4

2.1.1 Phương pháp dạy học tích hợp là gì? 4

2.1.2 Một số yêu cầu khi vận dụng phương pháp tích hợp vào dạy học 4

2.2 Thực trạng của vấn đề 5

2.2.1 Thực trạng chung 5

2.2.2 Thực trạng đối với giáo viên 6

2.2.3 Thực trạng đối với học sinh 6

2.3 Các giải pháp thực hiện 6

2.3.1 Hoạt động tích hợp các phân môn trong cùng một bộ môn: Văn -Tiếng việt - Làm văn 6

2.3.2 Hoạt động tích hợp liên môn 7

2.3.3 Kiểm định qua bài dạy cụ thể 10

2.4 Hiệu quả của SKKN với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp, nhà trường 16

2.4.1 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục 16

2.4.2 Hiệu quả của SKKN đối với bản thân, đồng nghiệp, nhà trường 17

3 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 19

3.1 Kết luận 19

3.2 Đề xuất 20

TÀI LIỆU THAM KHẢM 21

1 PHẦN MỞ ĐẦU

Trang 2

1.1 Lí do chọn đề tài.

Một trong những biện pháp đổi mới dạy học đang được quan tâm là áp dụngphương pháp dạy tích hợp liên môn Riêng đối với dạy học môn Ngữ văn,những kiến thức Lịch sử, hiểu biết văn hoá, xã hội có ưu thế trong việc làm sinhđộng hóa, cụ thể hóa những kiến thức về văn học Bởi vậy, việc vận dụng kiếnthức liên môn Lịch sử nhằm nâng cao hiệu quả bài học giảng văn được coi làmột trong những biện pháp thiết thực, hiệu quả trong công tác giáo dục hiện nay.Mối quan hệ giữa bộ môn Lịch sử và Văn học trong nhà trường phổ thôngvừa mang tính lý luận, vừa mang tính thực tiễn Về căn bản, đối tượng nghiêncứu của Văn học cũng như Sử học đều là Con Người Nếu như Văn học ngợi ca

vẻ đẹp của non sông, đất nước, ca ngợi những con người mang phẩm chất tốtđẹp, cao quý hay lên án cái xấu của họ thì Lịch sử cũng ghi nhận công lao, đónggóp của những con người ấy (Nhân vật Lịch sử) và phán xét nghiêm minh đốivới những người có tội với dân, với nước Không phải ngẫu nhiên mà trongchương trình Văn học lại có phân môn Văn học sử và trong Chương trình Lịch

sử lại có phần Lịch sử văn học Khi giáo viên giảng dạy Lịch sử, giảng dạy đếnsự kiện hay nhân vật lịch sử nào, chúng ta cũng thường liên tưởng đến nhữngbài thơ, áng văn đã từng đề cập đến sự kiện và con người đó mà ta từng đượcđọc, được học Trong thực tế, hiện tượng “Văn – Sử bất phân” đã từng tồn tạisuốt một thời gian dài không phải là không có cơ sở và cũng có không ít ngườivừa là nhà Văn, nhà Thơ đồng thời là nhà Sử học mà Bác Hồ kính yêu của

chúng ta trở thành ví dụ điển hình.[1]

Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn trong nhà trườngTHPT, tôi rất băn khoăn làm thế nào để tích hợp hiểu biết Lịch sử vào giảng dạycó hiệu quả, mang tính giáo dục cao, phù hợp với từng lớp, từng đối tượng họcsinh, gây hứng thú học tập của học sinh nhưng lại không làm mất đi đặc trưngriêng của môn học Từ suy nghĩ trên, tôi quyết định chọn đề tài "Vận dụng kiếnthức liên môn Lịch sử trong tiết giảng văn nhằm phát huy năng lực tích cực,sáng tạo của học sinh qua bài: Hạnh phúc của một tang gia" - Ngữ văn 11- Tập

I - Ban cơ bản - Tiết 43 - 44 - 45 - 46 lớp 11A3, 11A4, trường THPT nơi tôi

công tác.[8]

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trang 3

Với đề tài: "Vận dụng kiến thức liên môn Lịch sử trong tiết giảng văn nhằmphát huy năng lực tích cực, sáng tạo của học sinh qua bài: Hạnh phúc của mộttang gia" - Tiết 43 - 44 - 45 - 46, người viết mong muốn có thể chỉ ra mối quan

hệ biện chứng giữa kiến thức bộ môn Lịch sử với Văn học để từ đó có thể nhìnnhận, đánh giá lại một cách toàn diện và đúng đắn hơn về tác phẩm văn học mà

mình được tiếp cận [15]

Chọn đề tài này sẽ phục vụ tốt hơn cho công tác giảng dạy Tiểu thuyết củanhà văn Vũ Trọng Phụng nói chung và trích đoạn "Hạnh phúc của một tang gia"nói riêng trong chương trình Ngữ văn phổ thông - nhất là chương trình Ngữ văn

11 ban cơ bản

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài "Vận dụng kiến thức liên môn Lịch sử trong tiết giảng văn nhằm pháthuy năng lực tích cực, sáng tạo của học sinh qua bài: Hạnh phúc của một tanggia", chúng tôi sẽ tìm hiểu vấn đề qua Tiểu thuyết nổi tiếng của Vũ TrọngPhụng: "Số đỏ", đặc biệt trích đoạn "Hạnh phúc của một tang gia" được trực tiếpgiảng dạy trong chương trình Ngữ văn 11 ban cơ bản

Đề tài được áp dụng giảng dạy ở các lớp 11A3, 11A4, của trường phổ thôngchúng tôi đang trực tiếp giảng dạy

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Đề tài này chúng tôi sẽ kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu, từ nhiều gócđộ và cấp độ khác nhau để phát hiện rõ vấn đề Chúng tôi có thể kể tên cácphương pháp tiêu biểu sau:

1.4.1 Phương pháp tiếp cận hệ thống.

Để tìm hiểu: Vận dụng kiến thức liên môn Lịch sử trong tiết giảng văn nhằmphát huy năng lực tích cực, sáng tạo của học sinh qua bài: Hạnh phúc của mộttang gia , chúng tôi sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống các sáng tác của VũTrọng Phụng để từ đó đánh giá, khái quát sức ảnh hưởng của hoàn cảnh lịch sử

trong sáng tác của nhà văn [4]

1.4.2 Phương pháp phân tích tổng hợp.

Phương pháp phân tích tổng hợp nhằm soi sáng cho những nhận định chung.Nhờ phương pháp này mà quá trình tìm hiểu sẽ nêu và phân tích một cách xácđáng dẫn chứng cụ thể việc vận dụng kiến thức liên môn Lịch sử trong tiết giảng

Trang 4

văn nhằm phát huy năng lực tích cực, sáng tạo của học sinh qua bài: Hạnh phúc

của một tang gia [4]

1.4.3 Phương pháp so sánh đối chiếu.

So sánh đối chiếu là phương pháp giúp cho đề tài trở nên phong phú Chúng

ta có thể đối chiếu so sánh sự ảnh hưởng của bộ môn Lịch sử với bộ môn Ngữvăn không phải chỉ ở nhà văn Vũ Trọng Phụng mà còn ở những nhà văn kháccùng thời từ đó rút ra cái nhìn cụ thể, chính xác về kiến thức Lich sử trong giảng

văn mà cụ thể trong trích đoạn: Hạnh phúc của một tang gia[4]

2 NỘI DUNG

Trang 5

2.1 Cơ sở lý luận:

2.1.1 Phương pháp dạy học tích hợp là gì?

Phương pháp dạy học tích hợp được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ, có

hệ thống ở những mức độ khác nhau các kiến thức, kĩ năng thuộc các môn họckhác nhau hoặc các hợp phần của bộ môn thành một nội dung thống nhất dựatrên cơ sở các mối liên hệ về lý luận và thực tiễn được đề cập đến trong các mônhọc hoặc các hợp phần của bộ môn đó Trong Chương trình THPT, môn Ngữvăn, năm 2002 của Bộ GD&ĐT, khái niệm tích hợp cũng được hiểu là “Sự phốihợp các tri thức gần gũi, có quan hệ mật thiết với nhau trong thực tiễn, để chúng

hỗ trợ và tác động vào nhau, phối hợp với nhau nhằm tạo nên kết quả tổng hợpnhanh chóng và vững chắc” Phương pháp dạy học tích hợp nhằm hình thành vàphát triển năng lực cho học sinh một cách có hiệu quả hơn, góp phần thực hiện

tốt nhiệm vụ các mục tiêu giáo dục và đào tạo của bộ môn.[2]

Việc vận dụng quan điểm tích hợp vào dạy học Ngữ văn ở trường THPTchẳng những dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cậptrong các phân môn Văn học, tiếng Việt, Làm văn cũng như các bộ phận tri thứckhác như hiểu biết lịch sử xã hội, văn hoá nghệ thuật mà còn xuất phát từ đòihỏi thực tế là cần phải khắc phục, xoá bỏ lối dạy học theo kiểu khép kín, tách biệtgiữa kiến thức trong bài học với kiến thức ngoài cuộc sống, cô lập giữa nhữngkiến thức và kĩ năng vốn có liên hệ, bổ sung cho nhau, tách rời kiến thức với cáctình huống có ý nghĩa, những tình huống cụ thể sẽ gặp sau này Vận dụng quanđiểm tích hợp nâng cao năng lực sử dụng những kiến thức và kĩ năng mà họcsinh lĩnh hội được, bảo đảm cho mỗi học sinh khả năng huy động có hiệu quảnhững kiến thức và kĩ năng của mình để giải quyết những tình huống có ý nghĩa,cũng có khi là một tình huống khó khăn, bất ngờ, một tình huống chưa từng gặp.Mặt khác, tránh được những nội dung, kiến thức và kĩ năng trùng lặp, đồng thờilĩnh hội những nội dung, tri thức và năng lực mà mỗi môn học hay phân môn

riêng rẽ không có được [3].

Có thể thấy, dạy học Ngữ văn theo phương pháp tích hợp vẫn dựa trên quan

điểm dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm”, tích cực hoá hoạt động học tập

của học sinh trong mọi mặt, mọi khâu của quá trình dạy học; tìm mọi cách pháthuy năng lực tự học, năng lực sáng tạo của học sinh Vì vậy đòi hỏi giáo viên

phải nỗ lực nhiều hơn so với dạy phương pháp dạy học truyền thống.[5]

2.1.2 Một số yêu cầu khi vận dụng phương pháp tích hợp vào dạy học.

2.1.2.1 Dạy học theo hướng tích hợp phải đảm bảo yêu cầu chung của dạy học.

- Bám sát chuẩn kiến thức, kĩ năng cần đạt ở mỗi bài học cụ thể:

Chuẩn kiến thức, kĩ năng của môn học là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về

Trang 6

kiến thức, kĩ năng của môn học mà học sinh cần phải và có thể đạt được sau mỗiđơn vị kiến thức Nó được cụ thể hóa trong mục tiêu của từng bài học, giờ học.

Đối với bài dạy “Hạnh phúc của một tang gia”, phải căn cứ vào chuẩn kiến

thức của chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn và cách triển khai nộidung học tập trong SGK để xác định các yêu cầu, tiêu chí của việc vận dụng

phương pháp tích hợp vào dạy học.[9]

- Phải tuân theo một tiến trình dạy học hợp lý:

Đối với loại bài đọc - hiểu văn bản cần chú ý hướng dẫn học sinh tiếp nhận,hiểu kĩ và hiểu sâu văn bản

- Dạy tích hợp phải đáp ứng yêu cầu thực tiễn:

Mục tiêu của dạy học kiểu bài đọc – hiểu văn bản là giúp học sinh tiếp xúcvới văn bản, thông hiểu cả nghĩa đen, nghĩa bóng, nghĩa hàm ẩn, thấy được vaitrò, hiệu quả biểu đạt của các hình thức ngôn từ, ý nghĩa của hình tượng nghệthuật, những thông điệp tư tưởng, tình cảm, thái độ của người viết gửi gắm trong

tác phẩm.[10]

2.1.2.2 Lựa chọn nội dung tích hợp phải hợp lý, tự nhiên tránh gượng ép.

Nội dung tích hợp rất phong phú: Tích hợp các phân môn và tích hợp liênmôn Từ nội dung tích hợp phong phú như vậy, đòi hỏi giáo viên phải gợi mở,giúp học sinh hình dung ra mối liên hệ các đơn vị kiến thức, khêu gợi tinh thần

ham hiểu biết, muốn khám phá của học sinh.[11]

2.1.2.3 Đảm bảo giảm tải được kiến thức, rút ngắn được thời gian học tập cho học sinh.

Khi tổ chức dạy học theo hướng tích hợp, giáo viên cần lựa chọn phươngpháp phù hợp, nội dung thích hợp, cách thức hợp lí sao cho giảm tải kiến thức

và rút ngắn thời gian học tập mà vẫn đạt được mục tiêu dạy học để lựa chọn

được kiến thức và kĩ năng trọng tâm[7]

2.2 Thực trạng của vấn đề

2.2.1 Thực trạng chung.

Ngày nay, xu thế chung của xã hội là phát triển các ngành khoa học kĩ thuật.Dưới mái trường phổ thông, các em học sinh thường chú trọng đến bộ môn khoahọc tự nhiên hơn là bộ môn khoa học xã hội Dù hôm nay môn Ngữ văn rất quantrọng với kỳ thi vượt cấp và kỳ thi tốt nghiệp quốc gia nhưng đại đa số học sinhvẫn chưa quen với sự ngang hàng giữa bộ môn khoa học xã hội với bộ môn khoahọc tự nhiên Trường THPT nơi tôi đang công tác dù có những học sinh vốn cónăng khiếu về văn học, yêu thích văn chương nhưng vẫn vô cùng khó khăn trongviệc tiếp cận với bộ môn khoa học giàu tính nhân văn này Bởi vậy, mỗi giờ họcvăn diễn ra trong tâm thế còn thờ ơ đón nhận của học sinh và trong nỗi niềm trăn

Trang 7

trở của người thầy.[2]

2.2.2 Thực trạng đối với giáo viên.

Tiểu thuyết Vũ Trọng Phụng góp phần lớn vào sự thành công của văn họcphê phán Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945 Qua thực tế quá trình dạy hoc, tôinhận thấy việc kết hợp kiến thức liên môn vào giải quyết một vấn đề nào đótrong môn học là việc làm hết sức cần thiết Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộmôn không chỉ nắm chắc môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiếnthức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống,

các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất.[16]

2.2.3 Thực trạng đối với học sinh.

Tích hợp trong giảng dạy giúp học sinh phát huy sự suy nghĩ, tư duy, sángtạo trong học tập và ứng dụng vào thực tế đời sống

Cụ thể: Đối với dự án này khi thực hiện sẽ giúp các em học sinh nắm được:

Dạy học liên môn trong môn Văn học giúp người học nhận thức được tác phẩmvăn học trong môi trường văn hóa- lịch sử sản sinh ra nó hay trong môi trườngdiễn xướng của nó; thấy được mối quan hệ mật thiết giữa văn học và lịch sửphát sinh; văn học với các hình thái ý thức xã hội khác đồng thời khắc phục

được tính tản mạn trong kiến thức văn hóa của học sinh.[15]

Khi soạn bài có kết hợp các kiến thức của các môn học khác sẽ giúp giáoviên tiếp cận tốt, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt ra Từ đó tổ chức,hướng dẫn học sinh sẽ linh hoạt hơn, sinh động hơn Học sinh có hứng thú họctập, tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩ, sáng tạo nhiều hơn Từđó vận dụng kiến thức vào thực tế tốt hơn

2.3 Các giải pháp thực hiện.

2.3.1 Hoạt động tích hợp các phân môn trong cùng một bộ môn: Văn Tiếng việt - Làm văn.

-Môn Ngữ văn là môn học tích hợp: tích hợp ngôn ngữ với văn tự, ngôn ngữvới bài văn, ngôn ngữ với văn học, ngôn ngữ với văn hóa, ngôn ngữ nói vớingôn ngữ viết Việc dạy học tác phẩm văn học, đoạn trích văn học gọi là kiểubài đọc – hiểu văn bản phải bắt đầu từ kênh chữ, từ đọc hiểu từ ngữ, từ câu văn,biểu đạt mà suy ra nội hàm hình tượng và ý nghĩa để hướng tới trò, truyền chotrò những rung động, những xúc cảm nghệ thuật.Vì vậy, hoạt động tích hợp cácphân môn trong cùng một bộ môn giúp học sinh rèn luyện thói quen tư duy,nhận thức vấn đề một cách có hệ thống và logíc Để giờ đọc – hiểu văn bản đạt

hiệu quả cao yêu cầu giáo viên cần có những định hướng[6]

2.3.2 Hoạt động tích hợp liên môn.

Trang 8

Môn Ngữ văn là môn học thuộc nhóm công cụ cho nên học môn Ngữ văn sẽcó tác động tích cực đến kết quả học các môn khác và ngược lại Vì vậy hoạtđộng tích hợp liên môn đòi hỏi giáo viên phải gợi mở, giúp học sinh hình dungđược mối liên hệ các đơn vị kiến thức, gợi tinh thần ham hiểu biết, muốn khámphá của học sinh.[8]

Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra bằng hình thức tự luận qua nội dung kiến thức tiết học trước như:Tóm tắt chương truyện? Cảm nhận về nhan đề chương truyện "Hạnh phúc củamột tang gia" nhằm củng cố lại kiến thức đã học cũng như phát huy năng lực thuthập thông tin của học sinh

Tổ chức hoạt động dạy học

Vào bài - kết nối: GV nêu yêu cầu định hướng bài học theo chiều liên tưởngquá khứ giúp nối kết bài học giảng Văn với Lịch sử phát huy tư duy cũng nhưnăng lực thu thập và xử lý thông tin của học sinh:

Câu hỏi: Kết hợp chương trình Sử cấp II - nhất là Sử lớp 8 với bài: Khái quátvăn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến Cách mạng tháng Tám 1945 đã học, emhãy nêu những sự kiện lịch sử tiêu biểu tác động đến sự phát triển của văn họcViệt Nam giai đoạn từ đầu thế kỷ XX đến Cách mạng tháng Tám 1945 mà đặcbiệt là dòng văn học hiện thực phê phán nói riêng?

Bài mới: (Trình bày các quá trình dạy học - dạy trên Bài giảng điện tửPowerpoint)

Bài học được tiến hành trong 4 tiết học ( mỗi tiết 45 phút)

Tóm tắt nội dung chính của phần nội dung bài học mà GV hướng dẫn HS tìmhiểu như sau:

Hoạt động 1: Trình chiếu hình ảnh:

Cho học sinh xem một số hình ảnh và trích đoạn của phim "Số đỏ", "Tròđời" - nhất là cảnh cụ cố tổ qua đời với cảnh chuẩn bị đám ma

Phần này giúp học sinh tiếp cận bài mới trong tâm thế hứng thú

Hoạt động 2: Trình bày niềm vui của mọi người trong gia đình trước cái

chết của cụ cố tổ:

1 Trình bày niềm vui chung của mọi người trong gia đình:

Gợi mở cho học sinh đi từ nguyên nhân của niềm vui để dẫn tới niềm vuichung của tất cả mọi thành viên trong gia đình: Giáo viên cho học sinh trả lờimột số câu hỏi sau: Niềm vui của đám con cháu trong gia đình xuất phát từ đâu?Tại sao cụ cố tổ chết đi đám con cháu lại vui như vậy? Niềm vui đó được bộc lộ

cụ thể ra sao? Để thể hiện niềm vui chung đó, nhà văn Vũ Trọng Phụng chủ yếu

sử dụng thủ pháp nghệ thuật gì? Trình bày ý nghĩa của niềm vui?

Tập trung vào các nội dung tiêu biểu sau:

Trang 9

- Đám con cháu vui trước cái chết của cụ cố tổ: Ba hôm sau cụ cố tổ chếtthật!

- Tất cả mọi người trong gia đình cùng chung niềm vui vì được chia gia tài

- Cả gia đình ai ai bề ngoài cũng tỏ ra bối rối, tất bật, lo lắng, bận rộn nhưngthực chất bên trong ai cũng sung sướng, thỏa mãn

- Nhà văn tạo mẫu thuẫn trào phúng bằng thủ pháp nghệ thuật đối lập, phóngđại với hệ thống ngôn ngữ trào phúng sắc sảo

- Từ niềm vui đó tác giả vạch trần bản chất giả dối, bất nghĩa, biến chất, vôliêm sỉ của đám con cháu bất hiếu Từ đây chân dung đại gia đình bất hiếu, suythoái về đạo đức bởi đồng tiền và danh vọng hiện lên một cách rõ nét

Giáo viên cho học sinh minh họa các nội dung trên qua đoạn trích: HạnhPhúc của một tang gia

Học sinh trao đổi, thảo luận rồi minh họa những nội dung trên qua từngphần, đoạn văn trong văn bản: Hạnh phúc của một tang gia và rút ra nghệ thuậttiêu biểu trong cách miêu tả của nhà văn Vũ Trọng Phụng

Phần này giúp học sinh thu thập thông tin, năng lực vận dụng và phân tích

2 Trình bày chân dung từng thành viên trong gia đình cụ cố tổ

GV chia lớp học thành 6 nhóm, mỗi nhóm đảm nhiệm một chân dung nhânvật và phần câu hỏi cụ thể sau:

Tìm đoạn văn sử dụng các chi tiết miêu tả chân dung nhân vật mình đảmnhiệm? Nhận xét vẻ bề ngoài với những tâm trạng và hành động ra sao? Thựcchất tâm trạng bên trong là gì? Điều đó bộc lộ bản chất của hạng người nàotrong xã hội?

Tổng điểm tối đa cho mỗi nhóm là 10 điểm

Các nhóm nếu trả lời sai hoặc thiếu phần câu hỏi nào sẽ bị trừ điểm theothang điểm cụ thể mỗi dữ kiện tức mỗi ý nhỏ của câu hỏi 2,5 điểm

HS: Các thành viên trong các nhóm thảo luận và nhanh chóng đưa ra các câutrả lời một cách chính xác

GV: Nhận xét và bổ sung nếu thiếu phần trả lời của từng nhóm sau đó công

bố điểm mỗi nhóm đạt được rồi chuyển sang hoạt động tiếp theo

HS: Ghi nhận điểm số mà nhóm mình đã đạt được

Cụ thể mỗi nhóm cần trả lời đảm bảo các nội dung yêu cầu cho chân dungtừng nhân vật

GV: Trình chiếu trên máy nội dung đảm bảo sau:

2.1 Chân dung cụ cố Hồng:

- Bề ngoài: ho khạc, khóc mếu, lụ khụ chống gậy

- Thực chất: biểu diễn vai người già cả để thiên hạ ngợi khen

Trang 10

- Đại diện cho kiểu người háo danh đến quái gở.

2.2 Chân dung Văn Minh chồng:

- Bề ngoài: băn khoăn, phân vân, vò đầu, bứt tóc, mặt đăm đăm, chiêu chiêu

- Thực chất: vui vì gia tài khổng lồ sắp được chia Suy nghĩ tìm cách xử trívới Xuân

- Đại diện cho kiểu người giả dối, bất nhân

2.3 Chân dung Văn Minh vợ:

- Bề ngoài: Sốt ruột, bối rối

- Thực chất: Mừng rỡ, là dịp lăng xê các trang phục của tiệm may Âu hóa,mặc đồ xô gai tân thời

- Đại diện cho kiểu người chạy theo lối sống văn minh rởm, lố lăng

2.4 Cậu Tú tân:

- Bề ngoài: Sốt ruột, điên người lên

- Thực chất: Sướng điên lên vì sắp được trổ tài chụp ảnh

- Đại diện cho hạng người bỉ ổi, vô liêm sỉ

2.5 Cô Tuyết:

- Bề ngoài: Mặc y phục ngây thơ; mặt tỏ ra đau khổ, buồn rầu

- Thực chất: Muốn chứng minh sự trinh trắng, đang mong chờ Xuân

- Đại diện cho kiểu người hư hỏng, lố lăng, kệch cỡm

2.6 Ông Phán mọc sừng:

- Bề ngoài: Mọc sừng tức là có vợ ngoại tình thường phải nhục nhã

- Thực chất: Sung sướng, tự hào vì cái sừng vô hình, chuẩn bị tiền để cảm ơnXuân

- Đại diện cho kiểu người vô liêm sỉ, giả tạo

3 Trình chiếu một số hình ảnh chân dung minh họa các thành viên trong giađình:

GV: Trình chiếu hình ảnh trên máy

HS: Dựa vào hình minh họa xác định tên nhân vật tương ứng

Phần này giúp học sinh phát huy óc tưởng tượng, liên tưởng nhanh:

Lần lượt chân dung các nhân vật từ trái qua phải, bắt đầu từ hàng trên: Cụ cốHồng, Cố Hồng bà, Văn Minh chồng, Văn Minh vợ, Cậu Tú Tân, Cô Tuyết,Phán mọc sừng

* Trình chiếu một số hình ảnh từ phim "Trò đời" và "Số đỏ":

HS: Quan sát hình ảnh để thấy sự ảnh hưởng của văn hoá Pháp - văn hoáphương Tây trong lĩnh vực ăn mặc của nhân dân ta thời Pháp Thuộc

GV: Bổ sung kiến thức hiểu biết cho hs về phong trào Âu hoá thời PhápThuộc Giới thiệu cho học sinh về tờ báo: Phong hoá; Ngày nay huấn luyện phụ

Trang 11

nữ cách cải tiến y phục, huấn luyện thanh niên cách chinh phục gái đẹp

Hoạt động 3: Hình thức hoạt động ngoài giờ

GV: Cho học sinh 2 câu hỏi với thang điểm 10/1câu

Phần này nhằm tích hợp kiến thức Lịch sử và phát huy tính sáng tạo cho họcsinh

Câu hỏi 1: Bức tranh méo mó, nhếch nhác và hài hước của xã hội thực dânphong kiến với tất cả sự đồi bại, xuống dốc của đạo lý và nhân cách con người là

do đâu?

HS: Trao đổi, thảo luận theo nhóm và trả lời

GV định hướng trả lời: Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ II, Thực dân Phápđưa vào nước ta đủ thứ rác rưởi của văn hoá Tư sản phản động phương Tâycùng với cặn bã phong kiến mà chúng gọi là kết hợp văn minh Âu Mỹ với quốchồn quốc tuý An Nam khiến một số ý thức mới, tâm lí mới lan tràn: Ý thức tâm

lí tư sản và tiểu tư sản: Trí thức thành thị Âu hoá chịu ảnh hưởng của những sinhhoạt mới và văn hoá tư sản Phương Tây Lối sống hưởng lạc phát triển ở thànhthị: Ăn mặc theo mốt thời trang, lối sống tài hoa son trẻ, vui vẻ, trẻ trung; dạy họcách hưởng thụ cuộc đời một cách hiện đại và thú vị

Phần này tích hợp kiến thức Lịch Sử cho học sinh

Câu hỏi 2: Từ những vấn để đặt ra trong chương truyện và xu thế con ngườivới cuộc sống hiện đại hôm nay, em rút ra cho mình những bài học gì?

HS trả lời nhanh câu hỏi

GV có thể bổ sung kiến thức để học sinh hiểu biết hơn

Phần này tích hợp không chỉ kiến thức Lịch sử mà còn là hiểu biết xã hội

2.3.3 Kiểm định qua bài dạy cụ thể

- Giới thiệu một cây bút trào phúng xuất sắc giai đoạn 30 - 45

- Sức tố cáo mạnh mẽ đối với xã hội trưởng giả thành thị đương thời bằngthái độ đả kích sâu cay trong nghệ thuật trào phúng bậc thầy của tác giả

- Qua đoạn trích cho HS thấy rõ sự giả dối, lố lăng của đám con cháu đại bấthiếu trong gia đình cụ Cố Hồng

2 Kĩ năng:

Đọc hiểu văn bản tự sự được viết theo bút pháp trào phúng

3 Thái độ:

Định dạng
Số trang	23
Dung lượng	174,5 KB