Tóm tắt luận văn thạc sĩ điều dưỡng đặc điểm người bệnh, kết quả chăm sóc sau phẫu thuật tuyến giáp và một số yếu tố liên quan tại bệnh viện đa khoa kiên giang năm 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG --- BÙI PHI LÍL ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH, KẾT QUẢ CHĂM SÓC SAU PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA KIÊN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG -

BÙI PHI LÍL

ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH, KẾT QUẢ CHĂM SÓC SAU PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ

LIÊN QUAN TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA

KIÊN GIANG NĂM 2020

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG

HÀ NỘI – NĂM 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG -

BÙI PHI LÍL

Mã học viên: C01332

ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH, KẾT QUẢ CHĂM SÓC SAU PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ

LIÊN QUAN TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA

KIÊN GIANG NĂM 2020

CHUYÊN NGÀNH: ĐIỀU DƯỠNG

Mã số: 8.72.03.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG

HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN THỊ TUYẾN

HÀ NỘI - NĂM 2020

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự giúp

đỡ tận tình của quí thầy cô giáo, bè bạn, đồng nghiệp, gia đình và người thân Tôi xin chân thành cảm ơn: Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau Đại học, khoa Khoa học Sức khỏe, Trường Đại học Thăng Long cùng các thầy cô giáo đã nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới: PGS.TS Nguyễn Thị Tuyến, PGS.TS Lê Thị Bình và GS.TS Trương Việt Dũng, những người đã giành nhiều thời gian và tâm huyết giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn một cách tốt nhất

Tôi xin chân thành cảm ơn: lãnh đạo các phòng ban sở Y tế, Bệnh viện Đa khoa Kiên Giang và khoa ung bướu đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn

Tôi xin cảm ơn tất cả bạn bè, tập thể lớp thạc sĩ chuyên nghành Điều dưỡng khóa 7.1 Kiên Giang, đặc biệt là ban cán sự lớp đã dành cho tôi nhiều

sự giúp đỡ và tình cảm chân thành nhất

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến những bệnh nhân trong đề tài – họ chính là những người thầy, giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Cuối cùng, tôi xin dành tình cảm và lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình và những người thân đã luôn ở bên, quan tâm, động viên và chia sẻ những niềm vui cũng như nỗi buồn trong học tập và cuộc sống

Hà Nội, ngày 11 tháng 12 năm 2020

Bùi Phi Líl

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu trong bản luận văn này là do bản thân tôi thực hiện, những số liệu trong luận văn này là trung thực

Hà Nội, ngày 11 tháng 12 năm 2020

Tác giả

Bùi Phi Líl

MỤC LỤC

Trang DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC CÁC HÌNH ii

DANH MỤC BẢNG, BIỂU iii

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1: TỔNG QUAN 3

1.1 Sơ lược giải phẫu và sinh lý tuyến giáp 3

1.1.1 Giải phẫu tuyến giáp 3

1.1.2 Sinh lý học tuyến giáp 5

1.1.3 Điều trị bướu tuyến giáp: 5

1.1.4 Biến chứng sau phẫu thuật cắt tuyến giáp 6

1.2 Chăm sóc bệnh nhân sau phẫu thuật 7

1.2.1 Khái niệm về chăm sóc 7

1.2.2 Một số lý thuyết về chăm sóc 8

1.2.3 Quy trình điều dưỡng 9

1.2.4 Áp dụng quy trình ĐD trong CSBN sau PTTG 9

1.2.5 Một số nghiên cứu liên quan đến PTTG 15

1.3 Khái quát về khoa ung bướu Bệnh viện Đa khoa Kiên Giang 17

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 19

2.1 Đối tượng nghiên cứu 19

2.1.1 Tiêu chuẩn lựa chọn 19

2.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ 19

2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 19

2.2.1 Địa điểm nghiên cứu 19

2.2.2 Thời gian nghiên cứu 19

2.3 Phương pháp nghiên cứu 19

2.4 Cỡ mẫu 19

2.5 Chọn mẫu 20

2.6 Phương pháp thu thập số liệu 20

2.7 Các biến số nghiên cứu 21

2.8 Các khái niệm, thước đo tiêu chuẩn đánh giá 22

2.8.1 Các tiêu chuẩn đánh giá lâm sàng 22

2.8.2 Tiêu chuẩn đánh giá kết quả chăm sóc 24

2.9 Phương pháp phân tích số liệu 24

2.10 Vấn đề đạo đức của nghiên cứu 25

2.11.Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục sai số 25

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 28

3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 28

3.1.1 Tuổi 28

3.1.2 Giới 29

3.1.3 Nghề nghiệp 29

3.1.4 Nơi sống của đối tượng nghiên cứu 30

3.1.5 Thời gian mắc bệnh 30

3.1.6 Bệnh lý kèm theo của đối tượng nghiên cứu 31

3.1.7 Các chỉ tiêu đánh giá công tác điều dưỡng, chuẩn bị BN trước mổ 31

3.1.8 Các đặc điểm lâm sàng BN trước mổ 32

3.1.9 Các đặc điểm cận lâm sàng của BN trước mổ 32

3.2 Nhận định đặc điểm lâm sàng trên NB sau mổ 33

3.2.1 Toàn trạng 33

3.2.2 Hô hấp 34

3.2.3 Tim mạch 35

3.2.4 Thân nhiệt 35

3.2.5 Đau sau mổ 36

3.2.6 Buồn nôn, nôn 36

3.2.7 Dẫn lưu: 37

3.3 Đánh giá kết quả chăm sóc sau mổ 37

3.3.1 Các biến chứng xảy ra trong thời gian hậu phẫu 37

3.3.2 Biến chứng muộn 38

3.3.3 Kết quả chăm sóc vết mổ sau phẫu thuật 38

3.3.4 Phân bố thời gian điều trị tại phòng hậu phẫu 39

3.3.5 Tư vấn, hướng dẫn NB và gia đình người bệnh 39

3.4 Một số yếu tố liên quan đến đặc điểm lâm sàng và chăm sóc sau 40

3.4.1 Đặc điểm NB liên quan đến đau sau phẫu thuật 40

3.4.2 Đặc điểm NB liên quan đến các biến chứng sau mổ 41

3.4.3 Đặc điểm NB liên quan đến kết quả chăm sóc sau PT 42

3.4.4 Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng liên quan đến kết quả CS 43

Chương 4: BÀN LUẬN 44

4.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 44

4.1.1 Tuổi 44

4.1.2 Giới 45

4.1.3 Nghề nghiệp 45

4.1.4 Nơi ở 46

4.1.5 Thời gian mắc bệnh 46

4.1.6 Bệnh lý kèm theo của đối tượng nghiên cứu 47

4.1.7 Đánh giá công tác chuẩn bị BN trước mổ 47

4.1.8 Đặc điểm lâm sàng trước mổ 47

4.1.9 Các đặc điểm cận lâm sàng của NB trước mổ 48

4.2 Nhận định đặc điểm lâm sàng trên NB sau mổ 49

4.2.1 Toàn trạng 49

4.2.2 Hô hấp 50

4.2.3 Tim mạch 51

4.2.4 Thân nhiệt 51

4.2.5 Đau sau mổ 52

4.2.6 Buồn nôn, nôn 52

4.2.7 Dẫn lưu vết mổ 53

4.3 Đánh giá kết quả chăm sóc sau mổ 53

4.3.1 Các biến chứng sớm xảy ra trong thời gian hậu phẫu 53

4.3.2 Biến chứng muộn 55

4.3.3 Kết quả chăm sóc vết mổ sau phẫu thuật 55

4.3.4 Phân bố thời gian điều trị 56

4.3.5 Tư vấn người bệnh trước khi ra viện 57

4.4 Một số yếu tố liên quan quan đến đặc điểm lâm sàng và chăm sóc 57

4.4.1 Yếu tố liên quan đến đau 57

4.4.2 Yếu tố liên quan đến các biến chứng sau mổ 58

4.4.3 Yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc 59

KẾT LUẬN 60

KIẾN NGHỊ 62 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

i

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BGĐT: Bướu giáp đơn thuần

CSTD: Chăm sóc toàn diện

GDSK: Giáo dục sức khỏ

PTTG: Phẫu thuật tuyến giáp

TKQN: Thần kinh quặt ngược

AFCE : (Francophone de Chirurgie Endocrinienne) Hiệp hội Phẫu thuật

Nội tiết Pháp ngữ

FNA: (Fine Needle Aspiration) Xét nghiệm chọc hút tế bào bằng kim nhỏ

ii

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1 Giải phẫu tuyến giáp 3 Hình 1.2 Mạch máu nuôi dưỡng tuyến giáp 4

iii

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Bảng 3.1 Thời gian mắc bệnh của đổi tượng nghiên cứu 30

Bảng 3.2 Bệnh lý mạn tính kèm theo của đối tượng nghiên cứu 31

Bảng 3.3 Các chỉ tiêu đánh giá công tác điều dưỡng chuẩn bị BN 31

Bảng 3.4 Dấu hiệu lâm sàng 32

Bảng 3.5 Các đặc điểm cận lâm sàng BN trước mổ 32

Bảng 3.6 Nhận định toàn trạng 33

Bảng 3.7 Nhận định hô hấp 34

Bảng 3.8 Nhận định tim mạch 35

Bảng 3.9 Nhận định thân nhiệt 35

Bảng 3.10: Đánh giá đau sau mổ 36

Bảng 3.11 Nhận định bệnh nhân buồn nôn, nôn 36

Bảng 3.12 Nhận định số lượng, màu sắc dịch dẫn lưu sau mổ 24h (ml) 37

Bảng 3.13 Nhận định các biến chứng sau PTTG 37

Bảng 3.14 Nhận định các biến chứng muộn sau PTTG 38

Bảng 3.15 Đánh giá kết quả chăm sóc vết mổ sau phẫu thuật 38

Bảng 3.16 Thời gian điều trị tại phòng hậu phẫu 39

Bảng 3.17 Tư vấn giáo dục sức khỏe cho người bệnh 39

Bảng 3.18 Yếu tố liên quan đến đau sau mổ 40

Bảng 3.19 Yếu tố liên quan đến các biến chứng nhiễm trùng sau mổ 41

Bảng 3.20 Yếu tố liên quan đến kết quả chăm sóc sau mổ 42

Bảng 3.21 Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng liên quan đến kết quả chăm sóc sau mổ 43

Biểu đồ 3.1 Phân bố theo nhóm tuổi 28

Biểu đồ 3.2 Phân bố theo giới 29

Biểu đồ 3.3 Phân bố nghề nghiệp 29

Biểu đồ 3.4 Phân bố theo nơi sống 30

1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Bướu giáp là bệnh khá phổ biến trên thế giới cũng như ở Việt Nam, bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, ở cả miền núi lẫn đồng bằng Trên thế giới, theo OMS có khoảng 200 -300 triệu người bị bướu tuyến giáp, chiếm 7% dân số thế giới Tại Việt Nam, tỷ lệ bị bướu giáp thay đổi từ 4% - 20% tuỳ theo từng vùng miền [15]

Theo Trần Đức Thọ tần suất bệnh bướu giáp đơn thuần (BGĐT) vào khoảng 10% dân số, cá biệt có vùng tăng lên con số 50% ở những vùng thiếu iod (miền núi) [17] Xét về góc độ giới tính, BGĐT là bệnh gặp chủ yếu ở nữ giới, với tỉ lệ nữ/ nam là 10/1 [10]

Về điều trị, các bệnh tuyến giáp cần điều trị ngoại khoa tương đối đa dạng, đặc biệt là các loại bướu tuyến giáp Đó là tình trạng tuyến giáp to toàn

bộ hay cục bộ do nhiều nguyên nhân khác nhau, tùy theo tính chất của bướu

có các phương pháp điều trị khác nhau Một trong những phương pháp điều trị bướu giáp trong đó có phẫu thuật, phẫu thuật giữ vai trò then chốt, góp phần quan trọng giải quyết triệt để bướu [11] Có 2 phương pháp phẫu thuật là

mổ mở và mổ nội soi Trong mổ mở đã được chứng minh là hiệu quả và an toàn, mổ nội soi mang tính thẩm mỹ cao, ít để lại sẹo nhưng, do điều kiện của từng cơ sở khác nhau, tùy theo từng loại bệnh mà người phẫu thuật viên (PTV) có thể quyết định cách mổ khác nhau

Y học ngày càng tiến bộ, việc điều trị không chỉ đơn thuần là lấy hết bướu, mà còn quan tâm đến chất lượng chăm sóc đối với bệnh nhân như ít đau, thời gian nằm viện ngắn, ít biến chứng , quan tâm đến sức khoẻ tinh thần, tâm lý sau phẫu thuật của người bệnh, trong đó vấn đề chăm sóc rất quan trọng, nhằm góp phần giúp người bệnh cảm thấy lạc quan hơn, an tâm nằm điều trị và chất lượng cuộc sống cũng tốt hơn

2

Tại Việt Nam, mổ tuyến giáp được thực hiện khá phổ biến tại các Bệnh viện lớn và đang trên đà phát triển, trong tương lai phẫu thuật tuyến giáp (PTTG) còn phát triển hơn nữa với nhiều kỹ thuật mới nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người bệnh

Kết quả của phẫu thuật phụ thuộc nhiều vào trình độ, kinh nghiệm của PTV Ngoài ra việc chăm sóc, theo dõi sau PTTG của điều dưỡng là yếu tố rất quan trọng góp phần không nhỏ trong việc nâng cao hiệu quả điều trị

PTTG là một kỹ thuật khá phổ biến nhưng, đòi hỏi công tác điều dưỡng chăm sóc cần phải thường xuyên cập nhật những tiến bộ mới để có thể chăm sóc bệnh nhân hậu phẫu đạt được kết quả tốt nhất Xuất phát từ thực tế trên

chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Đặc điểm người bệnh, kết quả chăm

sóc sau phẫu thuật tuyến giáp và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Đa khoa Kiên Giang năm 2020”

Nhằm hai mục tiêu:

1 Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của người bệnh phẫu thuật tuyến giáp tại Bệnh viên Đa khoa Kiên Giang

2 Phân tích kết quả chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật tuyến giáp và một số yếu tố liên quan