Trong thời gian học ở trường sư phạm, các sinh viên được học rất nhiều và rất kỹ về kiến thức chung, kiến thức chuyên ngành, phương pháp giảng dạy, công nghệ thông tin… Những[r]
Trang 1TỪ VAI TRÒ GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM TRƯỜNG PHỔ THÔNG
NGHĨ VỀ VIỆC ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN TRONG TRƯỜNG SƯ PHẠM
NGUYỄN LONG SƠN (*)
TÓM TẮT
Giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò rất quan trọng trong nhà trường phổ thông Giáo dục học sinh của giáo viên chủ nhiệm là tổng hòa các kỹ năng, là cả một nghệ thuật giáo dục Trước yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, bên cạnh việc đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm không ngừng tự hoàn thiện mình và tự nâng cao mình thì trường sư phạm cần phải đổi mới nội dung trong đào tạo giáo viên chủ nhiệm
Từ khóa: giáo viên chủ nhiệm, đào tạo, trường sư phạm
ABSTRACT
Form teachers play a very important role in junior high schools Their teaching is an art, which integrates all educational skills Faced with the need to enhance educational quality, form teachers are required to make constant self-improvement and self-upgrade; and teachers' colleges are required to innovate their training curricula as well
Keywords: form teachers, training, teachers' colleges
1 ĐẶT VẤN ĐỀ*
Cuộc đời đi học của mỗi người có nhiều
thầy cô làm chủ nhiệm Tuy mỗi người có
một dấu ấn riêng nhưng giáo viên chủ
nhiệm (GVCN) đều phải là người thầy giỏi
về chuyên môn, giàu có về kinh nghiệm
sống, đồng thời là một nghệ sĩ tâm lý tài
năng, xử lý khéo léo các tình huống sư
phạm Giáo viên chủ nhiệm phải gánh trên
vai bao trách nhiệm nặng nề khác, đóng vai
trò làm chiếc cầu nối giữa nhà trường với
học sinh và gia đình học sinh, giữa các giáo
viên bộ môn với học sinh… Nếu không có
cái tâm, không có tấm lòng bao dung, không
có nghiệp vụ quản lý giỏi, có lẽ người giáo
viên chủ nhiệm sẽ không thể làm tốt nhiệm
vụ của mình Trên vai GVCN có bao nhiêu
việc “có tên” và “không tên”, đòi hỏi họ
( ) ThS, Trường Trung học Thực hành Sài Gòn -
phải ra tay giải quyết
2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
2.1 Nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm
Nhiệm vụ GVCN được qui đ nh rõ trong Điều lệ trường Trung học cơ sở, trường Trung học phổ thông và trường Phổ thông có nhiều cấp học Đó là, xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo dục thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc điểm học sinh, với hoàn cảnh và điều kiện thực
tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng học sinh; Thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xây dựng; Phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh, với các giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, các tổ chức xã hội có liên quan trong việc hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện, hướng nghiệp của học
Trang 2sinh lớp mình chủ nhiệm và góp phần huy
động các nguồn lực trong cộng đồng phát
triển nhà trường; Nhận xét, đánh giá và xếp
loại học sinh cuối kỳ và cuối năm học; đề
ngh khen thưởng và kỷ luật học sinh; đề
ngh danh sách học sinh được lên lớp
thẳng, phải kiểm tra lại, phải rèn luyện
thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè, phải ở
lại lớp; hoàn chỉnh việc ghi sổ điểm và học
bạ học sinh; Báo cáo thường kỳ hoặc đột
xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng
2.2 Công tác chủ nhiệm lớp và vai trò
của giáo viên chủ nhiệm
Có tìm hiểu thực tế tại nhà trường phổ
thông mới hiểu rõ thế nào là công tác chủ
nhiệm lớp và vai trò của giáo viên chủ
nhiệm rất quan trọng như thế nào?
Công tác chủ nhiệm lớp là làm công
việc chỉ đạo, quản lý giáo dục toàn diện
học sinh một lớp Vai trò của giáo viên chủ
nhiệm có thể được khái quát như sau:
- Nhà tâm lý: biết gần gũi, thông cảm,
là nơi để các em học sinh chia sẻ những
buồn vui, trở thành một chỗ dựa tinh thần
vững vàng cho các em trong cuộc sống
- Nhà quản lý: chỉ đạo mọi hoạt động
của học sinh bao gồm hoạt động học tập,
rèn luyện; thông tin k p thời đến học sinh
những kế hoạch hoạt động của nhà trường
tuần, tháng và phân công các thành viên
thực hiện, giám sát, hỗ trợ học sinh và
đánh giá kết quả của các hoạt động mà lớp
thực hiện
- Nhà giáo dục: thường xuyên giám sát
ý thức học tập của học sinh; có đánh giá sơ
kết hàng tháng về tình hình học tập của
lớp; phải biết rõ nguyên nhân của những
trường hợp học sinh nghỉ học hoặc chất
lượng học tập đi xuống để k p thời động
viên hoặc điều chỉnh nhận thức cũng như
hành vi của các em; giúp các em cảm thấy
nhà trường là nơi học tập an toàn, quyền
lợi của các em được đảm bảo góp phần ngăn ngừa hiện tượng lưu ban, bỏ học Cùng với nhà trường thông qua công tác này, góp phần đ nh hình, đ nh hướng tính cách của học sinh Trực tiếp giáo dục các
em kỹ năng sống thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp; là người tổ chức và hướng dẫn các em cùng tham gia
- Là cầu nối giữa tập thể học sinh với các tổ chức xã hội trong và ngoài nhà trường, giữa nhà trường với cha mẹ học sinh và ngược lại; là người tổ chức phối hợp các lực lượng, giáo dục; đồng thời có khả năng cuốn hút phụ huynh và cộng đồng tham gia trong việc giáo dục học sinh
- Là người ch u trách nhiệm trước hiệu trưởng về chất lượng giáo dục của lớp mình, sử dụng đúng, đủ quyền hạn và trách nhiệm trong việc giáo dục các em
2.3 Thực trạng và nguyên nhân chủ yếu
Để hoàn thành tốt nhiệm vụ, đòi hỏi người GVCN phải xác đ nh rõ chức năng, quyền hạn và trách nhiệm của mình; phải
có những những phẩm chất của người giáo viên trong thời đại ngày nay (các giá tr , những kiến thức, những kỹ năng); hành vi, ngôn ngữ, ứng xử mẫu mực phù hợp với hoạt động sư phạm Giáo dục học sinh của GVCN là tổng hòa các kỹ năng, là cả một nghệ thuật giáo dục; đòi hỏi GVCN không ngừng tự hoàn thiện mình, tự nâng cao mình trước yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục Bằng cái tâm của người thầy, không ít giáo viên đã thành công trong công tác chủ nhiệm, tạo được niềm tin trong phụ huynh và học sinh Nhưng bên cạnh đó, nhiều giáo viên chủ nhiệm vẫn còn đi theo lối mòn trong phương pháp giáo dục học sinh Trong tiết sinh hoạt lớp cuối tuần, cho học sinh tự đánh giá điểm cộng, điểm trừ; phê bình những học sinh vi phạm, biểu dương những học sinh tích cực;
Trang 3dặn dò tuần tới Nội dung tiết sinh hoạt lớp
trở nên đơn điệu, nhàm chám, không phù
hợp với yêu cầu hiện nay Song song đó,
công tác chủ nhiệm còn thiếu sự năng
động, sáng tạo, thiếu đổi mới, thiếu sự đột
phá Mặt khác, giáo viên chủ nhiệm chưa
quan tâm sâu sát, chưa tìm hiểu kỹ tâm,
sinh lý học sinh nên hiệu quả công việc
chưa cao… Nhiều giáo viên trẻ thấy công
việc chủ nhiệm nhiều quá, b quá nhiều áp
lực, khi được phân công thì hoàn toàn lúng
túng trước vai trò chủ nhiệm, dẫn đến đa số
họ có tâm lý ngán ngại công tác chủ nhiệm
Có rất nhiều nguyên nhân, nhưng quan
trọng nhất là ở nhà trường sư phạm, “cỗ
máy” chính đào tạo những giáo viên trong
tương lai Người ta đã “hiểu nhầm” vai trò
của GVCN ở nhà trường phổ thông Đó là
công tác “kiêm nhiệm” mà không thấy được
tầm quan trọng của GVCN và công tác chủ
nhiệm lớp Trong thời gian học ở trường sư
phạm, các sinh viên được học rất nhiều và
rất kỹ về kiến thức chung, kiến thức chuyên
ngành, phương pháp giảng dạy, công nghệ
thông tin… Những bộ môn này chiếm một
tỷ trọng rất lớn trong quỹ thời gian học tập 4
năm ở nhà trường đại học Còn công tác chủ
nhiệm lớp, chỉ được gói gọn trong 45 tiết
Những nội dung được học về công tác chủ
nhiệm đó là: cách xây dựng một giáo án chủ
nhiệm, họp cha mẹ học sinh, hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp… Những sinh viên
năm 4 ở trường đại học sư phạm và các
trường có đào tạo sư phạm sẽ được tham gia
thực tập sư phạm tại trường phổ thông với
thời lượng 8 tuần Bên cạnh việc dự giờ
giáo viên hướng dẫn, các bạn sinh viên, trực
tiếp lên lớp thì sinh viên vẫn phải thực hành
công tác chủ nhiệm Khoảng thời gian quá
ngắn không đủ để sinh viên trải nghiệm về
những công việc chính mà giáo viên chủ
nhiệm phải thực hiện trong năm học Ngay
cả việc đánh giá sau khi kết thúc đợt thực tập, công tác chủ nhiệm cũng b xem nhẹ, chỉ coi trọng đánh giá kiến thức, năng lực chuyên môn
2.4 Nội dung đổi mới của trường sư phạm trong đào tạo giáo viên chủ nhiệm
Vừa qua, các trường đào tạo sư phạm
đã có tổ chức Hội thảo “Đổi mới mô hình đào tạo và chương trình đào tạo của các trường đại học sư phạm” Đây là một bước
đi thật cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế th trường
đ nh hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế theo tinh thần Ngh quyết Trung ương 8 Các đại biểu cũng đã thừa nhận nội dung chương trình đào tạo không còn phù hợp và có phần lạc hậu so với thực tiễn hiện nay Trong phạm vi bài báo này, xin góp thêm một số ý kiến về nội dung chương trình đào tạo GVCN
1 Nhà trường sư phạm cần nhận thức một cách đầy đủ về v trí và vai trò quan trọng của giáo viên chủ nhiệm trong nhà trường phổ thông, đó là nhà sư phạm, nhà quản lý, nhà tổ chức mọi hoạt động của học sinh trong lớp Từ đó xác đ nh những nội dung cần thiết cho công tác đào tạo đội ngũ giáo viên tương lai
2 Chú trọng đào tạo phẩm chất, đạo đức của người giáo viên thông qua những trải nghiệm thực tế Lâu nay, chúng ta quá thiên về dạy kiến thức nhưng chưa chú trọng đến dạy người Giáo viên chủ nhiệm phải chuẩn mực về nhân cách, có lối sống giản d , lành mạnh, nghiêm túc trong công việc Ở bất cứ nhà trường nào, nhân cách sống của người thầy đều có ảnh hưởng và tác động đến các em Nhất là đối với học sinh phổ thông, hiện nay, các em đã phát huy khả năng đánh giá người khác Chính
Trang 4vì thế, các em thường coi thầy cô là thước
đo, là khuôn mẫu để các em so sánh với
mọi đối tượng xung quanh
3 Trang b những kiến thức cần thiết,
cơ bản cho giáo viên chủ nhiệm như: lập kế
hoạch chủ nhiệm lớp; tâm lý lứa tuổi; tư
vấn tâm lý; kỹ năng tổ chức lớp; kỹ năng
điều khiển thảo luận chuyên đề; kỹ năng tổ
chức các trò chơi, các hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp; kỹ năng giải quyết các
tình huống sư phạm; kỹ năng sơ cấp cứu…
Đối với các trường có đào tạo giáo viên
trung học cơ sở cần lưu ý thêm nghiệp vụ
Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh
4 Khi triển khai công tác thực tập sư
phạm không nên xem nhẹ công tác chủ
nhiệm Nên tăng thời gian thực tập sư
phạm để sinh viên được trải nghiệm tại nhà
trường phổ thông Chính những “va chạm”
thực tế tại nhà trường phổ thông sẽ là
những kinh nghiệm quý, những cơ sở để
những giáo viên tương lai có thể tự tin hơn
khi được giao nhiệm vụ ở nhà trường phổ
thông, họ sẽ yêu nghề hơn và trở thành
những giáo viên chủ nhiệm giỏi
3 KẾT LUẬN Chất lượng giáo dục phản ánh mức độ thực hiện mục tiêu giáo dục, nội dung, phương pháp giáo dục, quá trình tổ chức và thực hiện các hoạt động giáo dục Đối với công tác giáo dục và đào tạo thì đội ngũ giáo viên đóng một vai trò quan trọng Trong cơ cấu nhân lực của ngành giáo dục, đội ngũ nhà giáo chiếm tỷ trọng lớn nhất
và giữ vai trò chủ lực trong công cuộc đổi mới Trong thời gian tới, để thực hiện mọi phương án nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo, ngành giáo dục một mặt phải tiến hành cập nhật kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp cho các thầy giáo, cô giáo hiện đang đứng lớp; mặt khác, phải đổi mới công tác đào tạo các thế hệ giáo viên sẽ vào nghề trong tương lai Các trường sư phạm phải xây dựng cho được một mô hình đào tạo mới theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực chuyên nghiệp
ở những sinh viên đã chọn nghề thầy, đồng thời phải giúp họ có ham muốn và kỹ năng
tự cập nhật, trau dồi kiến thức thường xuyên ngay cả khi đã làm thầy
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011), Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học
2 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2013), Tăng cường năng lực làm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường Trung học cơ sở, trung học phổ thông, Nxb Giáo dục – Nxb Đại học sư phạm
3 Lục Th Nga (2010), Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học cơ sở,
Nxb Giáo dục
4 Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội (2005), Giáo trình bồi dưỡng hiệu trưởng trường Trung học cơ sở, Nxb Hà Nội
5 Vũ Bá Hòa (chủ biên) (2010), Góp phần xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực, Nxb Giáo dục
* Ngày nhận bài: 3/5/2014 Biên tập xong: 20/5/2014 Duyệt đăng: 22/5/2014