Kinh nghiệm điều trị 5 trường hợp vỡ xoang trán do chấn thương kiểu sụp khối mũi trán bằng phẫu thuật chỉnh hình tại bệnh viện đa khoa trung tâm An Giang

“Phẫu thuật mũi xoang”.. “The Frontal Sinus”.[r]

C h ấ n t h ư ơ n g l à m v ơ s ụ p x o a n g t r á n , k h ố i m ũ i t r á n t h e o c ơ c h ế c h ấ n t h ư ơ n g

t r ự c t i ế p v ù n g g i ữ a m ặ t , g â y t ố n t h ư ơ n g m ũ i , x o a n g t r á n v à c ấ u t r ú c l â n c ậ n t r ê n b ộ

x ư ơ n g m ặ t M ụ c t i ê u c ủ a đ i ề u t r ị l à p h ụ c h ồ i v ề t h ẩ m m ỹ v à d ự p h ò n g c á c b i ế n

c h ứ n g s ớ m , c á c b i ế n c h ứ n g m u ộ n b a o g ồ m : v i ê m x o a n g c ấ p , v i ê m x o a n g m ạ n s a u

c h ấ n t h ư ơ n g , u n h ầ y x o a n g t r á n , á p - x e n ã o , v i ê m x ư ơ n g t ủ y , n g h ẹ t t ắ c m ũ i , m ấ t

m ù i C h ọ n l ự a p h ư ơ n g p h á p p h ẫ u t h u ậ t đ i ề u t r ị v ỡ x o a n g t r á n s a o c h o đ ả m b ả o đ ủ

r ộ n g đ ể t h á m s á t , n â n g c h ỉ n h c ó h i ệ u q u ả , đ ả m b ả o t í n h t h ấ m m ỹ v à c h ứ c n ă n g

x o a n g t r á n

T ừ t h á n g 2 / 2 0 0 6 đ ế n n a y , t ạ i B V đ a k h o a t r u n g t â m A n G i a n g , c ù n g v ó i s ự

t i ế n b ộ c ủ a c á c k h o a C h ấ n t h ư ơ n g n g o ạ i t h ầ n k i n h v à G â y m ê h ồ i s ứ c K h o a T a i

M ũ i H ọ n g đ ã t i ế n h à n h p h ố i h ợ p đ ế p h ẫ u t h u ậ t đ i ề u t r ị c á c t r ư ờ n g h ợ p c h ấ n t h ư ơ n g

v ỡ x o a n g t r á n , k h ố i m ũ i t r á n t h e o p h ư ơ n g p h á p c ủ a B V C h ợ R ầ y , n h ư n g k h ô n g k ế t

h ợ p n ộ i s o i v à r ú t n g ắ n t h ờ i g i a n l ư u ố n g t h ô n g m ũ i t r á n c ò n 3 t h á n g ( s o v ớ i 6

t h á n g ) B ư ớ c đ ầ u đ ã t h ự c h i ệ n đ ư ợ c 5 c a , đ ạ t đ ư ợ c y ê u c ầ u v ề t h ẩ m m ỹ v à t á i t ạ o

t h ô n g k h í x o a n g t r á n

C h ấ n t h ư ơ n g g â y v ỡ s ụ p k h ố i m ũ i t r á n l à l o ạ i c h ấ n t h ư ơ n g p h ố i h ợ p đ á n g n g ạ i

v ì x ư ơ n g t r á n l à m ộ t t r o n g n h ữ n g x ư ơ n g h ì n h t h à n h n ê n h ộ p s ọ b ả o v ệ n ã o b ộ ,

x ư ơ n g t r á n c ó v ị t r í v à c ấ u t ạ o r ấ t c h ắ c c h ắ n n ê n c h ỉ b ị v ỡ k h i c h ị u m ộ t l ự c v a đ ậ p

r ấ t m ạ n h D o đ ó c h ấ n t h ư ơ n g g â y v ỡ x o a n g t t á n t h ư ờ n g k è m t h e o c h ấ n t h ư ơ n g c á c

c ơ q u a n k h á c , n h ấ t l à t ồ n t h ư ơ n g n ộ i s ọ , c ộ t s ố n g c ổ

Đ i ề u t r ị p h ẫ u t h u ậ t v ỡ s ụ p k h ố i m ũ i t r á n , n g o à i v i ệ c đ i ề u t r ị b ả o t ồ n c h ứ c n ă n g

x o a n g t r á n v a0 p h ụ c h ồ i t h ẩ m m ỹ , p h ả i đ i ề u t r ị n g ă n n g ừ a c á c b i ế n c h ứ n g s ớ m v à

m u ộ n c ó t h ể x ả y r a : N g h ẹ t t ắ c m ũ i , m ấ t khứu, v i ê m x o a n g t r á n , v i ê m m à n g n ã o , á p

x e n ã o , r ố i l o ạ n c ả m g i á c v ù n g t r á n , u n h ầ y x o a n g t r á n [ 1 ]

T ừ t h ự c t i ễ n l â m s à n g , v ấ n đ ề đ ặ t r a l à n g h i ê n c ứ u v à đ i ề u t r ị p h ẫ u t h u ậ t c á c

t r ư ờ n g h ọ p v ỡ s ụ p k h ố i m ũ i t r á n l à m ộ t y ê u c ầ u , l à ư u t h ế c ủ a c h u y ê n ' k h o a T a i M ũ i

H ọ n g t r o n g m ộ t B V đ a k h o a

D ù n g đ ư ờ n g v à o l i ê n t r á n t h á i d ư ơ n g v à l ậ t v ạ t d a c ơ - c ố t m ạ c c h o p h é p t i ế p

c ậ n t r ự c t i ế p t h à n h t r ư ớ c x o a n g t r á n , k ế t h ợ p v ớ i đ ư ờ n g m ũ i tụ ' n h i ê n Đ ư ờ n g v à o

n à y r ộ n g r ã i c ó t h ể b ọ c l ộ c ả 2 x o a n g t r á n , s ử a c h ữ a c á c t h ư ơ n g t ồ n ở t h à n h t r ư ớ c v à

c h e g i ấ u s ẹ o ở t r o n g đ ư ờ n g c h â n t ó c H ơ n n ữ a , c h ỉ n h h ì n h x o a n g t r á n c ò n đ ò i h ỏ i s ự

t á i t ạ o d ẫ n l ư u c h o x o a n g

2 ĐỎI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN c ứ u

2.1 Đối tượng nghiên cứu

C h ọ n n h ữ n g b ệ n h n h â n b ị c h ấ n t h ư ơ n g v d x o a n g t r á n , k h ố i m ũ i t r á n đ ã ổ n đ ị n h

v ề c á c c h ấ n t h ư ơ n g p h ố i h ợ p k h á c ( s ọ n ã o , l ồ n g n g ự c , b ụ n g , c h ã n t a y , m ắ t , r ă n g

h à m )

2.2 Phương pháp nghiên cứu

- B ệ n h n h â n n h ậ p v i ệ n , l à m h ồ s ơ b ệ n h á n , x é t n g h i ệ m t i ề n p h ẫ u

- C h ụ p C T S c a n n e r v ù n g s ọ m ặ t

- Đ á n h g i á t ổ n t h ư ơ n g p h ố i h ợ p đ ể h ộ i c h ẩ n l i ê n k h o a

“ C h ụ p h ì n h b ệ n h n h â n t r ư ớ c m ổ

2.3 Kỹ thuật mồ nâng chỉnh khối mũi trán

C h ú n g t ô i c h ọ n p h ư ơ n g t h ứ c p h ẫ u t h u ậ t : b ộ c l ộ r ộ n g v ù n g t r á n q u a đ ư ờ n g l i ê n

t r á n t h á i d ư ơ n g , n â n g c h ỉ n h t h à n h t r ư ớ c x o a n g t r á n , x ư ơ n g c h í n h m ũ i , đ ặ t ố n g t h ô n g

m ũ i - x o a n g t r á n v à r ú t ố n g s a u 3 t h á n g

- Đ ư ờ n g v à o : r ạ c h d a t h e o đ ư c r n g l i ê n t r á n t h á i d ư ơ n g , c á c h r ì a c h â n t ó c l c m [ 2 ]

- B ó c t á c h l ậ t t o à n b ộ v ạ t d a c ơ s á t c ố t m ạ c x u ố n g đ ế n k h ớ p m ũ i ừ á n v à b ò ‘ t r ê n

c u n g m à y h a i b ê n B ả o t ồ n t h ầ n k i n h , đ ộ n g m ạ c h t r ê n ổ m ắ t v à t h ầ n k i n h , đ ộ n g

m ạ c h t r ê n r ò n g r ọ c

- R ạ c h c ố t m ạ c c á c h b ờ t r ê n đ ư ờ n g g ã y l c m

- D ù n g s p a t u l e n â n g đ ỡ m ả n h v ỡ t h à n h t r ư ớ c x o a n g t r á n ( g i ữ c h o c ố t m ạ c c ò n

d í n h m ả n h x ư ơ n g r ờ i )

- H ú t d ị c h m á u , t h á m s á t t r o n g x o a n g t r á n , x e m t h à n h s a u x o a n g t r á n c ó n ứ t ,

s ụ p ; m à n g n ã o c ó r á c h h a y n g u y ệ n v ẹ n

“ H ú t k i ể m t r a p h ễ u t r á n , l ỗ t h ô n g x o a n g t r á n , đ á n h g i á b ê n n à o h ẹ p t h ì n o n g (1

h o ặ c 2 b ê n ) K e t h ợ p d ù n g k ề m M a r t i n n â n g c h ỉ n h x ư ơ n g c h í n h m ũ i q u a j ỗ t ự

n h i ê n

“ Đ ặ t ố n g n o n g ư ớ c l ư ợ n g t ừ b ờ t r ê n p h ễ u t r á n t r o n g x o a n g , x u ố n g q u a l ỗ c ử a

m ũ i 1 c m ( ô n g t h ô n g t r ự c t r à n g s ô 2 4 ) K h â u c ô đ ị n h ố n g n o n g v à o t i ề n đ ì n h v á c h

n g ă n m ũ i b ằ n g c h ỉ N y l o n 2 0

- Đ ặ t l ạ i m ả n h x ư ơ n g v ỡ t h à n h t r ư ớ c x o a n g t r á n , k h â u c ố t m ạ c b ằ n g V i c r i l 3 0

- Đ ặ t p e n r o s e d ẫ n l u n d ư ớ i d a , k h â u l ạ i v ạ t d a b ằ n g N y l o n 2 0

- N h é t m è c h e ( b ấ c ) t ẩ m T e t r a - p o m m a d e 1 % v à o t r o n g h ố c m ũ i 2 b ê n

- S ă n s ó c s a u m ổ :

+ T h e o d õ i d ấ u h i ệ u s i n h t ồ n , k h á n g s i n h , k h á n g v i ê m , g i ả m đ a u , k h á n g d ị ứ n g + R ú t m è c h e m ũ i s a u 5 n g à y , g i ữ l ạ i ố n g n o n g ( T r á n h c h ạ m m ạ n h m ũ i t r á n ) + C h ă m s ó c v ế t t h ư ơ n g , r ử a ố n g n o n g m ũ i t r á n m ỗ i n g à y , c ắ t c h ỉ s a u 7 n g à y + B ệ n h n h â n đ ư ợ c t h e o d õ i m ỗ i t u ầ n t r o n g t h á n g đ ầ u đ ể r ử a ố n g n o n g T h e o

d õ i m ỗ i 1 t h á n g ỉ l ầ n t r o n g 2 t h á n g t i ế p t h e o R ú t ố n g n o n g s a u m ồ 3 t h á n g

- Các dấu hiệu cần theo dõi sau xuất viện:

+ T â m t h ầ n k i n h : n h ứ c đ ầ u , b u ồ n n ô n , r ố i l ạ n t r i g i á c ; c ả m g i á c v ù n g t r ê n c u n g

m à y

+ V i ê m n h i ễ m : v i ê m n h i ễ m t ạ i v ế t t h ư ơ n g ( d ò tù ' x o a n g r a d a ) , v i ê m x o a n g

t r á n d o t ắ c n g h ẽ n , v i ê m m à n g n ã o

+ S ự t h ô n g t h o á n g c ủ a h ố c m ũ i , k h ứ u g i á c

+ D ò d ị c h n ã o t ủ y x u ố n g m ũ i

+ Ư n h ầ y x o a n g t r á n

+ M ắ t : t h ụ t n h ã n c ầ u , n h ì n đ ô i

+ C h ụ p x q u a n g s ọ n g h i ê n g đ ể k i ể m t r a ( h o ặ c C T S c a n n e r n ế u đ ư ợ c ) s a u 3

t h á n g

T ừ t h á n g 0 2 / 2 0 0 6 đ ế n t h á n g 5 / 2 0 0 7 , c h ú n g t ô i đ ã t h ự c h i ệ n đ ư ợ c 5 t r ư ờ n g

h ợ p , t ấ t c ả l à n a m , t u ổ i t ù ’ 2 0 đ ế n 26, n g u y ê n n h â n d o t a i n ạ n g i a o t h ô n g ( x e g ắ n

m á y ) T r o n g đ ó c ó 3 c a v ỡ k í n s ụ p k h ố i m ũ i t r á n , 2 c a v ỡ x o a n g t r á n đ o n t h u ầ n , 1 c a

v ỡ h ở đ ư ợ c m ồ q u a v ế t t h ư ơ n g t ạ i c h ỗ T ấ t c ả đ ề u đ ã ổ n đ ị n h v ề c á c c h u y ê n k h o a

k h á c

T r i ệ u c h ứ n g c h í n h c ủ a 5 b ệ n h n h â n :

- L õ m t r á n : t ấ t c ả

“ N g h ẹ t m ũ i , m ấ t m ù i , b i ế n d ạ n g l õ m s ố n g m ũ i : 3 c a

Bang ỉ: Tóm tắt bệnh nhân đã thực hiện

Bệnh

N hãn

C hẩn đoán (theo kết quả CT S canner) Ph ư ơn g th ứ c P T Đ ường rạch da

D ẩn lun

m ũi trán

p V M K h í tụ n ộ i sọ, v ỡ lú n th à n h trư ớ c, n ú t

th à n h sau x o an g trá n , g ãy x ư ơ n g m ũi N â n g k h ố i m ũi trán

B i-c o ro n a l (Ư n ter-b erg er)

ố n g th ô n g

m ũ i trá n

N T T V ỡ h ở sụp th à n h trư ớ c x o a n g trá n N â n g th à n h trư ớ c

x o a n g trán

Q u a v ế t th ư ơ n g trá n

Đ ặ t so n d e

F o le y 26

L B P V ỡ k ín lú n th àn h trư ớ c x o a n g trá n N â n g th à n h trư ớ c

x o a n g trá n B i- co ro n al k h ô n g

B P L K h í tụ n ộ i sọ, g ã y L e fo rt II, sụ p m ũi

trá n

M ở k h í q u ản , n â n g

m ũi trán B i- c o ro n a ỉ

ố n g th ô n g

m ũ i trá n

B H T K h í tụ n ộ i sọ, sụp m ũ i trá n N â n g m ũ i trá n B i- c o ro n a ỉ ố n g th ô n g

m ũ i trá n

T h ờ i g i a n m ổ t r u n g b ì n h : l g i ờ 3 0 p h ú t , t h ờ i g i a n n ằ m v i ệ n t r u n g b ì n h s a u m ổ :

8 , 6 n g à y K h ô n g c ó t r ư ờ n g h ợ p n à o p h ả i b ù t r u y ề n m á u

- K e t q u ả s a u m ổ :

+ vết m ồ l i ề n tốt, k h ô n g có n h i ễ m t r ù n g t r o n g c á c t r ư ờ n g h ợ p

+ T á i t ạ o đ ư ợ c v ò m t r á n t r ò n c ã n đ ố i t r o n g t ấ t c ả c á c t r ư ờ n g h ợ p , s ố n g m ũ i

t h ẳ n g n h ư c ũ ( d ự a v à o m ứ c đ ộ h à i l ò n g c ủ a b ệ n h n h ã n )

+ H ầ u h ế t c ả m n h ậ n đ ư ợ c m ù i s a u 3 t u ầ n , k h ô n g d ấ u í ê b ì v ù n g t r á n

+ K h ô n g d ò d ị c h n ã o t ủ y

+ C á c t r ư ờ n g h ợ p đ ặ t ố n g t h ô n g x o a n g : c ó 1 c a b ị b í t t ắ c s ớ m d o d ị c h n h ầ y k h ô

đ ọ n g Đ ê u đ ư ọ - c r ú t ố n g n o n g s a u 3 t h á n g , m ũ i t h ô n g , k h ô n g d ò d ị c h x u ố n g

m ũ i M ă t n h ì n r õ , c â n đ ố i 2 b ê n M ộ t t r ư ờ n g h ọ p đ ặ t s o n d e F o l e y b ơ m b ó n g

n â n g đ ỡ t h à n h t r ư ớ c x o a n g t r á n ( n g á c h t r á n k h ô n g b ị t ồ n t K ư ơ n g ) , r ú t s o n d e

s a u 7 n g à y

T ấ t c ả c á c t r ư ờ n g h ợ p c h ấ n t h ư ơ n g m ũ i - x o a n g t r á n k ể t r ê n đ ề u d o t a i n ạ n g i a o

t h ô n g , n g u y ê n n h â n m à c ó thê p h ò n g t r á n h đ ư ợ c T ừ s a u k h i t r i ể n k h a i đ ộ i m ũ b ả o

h i ê m k h i t h a m g i a g i a o t h ô n g ( t h á n g 9 / 2 0 0 7 ) đ ế n n a y , c h ú n g t ô i c h ư a n h ậ n t h ê m c a

n à o v ỡ x o a n g t r á n

Đ ố i v ớ i c á c t r ư ờ n g h ọ p k h ô n g c ó v ế t t h ư ơ n g t ạ i c h ỗ ( v ỡ k í n ) , t h ì d ù n g đ ư ờ n g

v à o l i ê n t r á n t h á i d ư ơ n g c ó n h i ề u ư u đ i ể m :

- B ộ c l ộ đ ủ r ộ n g v ù n g x o a n g v à k h ớ p m ũ i t r á n đ ề t h á m s á t r õ t ổ n t h ư ơ n g , t h a o

t á c p h ẫ u t h u ậ t d ễ d à n g

“ K h ô n g l à m t ổ n t h ư ơ n g đ ộ n g m ạ c h , t h ầ n k i n h t r ê n ồ m ắ t : s ẽ g i ả m d i c h ứ n g g â y

t ê b i n h ư m ộ t s ố p h ẫ u t h u ậ t d ù n g đ ư ờ n g v à o t ạ i c h ỗ

- K h ô n g đ ể l ạ i s ẹ o t r ê n m ặ t

- K h i đ ặ t ố n g t h ô n g d ẫ n l ư u m ũ i t r á n , đ ể t r á n h t ổ n t h ư ơ n g l â n c ậ n v ù n g n g á c h

t r á n , c â n l u ô n t r ư ớ c b ă n g ô n g N e l a t o n n h ỏ d ẫ n đ ư ờ n g t ừ p h ễ u t r á n x u ố n g h ố c m ũ i

^ - R ú t n g ắ n t h ờ i g i a n l ư u ố n g d ẫ n thông xoang trán ( 3 tháng) s o v ớ i 6 tháng n h ư 1

s ô n g h i ê n c ứ u ở c á c B V k h á c [ 3 ] , [ 4 ] V ì t h ờ i g i a n 3 t h á n g đ ủ đ ể x ư c m g n g á c h t r á n

l à n h c ứ n g , t r á n h s ẹ o d í n h ừ o n g h ố c m ũ i ; T h ờ i g i a n q u á d à i đ ể t h e o d õ i c h ă m s ó c

ô n g t h ô n g , h ạ n c h ê t r o n g s i n h h o ạ t c ủ a b ệ n h n h ã n V à ỉ à b ư ớ c t h ử n g h i ệ m m ớ i

• t r o n g đ i ề u t r ị T h e o M a r c u s M i r a n d a L e s s a v à c ộ n g s ự [ ố ] đ ã n g h i ê n c ứ u đ ặ t đ ầ u

t h o á t d â n l ư u n ă m t r o n g h ố c m ũ i ( k h ô n g l ó r a c ử a m ũ i ) đ ể k h ô n g l à m h ạ n c h ế s i n h

h o ạ t c h o b ệ n h n h â n , n h ư n g p h ả i c ó c h ế đ ộ t h e o d õ i t ố t h o n n h ằ m t r á n h b ị t ắ c ố n g v à

t ạ o m ô s ẹ o t r o n g h ô c m ũ i

M ặ t h ạ n c h ế c ủ a c h ú n g t ô i l à k h ô n g t h e o d õ i đ ư ợ c b ệ n h n h â n l â u h ơ n ( 2 n ă m )

v ì b ệ n h n h â n đ i l à m ă n x a , h o ặ c k h ô n g c ó đ i ề u k i ệ n đ ể t r ở l ạ i k i ể m t r a đ ị n h k ỳ

Đ â y l à p h ư ơ n g p h á p đ i ề u t r ị b ư ớ c đ ầ u đ á p ứ n g đ ư ợ c 2 y ê u c ầ u : t h ẩ m m ỹ v à

l à m t h ô n g x o a n g ừ á n , c ả i t h i ệ n t ì n h t r ạ n g t h ô n g t h o á n g h ố c m ũ i , c ả m n h ậ n m ù i

C ầ n c ó s ự p h ố i h ọ p c ủ a c á c c h u y ê n k h o a l i ê n q u a n : N g o ạ i t h ầ n k i n h , M ắ t ,

R ă n g h à m m ặ t , N g o ạ i c h ấ n t h ư ơ n g , G â y m ê h ồ i s ứ c

T u y n h i ê n , đ â y c h ỉ l à b ư ớ c đ ầ u t h ự c h i ệ n , c ầ n c ó c ỡ m ẫ u l ớ n h ơ n , v à n h i ề u

t h ờ i g i a n h ơ n đ ể đ á n h g i á n h ữ n g b i ế n c h ứ n g m u ộ n n h ư : u n h ầ y x o a n g t r á n

TÀI L I Ệ U THAM KHẢO

1 Võ Tấn (1994) “Tai Mũi Họng thực hành, tập ỉ tr 153.

2 Nguyễn Tấn Phong (1995) “Phẫu thuật mũi xoang” Nhà xuất bản Y học Hà

Nội, tr 206- 209

3 L â m H u y ề n T r â n ( 2 0 0 3 ) “Bước đầu điều trị phẫu thuật chỉnh hình vỡ sụp khối mũi trán kết hợp phẫu thuật nội s o i”. N g h i ê n c ú n Y h ọ c Y H ọ c T P H ô

C h í M i n h , t ậ ữ 7

4 P h ạ m V ă n T o à n ( 2 0 0 4 ) "Nghiên cứu lâm sàng và điều trị vỡ xoang trán tại BVN hân Dân / 7 5 ” N g h i ê n c ứ u Y h ọ c Y H ọ c T P H ồ C h í M i n h , t ậ p 7 , 2 0 0 4

5 Hassan H Ramadan (2005) “The Frontal Sinus” Chapter 1 History o f

F r o n t a l S i n u s S u r g e r y , S p r i n g e r B e r l i n H e i d e l b e r g P u b l i s h e r , p a g e s 1 - 6